sygn. III C 785/23 10 lutego 2026 Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie

Wyrok z 10 lutego 2026, sygn. III C 785/23

Data orzeczenia 10 lutego 2026

Sąd Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie

Wydział III Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Justyna Pikulik

Tagi

#Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie #III Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 5 kc art. 6 kc art. 98 kpc art. 139 kpc art. 177 kpc art. 365 kpc art. 366 kpc art. 527 kc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)

art. 528 kc art. 531 kc art. 533 kc

Sygn. akt III C 785/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie III Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Justyna Pikulik
Protokolant:	G. Z.

po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. w I. na rozprawie

sprawy z powództwa Horyzont Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w X.

przeciwko B. S. i I. S.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

1. uznaje za bezskuteczne w stosunku do powoda Horyzont Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w X.:

a) umowę darowizny i umowę ustanowienia służebności z 12 września 2018 r., zawartą w formie aktu notarialnego, Rep. A nr (...), przed notariuszem B. X. w Kancelarii (...) w I., mocą której S. O. darowała pozwanej B. S. prawo własności lokalu mieszkalnego numer (...), znajdujące się w budynku mieszkalnym położonym w I. przy ul. (...)- oficyna, składającego się z 2 pokoi, kuchni i przedpokoju, o powierzchni użytkowej 41,83 m2 oraz pomieszczenia przynależnego– piwnicy o powierzchni użytkowej 4,34 m2, o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 46,17 m2, dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) wraz z udziałem wynoszącym 21/1000 części w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz część budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, a obdarowana B. S. ustanowiła na rzecz S. O. na ww. nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy darowizny dożywotnią i nieodpłatną służebność osobistą mieszkania polegającą na prawie wyłącznego korzystania przez uprawnioną z całego lokalu mieszkalnego opisanego powyżej;

b) umowę darowizny z dnia 6 lipca 2020 r., zawartą w formie aktu notarialnego, Rep. A nr (...), przed notariuszem O. J. w Kancelarii (...) w I., na mocy której pozwana B. S. darowała pozwanej I. S. prawo własności lokalu mieszkalnego nr (...), znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym w I. przy ul. (...)- oficyna, składającego się z 2 pokoi, kuchni i przedpokoju, o powierzchni użytkowej 41,83 m2 oraz pomieszczenia przynależnego – piwnicy o powierzchni użytkowej 4,34 m2, o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 46,17 m2, dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi (...) wraz z udziałem wynoszącym 21/1000 części w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz część budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali,

w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnych przysługujących powodowi Horyzont Niestandaryzowanemu Sekurytyzacyjnemu Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu w X. wobec dłużnika S. O. i jej spadkobierców, stwierdzonych nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy Lublin- Zachód w Lublinie VI Wydział Cywilny w dniu 17 września 2019 r., sygnatura akt VI Nc-e (...), zaopatrzonym w klauzulę wykonalności z dnia 6 listopada 2019 r. :

-w zakresie kwoty 46.000,74 zł (czterdzieści sześć tysięcy złotych siedemdziesiąt cztery grosze) tytułem należności głównej wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, liczonymi od kwoty 46.000,74 zł (czterdzieści sześć tysięcy złotych siedemdziesiąt cztery grosze) za okres od 30 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 50,04 zł (pięćdziesiąt złotych cztery grosze) za okres od dnia 30 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty oraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od kwoty 7.727,11 zł (siedem tysięcy siedemset dwadzieścia siedem złotych jedenaście groszy) za okres od dnia 30 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty;

-w zakresie kwoty 17.368,96 zł (siedemnaście tysięcy trzysta sześćdziesiąt osiem złotych dziewięćdziesiąt sześć groszy) z tytułu odsetek zasądzonych ww. tytułem wykonawczym i niespłaconych, za okres do dnia 29 czerwca 2023 r., które to wierzytelności zostały przeniesione przez poprzedniego wierzyciela (...) Bank Spółkę Akcyjną z siedzibą w X. na powoda Horyzont Niestandaryzowany (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. na podstawie umowy przelewu wierzytelności nr (...) Portfela Wierzytelności oznaczonego jako (...) z dnia 20 grudnia 2019 r.;

2.zasądza od pozwanych B. S. i I. S. solidarnie na rzecz powoda Horyzont Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w X. kwotę 10.848,82 zł (dziesięć tysięcy osiemset czterdzieści osiem złotych osiemdziesiąt dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 5.417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

3. przyznaje pełnomocnikowi z urzędu pozwanej I. S. r.pr. C. W. od Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie kwotę 6.642 zł (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa złote), w tym kwotę 1.242 zł (tysiąc dwieście czterdzieści dwa złote) podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej I. S..

4.przyznaje radcy prawnemu W. B. od Skarbu Państwa- Sądu Rejonowego Szczecin- Centrum w Szczecinie kwotę 2.656,80 zł (dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt sześć złotych osiemdziesiąt groszy), w tym kwotę 496,80 zł (czterysta dziewięćdziesiąt sześć złotych osiemdziesiąt groszy) podatku VAT za sprawowanie funkcji kuratora ustanowionego dla pozwanej B. S.;

5. nakazuje pobrać od pozwanej B. S. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie kwotę 556,80 zł (pięćset pięćdziesiąt sześć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Sygn. akt III C 785/23

UZASADNIENIE

Pozwem z 12 września 2023 r. powód Horyzont Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o uznanie za bezskuteczne w stosunku do niego następujących umów:

1. umowy darowizny i umowy ustanowienia służebności z 12 września 2018 r. zawartej w formie aktu notarialnego, repertorium A nr (...), przed notariuszem B. X., prowadzącym Kancelarię (...) w I., mocą której S. O. darowała B. S. prawo własności (...), znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym w I. przy ul(...) – oficyna, składającego się z 2 pokoi, kuchni, przedpokoju, o powierzchni użytkowej 41,83 m² oraz pomieszczenia przynależnego – piwnicy o powierzchni użytkowej, o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 46,17 m², dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) wraz z udziałem wynoszącym 21/1000 części w nieruchomości wspólnej, która stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz część budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, a obdarowana B. S. ustanowiła na rzecz S. O. na oznaczonej powyżej nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy darowizny dożywotnią i nieodpłatną służebność osobistą mieszkania polegającą na prawie wyłącznego korzystania przez uprawnioną z całego lokalu mieszkalnego opisanego powyżej,

2. umowy darowizny z dnia 6 lipca 2020 r., zawartej w formie aktu notarialnego, repertorium A nr (...), przed notariuszem O. J., w Kancelarii (...) w I., na mocy której B. S. darowała I. S. prawo własności (...), znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym w I. przy (...), o łącznej powierzchni użytkowej 46,17 m², dla którego Sąd Rejonowy Szczecin- Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) wraz z udziałem wynoszącym 21/1000 części w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokalu

w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnych przysługujących powodowi Horyzont Niestandaryzowanemu Sekurytyzacyjnemu Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu w X. wobec dłużnika S. O. i jej spadkobierców, stwierdzonych nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym przez Sąd Rejonowy Lublin- Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny w dniu 17 września 2019 r., sygnatura akt VI Nc-e (...), zaopatrzonym w klauzulę wykonalności z dnia 6 listopada 2019 r. :

-w zakresie kwoty 46.000,74 zł tytułem należności głównej wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, liczonymi od kwoty 46.000,74 zł za okres od 30 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 7.727,11 zł za okres od dnia 30 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty;

-w zakresie kwoty 17.368,96 zł z tytułu odsetek zasądzonych ww. tytułem wykonawczym i niespłaconych, za okres do dnia 29 czerwca 2023 r., które to wierzytelności zostały przeniesione przez poprzedniego wierzyciela (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w X. na powoda (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. na mocy umowy przelewu wierzytelności nr (...) z dnia 20 grudnia 2019 r.

W uzasadnieniu żądania pozwu powód podniósł, że dłużniczka S. O. 29 września 2015 r. zawarła z jego poprzednikiem prawnym umowę pożyczki. Z uwagi na nieuregulowaniu zaległości w spłacie pożyczki, pismem z dnia 11 września 2017 r., umowa została wypowiedziana. Pismo w tym przedmiocie zostało doręczone do rąk dorosłego domownika dłużniczki – wnuczki I. S.. Zadłużenie na ten dzień opiewało na kwotę 3.283,20 zł. Po wypowiedzeniu umowy, dłużniczka kilkukrotnie zwracała się do wierzyciela o rozłożenie spłaty na raty, podnosząc, że utrzymuje się jedynie z emerytury w kwocie 1.150 zł, a ciążą na niej zobowiązania z innych tytułów, które są egzekwowane przez komornika sądowego.

Nakazem zapłaty wydanym w dniu 17 września 2019 r. Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie w sprawie o sygn. akt VI Nc – e (...), zasądził od S. O. na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w X.:

- kwotę 53.7777,89 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP, nie wyższymi niż odsetki maksymalne za opóźnienie od kwoty 46 00,74 zł od dnia 25 lipca 2019 r. do dnia zapłaty,

-z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 50,04 zł od dnia 2 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty,

-z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 7.727,11 zł od dnia 2 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty

-oraz koszty procesu w kwocie 673 zł.

Na podstawie umowy z dnia 20 grudnia 2019 r., powód nabył wierzytelność wobec S. O. stwierdzoną powyższym nakazem zapłaty i wobec braku zapłaty pomimo wezwania, wszczął przeciwko dłużniczce postępowanie egzekucyjne. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym Szczecin – Centrum w Szczecinie G. V. zajął świadczenie emerytalne dłużniczki. Egzekucja z tego składnika majątkowego była nieefektywna, ponieważ potrącenia w kwocie około 230 zł nie pokrywały nawet bieżących odsetek. Jednocześnie komornik sądowy poinformował wierzyciela, że 12 września 2018 r. dłużniczka zawarła z córką B. S. umowę darowizny prawa (...), znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym w I. przy (...) – oficyna, dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód prowadzi (...) o numerze (...). Następnie w dniu 6 lipca 2020 r. B. S. darowała przedmiotową nieruchomość swojej córce, a wnuczce dłużniczki – I. S..

Dłużniczka S. O. zmarła w dniu 16 kwietnia 2023 r. Do czasu śmierci dłużniczki wyegzekwowano od niej jedynie kwotę 5.277,95 zł.

Przytoczone w pozwie okoliczności jednoznacznie wskazują, że dłużniczka S. O. miała świadomość, że jedynym wartościowym składnikiem majątkowym jest prawo własności nieruchomości lokalowej i że na skutek jej zbycia dojdzie do pokrzywdzenia wierzyciela. Zbycie nieruchomości niewątpliwie pogłębiło stan niewypłacalności S. O., gdyby bowiem nie wyzbyła się tego składnika majątkowego, wierzyciel mógłby zaspokoić się z nieruchomości.

Pomimo ustanowienia na rzecz S. O. służebności osobistych, darowizny dokonane na rzecz B. S. i I. S. były w istocie czynnościami nieodpłatanymi i jako takie podlegającymi słabszej ochronie na gruncie przepisów o skardze pauliańskiej. Obdarowane natomiast, jako członkowie najbliższej rodziny dłużniczki, zamieszkujące wraz z nią w lokalu przy (...), niewątpliwie miały świadomość jej sytuacji majątkowej i istniejącego zadłużenia.

W odpowiedzi na pozew z 13 października 2023 r. pozwana I. S. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwana zaprzeczyła:

-że przeniesienie własności mieszkania przy (...) w I. przez S. O. na B. S., a następnie na I. S. było czynnościami nieodpłatnymi; aby S. O. przeniosła prawo własności do ww. mieszkania w celu pokrzywdzenia wierzycieli i ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a następnie aby zażądała przeniesienia prawa własności do ww. mieszkania na I. S. w celu pokrzywdzenia wierzyciela;

-że pozwane wiedziały iż te czynności prawne miały zostać poczynione w celu pokrzywdzenia wierzycieli;

-że pozwane wiedziały, że S. O. posiadała wierzyciela i niespłacone zobowiązania;

-że B. S. zamieszkiwała w przedmiotowym lokalu;

-że pozwane pozostawały w bliskich stosunkach z S. O.;

-że istniał bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy czynnościami przeniesienia prawa własności mieszkania przy (...) w I. na pozwane a brakiem zaspokojenia wierzytelności na którą powołuje się w pozwie powód;

-że powodowi przysługuje wierzytelność wobec zmarłej S. O. co do zasady i co do wysokości opisanej w pozwie;

-że umowa pomiędzy S. O., a (...) S.A. była ważna i skuteczna;

-że powód podjął próbę pozasądowego załatwienia sprawy; że pozwane są spadkobierczyniami S. O.;

-że pierwotny wierzyciel dokonał skutecznej cesji wierzytelności;

-że I. S. wiedziała o wymagalności zobowiązania pierwotnego wierzyciela względem S. O.;

-że umowa zawarta pomiędzy (...) S.A. z S. O. była umową pożyczki;

-że I. S. na dzień 15 września 2017 r. była dorosłym domownikiem S. O.;

-że dochodzone pozwem roszczenie jest zgodne z zasadami współżycia społecznego.

Pozwana ponadto podniosła, że zwróciła się Prokuratora Generalnego o wzruszenie prawomocnego nakazu zapłaty, stanowiącego tytuł wykonawczy w przedmiotowej sprawie. Podnosiła, że zawarcie umowy pożyczki z S. O. stanowiło naruszenie przepisów dotyczących udzielenia pożyczek osobom niemającym zdolności kredytowej, co rzutować powinno było na ważność tej czynności prawnej. Pozwana podniosła, że przyczyną zawarcia umowy darowizny pomiędzy B. S., a I. S. było nadużywanie alkoholu przez tą pierwszą i to, że nie regulowała ona należności związanych z tym lokalem, co prowadziło do powstawania zadłużenia. Pozwana wskazywała, że czynności te w istocie nie były czynnościami nieodpłatnymi, ani nie miały na celu pokrzywdzenia wierzycieli. Albowiem w związku z tym, że S. O. przestała ponosić koszty związane z utrzymaniem tego mieszkania, to zaoszczędzone tak sumy mogła przeznaczyć na spłatę zadłużenia.

Pismem z 13 listopada 2022 r. powód Horyzont Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. podniósł, że co do zasady osoba trzecia nie może kwestionować istnienia wierzytelności stwierdzonej prawomocnym orzeczeniem, a w toku postępowania ze skargi pauliańskiej sąd nie może ponownie badać, czy wierzycielowi przysługuje wierzytelność względem dłużnika. Bez znaczenia jest fakt odrzucenia spadku przez obie pozwane. Powód wskazywał, że w dostateczny sposób udowodnił cesję wierzytelności, której ochrony w tym postępowaniu żąda. Powód zaprzeczył, jakoby pożyczka została spłacona i zwrócił uwagę na to, że pozwana przedstawiała dowody spłaty jeszcze sprzed powstania tytuły egzekucyjnego. Powód zaprzeczył, jakoby jego działanie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i podniósł, że także zachowanie pozwanej i S. O. godziło w te zasady, przeto zarzut ten jej nie przysługuje. Powód zwrócił także uwagę na fakt, że badanie tego, czy pozwane były osobami najbliższymi S. O. jest o tyle bezprzedmiotowe, że obie czynności prawne, których stwierdzenia bezskuteczności względem siebie żąda, były pod tytułem darmym, co ze względów materialnoprawnych wyłącza konieczność badania stosunków pomiędzy stronami czynności prawnej fraudacyjnej.

Postanowieniem z 27 marca 2024 r., na wniosek pozwanej I. S. Sąd ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu.

Postanowieniem z 27 marca 2024 r., Sąd, na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. w zw. z art. 139¹ § 2 k.p.c., zawiesił postępowanie w sprawie.

Postanowieniem z 9 sierpnia 2024 r., Sąd podjął postępowanie w sprawie, a następnie Przewodnicząca ustanowiła dla pozwanej B. S. kuratora w osobie radcy prawnego W. B..

W odpowiedzi na pozew z 22 stycznia 2025 r. kurator dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej B. S. wniósł o oddalenie powództwa w całości, przyznanie od Skarbu Państwa wynagrodzenia kuratora według norm przepisanych, powiększonego o należny podatek VAT. Kurator dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej zakwestionował zarówno ważność umowy kredytu, jak i to, czy powodowi przysługuje przedmiotowa wierzytelność.

W dalszym toku procesu strony nie modyfikowały swoich zasadniczych stanowisk procesowych.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwana B. S. jest córką S. O.. Pozwana I. S. jest córką B. S. i wnuczką S. O..

Niesporne.

29 września 2015 r. S. O. zawarła z (...) Spółką Akcyjną w X. umowę kredytu konsumpcyjnego gotówkowego nr (...), na podstawie której ww. Bank udzielił jej kredytu w kwocie 56.277,90 zł na okres 96 miesięcy.

Dowód:

- umowa kredytu z 29 września 2015 r., k. 120-123

Pismem z 11 września 2017 r. (...) Bank Spółka Akcyjna w X. wypowiedziała umowę kredytu z dnia 29 września 2025 r., w związku z nieuregulowaniem zaległości w spłacie pożyczki, z zachowaniem okresu wypowiedzenia liczonego od dnia doręczenia powyższego pisma i poinformował o skutkach wypowiedzenia umowy.

Pismo zostało odebrane pod adresem: I., ul. (...) przez I. S. dnia 15 września 2017 r. I. S. przekazała przesyłkę z tym pismem tego samego dnia S. O., która gdzieś je odłożyła. Kobiety nie rozmawiały ze sobą na temat treści tej przesyłki.

Dowód:

-oświadczenie banku z 11 września 2017 r., wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, k. 24-25,

-przesłuchanie pozwanej I. S. k. 322.

12 września 2018 r. S. O. zawarła z B. S., przed notariuszem B. X., w formie aktu notarialnego repertorium A numer (...), umowę darowizny, której przedmiotem było prawo własności lokalu mieszkalnego numer (...), znajdujące się w budynku mieszkalnym położonym w I. przy ul. (...) – oficyna, składającego się z 2 pokoi, kuchni, przedpokoju, o powierzchni użytkowej 41,83 m² oraz pomieszczenia przynależnego – piwnicy o powierzchni użytkowej, o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 46,17 m², dla której Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód prowadzi księgę wieczystą o (...) wraz z udziałem wynoszącym 21/1000 części w nieruchomości wspólnej, która stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz część budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Jednocześnie, B. S. ustanowiła na wyżej wskazanym prawie własności, na rzecz S. O. dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania, polegającą na prawie wyłącznego korzystania przez uprawnioną z całego lokalu mieszkalnego.

Dowód:

-aktu notarialnego z 12 września 2018 r., repertorium A numer (...), k. 67-69

Pismami z 22 października 2018 r., 16 stycznia 2019 r., 13 sierpnia 2019 r. S. O. zwracała się do (...) Spółki Akcyjnej w X. najpierw o polubowną spłatę zadłużenia, oferując, że będzie uiszczała wskazane kwoty, a następnie o umorzenie tej wierzytelności, argumentując to swoimi niskimi dochodami z emerytury i pracy dorywczej oraz innymi zobowiązaniami wynikającymi z zaciągniętych pożyczek. Wpłat tych w pewnej części w istocie dokonywała.

Dowód:

- pisma S. O., k. 26-29

- potwierdzenia operacji w kasie (...) Bank, k. 124-129

W tym okresie S. O. utrzymywała się z emerytury w wysokości około 1.250 zł miesięcznie oraz prac dorywczych, z których otrzymywała dodatkowo około 500 zł miesięcznie.

Dowód:

-przesłuchanie pozwanej I. S. k. 322

Na skutek pozwu złożonego w elektronicznym postępowaniu upominawczym z 2 sierpnia 2019 r., (...) Bank Spółka Akcyjna w X. uzyskał na swoją rzecz nakaz zapłaty z 17 września 2019 r., w postępowaniu upominawczym, na podstawie którego starszy referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie, w postępowaniu o sygnaturze akt VI Nc-(...) nakazał S. O. aby w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłaty zapłaciła powodowi kwotę 53.777,89 zł w tym kwotę 46 000,74 zł z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od 25 lipca 2019 r. do dnia zapłaty, kwotę 50,04 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 2 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 7 727,11 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 2 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 674 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

S. O. osobiście odebrała korespondencję sądową zawierającą wyżej wskazany nakaz zapłaty 25 września 2019 r.

Postanowieniem z 6 listopada 2019 r. Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie nadał powyższemu nakazowi klauzulę wykonalności.

Dowód:

-akta sprawy Nc-(...), k. 30-34

20 grudnia 2019 r. (...) Bank Spółka Akcyjna w X. i (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. zawarły umowę przelewu wierzytelności nr (...) portfela wierzytelności oznaczonego jako (...), której przedmiotem było dokonywane w ramach procesu sekurytyzacji przeniesienie portfela wierzytelności przysługującego (...) Bank S.A. w stosunku do jego dłużników z tytułu zawartych umów kredytu na rzecz Horyzont Niestandaryzowany (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. na warunkach określonych w tej umowie (§ 2 ust. 1). Szczegółowe zestawienie wierzytelności podlegających cesji zawierał załącznik nr 1, w którym, po stosownej aktualizacji na mocy aneksu z 1 kwietnia 2021 r., na pozycji nr (...) znajdowała się wierzytelność jaka przysługiwała (...) Bank S.A. względem S. O.. Horyzont Niestandaryzowany (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. uiścił określoną przez strony tego stosunku prawnego cenę, o czym zaświadczył (...) Bank S.A. Umowa ta została sporządzona w formie pisemnej, z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Dowód:

-umowa przelewu wierzytelności wraz z aneksem, pełnomocnictwami i załącznikami, k. 35-52

Powód pismem z 31 stycznia 2020 r. skierował do S. O. zawiadomienie o cesji wierzytelności i wezwał ją do zapłaty kwoty 55.327,46 zł.

Dowód:

-zawiadomienie o przelewie wierzytelności i wezwanie do zapłaty z 21 stycznia 2020 r., k. 53.

6 lipca 2020 r. B. S. zawarła z I. S., przed notariuszem O. J., w formie aktu notarialnego repertorium A numer (...), umowę darowizny, której przedmiotem był wyżej wskazane prawo własności lokalu mieszkalnego. Powodem zawarcia tej umowy był fakt, że B. S. nie opiekowała się i nie pomagała S. O., przez co S. O. przez kilka miesięcy namawiała ją do zawarcia tej umowy, na co ostatecznie B. S. przystała. To I. S. zorganizowała spotkanie u notariusza.

Dowód:

- kopia wypisu aktu notarialnego z 26 lipca 2020 r., repertorium A numer (...)

- przesłuchanie pozwanej I. S. k. 322

Z wniosku Horyzont Niestandaryzowany (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. toczyło się przeciwko S. O. postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez komornika sadowego przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w Szczecinie G. V. o sygnaturze akt Km (...)21. W jego toku komornik sądowy dokonał zajęcia emerytury S. O., natomiast powód otrzymał od niego informację o tym, że S. O. darowała mieszkanie B. S.. Postepowanie te zostało zawieszone na mocy postanowienia z 27 kwietnia 2023 r., ze względu na śmierć S. O.. Od grudnia 2021 r. do lutego 2023 r. na poczet wierzytelności wpływały nieznaczne kwoty, które nie pokrywały nawet stale rosnących odsetek. Odsetki te, 15 grudnia 2021 r. wynosiły 3.726,05 zł, natomiast 28 lutego 2023 r., pomimo comiesięcznych potrąceń z emerytury w wysokości około 250 zł, kwota zaległych odsetek wzrosła do 13.214,09 zł.

Dowód:

-wezwanie z 26 listopada 2021 r., k. 56;

-pismo komornika z 256 listopada 2021 r., k. 57;

-postanowienie o zawieszeniu postępowania z 27 kwietnia 2023 r., k. 58;

-pismo komornika z 29 czerwca 2023 r., k. 59;

- karta rozliczenia sprawy Km, (...), k. 60-63

S. O. zmarła 16 kwietnia 2023 r. w I..

Dowód:

- kopia odpisu skróconego aktu zgonu, k. 64;

- przesłuchanie pozwanej I. S. k. 322

W pismach z 19 maja 2023 r., powód Horyzont Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. wezwał pozwane do spełniania zobowiązania z art. 533 k.c., wskazując, że w razie niezapłacenia kwoty 62.822,11 zł, powód podejmie kroki prawne w celu zaspokojenia swoich wierzytelności w oparciu o przepisy dotyczące pokrzywdzenia wierzyciela. Pozwana B. S. pisma tego nie odebrała, natomiast I. S. pismo te zostało skutecznie doręczone 23 czerwca 2023 r. Wtedy też pozwana I. S. dowiedziała się o istnieniu zadłużenia i jego wysokości oraz podjęła kroki w celu rozwiązania tej sytuacji.

Dowód:

-pisma z 19 maja 2023 r. wraz z potwierdzeniami nadania i zrzutami ekranu zawierającymi informacje dotyczące doręczenia, k. 77-85;

-przesłuchanie pozwanej I. S. k. 322

I. S. pomagała swojej babci S. O. i była z nią w dobrych stosunkach. Robiła dla niej zakupy, uczęszczała z nią do lekarzy. Nawet gdy w okresie od 2015 r. do 2020 r. nie mieszkała wraz z S. O., odwiedzała ją regularnie 1-2 razy w tygodniu, ale tylko wtedy, gdy nie było tam B. S.. Gdy I. S. po raz kolejny wprowadziła się do S. O., dłużniczka była już w takim stanie, że wymagała szczególniejszej opieki w sprawach życia codziennego, choć potrafiła też poruszać się samodzielnie.

W okresie 2015 r. do 2020 r., wraz z S. O. zamieszkiwała B. S., choć stosunki między nimi były nie najlepsze. Pozwana B. S. miała problem z nadużywaniem alkoholu i nie opiekowała się należycie S. O., która wymagała opieki w zakresie prostych spraw życia codziennego, na przykład przy przygotowywaniu posiłków.

I. S. nie zwierzała się swoim przyjaciołom z problemów finansowych swojej babci S. O..

Dowód:

- zeznania świadka W. J., k. 320;

- zeznania świadka P. F., k. 320;

- zeznania świadka P. S., k. 321;

- zeznania świadka E. P., k. 321;

- dowód z przesłuchania I. S. w charakterze strony, k. 322;

- zeznania świadka F. B., k. 322.

-przesłuchanie pozwanej I. S. k. 322

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

W niniejszym procesie powód (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. domagał się uznanie za bezskuteczne w stosunku do niego następujących umów:

1. umowy darowizny i umowy ustanowienia służebności z 12 września 2018 r. zawartej w formie aktu notarialnego, repertorium A nr (...), przed notariuszem B. X., prowadzącym Kancelarię (...) w I., mocą której S. O. darowała B. S. prawo własności (...), znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym w I. przy (...) – oficyna, składającego się z 2 pokoi, kuchni, przedpokoju, o powierzchni użytkowej 41,83 m² oraz pomieszczenia przynależnego – piwnicy o powierzchni użytkowej, o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 46,17 m², dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) wraz z udziałem wynoszącym 21/1000 części w nieruchomości wspólnej, która stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz część budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, a obdarowana B. S. ustanowiła na rzecz S. O. na oznaczonej powyżej nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy darowizny dożywotnią i nieodpłatną służebność osobistą mieszkania polegającą na prawie wyłącznego korzystania przez uprawnioną z całego lokalu mieszkalnego opisanego powyżej,

2. umowy darowizny z dnia 6 lipca 2020 r., zawartej w formie aktu notarialnego, repertorium (...), przed notariuszem O. J., w Kancelarii (...) w I., na mocy której B. S. darowała I. S. prawo własności (...), znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym w I. przy (...), o łącznej powierzchni użytkowej 46,17 m², dla którego Sąd Rejonowy Szczecin- Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) wraz z udziałem wynoszącym 21/1000 części w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokalu

w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnych przysługujących powodowi Horyzont Niestandaryzowanemu Sekurytyzacyjnemu Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu w X. wobec dłużnika S. O. i jej spadkobierców, stwierdzonych nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym przez Sąd Rejonowy Lublin- Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny w dniu 17 września 2019 r., sygnatura akt VI Nc-e (...)19, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności z dnia 6 listopada 2019 r. :

-w zakresie kwoty 17.368,96 zł z tytułu odsetek zasądzonych ww. tytułem wykonawczym i niespłaconych, za okres do dnia 29 czerwca 2023 r.,

które to wierzytelności zostały przeniesione przez poprzedniego wierzyciela (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w X. na powoda (...) Zamknięty w X. na mocy umowy (...) z dnia 20 grudnia 2019 r.

Powyższe roszczenie powód wywodził z przepisu art. 527 k.c., 528 k.c. i art. 531 k.c.

Przepis art. 527 k.c. wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć (§ 1). Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności (§ 2).

W myśl przepisu art. 528 k.c., jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Przepis art. 531 par. 1 i 2 k.c. stanowi, że uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową (par. 1). W wypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne (par. 2).

Powszechnie przyjmuje się, że możliwość skorzystania przez uprawnionego z ochrony paulińskiej (art. 527 k.c.) uzależniona jest od wykazania przez wierzyciela zgodnie z regułą dowodowa wyrażoną w art. 6 k.c. zaistnienia następujących przesłanek:

1) istnienie godnego ochrony interesu wierzyciela w postaci wierzytelności;

2) dokonanie przez dłużnika czynności prawnej z osobą trzecią;

3) pokrzywdzenie wierzyciela wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika;

4) dokonanie przez dłużnika czynności ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela;

5) uzyskanie wskutek tej czynności korzyści majątkowej przez osobę trzecią;

6) działanie osoby trzeciej w złej wierze.

Wierzytelność, której ochrony powód domaga się w swoim pozwie została stwierdzona prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym przez Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie, VI Wydział Cywilny w dniu 17 września 2019 r., sygnatura akt VI Nc-e (...), zaopatrzonym w klauzulę wykonalności dnia 6 listopada 2019 r. w zakresie kwoty 46.000,74 zł tytułem należności głównej wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, liczonymi od kwoty 46.000,74 zł za okres od 30 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 7.727,11 zł za okres od dnia 30 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty oraz w zakresie kwoty 17.368,96 zł z tytułu odsetek zasądzonych ww. tytułem wykonawczym i niespłaconych, za okres do dnia 29 czerwca 2023 r.

Podnoszone przez stronę pozwaną zarzuty co do istnienia ww. wierzytelności w aspekcie skuteczności i ważności umowy kredytu, z której wynika wierzytelność stwierdzona ww. nakazem zapłaty, nie mogły wywołać skutku prawnego.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 sierpnia 2017 r. ( sygn. I CSK 44/17) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że „Prawomocne orzeczenie wywołuje skutki określone w art. 365 i art. 366 k.p.c. W związku z treścią tych przepisów w doktrynie rozróżnia się prawomocność materialną oraz powagę rzeczy osądzonej. W innych wypowiedziach traktuje się prawomocność materialną jako kategorię nadrzędną wyposażoną w aspekt pozytywny w postaci mocy wiążącej i negatywny, stanowiący przeszkodę do wytoczenia powództwa (powaga rzeczy osądzonej). Pozytywny aspekt prawomocności materialnej - wynikający z art. 365 k.p.c. - aktualizuje się w innym postępowaniu i zakłada brak tożsamości przedmiotu procesu. W drugim postępowaniu, w którym dochodzi się innego żądania, zachodzi natomiast potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia rozstrzygniętego już w pierwszym prawomocnie zakończonym postępowaniu. W kolejnym postępowaniu sąd obowiązany jest przyjąć, że zagadnienie to kształtuje się tak, jak zostało to ustalone w prawomocnym wyroku. Ponowna analiza prawna tego zagadnienia jest niedopuszczalna, a w konsekwencji bezprzedmiotowe jest dokonywanie nie tylko jego oceny prawnej, ale także prowadzenia postępowania dowodowego i dokonywania ustaleń faktycznych istotnych dla oceny prawnej tego zagadnienia. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia ograniczona jest tylko do tego, o czym orzekł sąd w prawomocnym orzeczeniu. Mocą wiążącą prawomocnego orzeczenia nie są nawet objęte kwestie prejudycjalne, które sąd przesądził, dążąc do rozstrzygnięcia o żądaniu i których rozstrzygnięcie znajduje się poza sentencją. Z prawomocności materialnej korzystają wyroki (oraz orzeczenia, którym z mocy przepisów szczególnych nadano taką samą moc m.in. nakazy zapłaty wydane w postępowaniu nakazowym, upominawczym oraz elektronicznym postępowaniu upominawczym) oraz postanowienia co do istoty sprawy wydane w postępowaniu nieprocesowym. (…) Skutki określone w art. 365 k.p.c. nie wywołują natomiast akty, które nie mają charakteru orzeczeń ( por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1937 r., C.I. 2648/36, Zb. Orz. 1938, nr 7, poz. 322, orzeczenie z dnia 26 października 1936 r., C.II. 1371/36, Zb. Orz. 1937, nr 4, poz. 160).”.

Niedopuszczalne jest zatem kwestionowanie istnienia obowiązku stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu, gdyż w tym zakresie wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej ( por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19.05.1961 r., 1 CR 540/60, OSNCP 1963, nr 3, poz. 53).

Niesporne było pomiędzy stronami, że pozwana B. S. w 2018 roku w drodze darowizny otrzymała od matki – S. O. prawo własności lokalu mieszkalnego przy (...) w I., obciążone nieodpłatną służebnością osobistą mieszkania na rzecz S. O., które to prawo następnie B. S. przeniosła umową darowizny z dnia 6 lipca 2020 r. na rzecz swojej córki, a wnuczki dłużniczki, I. S.. Czynność prawna obejmująca przeniesienie własności nieruchomości z równoczesnym obciążeniem jej służebnością osobistą (na rzecz zbywającego, dłużnika) ma charakter czynności nieodpłatnej w rozumieniu art. 528 k.c. ( por. wyrok SN z dnia 17 maja 2023 r., I CSK 543/12).

Ustalenia faktyczne poczynione w sprawie wskazują, że poza przedmiotową nieruchomością brak jest innych wartościowych składników majątkowych należących do S. O. , pozwalających na zaspokojenie się powoda. W pismach kierowanych do pierwotnego wierzyciela (...) Spółki Akcyjnej w X. dłużniczka podnosiła, że nie jest w stanie spłacić udzielonego jej kredytu i wnosi o rozłożenie zadłużenia na raty, ponieważ utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.220 zł oraz wynagrodzenia z prac dorywczych w kwocie 500 zł, a ma jeszcze inne zadłużenia (pismo z dnia 22 października 2018 r., pismo z dnia 19 grudnia 2018 r., pismo z dnia 16 stycznia 2019 r., pismo z dnia 13 sierpnia 2019 r.). Egzekucja prowadzona ze świadczenia emerytalnego dłużniczki nie dorowadziła do zaspokojenia wierzytelności przysługującej powódce, co wynika z karty rozliczeniowej dłużniczki.

Tym samym należy uznać, że wykazane zostało, że wobec stanu majątku dłużnika niemożliwe jest zaspokojenie wierzytelności powoda ( por wyrok SN z 24 stycznia 2000 r., III CKN 554/98, LEX nr 52736).

Przepis art. 527 § 2 k.c. stanowi, że czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

Pozwana I. S. podnosiła, że darowanie prawa własności nieruchomości lokalowej jej matce B. S. miało na celu zapewnienie dłużniczce opieki. Dalsza zaś darowizna na rzecz I. S. miała wynikać stąd, że B. S. nie zapewniła matce należytej opieki. Powyższe rozstrzygnięcia nie były motywowane chęcią „wyprowadzenia” z majątku dłużniczki wartościowego (i jedynego składnika majątku), jakim była przedmiotowa nieruchomość.

Zważywszy jednakże na fakt, że S. O. miała świadomość istniejącego zadłużenia i braku możliwości jego zaspokojenia z bieżących dochodów, uzasadnione jest przyjęcie, że darowizna nieruchomości lokalowej był działaniem dłużnika ze świadomością lub zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli. Bez dokonania ww. czynności powód mógłby choćby w części zaspokoić swoje roszczenie, np. poprzez zaspokojenie przez dłużnika powoda z uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości kwoty odpowiadającej jej rynkowej wartości.

Podkreślenia wymaga, że pokrzywdzenie wierzyciela należy oceniać nie według chwili dokonania czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią, lecz według chwili wystąpienia z żądaniem uznania bezskuteczności czynności prawnej (tak SN w wyroku z dnia 6 października 2011 r., V CSK 493/10, LEX nr 1102271). Dlatego w ocenie Sądu należy uznać za zdziałaną z pokrzywdzeniem wierzycieli w rozumieniu art. 527 § 2 k.c. czynność S. O. polegającą na przeniesieniu własności nieruchomości na pozwaną B. S., co uzasadnia uznanie czynności tej w całości za bezskuteczną w stosunku do wierzytelności skarżącego wierzyciela - powoda. W wypadku gdy osoba trzecia – B. S. - rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne. Stąd też skarga pauliańska – co do zasady – może być skierowana również i przeciwko pozwanej I. S..

W okolicznościach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że pokrzywdzenie wierzyciela występowało w momencie wystąpienia z żądaniem uznania bezskuteczności czynności prawnej. Dłużniczka S. O. nie spłaciła ani w całości, ani w części wierzytelności zasądzonych nakazem zapłaty z dnia 17 września 2019 r. Należności tej nie spłaciły także pozwane B. S. i I. S.. Stan majątkowy B. S. nie jest znany, ponieważ z uwagi na fakt, że miejsce jej pobytu nie było znane, reprezentował ją kurator. Pozwana natomiast I. S. nie posiada majątku, z którego wierzyciel mógłby się zaspokoić. Powyższe wskazuje, że powód w dacie występowania z powództwem opartym o skargę pauliańską, nie mógł w żaden inny sposób uzyskać zaspokojenia swojej wierzytelności, a zatem trwał stan pokrzywdzenia powoda.

Konieczną przesłanką ochrony paulińskiej jest to, by osoba trzecia, która odniosła korzyść majątkową z dokonania zaskarżonej czynności prawnej, miała wiedzę, że dłużnik dokonał tej czynności ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli lub aby przy zachowaniu należytej staranności mogła się o tym dowiedzieć. W ocenie Sądu pozwane B. S. i I. S. uzyskały korzyść majątkową, jako osoby będące w rozumieniu art. 527 § 3 k.c., w bliskim stosunku z dłużnikiem (swoja matką i babką). Tak, więc istnieje ustawowe domniemanie wynikające z powołanego przepisu, że pozwane wiedziały, że dłużniczka działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Nawet gdyby czysto hipotetycznie przyjąć, że takiej świadomości pozwane nie miały ( pozwana I. S. wskazywał na brak wiedzy o sytuacji majątkowej babci i kłopotach finansowych), to podkreślić należy, że przepisu art. 528 k.c. wynika, że jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Nie ulega wątpliwości, że każda z pozwanych otrzymała prawo własności do przedmiotowego lokalu w drodze nieodpłatnej czynności prawnej (darowizna), wobec czego uznać można, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela nawet chociażby osoba ta (pozwane B. S. i I. S.) nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. W tym miejscu warto wskazać za Sądem Apelacyjnym w Szczecinie (wyrok z dnia 3.03.2016 r., sygn. I ACa 965/15), że w sytuacji , gdy bezpłatne korzyści przypadają osobom bliskim, należy zastosować wyłącznie art. 528 k.c., jako przepis dalej idący, z pominięciem przepisu art. 527 § 3 k.c., a wnioski dowodowe zmierzające do obalenia domniemania z art. 527 § 3 k.c. winny ulec oddaleniu, jako dotyczące faktów niemających znaczenia dla sprawy.

Z tych też względów, powództwo oparte o akcję paulińską Sąd uznał za w całości uzasadnione.

Przyjmuje się, że redagując sentencję wyroku uwzględniającego skargę pauliańską, Sąd nie może poprzestać na wskazaniu osoby pokrzywdzonego wierzyciela, lecz powinien także bliżej określić wierzytelność, ze względu na którą uznaje się czynność prawną dłużnika za bezskuteczną w stosunku do danego wierzyciela. W sentencji wyroku uwzględniającego powództwo wierzytelność przysługująca powodowi powinna być oznaczona pod względem podmiotowym i przedmiotowym (wyrok SN z 13 lutego 1970 r., III CRN 546/69, OSNC 1970, nr 10, poz. 192, z glosą A. (...), OSP 1970, z. 10, poz. 192; uchwała SN z 11 października 1995 r., III CZP 139/95, OSNC 1996, nr 1, poz. 17).

Mając na względzie powyższe, Sąd w pkt 1 wyroku uznał za bezskuteczne w stosunku do powoda Horyzont Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w X.:

a)umowę darowizny i umowę ustanowienia służebności z 12 września 2018 r., zawartą w formie aktu notarialnego, Rep. A nr (...), przed notariuszem B. X. w (...) w I., mocą której S. O. darowała pozwanej B. S. prawo własności (...), znajdujące się w budynku mieszkalnym położonym w I. przy ul. P. numer 15- oficyna, składającego się z 2 pokoi, kuchni i przedpokoju, o powierzchni użytkowej 41,83 m2 oraz pomieszczenia przynależnego– piwnicy o powierzchni użytkowej 4,34 m2, o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 46,17 m2, dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w I. X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi (...) o (...) wraz z udziałem wynoszącym 21/1000 części w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz część budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, a obdarowana B. S. ustanowiła na rzecz S. O. na ww. nieruchomości stanowiącej przedmiot umowy darowizny dożywotnią i nieodpłatną służebność osobistą mieszkania polegającą na prawie wyłącznego korzystania przez uprawnioną z całego lokalu mieszkalnego opisanego powyżej;

b) umowę darowizny z dnia 6 lipca 2020 r., zawartą w formie aktu notarialnego, Rep. A (...), przed notariuszem O. J. w Kancelarii (...) w I., na mocy której pozwana B. S. darowała pozwanej I. S. prawo własności (...), znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym w I. przy ul(...)- oficyna, składającego się z 2 pokoi, kuchni i przedpokoju, o powierzchni użytkowej 41,83 m2 oraz pomieszczenia przynależnego – piwnicy o powierzchni użytkowej 4,34 m2, o łącznej powierzchni użytkowej wynoszącej 46,17 m2, dla którego Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) wraz z udziałem wynoszącym 21/1000 części w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz część budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali,

-w zakresie kwoty 46.000,74 zł tytułem należności głównej wraz z odsetkami umownymi w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP rocznie, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, liczonymi od kwoty 46.000,74 zł za okres od 30 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 50,04 zł (pięćdziesiąt złotych cztery grosze) za okres od dnia 30 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty oraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od kwoty 7.727,11 zł za okres od dnia 30 czerwca 2023 r. do dnia zapłaty;

-w zakresie kwoty 17.368,96 zł z tytułu odsetek zasądzonych ww. tytułem wykonawczym i niespłaconych, za okres do dnia 29 czerwca 2023 r., które to wierzytelności zostały przeniesione przez poprzedniego wierzyciela (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w X. na powoda Horyzont Niestandaryzowany (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty w X. na podstawie umowy przelewu wierzytelności nr (...) Portfela Wierzytelności oznaczonego jako (...) z dnia 20 grudnia 2019 r.;

Sąd ustalił stan faktyczny w sprawie w oparciu o przedłożone przez powoda oraz pozwanego dokumenty prywatne, w tym w szczególności umowy darowizny w formie aktów notarialnych oraz inne dokumenty w postaci orzeczeń sądów, które to po pierwsze były dokumentami urzędowymi, pochodzącymi od kompetentnych organów, poza tym, co do zasady nie były przez strony na żadnym etapie procesu kwestionowane, a i Sąd nie znalazł powodu, aby podważać ich wiarygodność. Sąd oceniając roszczenie wywodzone przez powoda miał na uwadze także zeznania pozwanej I. S. w charakterze strony, a także zeznania świadków W. J., P. F., P. S., E. P., F. B., jednakże podnoszone przez świadków i pozwaną okoliczności związane z relacjami pomiędzy pozwana I. S. a matką B. S. i babką S. O. oraz brakiem wiedzy pozwanej o sytuacji finansowej dłużniczki, z uwagi na treść art. 528 k.c., nie mogły skutkować oddaleniem powództwa.

Sąd nie znalazł podstaw do ustalenia, aby żądanie pozwu stanowiło nadużycie prawa podmiotowego.

Zgodnie z przepisem art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

Z treści cytowanego przepisu wynika, że z ochrony prawnej (sądowej) korzysta tylko ten uprawniony, który swoje prawo podmiotowe wykonuje zgodnie z jego treścią, wyznaczoną także przez klauzule generalne przewidziane w tym przepisie. W przypadku przepisów zawierających klauzulę zasad współżycia społecznego chodzi o odesłanie do reguł postępowania ludzkiego, niebędących jednak regułami prawnymi. Zasady te rodzą się samorzutnie w społeczeństwie i nie są statuowane przez organy państwowe. Są to reguły nakazujące ocenić daną sprawę według określonych reguł moralnych i obyczajowych – takich, które w danym czasie i w danych warunkach społecznych dotyczą sfery zewnętrznych zachowań ludzi względem innych i pozwalają uznać te zachowania za dobre (bądź złe), usprawiedliwione, właściwe, wskazane, powszechnie przyjęte.

Wskazać również należy, że stosownie do treści art. 6 k.c., ciężar udowodnienia okoliczności świadczących o nadużywaniu prawa spoczywa na tej stronie procesu, na korzyść której ma działać norma z art. 5 k.c. Strona ta powinna udowodnić fakty pozwalające uznać działanie czy zaniechanie uprawnionego za sprzeczne z klauzulami tego przepisu - domniemanie przemawia za tym, że ten, kto korzysta z tego prawa, czyni to w sposób zgodny z zasadami współżycia społecznego. Dopiero istnienie szczególnych okoliczności może domniemanie obalić i pozwolić na zakwalifikowanie określonego zachowania jako nadużycia prawa, nie zasługującego na poparcie z punktu widzenia zasad współżycia społecznego ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 1967 r., III CR 278/65, OSNC rok 1966, nr 7-8, poz. 130 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 2 października 2018 roku, I ACa 139/18).

Powódka, domagając się uznania czynności prawnej za bezskuteczną, działa w ramach przewidzianych prawem – art. 527 k.c. - uprawnień, celem wyegzekwowania przysługującej jej wierzytelności i Sąd nie dopatrzył się żadnych negatywnych zachowań wobec pozwanych, które usprawiedliwiałyby powoływanie się na zasady współżycia społecznego. Takim zachowaniem nie jest bowiem wytoczenie powództwa w niniejszej sprawie.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.

Z uwagi na to, że Sąd uwzględnił powództwo w całości, w pkt 2. wyroku zasądzono od pozwanych na rzecz powoda solidarnie kwotę 10.848,80 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 98 k.p.c., w myśl którego, od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty ( art. 98 § 1¹ k.p.c.)

Na powyższą kwotę złożyła się opłata sądowa od pozwu w wysokości 3.169 zł, zaliczka na poczet wynagrodzenia kuratora w kwocie 2.100 zł, koszty doręczenia korespondencji za pośrednictwem komornika sądowego w kwocie 162,80 zł, kwota 5 400 zł tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika powoda - radcy prawnego, ustalona na podstawie § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa procesowego.

W punkcie 3 wyroku Sąd przyznał pełnomocnikowi z urzędu pozwanej I. S. – radcy prawnemu C. W. od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie kwotę 6.642 zł, w tym kwotę 1.242 zł tytułem podatku VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej I. S. z urzędu. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił przepis § 4 w zw. z § 8 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2026 r., poz. 136).

W punkcie 4 wyroku Sąd przyznał kuratorowi ustanowionemu dla pozwanej B. S. – radcy prawnemu W. B. wynagrodzenie za sprawowana funkcje w kwocie 2.656,80 zł, w tym kwotę 496,80 zł tytułem podatku VAT, zgodnie z § 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 536) w zw. z § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

O nieuiszczonych kosztach sądowych, na które złożyła się kwota 556,80 zł tytułem części wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla pozwanej B. S., które zostanie wypłacone przez Skarb Państwa – Sąd Rejonowy Szczecin – Centrum w Szczecinie, Sąd orzekł zgodnie z przepisem art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Przepis ten stanowi, że kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu.

Zważywszy, że pozwana B. S., dla której ustanowiono kuratora, przegrała proces, ja należało obciążyć nieuiszczonymi kosztami sądowymi w kwocie 556,80 zł. Stąd też Sąd w punkcie 5 wyroku nakazał pobrać od pozwanej B. S. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie kwotę 556,80 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.