Wyrok z 13 lutego 2026, sygn. IV U 413/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 lutego 2026 roku

Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu

w składzie: Przewodniczący: Sędzia Alina Kordus-Krajewska

Protokolant: st. sekr. sąd. Michał Ziółkowski

po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2026 roku

sprawy z odwołania W. B.

przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

o zasiłek chorobowy

na skutek odwołania od decyzji z dnia 21 sierpnia 2025 roku, znak: (...)

I.  zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala brak nadpłaty zasiłku chorobowego W. B. w okresach: od dnia 10 maja 2023 roku do dnia 31 maja 2023 roku, od dnia 1 lipca 2023 roku do dnia 30 lipca 2023 roku, od dnia 30 sierpnia 2023 roku do dnia 28 września 2023 roku, od dnia 1 lutego 2024 roku do dnia 29 marca 2024 roku, od dnia 29 kwietnia 2024 roku do dnia 5 maja 2024 roku, od dnia 8 lipca 2024 roku do dnia 6 sierpnia 2024 roku oraz stwierdza, że ubezpieczony nie ma obowiązku zwrotu wypłaconego za ten okresu zasiłku chorobowego wraz z odsetkami,

II.  w pozostałym zakresie odwołanie oddala.

Sędzia Alina Kordus-Krajewska

Sygn. akt IV U 413/25

UZASADNIENIE

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) decyzją z dnia 21 sierpnia 2025 r., znak: (...) wydaną wobec W. B.

1)  na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2025 r., poz. 197 ze zm.; dalej: u.u.s.r.) ustalił nadpłatę zasiłku chorobowego za okresy: od 10 do 31 maja 2023 r., od 1 do 30 lipca 2023 r. i od 30 sierpnia do 28 września 2023 r., od 1 lutego 2024 r. do 29 marca 2024 r., od 29 kwietnia do 5 maja 2024 r., od 8 lipca do 25 sierpnia 2024 r., od 25 września do 3 października 2024 r. i od 2 do 3 grudnia 2024 r. w kwocie 4140,00 zł z powodu wykonywania przez ubezpieczonego pracy zarobkowej na podstawie umowy zlecenia podczas orzeczonej niezdolności do pracy;

2)  zobowiązał ubezpieczonego na podstawie art. 52 ust. 2 u.u.s.r. i art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r., poz. 350; dalej: ustawa systemowa) do zwrotu kwoty 3 954,27 zł będącej wynikiem kwoty 4140,00 zł pobranego za ww. okresy zasiłku chorobowego, powiększonej o kwotę 533,27 zł stanowiącą odsetki ustawowe naliczone od dnia wydania decyzji, a następnie pomniejszonej o kwotę 719,00 zł przeksięgowaną z nadpłaconych składek na fundusz właściwy dla danego świadczenia.

Decyzja Prezesa KRUS – k. 59 akt rentowych (...)

Pismem z 27 sierpnia 2025 r. (data prezentaty) W. B. zaskarżył powyższą decyzję.

Ubezpieczony wskazywał, że w wymienionych w decyzji okresach nie wykonywał żadnej „płatnej pracy”. W okresach tych był jedynie do dyspozycji firmy. Nadto zawsze z należną uwagą oddzielał okres zasiłku chorobowego od świadczenia z usługi zlecenia. Okres zaś od 2 do 3 grudnia 2024 r. obejmował dojazd ubezpieczonego do pracy i nie był płatny.

Odwołanie – k. 3-3v akt sądowych

W odpowiedzi na odwołanie złożonej dnia 18 września 2025 r., znak: (...), Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w O.wniosła o jego oddalenie w całości.

Organ rentowy argumentował, że na podstawie przedkładanych zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy, KRUS przyznał i wypłacił ubezpieczonemu zasiłek chorobowy za okresy: od 27 kwietnia 2023 r. do 24 października 2023 r., od 2 stycznia 2024 r. do 5 maja 2024 r., od 8 lipca 2024 r. do 25 sierpnia 2024 r., od 4 września 2024 r. do 3 października 2024 r. oraz od 4 listopada 2024 r. do 3 grudnia 2024 roku.

Decyzją KRUS Placówki Terenowej w P. z 10 czerwca 2025 r., znak: (...) W. B. został wyłączony z ubezpieczenia rolniczego w okresach, w których zatrudniony był w ramach umowy zlecenie i w których osiągnięty przychód w rozliczeniu miesięcznym przekroczył limit kwoty warunkujący kontynuowanie ubezpieczenia w KRUS. Decyzja ta nie została zaskarżona, wobec czego stała się prawomocna.

W związku z powyższym Kasa zażądała zwrotu wypłaconego zasiłku chorobowego za okresy, w których ubezpieczony wykonywał pracę zarobkową na umowę zlecenia w okresie orzeczonej niezdolności do pracy. Wbrew twierdzeniom odwołania, W. B.w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji, za które zażądano zwrotu zasiłku chorobowego, świadczył usługi z tytułu zawartej umowy zlecenia i otrzymywał za nie wynagrodzenie. Ubezpieczony był pouczony o braku prawa do pobierania zasiłku chorobowego w przypadku wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy oraz składał oświadczenia o niewykonywaniu działalności zarobkowej i braku zawierania umowy o pracę czy umowy zlecenia. Dlatego też zażądano zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okresy, w których odwołujący wykonywał pracę zarobkową na umowę zlecenia wraz z odsetkami naliczonymi do dnia wydania decyzji.

Ponieważ stwierdzenie ustania ubezpieczenia społecznego rolników nastąpiło z okresem wstecznym, za który opłacane były składki, na koncie W. B. powstała nadpłata składek w kwocie 719 zł. Placówka Terenowa KRUS w P. z urzędu poprzez przeksięgowanie z wydziału dochodów i rozliczeń kwoty nadpłaconych składek na poczet nienależnie pobranego zasiłku chorobowego, pomniejszyła kwotę należną do zwrotu. Pozostało zatem do zwrotu nienależnie pobrane świadczenie w kwocie 3 954,27 zł, co wskazane zostało w zaskarżonej decyzji.

Odpowiedź na odwołanie – k. 4-4v akt sądowych

Sąd ustalił co następuje:

W. B. ur. (...) odziedziczył po ojcu niewielkie gospodarstwo rolne. Z tego tytułu był objęty ubezpieczeniem społecznym rolników.

Bezsporne, nadto Dowód:

- zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego – k. 1-1v akt ubezpieczonego zdrowotnie (...),

- pismo procesowe ubezpieczonego – k. 16-17, 97-98 akt sądowych,

- przesłuchanie ubezpieczonego – protokół skrócony rozprawy z dnia 3 grudnia 2025 r. – k. 119v-121v – min. 00:13:19 – 00:54:02.

Po odziedziczeniu gospodarstwa rolnego ubezpieczony zdał sobie sprawę z tego, że utrzymanie rodziny z dochodów z rolnictwa nie jest możliwe. W związku z tym podjął on dodatkową pracę jako opiekun osób starszych i chorych w N.

Dnia 23 czerwca 2020 r. pomiędzy ubezpieczonym a (...)Spółka z o.o. zajmującą się rekrutacją osób w charakterze opiekunów osób starszych w N., została zawarta umowa o świadczenie usług na czas nieokreślony od 1 lipca 2020 roku. Jej przedmiotem było wykonywanie przez ubezpieczonego (zleceniobiorcę) czynności o charakterze informacyjno-rekrutacyjnym na terytorium Polski, zmierzających do pozyskania dla zleceniodawcy kandydatów do współpracy. Usługi te miały polegać na m.in. inicjowaniu spotkań i rozmów rekrutacyjnych mających na celu poszukiwanie osób zainteresowanych współpracą ze zleceniodawcą. Tytułem należności na wykonanie usług informacyjno-rekrutacyjnych, zleceniodawca zobowiązał się uiszczać na rzecz ubezpieczonego wynagrodzenie prowizyjne. Warunkiem wypłaty wynagrodzenia było przedłożenie przez ubezpieczonego raportów z wykonanych usług.

W. B. przesłał spółce (...) raporty za usługi wykonane w następujących okresach:

- od 10 do 31 maja 2023 r. (66 godzin pracy – 22 rozmowy/spotkania rekrutacyjne),

- od 1 do 30 lipca 2023 r. (66 godzin pracy – 25 rozmów/spotkań rekrutacyjnych),

- od 30 sierpnia do 29 września 2023 r. (69 godzin pracy – 25 rozmowy/spotkania rekrutacyjne),

- od 1 do 29 lutego 2024 r. (60 godzin pracy – 24 rozmowy/spotkania rekrutacyjne),

- od 1 do 29 marca 2024 r. (60 godzin pracy – 25 rozmów/spotkań rekrutacyjnych),

- od 29 kwietnia do 7 maja 2024 r. (50 godzin pracy – 25 rozmów/spotkań rekrutacyjnych),

- od 1 do 31 lipca 2024 r. (66 godzin pracy – 24 rozmowy/spotkania rekrutacyjne),

- od 1 do 22 sierpnia 2024 r. (47 godzin pracy – 25 rozmów/spotkań rekrutacyjnych).

W powyższych okresach W. B. każdorazowo otrzymał prowizję w wysokości 16 euro.

W praktyce jednak ubezpieczony świadczył na rzecz spółki (...) usługi w postaci opieki nad osobami starszymi w N. tak jak inne osoby świadczące zlecenia na rzecz spółki. Ubezpieczony każdorazowo ze spółką podpisywał umowy na opiekę nad konkretną osobą w wymiarze miesiąca lub 6 tygodni w zależności od potrzeb. Po 6 tygodniach pracy ubezpieczony wracał do domu i oczekiwał na nowe zlecenie dotyczące opieki nad osobą starszą. Mimo, iż u ubezpieczonego w 2020 stwierdzono nadciśnienie i cukrzycę, nadal podejmował pracę, by utrzymać rodzinę. Po powrocie z N. ubezpieczony udawał się od lekarza by podreperować zdrowie, a ten wystawiał mu zwolnienie. W dniach od 23 do 25 sierpnia 2024 r. ubezpieczony świadczył usługi opiekuńcze na rzecz spółki (...). Za okres od dnia 23.08.2024r. do dnia 2.09.2024r. otrzymał wynagrodzenie brutto 3724,40zł( k.128)

Usługi rekrutacyjne, jakie obejmowała umowa pomiędzy spółką (...) a ubezpieczonym były fikcyjne. Ubezpieczony tworzył te raporty, wpisując w przesłany mu szablon dane, które podawał mu telefonicznie przedstawiciel spółki. Raporty z tych czynności w zakresie wykonanych rozmów rekrutacyjnych i przepracowanych godzin wynikały zatem wyłącznie z tego, co spółka dyktowała ubezpieczonemu i nie miały pokrycia w rzeczywiście wykonanych przez ubezpieczonego usługach.

Dowody:

- pismo procesowe ubezpieczonego – k. 16-17, 97-98 akt sądowych;

- pisma przewodnie (...) Sp. z o.o. – k. 23 i k.128 akt sądowych

- umowa o świadczenie usług pomiędzy (...) Sp. z o.o. a ubezpieczonym wraz z załącznikami – k. 24-34 akt sądowych;

- pismo (...) Sp. z o.o. – k. 43 akt rentowych (...)

- raporty z wykonanych usług – k. 33-48 akt sądowych.

-zlecenie podróży k.129

-umowa o świadczenie usług k.129v-139

Ubezpieczony świadczył swoje usługi jako opiekun osób starszych w N. również na podstawie umów zlecenia zawartych z (...)

- dnia 23 września 2024 r (na czas określony od 25 września do 6 listopada 2024 roku),

- dnia 21 listopada 2024 r. (na czas określony od 2 grudnia 2024 r. do 31 stycznia 2025 r.) Umowy te również obejmowały każdorazowo konkretnego podopiecznego. Za faktyczne wykonanie usług objętych umową ubezpieczony otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 28,29 euro brutto miesięcznie oraz dodatkowe wynagrodzenie przyznane przez zleceniodawcę. Każda z umów przewidywała łączną kwotę do wypłaty na rzecz zleceniobiorcy w wysokości 1950 euro netto miesięcznie.

Ponadto umowa łącząca ubezpieczonego ze spółką przewidywała, że za dzień przyjazdu do podopiecznego oraz za dzień wyjazdu ze zlecenia ubezpieczonemu (zleceniobiorcy) przysługiwało 50% stawki dziennej. Ubezpieczony w trakcie zleceń u podopiecznego w N. pracował praktycznie 24 godziny na dobę. Zarabiał wówczas 60 euro dziennie. Bus, którym ubezpieczony docierał na miejsce zlecenia przywoził go na miejsce około godz. 10:00-11:00. Wówczas za dzień wyjazdu z Polski dnia poprzedniego ubezpieczony nie otrzymywał wynagrodzenia. Wynagrodzenie to w kwocie 50% stawki dziennej otrzymywał za dzień przyjazdu. Taki sam system rozliczeń obowiązywał w przypadku wyjazdu – ubezpieczony otrzymywał 50% stawki dziennej za dzień wyjazdu z miejsca zlecenia w N. Dnia 2 grudnia 2024 r. ubezpieczony wyjechał na zlecenie z Polski, a przybył do N. dnia następnego tj. 3 grudnia 2024 r. otrzymując 30 euro zapłaty za dzień, w którym przybył na miejsce zlecenia.

Ubezpieczony za pracę zarobkową na rzecz (...) otrzymał następujące kwoty wynagrodzenia w następujących okresach:

- za wrzesień 2024 r. – 1 538,18 zł wypłacone 10 października 2024 r. ,

- za październik 2024 r. – 8 332,45 zł wypłacone 8 listopada 2024 r.,

- za grudzień 2024 r. – 8 931,54 zł wypłacone 10 stycznia 2025 r.,

- za styczeń 2025 r. – 6 217,12 zł wypłacone 10 lutego 2025 r.

Dowód:

- umowa z 23 września 2024 r. pomiędzy (...) a ubezpieczonym wraz z załącznikami i aneksem – k. 74-95 akt sądowych,

- umowa z 21 listopada 2024 r. pomiędzy (...)a ubezpieczonym wraz z załącznikami – k. 52-68v akt sądowych,

- przesłuchanie ubezpieczonego – protokół skrócony rozprawy z dnia 3 grudnia 2025 r. – k. 119v-121v akt sądowych – min. 00:13:19 – 00:54:02,

- zaświadczenie o zatrudnieniu i dochodach z (...) – 51-51v akt sądowych.

Decyzją Prezesa KRUS z 10 czerwca 2025 r. wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3a ust. 4, art. 4 ust. 2, art. 5b, a także art. 8 ust. 1, 2 i 2a i art. 17 ust. 1 i 3 u.u.s.r. stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego W. B. w następujących okresach:

- od 11 września 2011 r. do 14 sierpnia 2012 r.,

- od 21 sierpnia 2012 r. do 31 stycznia 2013 r.,

- od 1 grudnia 2016 r. do 31 grudnia 2016 r.,

- od 1 lutego 2017 r. do 28 lutego 2017 r.,

- od 1 kwietnia 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r.,

- od 1 marca 2018 r. do 30 kwietnia 2018 r.,

- od 18 czerwca 2018 r. do 31 lipca 2018 r.,

- od 1 października 2018 r. do 30 listopada 2018 r.,

- od 1 sierpnia 2019 r. do 30 września 2019 r.,

- od 1 stycznia 2020 r. do 29 lutego 2020 r.,

- od 1 września 2020 r. do 31 października 2020 r.,

- od 1 grudnia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r.

- od 26 marca 2025 r.

Przyczyną wydania decyzji było ustalenie organu rentowego, iż w okresach wskazanych wyżej ubezpieczony wykonywał umowę zlecenia, a przychód osiągnięty z tego tytułu przekroczył w rozliczeniu miesięcznym limit kwoty warunkujący kontynuowanie ubezpieczenia w KRUS.

Decyzja ta stała się prawomocna z dniem 18 lipca 2025 roku.

Bezsporne, nadto dowód:

- decyzja Prezesa KRUS z 10 czerwca 2025 r. – k. 39-40v akt rentowych (...)

- pismo KRUS Placówki Terenowej P.z 10 czerwca 2025 r. – k. 29 akt rentowych (...)

W. B.był niezdolny do pracy w następujących okresach:

- od 27 kwietnia 2023 r. do 9 maja 2023 r.

- od 10 do 31 maja 2023 r.,

- od 1 do 30 czerwca 2023 r.,

- od 1 do 30 lipca 2023 r.,

- od 31 lipca do 29 sierpnia 2023 r.,

- od 30 sierpnia do 28 września 2023 r.,

- od 30 września do 29 października 2023 r.,

- od 2 stycznia do 31 stycznia 2024 r.,

- od 1 lutego do 1 marca 2024 r.,

- od 1 marca do 29 marca 2024 r.,

- od 30 marca do 28 kwietnia 2024 r.,

- od 29 kwietnia do 5 maja 2024 r.,

- od 8 lipca do 6 sierpnia 2024 r.,

- od 7 sierpnia do 25 sierpnia 2024 r.,

- od 4 września do 3 października 2024 r.,

- od 4 listopada do 3 grudnia 2024 r.

Dowody:

(...) – k. 1-1v, 4-5v, 7-10v, 12-12v, 14-15v, 17-19v, 23-24v, 26-27v.

Prezes KRUS przyznał ubezpieczonemu zasiłek chorobowy w następujących okresach i w następujących kwotach:

- od 27 kwietnia do 18 czerwca 2023 r. (łącznie 1060,00 zł), w tym:

⚫

od 27 kwietnia 2023 r. do 9 maja 2023 r. (260,00 zł),

⚫

od 10 do 31 maja 2023 r. (440,00 zł),

⚫

od 1 czerwca do 18 czerwca 2023 r. (360,00 zł);

- od 19 czerwca do 30 lipca 2023 r. (łącznie 840,00 zł), w tym:

⚫

od 19 do 30 czerwca 2023 r. (240,00 zł),

⚫

od 1 do 30 lipca 2023 r. (600,00 zł);

- od 31 lipca do 29 sierpnia 2023 r. (600,00 zł)

- od 30 sierpnia do 20 września 2023 r. (440,00 zł)

- od 21 września do 24 października 2023 r. (łącznie 660,00 zł), w tym:

⚫

od 21 do 28 września 2023 r. (160,00 zł)

⚫

od 30 września do 24 października 2023 r. (500,00 zł);

- od 2 do 29 lutego 2024 r. (łącznie 1180,00 zł), w tym:

⚫

od 2 do 31 stycznia 2024 r. (600,00 zł),

⚫

od 1 do 29 lutego 2024 r. (580,00 zł);

- od 1 do 29 marca 2024 r. (łącznie 580,00 zł), w tym:

⚫

1 marca 2024 r. (20,00 zł),

⚫

od 2 do 29 marca 2024 r. (560,00 zł);

- od 30 marca do 28 kwietnia 2024 r. (600,00 zł)

- od 29 kwietnia do 5 maja 2024 r. (140,00 zł),

- od 8 lipca do 25 sierpnia 2024 r. (łącznie 980,00 zł), w tym:

⚫

od 8 lipca do 6 sierpnia 2024 r. (600,00 zł),

⚫

od 7 do 25 sierpnia 2024 r. (380,00 zł),

- od 4 do 29 września 2024 r. (520,00 zł),

- od 30 września do 3 października 2024 r. (80,00 zł),

- od 4 do 30 listopada 2024 r. (540,00 zł),

- od 1 do 3 grudnia 2024 r. (60,00 zł).

Za jeden dzień niezdolności do pracy organ rentowy przyznawał ubezpieczonemu zasiłek chorobowy w kwocie 20,00 zł.

Dowody:

- decyzja Prezesa KRUS z 16 czerwca 2023 r. – k. 6-6v,

- karta zasiłku chorobowego – k. 11-11v,

- decyzja Prezesa KRUS z 28 lutego 2024 r. – k. 16-16v,

- decyzja Prezesa KRUS z 28 sierpnia 2024 r. – k. 25-25v,

- pismo KRUS Placówki Terenowej P.– k. 28,

- karta zasiłku chorobowego – k. 55-55v.

Sąd zważył co następuje:

Stan faktyczny w niniejszej sprawie ustalono w oparciu o dowody z licznie zgromadzonych dokumentów tak pochodzących z akt organu rentowego jak i dostarczonych sądowi przez podmioty, na których rzecz ubezpieczony wykonywał swoje usługi. Autentyczność tej dokumentacji co do zasady nie była kwestionowana przez W. B.. Raporty ze świadczenia usług dostarczone przez spółkę (...), jej pismo przewodnie z 17 października 2025 r. i 16.12.2025 oraz umowa o świadczenie usług informacyjnych miały dowodzić, że ubezpieczony w konkretnych okresach świadczył usługi polegające na rekrutacji nowych zleceniobiorców. Ubezpieczony w toku przesłuchania wyjaśniał, że na rzecz spółki (...) świadczył usługi, ale opieki nad osobami starszymi. Raporty z usług informacyjnych ubezpieczony faktycznie wystawiał, jednak wyłącznie pro forma, wpisując od nich dane podane przez spółkę, za co otrzymywał zapłatę we wskazanych w raportach okresach w wysokości 16 euro. Wyjaśnienia ubezpieczonego były spontaniczne, przeważająco spójne z resztą materiału dowodowego oraz z powszechnym doświadczeniem życiowym i jako takie zostały ocenione za generalnie wiarygodne (o czym szerszej w dalszej części uzasadnienia). Dokumenty dostarczone więc przez spółkę (...) należało uznać więc za oddające stan faktyczny jedynie w mierze w jakiej wskazywały na otrzymane w kolejnych okresach przez ubezpieczonego wynagrodzenia oraz w zakresie świadczenia usług opiekuńczych od dnia 23.08-2.09.2024r.

Za bezsporne należało uznać okresy, w których ubezpieczony był niezdolny do pracy oraz okresy i kwoty, za które ubezpieczonemu przyznano zasiłek chorobowy. Jako równie bezsporny należało poczytywać fakt, iż decyzją Prezesa KRUS z 10 czerwca 2025 r. W. B. został wyłączony od ubezpieczenia w niektórych okresach. Zauważyć jednak należało, że decyzja ta nie miała z zasadzie znaczenia dla ustalenia prawa W. B. do zasiłku chorobowego, gdyż obejmowała okresy poza okresem spornym. Innymi słowy – na mocy przedmiotowej decyzji prawo ubezpieczonego do zasiłku chorobowego faktycznie ustawało, ale poza okresami objętymi zaskarżeniem. Prawo to więc nie było od decyzji uzależnione, mimo iż na pierwszy rzut oka, z uwagi na objęcie decyzją okresu grudnia 2023 r., mogło na to wyglądać.

Osią sporu było to, czy w okresach wymienionych w skarżonej decyzji ubezpieczony wykonywał pracę zarobkową. Prezes KRUS w decyzji z dnia 21 sierpnia 2025 r., znak: (...), a co wynika również z odpowiedzi organu rentowego na odwołanie ustalił, iż ubezpieczony utracił prawo do zasiłku chorobowego we wskazanych tam okresach na podstawie art. 52 ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 501; dalej: ustawa zasiłkowa). Pierwszy z przepisów stanowi odesłanie, na podstawie którego do przyznawania świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników i do ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy regulujące przyznawanie i wypłatę odpowiednich świadczeń przysługujących pracownikom i członkom ich rodzin. Takim przepisem w przypadku zasiłku chorobowego i utraty do niego prawa jest wspomniany art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Stanowi on, iż: „Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.”.

Cytowany art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej wskazuje więc na dwie, alternatywne względem siebie przesłanki, których wystąpienie sprawia, że ubezpieczonemu przewidziane tam prawo nie będzie przysługiwało. Podstawą odmowy prawa do zasiłku chorobowego, a w konsekwencji żądania zwrotu wypłaconego za sporny okres świadczenia, była w niniejszym przypadku ta część przepisu, która dotyczy nadużycia prawa do zasiłku chorobowego w postaci wykonywania pracy zarobkowej.

Układ rzeczownikowo-przymiotnikowy w sformułowaniu „praca zarobkowa” wskazuje na zawężenie zdarzeń faktycznych i ograniczenie rodzajów zachowań ubezpieczonych, które powodują utratę prawa do zasiłku na podstawie tej przesłanki. Nie każda praca ma w tym wypadku znaczenie, ale tylko taka, która ma charakter zarobkowy (P. Prusinowski, Wykonywanie pracy zarobkowej jako przyczyna pozbawienia prawa do zasiłku chorobowego, „Z Zagadnień Zabezpieczenia Społecznego” 2011/3, s. 28). W języku prawniczym zgodnie przyjmuje się, że użyty w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej zwrot „praca” oznacza pracę w potocznym tego słowa znaczeniu, czyli każdą aktywność ludzką, niezależnie od stosunku prawnego, w ramach którego jest realizowana. W konsekwencji pracą jest wykonywanie różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych, np. stosunku pracy, stosunków o charakterze cywilnoprawnym, a także prowadzenia własnej działalności gospodarczej (por. wyrok SN z 20.01.2005 r., II UK 154/04, OSP 2006/4, poz. 43 i powołane tam orzeczenia, lub wyrok SN z 20.01.2005 r., I UK 154/04, OSNP 2005/19, poz. 307), jak też wykonywanie różnych czynności bez stosownej podstawy prawnej (tzw. praca na czarno) (por. Z. Salwa, Nowe przepisy o zasiłkach chorobowych, PiZS 1999/9, s. 16). Tym samym na gruncie komentowanego przepisu „praca” nie jest pojmowana w sensie biologiczno-fizycznym, czyli jako wydatkowanie energii, lecz w rozumieniu prawnym (U. Jackowiak, Glosa do wyroku SN z 20.01.2005 r., II UK 154/04, OSP 2006/4, poz. 43.).

W interpretacji pojęcia „praca zarobkowa” z całą pewnością chodzi o ludzką zmierzającą do osiągnięcia zarobku, jednak Sąd Rejonowy podziela pogląd, zgodnie z którym nie każda taka ludzka aktywność będzie mogła być uznawana za „pracę zarobkową” w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Wykładnia art. 17 ustawy musi bowiem uwzględniać w pierwszej kolejności funkcje zasiłku chorobowego. Według przeważającego w doktrynie i judykaturze poglądu przyjmuje się, że zasadniczym celem zasiłku chorobowego jest kompensata utraconego przez ubezpieczonego dochodu (inaczej: rekompensata zarobku) wskutek wystąpienia u niego czasowej, przejściowej niezdolności do zarobkowania. Celem tym nie jest natomiast uzyskanie dodatkowej korzyści obok wynagrodzenia, dlatego zasiłek chorobowy wypłacany jest nie obok, ale zamiast wynagrodzenia (A. Rzetecka-Gil [w:] Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2017, art. 17.). Za „pracę zarobkową” w rozumieniu tego przepisu można zatem w ocenie Sądu uznać wyłącznie te zachowania ubezpieczonego, które godzą w cel zasiłku chorobowego. Do takich zachowań z pewnością należeć będą aktywności nastawione na osiągnięcie zarobku w wysokości niezbliżającej się nawet do utraconego zarobku z pracy. Skoro bowiem ubezpieczony jest w stanie utrzymywać się samodzielnie z wykonywanej przez siebie pracy, wypłata zasiłku chorobowego traci sens, stanowiąc tym samym zbędne obciążenie systemu ubezpieczeń społecznych. A contrario zatem nie można uznać za pracę zarobkową wszelkich tych aktywności przynoszących czy nakierowanych na osiągnięcie korzyści majątkowej, gdy korzyści z nich osiągnięte są marginalne. Drobne, incydentalne przychody nie mogą bowiem, co naturalne, stanowić podstawy utrzymania w okresie niezdolności od pracy i jako takie zastąpić zasiłku chorobowego.

Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy należało zauważyć, że przez zdecydowaną większość okresu spornego jedyna aktywność zawodowa ubezpieczonego, za którą ten otrzymał gratyfikację finansową skupiała się do wypełniania formalnych raportów. Czynność ta polegała jedynie na przepisaniu do wcześniej udostępnionego ubezpieczonemu formularza danych pochodzących od spółki (...). Nie wymagała od ubezpieczonego żadnej pracy związanej z tworzeniem danych czy ich zaawansowanym przetwarzaniem. Tym bardziej, co zostało ustalone wcześniej, nie odzwierciedlała jakichkolwiek rozmów rekrutacyjnych, jakie ubezpieczony miałby przeprowadzić w spornym okresie. Zapłata zaś, jaką ubezpieczony dostawał za szybkie wypełnienie formalności w wysokości 16 euro była jedynie symboliczna zwłaszcza mając na uwadze , że prowizja 16 Euro dotyczyła zasadniczo okresów miesięcznych.

Sąd podziela stanowisko, że raporty stanowią niezgodność z rzeczywistym stanem rzeczy i wprowadzają w błąd , jednakże wina w tym zakresie rozkłada się zarówno na ubezpieczonym jak i zleceniodawcy. Niemniej jednak symboliczna zasadniczo miesięczna prowizja nie mogła być źródłem utrzymania i zastąpić zasiłku chorobowego dlatego sąd zdecydował o zmianie decyzji organu rentowego w zakresie wskazanym w pkt. I wyroku.

Brak też było jakichkolwiek danych świadczących za tym, by ubezpieczony przez większość czasu objętego sporem świadczył na rzecz spółki (...) usługi opiekuńcze, co spółka sama przyznała w swoim oświadczeniu z 26 czerwca 2025 r. (k. 43 akt rentowych (...)).

Odnoszą się do pozostałych okresów sąd odwołanie oddalił.

Ubezpieczony konsekwentnie utrzymywał podczas rozprawy, że nie wykonywał żadnych czynności zawodowych w okresie zwolnienia od pracy. Jakkolwiek w zdecydowanej mierze wyjaśnienia te zasługiwały na wiarę jako spójne z resztą materiału dowodowego, nie mogły zostać uznane za wiarygodne co do dwóch okresów objętych sporem: od 23 do 25 sierpnia 2024 r. oraz za okres od 25 września do 3 października 2024 r. Z przedstawionych przez spółkę (...) informacji wynika, że ostatni raport jaki ubezpieczony złożył datowany jest na okres od 1 do 22 sierpnia 2024 roku. Okoliczność ta jest spójna również z wcześniej przytoczonym oświadczeniem spółki z 26 czerwca 2025 roku. W oświadczeniu tym niekwestionowanym co do autentyczności przez ubezpieczonego, widnieje bowiem informacja, iż ubezpieczony w dniach od 23 do 25 sierpnia 2024 roku świadczył na rzecz spółki usługi opiekuńcze. Sam ubezpieczony przyznawał na rozprawie, że to usługi opiekuńcze stanowiły właściwą treść łączącej go ze spółką (...) umowy. Aktywność podjęta przez ubezpieczonego w tym okresie w ocenie Sądu mogła zostać uznana za pracę zarobkową w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Sąd ocenił , że ubezpieczony nie ma prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia zgodnie z powyższym przepisem tj. za okres od dnia 7-25 sierpnia 2025r.

Z przedstawionych z kolei przez spółkę (...) wyliczeń, których ubezpieczony również nie kwestionował, wynikało, że za podjęte od 25 września 2024 r. zlecenie, ubezpieczony zarobił (od 25 do 30 września 2024 r.) 1 538,18 zł, natomiast za kontynuację go w październiku aż 8 332,45 zł (za cały miesiąc). Zarobione więc w końcowym okresie zwolnienia od pracy (od 25 września do 3 października 2024 r.) pieniądze z pewnością zastępować mogły zasiłek chorobowy. Zważywszy zaś, że łatwa do obliczenia dzienna stawka, jaką ubezpieczony wówczas otrzymywał wyraźne przewyższała dzienną stawkę zasiłku ustaloną na 20 zł, w tym przypadku można byłoby tym bardziej uznać, iż to wynagrodzenie ubezpieczonego stanowiło kompensację zasiłku chorobowego, a nie na odwrót. Sąd ocenił , że ubezpieczony nie ma prawa do zasiłku chorobowego także za okres od dnia 25 września 2024r. do dnia 3 października 2025r.

Co tyczy się zaś dwudniowego okresu od 2 do 3 grudnia 2024 r. Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego, z których wynikało, iż w tym czasie wypłacone zostało mu jedynie wynagrodzenie za dojazd na miejsce zlecenia w wysokości 30 euro. Słowa ta korelowały z przedstawioną w sprawie dokumentacją, z której wynikało, iż ubezpieczony w tamtym okresie rozpoczął zlecenie dla spółki (...) oraz okolicznością, iż za dojazd do pracy przysługiwało mu 50% stawki dziennej. Jednak kwota 30 euro za dzień , który już zaliczano do wynagrodzenia ubezpieczonego znacznie przewyższała dzienny zasiłek chorobowy. Ubezpieczony nie zaczynał także w tych dniach zwolnienia chorobowego , gdyż trwało ono już od 4 listopada 2024r. Dojazd na zlecenie , który był trudny , męczący i długotrwały co także podnosił ubezpieczony więc nie był także zgodny z celem zwolnienia.

Zatem także za okres od dnia 2-3 grudnia 2024r. wskazany w decyzji KRUS Sąd oddalił odwołanie.

Sąd uznał za słuszne także żądanie zwrotu świadczeń za okresy w których ubezpieczony nie miał prawa do zasiłku chorobowego.

Sąd miał na uwadze art. art. 52 ust. 2 u.u.s.r. i art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sędzia Alina Kordus-Krajewska