Wyrok z 5 lutego 2026, sygn. VI U 542/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 lutego 2026 roku

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Anna Kliś-Marciniak

Protokolant: Justyna Puchalska

po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy Ł. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S.

o zasiłek chorobowy

na skutek odwołania Ł. S.

z udziałem zainteresowanego (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w S. z dnia 21 sierpnia 2025 r. znak (...)

zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w S. z dnia 21 sierpnia 2025 r. znak (...), w ten sposób, że przyznaje odwołującej się Ł. S. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 3 marca 2025 roku do 11 kwietnia 2025 roku, a także uznaje, że odwołująca się nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami za wyżej wymieniony okres.

Sygn. akt VI U 542/25

UZASADNIENIE

Decyzją znak (...)-(...) z dnia 21 sierpnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w S. odmówił Ł. S. prawa do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia chorobowego za okres od dnia 3 marca 2025 r. do dnia 11 kwietnia 2025 r. i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 11.873,84 zł wskazując, iż na ustaloną sumę składa się należność główna w wysokości 11.412,92 zł oraz odsetki w kwocie 460,92 zł. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji wynika z ustalenia, iż ubezpieczona będąc w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy wykonywała w dniach 25 luty 2025 r., 18 marca 2025 r. oraz 3 kwietnia 2025 r. obowiązki służbowe w zakładzie pracy. Organ rentowy stwierdził, iż powyższe stanowiło wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem, co czyniło odmowę ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego za okres wskazany w decyzji i zobowiązanie jej do zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego.

(decyzja ZUS z dnia 21 sierpnia 2025 r. – a.r.)

Ł. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 3 marca 2025 r. do dnia 11 kwietnia 2025 r. oraz ustalenie, że nie jest zobowiązana do zwrotu wypłaconego za ten okres zasiłku chorobowego w łącznej kwocie 11.873,84 zł. Odwołująca przyjęła stanowisko, w myśl którego wykonywane przez nią czynności we wskazanych w uzasadnieniu decyzji ZUS na rzecz pracodawcy miały charakter incydentalny i krótkotrwały. Odwołująca wskazała, że aktywności te polegały jedynie na wysłaniu e-maila, przelaniu środków finansowych do banku oraz obecności podczas kontroli sanepidu. Jednocześnie odwołująca podkreśliła, iż działania te podejmowała w trakcie powrotu z rehabilitacji do domu, a na zwolnieniu lekarskim nie wskazano, iż nie może chodzić.

(odwołanie: k. 1-2)

W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o oddalenie odwołania, posługując się argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji i ponownie powołując się na fakt wykonywania przez odwołującą czynności na rzecz pracodawcy w dniach 25 lutego 2025 r., 18 marca 2025 r. oraz 3 kwietnia 2025 r.

(odpowiedź na odwołanie: k. 10)

Postanowieniem z dnia 12 listopada 2025 r. Sąd zawiadomił zainteresowanego (...) sp. z o.o. o toczącym się postępowaniu. Zainteresowany przystąpił do udziału w postępowaniu.

(postanowienie z dnia 12 listopada 2025 r. – k. 12, oświadczenie zainteresowanego: k. 23)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny

Odwołująca Ł. S. odbyła hospitalizację, która trwała od dnia 17 lutego 2025 r. do dnia 19 lutego 2025 r., przeszła operację w związku z uszkodzeniem łąkotki. Odwołująca Ł. S. była niezdolna do pracy od dnia 17 lutego 2025 r., w zwolnieniu wskazano, że „może chodzić”, w okresie od dnia 28 marca 2025 r. do dnia 10 kwietnia 2025 r. odbywała rehabilitację polegającą na zabiegach fizjoterapeutycznych. Odwołująca pobierała zasiłek chorobowy, który został jej wypłacony w dniu 27 marca 2025 r. w kwocie 7418,40 zł oraz w dniu 25 kwietnia 2025 r. w kwocie 3994,52 zł.

(karta informacyjna fizjoterapeutyczna – k. 5-6, karta informacyjna leczenia szpitalnego: k. 7-8, zeznania odwołującej Ł. S.: k. 37, pismo płatnika do ZUS z dnia 4 lipca 2025 r. – a.r.)

Odwołująca jest zatrudniona w prowadzonym przez spółkę (...) sp. z o.o. hotelu na stanowisku jego kierownika, zarządza hotelem w zakresie finansowym, przyjmuje także gotówkę za noclegi klientów oraz utarg z hotelowej restauracji. Hotel funkcjonuje na terenie Instytutu (...). Odwołująca z uwagi na kierowniczy charakter pełnionej funkcji nie ma zastępcy i przypisany jest jej szereg obowiązków oraz kompetencji, których nie można przenieść na inną osobę. Z usług hotelu korzystają głównie rodzice pacjentów leczonych w Instytucie, odwołująca jako kierownik hotelu ma w toku wykonywania swej pracy styczność z licznymi danymi wrażliwymi, co również wpływa na brak możliwości wyznaczenia jej zastępstwa.

(zeznania świadka C. T.: k. 36v, pismo płatnika do ZUS z dnia 4 lipca 2025 r. – a.r. )

W dniach 25 lutego 2025 r., 18 marca 2025 r. oraz 3 kwietnia 2025 r. wykonywała czynności służbowe na rzecz pracodawcy. Aktywność zawodowa odwołującej w tych dniach polegała na wysłaniu wiadomości mailowej, wizycie w hotelu na czas kontroli sanepidu celem udostępnienia dokumentacji, do której tylko odwołująca miała dostęp oraz na wpłacie środków do bankomatu (z uwagi na fakt, iż gotówka nie mieściła się już w sejfie). Wykonanie tych czynności nie wiązało się z jakimkolwiek wynagrodzeniem dla odwołującej. Przełożeni odwołującej nie wydawali jej w trakcie zwolnienia lekarskiego poleceń i nie zlecali czynności, które wykonała. Działanie odwołującej wynikało z jej inicjatywy i poczucia odpowiedzialności za hotel oraz jego pracowników.

(zeznania świadka C. T.: k. 36v, zeznania odwołującej Ł. S.: k. 37, pismo płatnika do ZUS z dnia 12 czerwca 2025 r. – a.r.)

W maju 2022 r., po otrzymaniu anonimowej informacji dotyczącej kwestii świadczenia przez odwołującą pracy na rzecz (...) sp. z o.o. w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy, ZUS wszczął postępowanie mające na celu weryfikację prawidłowości sposobu korzystania przez odwołującą ze zwolnienia lekarskiego. Pracodawca odwołującej, (...) sp. z o.o. udzielił organowi rentowemu wyjaśnień, z których wynikało, iż czynności odwołującej miały charakter incydentalny i wymuszony okolicznościami.

(anonimowa informacja do ZUS dotycząca aktywności odwołującej – a.r., wyjaśnienia pracodawcy odwołującej przesłane w odpowiedzi na pismo ZUS – k. 3-4, pismo ZUS do płatnika z dnia 23 maja 2025 r. – a.r., pismo ZUS do odwołującej z dnia 23 maja 2025 r. – a.r.)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy oraz aktach organu rentowego, a także w oparciu o zeznania świadka C. T. i odwołującej Ł. S.. Zeznania świadka oraz odwołującej były wzajemnie spójnie, Sąd uznał je za wiarygodne w całości i oparł się o nie ustalając stan faktyczny w zakresie aktywności odwołującej w trakcie zwolnienia lekarskiego z uwzględnieniem piastowanego przez odwołującą stanowiska oraz specyfiki funkcjonowania hotelu, w którym jest kierownikiem. Autentyczność poszczególnych dokumentów nie była kwestionowana przez strony, które nie składały także dodatkowych wniosków dowodowych. Zgromadzony materiał dowodowy umożliwił wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie było zasadne.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył zasadności odmówienia przez ZUS odwołującej

prawa do zasiłku chorobowego za wskazane w decyzji okresy oraz zobowiązania jej przez organ rentowy do zwrotu zasiłku pobranego za te dni jako nienależnie pobranego. Konieczne było ustalenie, czy odwołująca wykorzystała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy niekwestionowana przez strony aktywność odwołującej polegająca na wykonaniu czynności służbowych w dniach 25 lutego 2025 r., 18 marca 2025 r. oraz 3 kwietnia 2025 r. stanowiła wykonywanie pracy zarobkowej w rozumieniu przepisów art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa i mogła skutkować odmową prawa do zasiłku chorobowego za wskazany w decyzji okres i zobowiązaniem do jego zwrotu jako świadczenia pobranego nienależnie, czy też decyzja ZUS nie była zasadna z uwagi na incydentalny, krótkotrwały, wymuszony okolicznościami charakter podejmowanych przez odwołującą czynności.

Jak wynika z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej jako: ustawa zasiłkowa) stanowi zaś iż ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Zgodnie z art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania, świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia oraz świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do wykładni art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, a w szczególności do użytego w tym przepisie pojęcia „wykonywania pracy zarobkowej”. Przepis ten stanowi, iż ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową albo wykorzystujący zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego celem, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przez długi czas prezentowany był pogląd opowiadający się za szerokim rozumieniem pojęcia pracy zarobkowej, zgodnie z którym każda aktywność ludzka zmierzająca do osiągnięcia zarobku, podejmowana w okresie zwolnienia lekarskiego, skutkuje utratą prawa do zasiłku chorobowego, niezależnie od jej intensywności czy czasu trwania. Jednocześnie jednak już w tym nurcie orzeczniczym dostrzegano, że nie każda aktywność podejmowana w czasie niezdolności do pracy musi być automatycznie kwalifikowana jako wykonywanie pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Wskazywano bowiem, że wykonywanie jedynie ubocznych, formalnoprawnych czynności, do których ubezpieczony jest zobowiązany, nie musi prowadzić do utraty prawa do świadczenia, o ile ma charakter incydentalny i wymuszony okolicznościami. Przykładowo Sąd Najwyższy uznał, iż nie stanowi pracy zarobkowej podpisywanie dokumentów finansowych w trakcie zwolnienia lekarskiego czy wykonywanie formalnoprawnych czynności wynikających z funkcji pracodawcy. Sąd Najwyższy konsekwentnie podkreśla, że tylko sporadyczna, krótkotrwała i wymuszona okolicznościami aktywność zawodowa może usprawiedliwiać zachowanie prawa do zasiłku chorobowego, co zostało jednoznacznie wyrażone w wyroku z dnia 15 czerwca 2007 r., sygn. II UK 223/06. Pogląd ten był następnie podtrzymywany w kolejnych orzeczeniach, w których wskazywano, że ocena, czy doszło do wykonywania pracy zarobkowej, powinna uwzględniać charakter, zakres oraz cel podejmowanych czynności, a nie ograniczać się wyłącznie do formalnego ustalenia faktu ich wykonania. ustawowe sformułowanie „wykonywanie pracy zarobkowej” nie ma charakteru jednoznacznego i wymaga każdorazowo oceny w realiach konkretnej sprawy. Podkreślono, że istotne znaczenie ma cel podejmowanych przez ubezpieczonego czynności. Jeżeli celem tym nie jest zapewnienie sobie równoległego do zasiłku chorobowego źródła utrzymania, lecz jedynie wykonanie incydentalnych czynności, które nie stanowią realnej alternatywy dla utraconego wynagrodzenia, to nie sposób przypisać im charakteru pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Stanowisko to zostało wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. I USKP 12/21. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w przywołanym orzeczeniu, „Jako zasadę należy przyjąć, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy jakąkolwiek pracę zarobkową traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia, jednak w szczególnych sytuacjach faktycznych prokonstytucyjna wykładnia tego przepisu przez sądy ubezpieczeń społecznych może prowadzić do odmowy jego zastosowania ze względu na to, że sankcja, jaką przewiduje (utrata prawa do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia) może być uznana w konkretnym stanie faktycznym za zbyt drastyczną i dolegliwą, a przez to niesłuszną i niesprawiedliwą w kontekście rodzaju innego zajęcia zarobkowego (jego sporadycznego, incydentalnego, wymuszonego okolicznościami charakteru) oraz uzyskanego z tego tytułu dochodu (niewielkich kwot stanowiących kilkuprocentowy ułamek należnego zasiłku chorobowego).” Zasiłek chorobowy ma charakter świadczenia zastępczego, którego celem jest zapewnienie ubezpieczonemu ochrony socjalnej w razie wystąpienia ryzyka ubezpieczeniowego w postaci choroby. Uzyskiwanie zatem incydentalnych, symbolicznych przychodów, które nie są w stanie zapewnić minimum egzystencji i nie stanowią rzeczywistego źródła utrzymania, nie może być traktowane jako alternatywa dla zasiłku chorobowego, a tym samym nie uzasadnia automatycznej odmowy prawa do tego świadczenia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, że czynności podejmowane przez odwołującą w dniach 25 lutego 2025 r., 18 marca 2025 r. oraz 3 kwietnia 2025 r. nie stanowiły wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że aktywność odwołującej miała charakter incydentalny, krótkotrwały oraz była wymuszona szczególnymi okolicznościami związanymi z zajmowanym przez nią stanowiskiem kierowniczym i specyfiką funkcjonowania hotelu, w którym była zatrudniona. Podejmowane przez odwołującą czynności sprowadzały się do wysłania pojedynczej wiadomości e-mail, obecności w miejscu pracy w czasie kontroli sanepidu oraz wpłaty środków do bankomatu. Czynności te nie miały charakteru stałego ani zorganizowanego świadczenia pracy, nie wiązały się z uzyskaniem jakiegokolwiek wynagrodzenia oraz nie były wykonywane na polecenie pracodawcy. Ich podjęcie wynikało wyłącznie z inicjatywy odwołującej i poczucia odpowiedzialności za prawidłowe funkcjonowanie zakładu pracy z uwagi na sprawowanie przez nią funkcji kierowniczej i brak zastępcy o adekwatnych uprawnieniach i kompetencjach. Odwołująca wykonała czynności jedynie w trzech dniach orzeczonej niezdolności do pracy, przy czym wysłanie wiadomości e-mail zajęło jej nie więcej niż parę minut. Obecność podczas kontroli Sanepidu, wywołana była koniecznością dostarczenia dokumentacji do której dostęp miała tylko odwołująca i dokumenty były przechowywane na terenie placówki. Przekazanie środków pieniężnych do bankomatu wynikało z braku miejsca na ich przechowywanie i wykonane zostało niejako przy okazji, podczas powrotu z zabiegów rehabilitacyjnych.

W ocenie Sądu nie sposób uznać, aby tak rozumiana, sporadyczna aktywność zawodowa stanowiła realizację celu zarobkowego lub prowadziła do zastąpienia zasiłku chorobowego innym źródłem dochodu. Decyzja organu rentowego jest krzywdząca i nie uwzględnia szczególnych okoliczności sprawy. Zus, odmawiając świadczenia skupił się wyłącznie na aspekcie formalnym, całkowicie ignorując postawę ubezpieczonej. Prawo ubezpieczeń społecznych, choć sformalizowane nie może prowadzić do absurdalnych rozstrzygnięć, godzących w poczucie sprawiedliwości Zdaniem Sądu odwołująca ze względu na swoją obowiązkowość i poczucie odpowiedzialności nie może ponosić negatywnych konsekwencji z uwagi na tak drobne uchybienia spowodowane wyjątkową i nagłą sytuacją. Tym samym brak było podstaw do przyjęcia, że odwołująca wykorzystywała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem albo wykonywała w tym okresie pracę zarobkową w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję ZUS z dnia 21 sierpnia 2025 r. w ten sposób, że przyznał odwołującej się Ł. S. prawo do zasiłku chorobowego za okres od dnia 3 marca 2025 r. do dnia 11 kwietnia 2025 r., a także uznał, że odwołująca się nie jest zobowiązana do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami z wyżej wymieniony okres.