Wyrok z 10 lutego 2026, sygn. IV U 501/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Katarzyna Grabek

Protokolant: Milena Duławska

po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. we Wrocławiu

na rozprawie

sprawy z odwołania K. M.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

z dnia 4 marca 2025 r. znak (...) (...) (...) (...) (...) (...)

o odsetki od zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego

I.  zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 4 marca 2025 r. znak (...) (...) (...) (...) (...)-42 w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonej K. M. prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie zasiłku chorobowego za okres od 7 grudnia 2021 r. do 15 marca 2022 r. w łącznej kwocie 2549,03 zł (dwa tysiące pięćset czterdzieści dziewięć złotych trzy grosze) oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 16 marca 2022 r. do 13 czerwca 2023 r. w kwocie 13 812,25 zł (trzynaście tysięcy osiemset dwanaście złotych dwadzieścia pięć groszy);

II.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w T. na rzecz ubezpieczonej K. M. kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

III.  orzeka, że nieuiszczone koszty sądowe ponosi Skarb Państwa.

Sygnatura akt IV U 501/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 marca 2025 r., znak (...) (...) (...) (...) (...) (...) organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił ubezpieczonej K. M. przyznania odsetek od wypłaty zasiłku chorobowego za okres od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia 15 marca 2022 r. oraz odsetek od wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 czerwca 2023 r. dokonano na rzecz ubezpieczonej wypłaty zasiłku chorobowego oraz zasiłku macierzyńskiego. ZUS zaznaczył, że w ww. wyroku Sąd nie wypowiedział się w sprawie odsetek. W toku postępowania Sąd dysponował także nowymi dowodami w sprawie w postaci przesłuchań dwóch nowych świadków, których na wezwanie organu rentowego zarówno płatnik składek, jak i ubezpieczona nie ujawnili. W związku z powyższym w ocenie ZUS spełniony został warunek określony w ustawie o konieczności zrealizowania świadczenia w ciągu 30 dnia od uzyskania ostatniej okoliczności pozwalającej na ustalenie uprawnień do wypłaty.

Ubezpieczona K. M., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata, wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 4 marca 2025 r., znak (...) (...) (...).(...)-(...) (...), domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej odsetek od nieterminowej wypłaty zasiłku chorobowego za okres od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia 15 marca 2022 r. oraz nieterminowej wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r. Nadto ubezpieczona wniosła o zasądzenie od organu rentowego koszów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.

Uzasadniając swoje odwołanie ubezpieczona podniosła, że decyzją nr (...) z dnia 15 marca 2022 r. organ rentowy arbitralnie i wbrew występującym w sprawie faktom stwierdził, że nie podlega ona od dnia 1 września 2021 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek Ł. X.. Argumentacja powyższego rozstrzygnięcia opierała się wyłącznie na domysłach organu, nieprawidłowych przypuszczeniach, odbiegających od realiów sprawy założeniach. Na skutek wydania wspomnianej decyzji wydano kolejne decyzje w przedmiocie odmowy wypłaty ubezpieczonej zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r. oraz zasiłku chorobowego za okres od 7 grudnia 2021 r. do dnia 30 marca 2022 r. wraz ze zobowiązaniem do zwrotu rzekomo nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami. Odwołująca się uzyskała korzystne dla siebie rozstrzygnięcia we wszystkich zainicjowanych sprawach. Orzeczenie Sądu I instancji w sprawie odwołania od decyzji nr (...) zapadło w dniu 23 czerwca 2023 r. Organ rentowy złożył apelację, która kolejny raz wpłynęła na czas trwania postępowania. Ubezpieczona podkreśliła, że materiał dowodowy, którym dysponowały wszystkie sądy rozpoznające sprawy był tożsamy z materiałem, którym dysponował ZUS wydając swoje decyzje. Organ znał wszystkie okoliczności pozwalające na ustalenie uprawnień do wypłaty świadczeń już w dacie wydania wadliwej decyzji. Wbrew twierdzeniom ZUS, może on wstrzymać wypłatę zasiłku wyłącznie wówczas, gdy prawo do zasiłku ustało albo okaże się, że takie prawo w ogóle nie istniało. Taka sytuacja w przypadku ubezpieczonej nie miała miejsca.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o oddalenie odwołania.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy wskazał, że wypłaty świadczenia dokonano w terminie zgodnym z art. 64 ustawy zasiłkowej. Ponadto, w toku postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt VII U 667/22, wzięto pod uwagę nowe dowody w sprawie, jakimi nie dysponował organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję z dnia 28 marca 2022 r.

W piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2025 r. (k. 135-136) ubezpieczona podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 10 lipca 2025 r. (k. 139-140) organ rentowy wskazał, że został ubezpieczonej wypłacony:

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 7 do 27 grudnia 2021 r. w dniu 21 stycznia 2022 r. (data wymagalności 26 stycznia 2022 r.) od podstawy 2.416,12 zł,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 28 grudnia do dnia 31 grudnia 2021 r. w dniu 15 lutego 2022 r. (data wymagalności 4 marca 2022 r.) od podstawy 2.416,12 zł,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 1 stycznia do dnia 27 stycznia 2022 r. w dniu 15 lutego 2022 r. (data wymagalności 4 marca 2022 r.) od podstawy 2.597,33 zł,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 28 stycznia do dnia 31 stycznia 2022 r. w dniu 15 lutego 2022 (data wymagalności 4 marca 2022 r.) od podstawy 2.597,33 zł,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 24 lutego 2022 r. w dniu 25 lutego 2022 r. (data wymagalności 28 marca 2022 r.) od podstawy 2.597,33 zł,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 25 lutego do dnia 28 lutego 2022 r. w dniu 15 marca 2022 r. (data wymagalności 1 kwietnia 2022 r.) od podstawy 2.597,33 zł,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 1 marca 2022 r. do dnia 15 marca 2022 r. w dniu 1 kwietnia 2022 r. (data wymagalności 29 kwietnia 2022 r.).

Dalej ZUS wyjaśnił, że zasiłek macierzyński za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r. nie został wypłacony, ponieważ toczyło się postępowanie odnośnie ubezpieczenia w Wydziale Ubezpieczeń i Składek zakończone wydaną w dniu 15 marca 2022 r. decyzją nr (...). Na podstawie wydanej decyzji Wydział Zasiłków wydał w dniu 4 kwietnia 2022 r. odmowę prawa do zasiłku macierzyńskiego.

W związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu organ rentowy przeliczył podstawę wymiaru dla wypłaconego zasiłku chorobowego od kwoty minimalnego wynagrodzenia i dokonał dopłaty do podstawy wymiaru zasiłku wynoszącej 5.004,82 zł (5.800,00 zł - 13,71%):

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 7 grudnia do dnia 27 grudnia 2021 r. wypłacony na datę nadania w dniu 29 listopada 2024 r. - data wymagalności 26 stycznia 2022 r.,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 28 grudnia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. wypłacony na datę nadania w dniu 29 listopada 2024 r. - data wymagalności 4 marca 2022 r.,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 1 stycznia do dnia 27 stycznia 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 29 listopada 2024 r. - data wymagalności 4 marca 2022 r.,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 28 stycznia do dnia 31 stycznia 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 29 listopada 2024 r. - data wymagalności 4 marca 2022 r.,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 1 lutego do dnia 24 lutego 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 29 listopada 2024 r. - data wymagalności 28 marca 2022 r.,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 25 lutego do dnia 28 lutego 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 3 grudnia 2024 r. - data wymagalności 1 kwietnia 2022 r.,

- zasiłek chorobowy za okres od dnia 1 marca do dnia 15 marca 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 3 grudnia 2024 r. - data wymagalności 29 kwietnia 2022 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 31 marca 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 2 maja 2022 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 kwietnia do dnia 30 kwietnia 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 30 maja 2022 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 maja do dnia 31 maja 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 30 czerwca 2022 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 czerwca do dnia 30 czerwca 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 1 sierpnia 2022 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 lipca do dnia 31 lipca 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 30 sierpnia 2022 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 sierpnia do dnia 31 sierpnia 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 30 września 2022 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 września do dnia 30 września 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 31 października 2022 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 października do dnia 31 października 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 30 listopada 2022 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 listopada do dnia 30 listopada 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 30 grudnia 2022 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 grudnia do dnia 31 grudnia 2022 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 30 stycznia 2023 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 stycznia 2023 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 2 marca 2023 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 lutego do dnia 28 lutego 2023 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 30 marca 2023 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 marca do dnia 31 marca 2023 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 2 maja 2023 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 kwietnia do dnia 30 kwietnia 2023 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 30 maja 2023 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 maja do dnia 31 maja 2023 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 30 czerwca 2023 r.,

- zasiłek macierzyński za okres od dnia 1 czerwca do dnia 13 czerwca 2023 r. wypłacony na datę nadania w dniu 26 listopada 2024 r. - data wymagalności 13 lipca 2023 r.

Organ rentowy wskazał, że hipotetyczna wartość odsetek ustawowych za opóźnienie należnych ubezpieczonej od poszczególnych kwot zasiłku chorobowego i zasiłku macierzyńskiego za sporny okres wynosi:

- za zasiłek chorobowy od dnia 7 grudnia do dnia 27 grudnia 2021 r. - 588,52 zł,

- za zasiłek chorobowy od dnia 28 grudnia 2021 do dnia 27 stycznia 2022 r. - 795,24 zł,

- za zasiłek chorobowy od dnia 28 stycznia 2024 r. do dnia 24 lutego 2022 r. - 700,14 zł,

- za zasiłek chorobowy od dnia 25 lutego do dnia 15 marca 2022 r. - 465,13 zł,

- za zasiłek macierzyński od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 31 marca 2022 r. - 641,65 zł

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 30 kwietnia 2022 r. – 1.170,32 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 31 maja 2022 r. – 1.169,68 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 30 czerwca 2022 r. – 1.090,21 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 31 lipca 2022 r. – 1.087,11 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres - 1 – 31 sierpnia 2022 r. – 1.044,29 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 30 września 2022 r. – 968,95 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 31 października 2022 r. – 959,59 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 30 listopada 2022 r. – 888,32 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 31 grudnia 2022 r. – 874,89 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 31 stycznia 2023 r. 831,84 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 28 lutego 2023 r. – 716,23 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 31 marca 2023 r. – 747,14 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 30 kwietnia 2023 r. – 685,42 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 31 maja 2023 r. – 665,22 zł,

- za zasiłek macierzyński za okres 1 – 13 czerwca 2023 r. – 271,39 zł.

Łącznie: 2.549,03 zł brutto odsetek od zasiłku chorobowego oraz 13.812,25 zł brutto odsetek od zasiłku macierzyńskiego.

W piśmie procesowym z dnia 31 lipca 2025 r. (k. 152-153) ubezpieczona wskazała, że wnosi o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie świadczeń według dat wymagalności wskazanych w piśmie procesowym organu rentowego opatrzonym prezentatą Sądu z dnia 21 lipca 2025 r.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczona K. M. urodziła się w (...) Ukończyła studia ekonomiczne licencjackie i magisterskie.

W kwietniu 2019 r. złożyła kandydaturę do pracy na stanowisko obsługi i zarządzania nieruchomościami w (...) Ł. X..

W dniu 15 kwietnia 2019 r. ubezpieczona zawarła z Ł. X., prowadzącym działalność gospodarczą pod (...) umowę o pracę na czas nieokreślony, na podstawie której została zatrudniona na stanowisku specjalisty ds. obsługi nieruchomości w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem w kwocie 3.500,00 zł brutto.

W okresie od dnia 26 listopada 2020 r. do dnia 31 sierpnia 2021 r. ubezpieczona przebywała na urlopie wychowawczym.

Ubezpieczona zwróciła się do pracodawcy z prośbą o przerwanie urlopu wychowawczego i zgłosiła gotowość powrotu do pracy od dnia 1 września 2021 r.

Na mocy zawartego przez strony umowy o pracę aneksu, od dnia 1 września 2021 r. ubezpieczona miała zajmować stanowisko specjalisty ds. obsługi nieruchomości i inwestycji za wynagrodzeniem w kwocie 5.800,00 zł. Dodatkowo zmieniono powódce dotychczasowy system pracy na zadaniowy system czasu pracy. Ze względu na pandemię i zagrożenie epidemiologiczne zalecono ubezpieczonej pracę zdalną wykonywaną w miejscu zamieszkania.

W trakcie wizyty lekarskiej w dniu 7 września 2021 r. okazało się, że ubezpieczona jest w ciąży.

W trakcie zatrudnienia, po powrocie z urlopu wychowawczego, ubezpieczona przygotowała analizę opłacalności inwestycji „Budowa apartamentowca butikowego w G. przy ulicy (...)”.

Od dnia 4 listopada 2021 r. ubezpieczona pozostawała na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą.

Ubezpieczonej i płatnika składek nie łączą więzy rodzinne. Partner ubezpieczonej jest synem Ł. X..

Dowód: -pismo z dn. 01.04.20219 r., k. 34,

-umowa o pracę na czas nieokreślony z dn. 15.04.2019 r. w aktach sprawy o sygn. akt VII U 667/22,

-informacja o warunkach zatrudnienia z dn. 15.04.2019 r. w aktach sprawy o sygn. akt VII U 667/22,

-pismo z dn. 23.08.2021 r. w aktach sprawy o sygn. akt VII U 667/22,

-aneks do umowy o pracę z dn. 30.08.2021 r. w aktach sprawy o sygn. akt VII U 667/22,

-dokumenty w aktach administracyjnych organu rentowego.

Organ rentowy wszczął z urzędu kontrolę celem sprawdzenia zasadności zgłoszenia wnioskodawczyni do ubezpieczeń społecznych i podstaw wymiaru składek z tytułu zatrudnienia u płatnika (...) Ł. X.. ZUS nie wzywał do przedłożenia żadnych konkretnych dokumentów, ubezpieczona w toku postępowania dostarczała jednak dowody z dokumentów na potwierdzenie swojej argumentacji odnośnie zatrudnienia w firmie (...). Organ rentowy nie pouczył ubezpieczonej o możliwości i konieczności zawnioskowania o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w trakcie postępowania wyjaśniającego zwrócił się do Urzędu Skarbowego o informacje na temat płatnika składek Ł. X. oraz do Gabinetu Lekarskiego Ł. H..

Ubezpieczona brała aktywny udział w postępowaniu prowadzonym przez ZUS. Odbierała korespondencję i terminowo udzielała odpowiedzi na stawiane przez ZUS pytania. Złożyła wyjaśnienia na piśmie oraz przedkładała dokumenty, o które występował organ rentowy.

Organ rentowy dysponował aneksem do umowy o pracę z dnia 30 sierpnia 2021 r., orzeczeniem lekarskim z dnia 14 października 2021 r., potwierdzeniami przelewów wynagrodzenia, informacją z Urzędu Skarbowego dotyczącą Ł. X., wyjaśnieniami na piśmie Ł. X., umową o pracę z dnia 15 kwietnia 2019 r., informacją dotyczącą równego traktowania w zatrudnieniu, oświadczeniem ubezpieczonej o zapoznaniu się z przepisami bhp z dnia 30 sierpnia 2021 r., listami obecności i listami płac, dyplomem ukończenia studiów przez ubezpieczoną. ZUS nie przesłuchał w ramach postępowania wyjaśniającego bezpośrednio żadnych świadków.

W dniu 14 lutego 2022 r. ubezpieczona poinformowała ZUS o tym, że nie mogła zapoznać się z aktami sprawy z uwagi na przeszkody zdrowotne. Od dnia 1 marca 2022 r. przebywała w szpitalu na zamkniętym oddziale ginekologii i patologii ciąży.

Dowód: -przesłuchanie na piśmie ubezpieczonej K. M., k. 259-260,

-dokumenty w aktach administracyjnych organu rentowego.

Decyzją z dnia 15 marca 2022 r. nr (...) organ rentowy stwierdził, że K. M. nie podlega od dnia 1 września 2021 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek Ł. X..

Ubezpieczona K. M. oraz płatnik składek Ł. X. odwołali się od powyższej decyzji, sprawy z odwołań zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, a sprawa toczyła się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu VII Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pod sygnaturą akt VII U 667/22.

Składając odwołanie ubezpieczona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków S. U., U. G., Ł. H. oraz przesłuchania ubezpieczonej i zainteresowanego. Do odwołania załączyła list intencyjny z dnia 1 kwietnia 2019 r., skierowanie na badania lekarskie z dnia 12 kwietnia 2019 r., orzeczenie lekarskie z dnia 15 kwietnia 2019 r., pismo z dnia 23 sierpnia 2021 r. o chęci powrotu do pracy, skierowanie na badania lekarskie z dnia 31 sierpnia 2021 r.

Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2023 r. w sprawie o sygn. akt VII U 667/22 Sąd Okręgowy w Poznaniu VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w przedmiocie podlegania przez wnioskodawczynię ubezpieczeniom społecznym poprzez stwierdzenie, że podlega ona od dnia 1 września 2021 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek Ł. X..

Dokonując ustaleń faktycznych w sprawie o sygn. akt VII U 667/22 Sąd Okręgowy w Poznaniu oparł się na zeznaniach świadków U. U., S. U., Ł. H., Ł. X., przesłuchaniu odwołującej, dokumentach znajdujących się w aktach ZUS, podaniu z dnia 1 kwietnia 2019 r., skierowaniu na badania z dnia 12 kwietnia 2019 r., orzeczeniu lekarskim z dnia 15 kwietnia 2019 r., wniosku o wypłatę wynagrodzenia do rąk własnych, pisma z dnia 23 sierpnia 2021 r., aneksu z dnia 30 sierpnia 2021 r. do umowy o pracę, orzeczeniu lekarskim z dnia 14 października 2021 r., analizy opłacalności inwestycji oraz protokołu przekazania z dnia 15 listopada 2021 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że odwołująca się od dnia 1 września 2019 r. wykonywała umówioną pracę na rzecz płatnika składek na warunkach określonych w art. 22 § 1 k.p., a płatnik składek wypłacał jej za to uzgodnione wynagrodzenie. Na fakt świadczenia pracy przez odwołującą się po dniu 1 września 2021 r. wskazywała przedłożona w toku postępowania analiza opłacalności inwestycji „Budowa apartamentowca butikowego w G. przy ulicy (...)”, która została sporządzona przez odwołującą się w ramach obowiązków pracowniczych. Ponadto, z przedłożonych wydruków potwierdzenia przelewów wynikało wyraźnie, że odwołująca się otrzymywała wynagrodzenie we wrześniu, październiku i listopadzie 2021 r. w związku z wykonywaną na rzecz Ł. X. pracą. Wykonywanie przez odwołującą się pracy potwierdziły także zeznania świadka U. G., S. U. oraz zgodne zeznania stron – płatnika składek Ł. X. i ubezpieczonej. Skoro płatnik składek miał gospodarczą potrzebę zatrudnienia pracownika na zajmowanym przez odwołującą się stanowisku i podpisał z nią umowę o pracę, a następnie aneks do umowy o pracę, to w konsekwencji uznać należało, że odwołująca pracę na tym stanowisku na rzecz płatnika składek wykonywała. Jak wykazało postępowanie dowodowe, odwołująca się wykonywała uzgodnione obowiązki pracownicze, za co otrzymywała wynagrodzenie. O braku pozorności umowy o pracę i chęci „wyłudzenia świadczeń” od ZUS świadczył również fakt, że w dniu podpisania aneksu do umowy o pracę odwołująca nie miała świadomości, że jest w ciąży. Nie sposób było zatem uznać, że podjęła zatrudnienie w celu skorzystania wyłącznie z zasiłku macierzyńskiego. Sąd Okręgowy zaznaczył, że samo w sobie dążenie do uzyskania tytułu do ubezpieczeń społecznych i świadczeń z tych ubezpieczeń, względnie do podwyższenia tych świadczeń nie jest naganne, jeśli wiąże się z rzeczywistym zatrudnieniem. Naganne i niedopuszczalne jest jedynie tworzenie fikcji zatrudnienia w oparciu o ww. motywację, co w przypadku ubezpieczonej nie wystąpiło.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2023 r.

Wyrokiem z dnia 29 października 2024 r. w sprawie o sygn. akt III AUa 1028/23 Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację organu rentowego.

W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny podał, że Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego, dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Okręgowego oraz nie widział konieczności uzupełnienia materiału dowodowego.

Dowód: -decyzja ZUS nr (...) z dn. 15.03.2022 r., k. 14-21 oraz w aktach administracyjnych ZUS,

-odwołanie ubezpieczonej, k. 23-32, 78-83,

-odwołanie płatnika składek w aktach sprawy o sygn. akt VII U 667/22,

-wyrok SO w Poznaniu z dn. 23.06.2023 r. wraz z uzasadnieniem, k. 40-49 oraz w aktach sprawy o sygn. akt VII U 667/22,

- apelacja organu rentowego z dn. 18.09.2023 r. w aktach sprawy o sygn. akt VII U 667/22,

-wyrok SA w Poznaniu z dn. 29.10.2024 r. wraz z uzasadnieniem, k. 51-69 oraz w aktach sprawy o sygn. akt VII U 667/22.

Informacje dotyczące zatrudnienia u płatnika składek Ł. X., jakich udzieliła ubezpieczona w toku postępowania wyjaśniającego przed ZUS, zostały przez nią powtórzone na etapie postępowania sądowego zainicjowanego odwołaniem od decyzji ZUS nr (...) z dnia 15 marca 2022 r.

Dowód: - przesłuchanie na piśmie ubezpieczonej K. M., k. 259-260.

Decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r., znak (...) (...) (...).2022-(...), organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu wskazano, że od dnia 1 września 2021 r. odwołująca się nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu, w związku z czym nie miała prawa do zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dzieci za ww. okres.

Ubezpieczona wniosła odwołanie od ww. decyzji ZUS z dnia 4 kwietnia 2022 r. do tut. Sądu.

Decyzją z dnia 20 listopada 2024 r., znak (...) (...) (...) (...) (...)MW-42, organ rentowy uchylił decyzję z dnia 4 kwietnia 2021 r. i przyznał ubezpieczonej prawo do wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r.

Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV U 563/22, Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie wobec uchylenia zaskarżonej decyzji (...) w T. z dnia 4 kwietnia 2022 r. odmawiającej K. M. prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r. decyzją (...) Oddział w T. z dnia 20 listopada 2024 r. i przyznania prawa do zasiłku macierzyńskiego za wskazany okres.

Dowód: -decyzja ZUS z dn. 04.04.2022 r., k. 71-72 oraz w aktach sprawy o sygn. akt IV U 563/22,

-odwołanie ubezpieczonej, k. 74-76 oraz w aktach sprawy o sygn. akt IV U 563/22,

-decyzja ZUS z dn. 20.11.2024 r. w aktach sprawy o sygn. akt IV U 563/22,

-postanowienie z dn. 23.12.2024 r., k. 89 w aktach sprawy o sygn. akt IV U 563/22.

Decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r., znak (...) (...) (...) (...) (...) (...), organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia 30 marca 2022 r. oraz zobowiązał ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 9.846,53 zł. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z tym, że pobrany przez ubezpieczoną zasiłek chorobowy za okres od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia 30 marca 2022 r. nie przypadał w okresie, kiedy podlegała ona ubezpieczeniu chorobowemu, stał się on świadczeniem nienależnym i podlegał zwrotowi.

Ubezpieczona wniosła odwołanie od powyższej decyzji ZUS z dnia 20 kwietnia 2022 r. do tu. Sądu.

Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV U 567/22 Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie z odwołania ubezpieczonej od decyzji ZUS z dnia 20 kwietnia 2022 r. wobec przyznania przez organ rentowy decyzją z dnia 20 listopada 2024 r. spornego świadczenia.

Dowód: -decyzja ZUS z dn. 20.04.2022 r., k. 91-93,

-odwołanie ubezpieczonej, k. 95-98 oraz w aktach sprawy o sygn. akt IV U 567/22,

-postanowienie z dn. 12.12.2024 r., k. 109 oraz w aktach sprawy o sygn. akt IV U 567/22.

(...) Oddział w T. dokonał wypłaty na rzecz odwołującej się zasiłku chorobowego za okres od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia 15 marca 2022 r. oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r.

ZUS wypłacił ubezpieczonej świadczenia bez odsetek, uzasadniając to tym, że Sąd orzekający w sprawie z odwołania od decyzji nr (...) dysponował nowymi dowodami w postaci przesłuchania świadków.

Ubezpieczona otrzymała od organu rentowego następujące kwoty:

-w dniu 26 listopada 2024 r. – 53.437,30 zł tytułem zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r.,

-w dniu 29 listopada 2024 r. – 4.639,30 zł tytułem zasiłku chorobowego za okres od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia 24 lutego 2022 r.,

-w dniu 3 grudnia 2024 r. – 1.341,75 zł tytułem zasiłku chorobowego za okres od dnia 25 lutego do dnia 15 marca 2022 r.

Dowód: - pismo ZUS, k. 116,

- przesłuchanie na piśmie ubezpieczonej K. M., k. 259-260.

Pismem z dnia 13 grudnia 2024 r. ubezpieczona wezwała (...) Oddział w T. do zapłaty odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń, do których terminowego wypłacenia był zobowiązany ZUS, tj. zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r., zasiłku chorobowego za okres od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia 24 lutego 2022 r. oraz za okres od dnia 25 lutego 2022 r. do dnia 15 marca 2022 r., w nieprzekraczalnym terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania do zapłaty.

Dowód: -wezwanie do zapłaty z dn. 13.12.2024 r., k. 111-113.

Ostatecznym przedsądowym wezwaniem do zapłaty z dnia 7 lutego 2025 r. ubezpieczona zwróciła się do ZUS o wypłatę łącznej kwoty 14.500,78 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie.

Dowód: -ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty z dn. 07.02.2025 r., k. 118-119.

Decyzją z dnia 4 marca 2025 r., znak (...) (...) (...).(...)-(...) (...), organ rentowy odmówił ubezpieczonej przyznania odsetek od wypłaty zasiłku chorobowego za okres od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia 15 marca 2022 r. oraz odsetek od wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r.

Dowód: - decyzja ZUS z dn. 04.03.2025 r., k. 123-125.

Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie powołanych powyżej dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz dołączonych aktach organu rentowego. Wiarygodność i autentyczność dowodów z dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron, nie wzbudziła również wątpliwości Sądu. Uwzględnienie dowodów z dokumentów złożonych do akt oraz znajdujących się w dołączonych aktach organu rentowego nie wymagało przy tym wydawania postanowienia (art. 243 ² k.p.c.). Ponadto Sąd oparł się na dowodach z dokumentów zgromadzonych w aktach dołączonych spraw: Sądu Okręgowego we Wrocławiu o sygn. akt VIII U 667/22, Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu o sygn. akt IV U 567/22 i IV U 563/22 oraz z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych ZUS stanowiących podstawę do wydania decyzji z dnia 15 marca 2022 r. nr (...).

Sąd dał wiarę w całości także dowodowi z przesłuchania na piśmie ubezpieczonej K. M., gdyż spójnie i dokładnie opisała okoliczności związane z postępowaniem wyjaśniającym prowadzonym przez ZUS przed wydaniem zaskarżonych decyzji, konsekwencją której był brak wypłaty spornych świadczeń w terminie. Przesłuchanie ubezpieczonej korespondowało również z dowodami z dokumentów.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu.

W niniejszej sprawie ubezpieczona K. M. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 4 marca 2025 r., znak (...) (...) (...).2025-(...) (...), domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie zasiłku chorobowego za okres od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia 15 marca 2022 r. oraz nieterminowej wypłaty zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r.. W toku postępowania odwołująca się doprecyzowała, że domaga się odsetek ustawowych za opóźnienie obliczonych od dat wymagalności wskazanych w piśmie procesowym organu rentowego opatrzonym prezentatą Sądu z dnia 21 lipca 2025 r. Z kolei organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania w całości.

Podstawę materialnoprawną wypłaty odsetek przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych stanowi przepis art. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz.U.2025.350 t.j.) – dalej jako ustawa systemowa, zgodnie z którym jeżeli Zakład - w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności.

Powołany przepis rozstrzyga o zasadach wypłaty odsetek przez organ rentowy w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sposób kompleksowy reguluje przesłanki nabycia przez ubezpieczonego prawa do odsetek od świadczenia z ubezpieczeń społecznych, przyznanego lub wypłaconego przez organ rentowy z naruszeniem obowiązujących przepisów.

Odrębność tej regulacji polega przede wszystkim na powstaniu obowiązku zapłaty odsetek wyłącznie w wypadku opóźnienia kwalifikowanego, zachodzącego wtedy, gdy zobowiązany - mimo istniejącego obowiązku - nie spełnia świadczenia w terminie, przy czym niedotrzymanie terminu jest następstwem okoliczności, za które organ ponosi odpowiedzialność ( por. Wyrok SA w Białymstoku z 17.04.2018 r., III AUa 119/18, LEX nr 2546181).

Uzupełnić także warto, że zgodnie z § 4 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 lutego 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 12 poz. 104) w sytuacji, gdy organ rentowy nie ustalił prawa do świadczenia, bądź go nie wypłacił, zobowiązany jest on do wypłaty odsetek, zaś odsetki te wypłaca się z urzędu łącznie z wypłatą opóźnionego świadczenia.

Wskazać w tym miejscu należy, że wypłata świadczenia w zaniżonej wysokości powinna być traktowania w ten sam sposób co brak wypłaty świadczenia, gdyż w istocie organ rentowy mimo istniejącego obowiązku świadczenia w określonej wysokości, nie świadczy w pełnym zakresie, tj. popada w opóźnienie w zapłacie co do części należnego i wymagalnego świadczenia.

Zgodnie zaś z art. 64 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z dnia 25 czerwca 1999 r. (Dz.U.2023.2780 t.j.) – dalej jako ustawa zasiłkowa, płatnicy składek, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, wypłacają zasiłki w terminach przyjętych dla wypłaty wynagrodzeń lub dochodów, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych na bieżąco po stwierdzeniu uprawnień. Zasiłki te wypłaca się nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do ustalenia prawa do zasiłku. Jeżeli płatnikiem zasiłków jest ZUS ustawa stanowi, że zasiłki wypłaca się „bieżąco po stwierdzeniu uprawnienia”, co oznacza, że wypłata zasiłku powinna nastąpić od razu po stwierdzeniu uprawnienia ( wyrok Sądu Najwyższego z 7 lutego 2006 r., I UK 191/05).

W celu ustalenia, czy organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie spowodowane błędem w ustaleniach faktycznych, konieczne jest wykazanie, że w przepisanym terminie organ rentowy nie dysponował i z przyczyn obiektywnych nie mógł dysponować materiałem umożliwiającym przyznanie świadczenia. Obowiązek zapłaty odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczenia zaktualizuje się każdorazowo w przypadku niestarannego działania organu, kiedy to organ z własnej woli zaniechał ustalenia stanu faktycznego dotyczącego ubezpieczonego w sposób rzetelny i dokładny, korzystając z uprawnień przyznanych mu w tym zakresie przez ustawodawcę. Wydanie przez organ rentowy niezgodnej z prawem decyzji o braku podlegania ubezpieczeniom społecznym w sytuacji, gdy było możliwe wydanie decyzji zgodnej z prawem, zwłaszcza gdy ubezpieczony wykazał okoliczności związane z podleganiem ubezpieczeniu chorobowemu, powoduje, że opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność.

Sąd w niniejszej sprawie nie podzielił stanowiska organu rentowego, że termin do przyznania i wypłaty zasiłków chorobowego (w prawidłowej wysokości) i macierzyńskiego zaczął biec dopiero od daty wpływu do organu wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 29 października 2024 r., oddalającego apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2023 r., dotyczącego zmiany nieprawidłowej decyzji ZUS w zakresie podlegania ubezpieczonej obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, jako pracownik płatnika składek Ł. X..

Wydanie prawomocnego wyroku sądu ubezpieczeń społecznych przyznającego świadczenie i wpływ tego wyroku do organu rentowego co do zasady nie mają znaczenia dla biegu terminu do wydania decyzji, od upływu którego ubezpieczonemu przysługują ustawowe odsetki ( vide: wyrok SA w Lublinie z 26 czerwca 2013 r., III AUA 208/13, Lex 1331074; wyrok SN z 7 kwietnia 2010 r., I UK 345/09, Lex 607445).

Organ rentowy ponosi wyłączną odpowiedzialność za odmowę wypłaty świadczenia z ubezpieczenia chorobowego, jeżeli wszystkie niezbędne okoliczności faktyczne uzasadniające ustalenie wysokości wynagrodzenia za pracę ubezpieczonego zostały ustalone w postępowaniu przed tym organem, a odmowa przyznania świadczenia jest wynikiem błędu w wykładni lub/i zastosowaniu prawa materialnego ( vide: wyrok SA w Lublinie z 26 czerwca 2013 r.; wyrok SN z 7 kwietnia 2010 r.).

Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy systemowej, w trakcie przeprowadzania kontroli inspektor kontroli Zakładu ma prawo:

1)  badać wszelkie księgi, dokumenty finansowo-księgowe i osobowe oraz inne nośniki informacji związane z zakresem kontroli;

1a) dokonywać oględzin i spisu składników majątku płatników składek zalegających z opłatą należności z tytułu składek;

2)  zabezpieczać zebrane dowody;

3)  żądać udzielania informacji przez płatnika składek i ubezpieczonego;

4)  legitymować osoby w celu ustalenia ich tożsamości, jeśli jest to niezbędne dla potrzeb kontroli;

5)  wzywać i przesłuchiwać świadków;

6)  wzywać i przesłuchiwać płatnika składek i ubezpieczonego, jeżeli z powodu braku lub po wyczerpaniu innych środków dowodowych pozostały niewyjaśnione okoliczności mające znaczenie dla postępowania kontrolnego.

Podkreślić także należy, że zarówno z dowodów z dokumentów, jak i wyjaśnień samej ubezpieczonej, w sposób jasny i logiczny wynikało, że skarżąca była związana od 2019 r. umową o pracę z płatnikiem składek Ł. X.. Ponadto nie budziło wątpliwości, że posiadała adekwatne wykształcenie do wykonywania pracy na powierzonym jej stanowisku. Zgłosiła swoją gotowość do pracy z dniem 1 września 2021 r., a od dnia 4 listopada 2021 r. korzystała ze zwolnienia lekarskiego w związku z ciążą, o której dowiedziała się w dniu 7 września 2021 r. Do czasu zwolnienia lekarskiego świadczyła obowiązki pracownicze.

Fakt, iż organ rentowy nie wykorzystał w toku swojego postępowania wyjaśniającego, które wszczął z urzędu, możliwości dowodowych i wydał decyzję, która w wyniku odwołania ubezpieczonej została później zmieniona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2023 r. – po rozpoznaniu apelacji organu rentowego przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu z dnia 29 października 2024 r. - nie stanowi, że do opóźnienia w wypłacie ubezpieczonej należnych jej świadczeń doszło w okolicznościach, za które organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności. Wyrok Sądu Okręgowego miał charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdził fakt, iż wnioskodawczyni od dnia 1 września 2021 r. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek Ł. X..

Do braku zapłaty spornych zasiłków w terminie doszło z wyłącznej winy organu rentowego, za co organ rentowy ponosi odpowiedzialność. Podkreślić należy, że nie istniały po stronie organu rentowego żadne przeszkody, które uniemożliwiałyby mu poczynienie ustaleń także w oparciu o przesłuchanie świadków. Organ rentowy w toku przeprowadzonego postępowania kontrolnego zaniechał bezpośredniego wysłuchania skarżącej, ale także zaniechał przesłuchania jakichkolwiek świadków. Ostatecznie w ocenie Sądu, w toku postępowania sądowego przed Sądem Okręgowym w Poznaniu nie przeprowadzono żadnego dowodu tego rodzaju, którego organ rentowy nie mógłby przeprowadzić w toku czynności wyjaśniających - kontrolnych przed wydaniem decyzji z dnia 15 marca 2022 r. nr (...).

Organ rentowy już w toku własnego postępowania wyjaśniającego (kontrolnego), korzystając z przysługujących mu kompetencji miał możliwość i obowiązek prawidłowej oceny wszystkich okoliczności sprawy, a zatem ponosi odpowiedzialność za opóźnienie w przyznaniu odwołującej się świadczeń.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należało, że w niniejszej sprawie organ rentowy, w wyniku braku wnikliwego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych, co mogło się odbyć w ramach postępowania przed tym organem, wydał błędną decyzję, której konsekwencją było wypłacenie zaległych zasiłków chorobowych oraz macierzyńskiego dopiero w dniach: 26 listopada 2024 r. (tytułem zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 16 marca 2022 r. do dnia 13 czerwca 2023 r.), 29 listopada 2024 r. (tytułem zasiłku chorobowego za okres od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia 24 lutego 2022 r.) oraz 3 grudnia 2024 r. (tytułem zasiłku chorobowego za okres od dnia 25 lutego do dnia 15 marca 2022 r.).

Wskazać nadto należy, że w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 31zd ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, zgodnie z którym, jeżeli termin wydania decyzji lub wypłaty świadczeń przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypada w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii albo w okresie 30 dni następujących po ich odwołaniu, w razie przekroczenia tego terminu Zakład nie jest zobowiązany do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego. Jak wiadomo w okresie od 20 marca 2020 r. do 16 maja 2022 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan epidemii, następnie do dnia 1 lipca 2023 r. stan zagrożenia epidemicznego. Potwierdzenie obowiązywania opisanych stanów odnaleźć można w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz.U. 2020 poz. 491) w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. 2022 poz. 1028) oraz Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz. U. 2022 poz. 1028) oraz Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2023 r. (Dz. U. 2023 poz. 491) w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej stanu zagrożenia epidemicznego. Nie ulega również wątpliwości, że terminy wymagalności spornych zasiłków, przypadały na okres stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego.

W ocenie Sądu uzasadnione jest jednak stanowisko zaprezentowane już w judykaturze. Jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 listopada 2024 r., sygn. akt VII Ua 63/23: „w realiach sprawy stosowanie art. 31zd przeczy celowi, jakim przy jego wprowadzaniu kierował się ustawodawca. Wzmiankowana ustawa stanowiła próbę adaptacji do rzeczywistości zaistniałej w wyniku epidemii Covid19. Początkowo, ów przepis chronić miał ZUS przed finansowymi konsekwencjami opóźnień w rozpatrywaniu spraw, co związane było ze zwiększoną liczbą wpływających wniosków o świadczenia chorobowe, powiększoną dodatkowo o sprawy związane z pomocą przyznaną płatnikom na okres epidemii. Jednak w miarę upływu czasu, jak sytuacja epidemiczna stabilizowała się, problem ten zdaniem sądu stracił na znaczeniu i zwolnienie z konieczności wypłaty odsetek przestało mieć swoje uzasadnienie. W ocenie Sądu Okręgowego regulacja art. 31 zd ww. ustawy nie może służyć organowi rentowemu, kiedy ten chce zwolnić się z obowiązku zapłaty odsetek od świadczeń, których nie przyznał na skutek własnych błędów w wadliwie wydanych decyzjach, co skutkowało opóźnieniem w wypłacie świadczeń - a taka sytuacja zaszła na gruncie rozpoznawanej sprawy. Nadawanie odmiennego znaczenia przepisowi art. 31 zd ww. ustawy - poprzez dosłowne jego stosowanie w każdej sytuacji i bez względu na przyczyny opóźnienia wypłaty świadczenia, skutkowałoby tak daleko idącym wyłączeniem odpowiedzialności organu rentowego od zapłaty odsetek, że w zasadzie pozwalałoby Zakładowi na bezkarne wydawanie wadliwych decyzji odmawiających przyznania świadczeń. Jeżeli bowiem nawet świadczeniobiorca odwołałby się od takiej decyzji do sądu i uzyskał prawomocny, korzystny dla siebie wyrok, to organ rentowy i tak byłby zobligowany jedynie do zapłaty należnej kwoty świadczenia, unikając zapłaty odsetek - a tym samym - finansowych skutków odpowiedzialności za spowodowane wydaniem wadliwej decyzji opóźnienie w spełnieniu należnego świadczenia. W ocenie Sądu Okręgowego, stosowanie ww. przepisu z upływem czasu - wobec dezaktualizacji przyczyn, dla których został wprowadzony - coraz bardziej zaczyna spełniać znamiona nadużycia prawa niż stanowi uzasadnioną reakcję na chwilowo nadmierne obciążenie organu rentowego, mające miejsce jedynie w pierwszych miesiącach trwania epidemii. Tak jak zostało to już wspomniane, przepis miał chronić organ rentowy przed opóźnieniami powstałymi bez jego winy, wynikłymi z ogromnej liczby wniosków o świadczenia z okresu epidemii Covid19 i tak przepis ten należałoby rozumieć. Tylko bowiem taka wykładnia przepisu pozwala zachować jego cel, zgodnie z jego istotą, jako przepisu wyjątkowo ograniczającego uprawnienia obywateli. W realiach rozpoznawanej sprawy - decyzja odmawiająca ubezpieczonej prawa do wnioskowanych świadczeń była wynikiem zawinionych błędów w procedowaniu organu rentowego - zatem brak jest podstaw do przyjęcia ochrony organu rentowego i zwolnienia go z obowiązku zapłaty odsetek od świadczeń, których wypłaty bezpodstawnie i błędnie odmówił”. Powyższa argumentacja została również podzielona przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2025 r. w sprawie o sygn. akt VIII Ua 63/24.

Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w całości zgadza się z przytoczonym wywodem prawnym. Niewątpliwie w okolicznościach niniejszej sprawy istotnym jest, że ubezpieczona nie otrzymała należnego jej świadczenia w terminie, co miało miejsce wyłącznie w wyniku zawinionych działań ZUS. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 31 zd ustawy covidowej ci obywatele, którzy nie otrzymali świadczeń w okresie przed ogłoszeniem stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii mieli pełne prawo do odsetek od ZUS, natomiast ci, których termin wypłaty świadczeń wypadał w tych okresach już takiego prawa zostali pozbawieni. Sam fakt wprowadzenia licznych ograniczeń w funkcjonowaniu państwa, nie może przemawiać za automatycznym stosowaniem regulacji pozbawiającej ubezpieczonych prawa do należnych odsetek, bez względu na okoliczności konkretnej sprawy. Podkreślić należy, że odwołująca się nie otrzymała należnych jej świadczeń na skutek działania ZUS z urzędu i nieprawidłowej oceny stanu faktycznego związanego z jej podleganiem ubezpieczeniom społecznym. W okolicznościach niniejszej sprawy to działania ZUS doprowadziły do wydania decyzji, konsekwencją których był brak wypłaty należnych świadczeń. W ocenie Sądu zastosowanie wskazanego przepisu w takim stanie faktycznym skutkowałoby wyłączeniem odpowiedzialności ZUS za wydanie wadliwej decyzji, bez uzasadnionych przyczyn.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd w punkcie I sentencji wyroku, działając na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia 4 marca 2025 r., w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej K. M. prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie należnych jej świadczeń.

W punkcie II sentencji wyroku Sąd zasądził koszty procesu na rzecz ubezpieczonej, wygrywającej postępowanie w całości, na podstawie art. 98 k.p.c. Na koszty procesu poniesione przez ubezpieczoną składa się opłata za czynności adwokackie. Wysokość opłaty została ustalona w kwocie 360,00 zł na podstawie § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. O odsetkach od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Natomiast w punkcie III sentencji wyroku, Sąd orzekł o kosztach sądowych zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa, gdyż zarówno ubezpieczona, jak i organ rentowy byli zwolnieni od obowiązku ich uiszczenia na mocy art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (ubezpieczona) oraz art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (organ rentowy). Zgodnie zaś z art. 98 ww. ustawy, w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa.