Wyrok z 10 lutego 2026, sygn. I C 437/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy w Radomiu I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Anna Zagroda

po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 roku w W.

na posiedzeniu niejawnym sprawy

z powództwa Gminy Miejskiej O..

przeciwko J. W.

o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu

uchyla w całości wyrok zaoczny wydany w niniejszej sprawie w dniu 18 września 2025 roku
i oddala powództwo w całości.

Sędzia Anna Zagroda

Sygn. akt I C 437/25 upr

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 12 maja 2025 roku (data nadania pocztowego) Gmina Miejska S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła o zasądzenie od D. L. (1) kwoty 1848,32 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot:

a)

31,04 zł za okres od dnia 2 czerwca 2012 roku do dnia zapłaty;

b)

320,88 zł za okres od dnia 3 lipca 2012 roku do dnia zapłaty;

c)

262,79 zł za okres od dnia 2 sierpnia 2012 roku do dnia zapłaty;

d)

264,09 zł za okres od dnia 2 września 2012 roku do dnia zapłaty;

e)

264,09 zł za okres od dnia 2 października 2012 roku do dnia zapłaty;

f)

264,09 zł za okres od dnia 3 listopada 2012 roku do dnia zapłaty;

g)

264,09 zł za okres od dnia 2 grudnia 2012 roku do dnia zapłaty;

h)

145,10 zł za okres od dnia 3 stycznia 2013 roku do dnia zapłaty;

i)

27,61 zł za okres od dnia 30 maja 2013 roku do dnia zapłaty;

j)

4,54 zł za okres od dnia 15 listopada 2014 roku do dnia zapłaty;

oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu powód wskazał, że lokal mieszkalny położony w S. na osiedlu (...) należy do zasobu komunalnego Gminy Miejskiej S.. O. L. korzystał z przedmiotowego lokalu bez tytułu prawnego w związku z wygaśnięciem umowy najmu lokalu socjalnego. O. L. zmarł w dniu 17 grudnia 2012 roku. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa- Nowej Huty z dnia 3 stycznia 2013 roku (powinno być prawidłowo z dnia 7 marca 2023 roku) spadek po nim w całości nabył pozwany D. L. (1). W okresie objętym żądaniem pozwu lokal ten znajdował się w dyspozycji O. L., który był zobowiązany do zapłaty odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z lokalu bez tytułu prawnego. W związku jego śmiercią nieuregulowane należności weszły do spadku, a zobowiązanym do ich uiszczenia jest obecnie pozwany. Powód dochodził należności z tytułu odszkodowania i innych opłat związanych z zajmowaniem przedmiotowego lokalu za okres od 29 maja 2012 roku do 17 grudnia 2012 roku, w tym także z tytułu rozliczenia mediów za rok 2011 i 2013, w łącznej kwocie 1848,32 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od następnego dnia po dniu płatności należności za dany miesiąc do dnia zapłaty (pozew k. 3-4v, pełnomocnictwo k. 17).

Wobec niezłożenia w wyznaczonym terminie odpowiedzi na pozew, Sąd wydał w dniu 18 września 2025 roku wyrok zaoczny uwzględniając w całości żądanie (wyrok zaoczny k. 38-38v).

W terminie pozwany D. L. (1) wniósł w dniu 7 października 2025 roku, sprzeciw od powyższego wyroku zaocznego, w którym zaskarżył go w całości. W uzasadnieniu pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia za okres objęty pozwem tj. z lat 2012-2014, z uwagi na upływ ponad 11 lat od ich wymagalności. Wskazał również, iż Gmina Miejska S., była w posiadaniu wiedzy o śmierci O. L. od co najmniej 2021 roku, a mimo to wcześniej nie domagała się żadnej spłaty wskazanego w pozwie zadłużenia (sprzeciw od wyroku zaocznego k. 43)

W odpowiedzi na sprzeciw z dnia 30 grudnia 2025 roku strona powodowa podtrzymała żądanie pozwu i wniosła o utrzymanie wyroku zaocznego w całości. (odpowiedź na sprzeciw k. 50-50v)

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Lokal mieszkalny numer (...) położony w budynku numer (...) na osiedlu (...) w S., o powierzchni 16,03 m ², należy do zasobu komunalnego Gminy Miejskiej S. (okoliczność bezsporna).

W dniu 28 listopada 2011 roku Gmina Miejska S. podpisała z O. L. umowę najmu lokalu socjalnego numer (...) położonego w budynku numer (...) na osiedlu (...) w S.. Umowa została zawarta na okres 6 miesięcy tj. do dnia 28 maja 2012 roku. Lokal ten ma 16,03 m ², składa się z pokoju, przedpokoju oraz łazienki. W lokalu zamieszkiwał sam O. L.. Najemca z tytułu najmu zobowiązany jest do uiszczania w terminie do 10-go dnia każdego miesiąca z góry, opłaty stałe i zaliczkowe w łącznej kwocie 125,53 zł miesięcznie (okoliczność bezsporna – umowa najmu lokalu socjalnego k. 18-20v).

Od dnia 29 maja 2012 roku O. L. korzystał z lokalu nr (...) bez tytułu prawnego (okoliczność bezsporna).

W dniu 30 maja 2012 roku Gmina Miejska S. wystosowana do O. L. zawiadomienie o zmianie opłat, które od dnia 1 czerwca 2012 roku wynosiły 320,88 zł miesięcznie, termin płatności do 10-go dnia każdego miesiąca (okoliczność bezsporna - zawiadomienie o zmianie opłat k. 29).

W dniu 28 czerwca 2012 roku Gmina Miejska S. wystosowana do O. L. zawiadomienie o zmianie opłat, od dnia 1 lipca 20212 roku opłaty wynosiły 262,79 zł miesięcznie, termin płatności do 10-go dnia każdego miesiąca (okoliczność bezsporna - zawiadomienie o zmianie opłat k. 28)

W dniu 3 lipca 2012 roku Gmina Miejska S. wystosowana do O. L. zawiadomienie o zmianie opłat, które od dnia 1 sierpnia 2012 roku wynosiły łącznie 264,09 zł miesięcznie, termin płatności do 10-go dnia każdego miesiąca (okoliczność bezsporna - zawiadomienie o zmianie opłat k. 27).

O. L. zmarł 17 grudnia 2012 roku w S. (okoliczność bezsporna- ksero odpisu zupełnego aktu zgonu k. 24).

W dniu 30 kwietnia 2013 roku Zarząd Budynków Komunalnych w S. dokonał rozliczenia zimnej wody, ścieków, wywozu nieczystości stałych i co za okres od dnia 28 listopada 2011 roku do dnia 31 grudnia 2011 roku i stwierdził niedopłatę u O. L. na kwotę 27,61 zł (okoliczność bezsporna – rozliczenie k. 30).

W dniu 15 października 2014 roku Zarząd Budynków Komunalnych w S. dokonał rozliczenia zimnej wody, ścieków, wywozu nieczystości stałych i co za okres od dnia 1 stycznia 2013 roku do dnia 12 lutego 2013 roku, który obejmował okres już po śmierci O. L. i stwierdził niedopłatę na kwotę 4,54 zł (okoliczność bezsporna – rozliczenie k. 31).

Gmina Miejska S. złożyła w dniu 11 lipca 2017 roku wniosek do Sądu Rejonowego dla Krakowa– Nowej Huty w Krakowie, którym wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym O. L.. Jako uczestnicy zostali wskazania D. L. (1) i D. L. (2) (dowód: ksero wniosku o stwierdzenie nabycia spadku k. 51-51v).

Postanowieniem z dnia 7 marca 2023 roku wydanym przez Sąd Rejonowy dla Krakowa- Nowej Huty w O., w sprawie I (...) spadek po O. L. na podstawie ustawy nabył brat D. L. (1) w całości (okoliczność bezsporna - postanowienie k. 23).

Pismem datowanym na dzień 3 stycznia 2025 roku Zarząd Budynków Komunalnych w S. wystosował wobec D. L. (1) przedsądowe wezwanie do zapłaty kwoty 5315,58 zł, według stanu na dzień 30 listopada 2024 roku. Na zadłużenie składają się kwoty: 2482,71 zł z tytułu opłat za korzystanie z lokalu oraz opłat niezależnych od właściciela oraz kwota 2832,87 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie. Pismo zostało doręczone D. L. (1) w dniu 14 stycznia 2025 roku (d: pismo k. 21, dowód doręczenia k. 22-22v).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o złożone dokumenty, które Sąd uwzględnił w całości, gdyż nie budziły one zastrzeżeń co do autentyczności i prawdziwości ich treści. W tym zakresie nie były podnoszone żadne zarzuty.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

W sprawie powód Gmina Miejska S. dochodził zasądzenia od D. L. (1) jako od spadkobiercy ustawowego zmarłego O. L. będącego uprzednio najemcą (...) położonego w budynku numer (...) na (...) w S., należności z tytułu odszkodowania i innych opłat związanych z zajmowaniem lokalu bez tytułu prawnego za okres od 29 maja 2012 roku do 17 grudnia 2012 roku oraz z tytułu rozliczenia mediów za rok 2011 i 2013.

Pozwany jest spadkobiercą ustawowym O. L. i w związku z tym nabył spadek z chwilą jego otwarcia, czyli z chwilą śmierci spadkodawcy, z mocy prawa (art. 922§1 k.c.). Wejście w ogół praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy powoduje m.in., że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za zobowiązania, których podmiotem był zmarły.

Zgodnie z art. 18 ust.1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego - osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie. Odszkodowanie (w przypadku innych osób, niż takie, które mają prawo do lokalu socjalnego lub zamiennego, co do których sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania opróżnienia lokalu do czasu dostarczenia im takiego lokalu-ust. 3) odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu. Jeżeli odszkodowanie nie pokrywa poniesionych strat, właściciel może żądać od osoby, o której mowa w ust. 1, odszkodowania uzupełniającego.

W sprzeciwie od wyroku zaocznego pozwany podniósł zarzut przedawnienia. Świadczenie odszkodowawcze ma charakter okresowy, zastosowanie do ich dochodzenia ma trzyletni termin przewidziany w art. 118 k.c. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1104), jeżeli zgodnie z ustawą zmienianą w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Jeżeli jednak przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Zgodnie z art. 120 § 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Roszczenie z tytułu bezumownego korzystania z lokalu w zakresie należności głównej oraz odsetek od należności głównej za okres od 29 maja 2012 roku do 17 grudnia 2012 roku stało wymagalne odpowiednio z dniem: 11 maja 2012 roku, 11 czerwca 2012 roku, 11 lipca 2012 roku, 11 sierpnia 2012 roku, 11 września 2012 roku, 11 października 2012 roku, 12 listopada 2012 roku i 11 grudnia 2012 roku, gdyż zmarły O. L. na mocy uprzednio obowiązującej umowy najmu socjalnego z dnia 28 listopada 2011 roku, był zobowiązany uiszczać miesięczny czynsz z góry do 10-go dnia każdego miesiąca.

Mając na uwadze powyższe uznać należy, iż zasadny był zarzut pozwanego przedawnienia roszczenia objętego pozwem co do należności powstałych do śmierci O. L.. Zgodnie z art. 112 k.c. termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. W sprawie zastosowanie mają przepisy w brzmieniu sprzed zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, gdyż przedawnienie roszczenia nastąpiło przed dniem wejścia w życie tej zmiany, tj. przed dniem 9 lipca 2018 roku, co oznacza, że termin przedawnienia nie upływał z końcem roku, tylko zgodnie z art. 112 kc. Należności wskazane w poprzednim akapicie przedawniły się odpowiednio w dniu 11 maja 2015 roku, 11 czerwca 2015 roku, 11 lipca 2015 roku, 11 sierpnia 2015 roku, 11 września 2015 roku, 11 października 2015 roku, 12 listopada 2015 roku, 11 grudnia 2015 roku. Ponadto przedawnianiu ulegała również kwota 27,61 zł żądana z tytułu rozliczenia mediów za rok 2011, a rozliczona w dniu 30 kwietnia 2013 roku, której wymagalność powód określił na dzień 30 maja 2013 roku. Biorąc pod uwagę okres przedawnienia 3 lata, to kwota ta również uległa przedawnieniu najpóźniej z dniem 1 czerwca 2016 roku, gdyż nie wiadomo, z jakich przyczyn powód dokonał rozliczenia mediów za 2011 roku dopiero półtora roku później.

Na marginesie należy zaznaczyć, że roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się odrębnie od roszczenia głównego, jednak z tym zastrzeżeniem, że przedawnia się ono najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego, co oznacza, że jeżeli należność główna uległa przedawnieniu, to również w tym samym terminie przedawnieniu uległy odsetki. Tak też orzekł Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 stycznia 2005 r. w sprawie III CZP 42/04 (LEX nr 141130).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 123 k.c. bieg terminu przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczeń, a także przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 lutego 2026 roku wydanej w sprawie III CZP 27/25 wskazał, że „złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia wierzyciela, jeżeli jest niezbędne dla dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia.” (LEX nr (...)).

Powód wskazał w odpowiedzi na sprzeciw, że nie doszło do przedawnienia roszczenia, gdyż złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po O. L., a postępowanie to zakończyło się wydaniem postanowienia, zgodnie z którym pozwany D. L. (1) nabył w całości spadek po zmarłym bracie O. L..

Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że nie doszło do przerwania biegu przedawnienia, gdyż ze złożonej przez powoda kserokopii wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po O. L. wynika, że wniosek ten został złożony dopiero w dniu 11 lipca 2017 roku (data prezentaty Sądu Rejonowego dla Krakowa- Nowej Huty), a więc już po przedawnieniu roszczeń dochodzonych w pozwie w omawianym powyżej zakresie. Należności powstałe za życia O. L. przedawniły się najpóźniej z dniem 1 czerwca 2016 roku.

Wskazać należy, że powód dochodzi również zasądzenia kwoty 4,54 zł, która stanowiła niedopłatę po dokonanym w dniu 15 października 2014 roku przez Zarząd Budynków Komunalnych w S. rozliczeniu zimnej wody, ścieków, wywozu nieczystości stałych i co za okres od dnia 1 stycznia 2013 roku do dnia 12 lutego 2013 roku, który obejmował okres już po śmierci O. L. (rozliczenie k. 31). Za zapłatę tej kwoty nie odpowiada pozwany jako spadkobierca O. L., gdyż należność ta powstała już po śmierci tej osoby. Za zapłatę tej kwoty ponosi odpowiedzialność osoba, która korzystała z tych mediów po śmierci O. L.. Bezumowne korzystanie z lokalu numer (...) zakończyło się z chwilą jego śmierci tj. w dniu 17 grudnia 2012 roku i tylko do tej daty odpowiedzialność za długi spadkowe ponosi pozwany.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uchylił wyrok zaoczny w całości i oddalił powództwo na podstawie art. 347 kpc.

Na podstawie art. 348 kpc pozwany ponosi koszty procesu powstałe po wydaniu wyroku zaocznego, tj. opłatę sądową od sprzeciwu, ponieważ niezłożenie odpowiedzi na pozew było przez niego zawinione. Pomimo odebrania osobiście odpisu pozwu nie zajął stanowiska w sprawie, dlatego został wydany wyrok zaoczny. Natomiast powód ponosi koszty procesu powstałe po jego stronie z uwagi na przegranie procesu w całości.

Sędzia Anna Zagroda