Wyrok z 17 lutego 2026, sygn. III C 113/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie III Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Justyna Pikulik
Protokolant:	Aleksander Dembek

po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2026 r. w G. na rozprawie

sprawy z powództwa Ł. K.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w S.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w S. na rzecz powoda Ł. K. kwotę 5.126,64 zł (pięć tysięcy sto dwadzieścia sześć złotych sześćdziesiąt cztery grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 7 marca 2025 r. do dnia zapłaty;

2.  w pozostałej części powództwo oddala;

3.  zasądza od pozwanego (...) Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w S. na rzecz powoda Ł. K. kwotę 868,96 zł (osiemset sześćdziesiąt osiem złotych dziewięćdziesiąt sześć groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

4.  nakazuje pobrać od powoda Ł. K. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie kwotę 327,31 zł (trzysta dwadzieścia siedem złotych trzydzieści jeden groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych;

5.  nakazuje pobrać od pozwanego (...) Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w S. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie kwotę 532,45 zł (pięćset trzydzieści dwa złote czterdzieści pięć groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Sygn. akt III C 113/25

UZASADNIENIE

Pozwem z 3 marca 2025 r. powód Ł. K., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Zakładu (...) S.A. z siedzibą w S. kwoty 8.277,90 zł tytułem roszczenia głównego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 7 marca 2025 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu.

W uzasadnieniu żądania pozwu powód wskazał, że w dniu 9 grudnia 2024 r. doszło do kolizji samochodu Z. (...) o nr rej. (...), stanowiącego własność H. Z., od którego powód nabył roszczenie przysługujące mu jako poszkodowanemu w kolizji pojazdów mechanicznych, gdzie sprawcą szkody była osoba związana ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej z pozwanym ubezpieczycielem.

Powód wskazał, że poszkodowanemu niezbędny był pojazd zastępczy, który wynajął 12 grudnia 2024 r., a zwrócił w dniu 22 stycznia 2025 r., gdyż pozwany 9 stycznia 2025 r. dokonał wypłaty bezspornej kwoty odszkodowania za zniszczenie pojazdu. Wypłacona kwota nie stanowiła jednak pełnej rekompensaty szkody i poszkodowany nie był w stanie znaleźć na rynku pojazdu o parametrach zbliżonych do zniszczonego i dokonać zakupu pojazdu.

Zdaniem powoda, zasadny okres najmu pojazdu zastępczego wynosił 42 dni przy dobowej stawce 250 zł netto plus VAT, która to stawka jest stawką średnią rynkową. Kwota za wynajem pojazdu zastępczego to zatem 12.915 zł. Pozwany decyzją z dnia 4 lutego 2025 r. przyznał odszkodowanie z tytułu najmu pojazdu zastępczego w kwocie 4.637,10 zł uznając za zasadny okres najmu pojazdu zastępczego w ilości 29 dni, zaś stawkę dobową ograniczając do kwoty 130 zł netto+ VAT i wskazując na możliwość organizacji pojazdu zastępczego w ramach własnej floty pojazdów.

Powód wskazał, że dochodzi różnicy pomiędzy kwotą wypłaconą przez pozwanego, a kwotą rzeczywiście poniesionego przez pierwotnie poszkodowanego z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego. Powód wskazywał, że oferta najmu pojazdu zastępczego złożona przez pozwanego była ofertą pozorną, zawierającą szereg kar umownych i ograniczeń, a ponadto pozwany nie wykonał podstawienia pojazdu zastępczego, o co wnioskował wcześniej pierwotnie poszkodowany. Powód podniósł także, że zasadny okres najmu pojazdu zastępczego wynosił 42 dni, a nie jak twierdził pozwany ubezpieczyciel, 29 dni, albowiem termin ten powinien być liczony nie do dnia poinformowania poszkodowanego o stanowisku ubezpieczyciela, ale do faktycznego wykonania świadczenia wynikającego z umowy ubezpieczenia, to jest wypłaty odszkodowania w wysokości kompensującej szkodę.

W odpowiedzi na pozew z 25 kwietnia 2025 r. pozwany (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w S. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Pozwany nie kwestionował swojej odpowiedzialności co do zasady i wskazywał, że szkoda w pojeździe pierwotnie poszkodowanego miała charakter szkody całkowitej. Pozwany zakwestionował natomiast roszczenie powoda co do wysokości w zakresie zastosowanej stawki najmu i żądanego okresu najmu wskazując, że okres najmu pojazdu zastępczego wynosić powinien 29 dni, a stawka dzienna najmu pojazdu nie powinna przekraczać 159,90 zł brutto.

Pozwany wskazał, że poszkodowany miał możliwość wynajęcia pojazdu zastępczego za pośrednictwem pozwanego w taki samym segmencie, w jakim został wynajęty od podmiotu zewnętrznego. Pozwany podkreślił obowiązek poszkodowanego minimalizacji zakresu szkody, który to obowiązek w przedmiotowej sprawie nie został spełniony ze względu na odrzucenie jego oferty i wybranie oferty droższej. Pozwany wskazał ponadto na fakt, że w jego ofercie znajdował się pojazd warunkach odpowiadających uszkodzonemu pojazdowi pierwotnie poszkodowanego, którego najem był możliwy na zasadach przez niego oczekiwanych. Ponadto zwrócił uwagę na to, że cena najmu, jaką ustalił pierwotnie poszkodowany z powodem, odbiegała od cen na rynku lokalnym w ten sposób, że była ona od tych średnich cen wyższa.

Pozwany wskazał, że z uwagi na przebieg likwidacji szkody i okres niezbędny na zagospodarowanie uszkodzonego pojazdu, uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego to 29 dni, poszkodowany już 2 stycznia 2025 r. został poinformowany o zaistnieniu szkody całkowitej, a tym samym mógł podjąć działania w celu zagospodarowania wraku, zaś w dniu 9 stycznia 2025 r. ustalono ostateczną wartość odszkodowania i wypłacono je. Zatem nieuzasadniony pozostaje najem pojazdu zastępczego aż do dnia 22 stycznia 2025 r.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 9 grudnia 2024 r. w G., przy ul. (...) doszło do kolizji pojazdów mechanicznych na drodze publicznej, w której uszkodzeniu uległ pojazd marki Z. (...) o nr rej. (...) należący do H. Z.. Pojazd ten był jedynym samochodem poszkodowanego, a używał go do codziennych dojazdów do pracy i wykonywania obowiązków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Sprawca szkody związany był umową ubezpieczenia z pozwanym ubezpieczycielem (...) S.A. z siedzibą w S..

Zgłoszenie szkody nastąpiło 11 grudnia 2024 r.

Po zgłoszeniu szkody, pozwany ubezpieczyciel (...) S.A. z siedzibą w S. poinformował poszkodowanego H. Z. o potrzebnych mu informacjach i dokumentach oraz przedstawiono mu zasady wynajmu pojazdu zastępczego.

Dowód:

- podsumowanie zgłoszenia szkody, k. 47

- pismo pozwanej z 11 grudnia 2024 r., k. 48-51;

- zeznania świadka H. Z., k. 81-82

Mailem z 11 grudnia 2024 r. powód Ł. K. jako pełnomocnik pierwotnie poszkodowanego H. Z. zwrócił się do pozwanego ubezpieczyciela o przesłanie mu informacji co do regulaminu warunków i podstawienia pojazdu bez dodatkowych zawyżonych opłat i kar oraz bez udziału własnego w związku ze szkodą. Poszkodowany wyrażał chęć wynajęcia pojazdu zastępczego zgodnie z ofertą pozwanego ubezpieczyciela, ale pod warunkiem braku postanowień o udziale własnym w koszcie najmu i kar umownych.

W mailu z 12 grudnia 2024 r., powód jako pełnomocnik pierwotnie poszkodowanego H. Z. poinformował pozwanego, że uznaje ofertę najmu pojazdu zastępczego złożoną przez pozwanego za fikcyjną.

17 grudnia 2024 r. pozwany poinformował powoda, że najem pojazdu zastępczego bez udziału własnego jest możliwy wyłącznie, gdy poszkodowany posiada ubezpieczenie w (...) S.A.

Dowód:

- korespondencja k. 15-22

12 grudnia 2024 r. poszkodowany H. Z. zawarł z powodem Ł. K. umowę najmu pojazdu, której przedmiotem był A. (...) o numerze rejestracyjnym (...) (§ 1). Strony ustalił wynagrodzenie za każdą rozpoczętą dobę najmu bez limu kilometrów na kwotę 250 zł (§ 3 ust. 1). Do korzystania z przedmiotowego pojazdu uprawniony był najemca lub osoba przez niego uprawniona za zgodą wynajmującego (§4). Umowa najmu nie była zabezpieczona kaucją, najemca miał możliwość wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej i nie ponosił względem wynajmującego odpowiedzialności za szkody w przedmiocie najmu. Podstawienie i odebranie pojazdu miało odbywać się w uzgodnionym przez strony miejscu (§5 ust. 4). Pojazd został wydany 12 grudnia 2024 r. o godzinie 15:00 przy ul. (...) w G.. H. Z. wybrał tę ofertę po przeszukiwaniu innych ofert w Internecie, a motywowany był pozytywnymi opiniami na temat wynajmującego i brakiem dodatkowych kosztów.

Dowód:

- umowa najmu pojazdu, k. 12;

- protokół wydania pojazdu, k. 13

- zeznania świadka H. Z., k. 81-82

3 stycznia 2025 r. pozwany ubezpieczyciel poinformował H. Z. o zasadach najmu pojazdu zastępczego i zachęcił go do skorzystania z jego oferty.

9 stycznia 2025 r. pozwany poinformował H. Z. o stwierdzeniu w pojeździe szkody całkowitej i o przekazaniu do wypłaty kwoty 11.979 r. jako kwoty odszkodowania za uszkodzony samochód. Poszkodowany H. Z. powyższą kwotę otrzymał tego samego dnia. Przed otrzymaniem tej kwoty H. Z. nie posiadał środków pozwalających mu na zakup nowego auta. Środki z tego odszkodowania przeznaczył na zakup nowego pojazdu, które nabył w maju 2025 r. albowiem w okresie po 22 stycznia do maja 2025 r. nie był mu potrzebny samochód ze względu na zmianę pracy.

Dowód:

- pismo pozwanej z 9 stycznia 2025 r., k. 25;

- potwierdzenie przelewu otrzymanego, k. 26;

- zeznania świadka H. Z., k. 81-82

Poszkodowany H. Z. 15 stycznia 2025 r. sprzedał uszkodzony pojazdy za cenę 1.881 zł.

Dowód:

- umowa sprzedaży z 15 stycznia 2025 r.

Pojazd zastępczy został zwrócony 22 stycznia 2025 r. Powód wystawił tego samego dnia poszkodowanemu fakturę nr (...) za wynajem pojazdu A. (...) o nr rej. (...) z hakiem, bez limitu kilometrów, kaucji, z możliwością wyjazdu poza RP, pełnym zakresem ubezpieczenia OC/AC/NW, zniesionym udziałem własnym w szkodach, podstawienie i odebranie pojazdu w uzgodnione miejsce, na kwotę netto wynosiła 10.500 zł (12.915 zł brutto).

Dowód:

- protokół zwrotu pojazdu z tytułu umowy najmu, k. 13v.;

- faktura nr (...) k. 14

Tego samego dnia, tj. 22 stycznia 2025 r., powód Ł. K. zawarł z poszkodowanym H. Z. umowę cesji wierzytelności, której przedmiotem była wierzytelność dotycząca wynajmu pojazdu zastępczego przysługująca H. Z. z tytułu szkody nr: (...) z 9 grudnia 2024 r. względem (...) S.A. (§ 1 ust. 1).

Dowód:

- umowa cesji wierzytelności z 22 stycznia 2025 r., k. 33

W dniu 22 stycznia 2025 r. wezwał pozwanego ubezpieczyciela (...) SA do zapłaty kwoty 12.915 zł tytułem odszkodowania za najem pojazdu zastępczego.

Dowód:

- pismo powoda z 22 stycznia 2025 r., k. 28

W piśmie z 4 lutego 2025 r. pozwany poinformował powoda uznaniu roszczenia do kwoty 4,637,10 zł uznając za zasadny okres najmu pojazdu 29 dni, na które składało się 18 dni oczekiwania na oględziny (12.12-30.12.2024 r.) oraz 11 dni oczekiwania na wydanie decyzji (30.12.2024 r.-10.01.2025 r.). Pozwany wskazał, że okresu przewyższającego ww. dni nie uznaje za normalne następstwa zdarzenia szkodowe. Jednocześnie pozwany poinformował powoda, że uznaje stawkę za wynajem pojazdu do 130 zł netto za dzień najmu, albowiem taką stawkę proponował przy zorganizowaniu najmu.

Dowód:

- pismo pozwanego z 4 lutego 2025 r., k. 29

Pismem z 11 lutego powód Ł. K. wezwał pozwanego (...) SA do zapłaty kwoty 8.277,90 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma tytułem zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego.

Pozwana w piśmie z dnia 24 lutego 2025 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Dowód:

- wezwanie do zapłaty z 11 lutego 2025 r., k. 30-32;

- pismo pozwanej z 24 lutego 2025 r., k. 32

Wynajęty przez poszkodowanego H. Z. pojazd A. (...) był pojazdem tej samej klasy co uszkodzone Z. (...).

Zasadnym okresem najmu zastępczego pojazdu był okres 45 dni, na który składał się okres od wynajmu auta zastępczego do zgłoszenia szkody (2 dni od 9 grudnia 2024 r. do 12 grudnia 2024 r.), okres od zgłoszenia szkody do chwili przekazania przez ubezpieczyciela poszkodowanemu informacji o wysokości odszkodowania wraz z wyliczeniami (29 dni od 12 grudnia 2024 r. do 30 grudnia 2024 r.), okres oczekiwania na wydanie decyzji (11 dni od 30 grudnia 2024 r. do 10 stycznia 2025 r.) oraz okres niezbędny na zbycie uszkodzonego pojazdu oraz nabycie innego samochodu o podobnych parametrach (14 dni od 10 stycznia 2025 r. do 24 stycznia 2025 r.).

G. dla jednej doby przy 42-dniowym okresie najmu auta odpowiadającego klasie pojazdu uszkodzonego oraz wynajmowanego na rynku lokalnym województwa (...) okresie zaistnienia szkody z uwzględnieniem nielimitowanego przebiegu kilometrów, pełnego zakresu ubezpieczenia OC, AC, NW oraz wykupionego udziału własnego w szkodach, kształtowały się następująco: cena netto od 140 zł do 229 zł (brutto od 172,20 zł do 281,67 zł), zaś średnia wartość dla wskazanych cen wynosiła netto 189 zł (brutto 232,47 zł).

Nie ma podstaw, by realiach wolnego rynku i zasad konkurencji, kiedy wynajmowane pojazdy są dostępne w formie oferty publicznej, zaś strony umowy są od siebie niezależne i działają w sposób racjonalny (bez przymusu), dysponując pełną niezbędną informacją, co do przedmiotu usługi na rynku lokalnym, obejmującym województwo (...), była możliwość wynajmu tego typu, co poszkodowany, samochodu na warunkach oferowanych przez powoda za kwotę 130 zł netto za dobę (brutto 159,90 zł za dobę). Zaproponowany przez ubezpieczyciela najem auta zastępczego realizowany za pośrednictwem podmiotów zewnętrznych świadczących usługi na podstawie umów współpracy z pozwanym, wymaga poniesienia dodatkowych opłat w odniesieniu do usług ponadstandardowych, obejmujących m.in. zniesienie udziału własnego szkodach.

Ustalona przez ubezpieczyciela wysokość odszkodowania z tytułu tzw. szkody całkowitej, powiązana ze zbyciem pozostałości za kwotę wynikającą z pozyskanej oferty, pozwalała na nabycie innego samochodu o parametrach zbliżonych do pojazdu uszkodzonego Z. (...) o nr rej. (...).

G. dla jednej doby przy 42-dniowym okresie najmu auta odpowiadającego klasie pojazdu uszkodzonego oraz wynajmowanego ma rynku lokalnym województwa (...) w okresie zaistnienia szkody z pominięciem kosztów opcji/usług dodatkowych kształtowały się następująco: cena netto od 120 zł do 195 zł, brutto od 147,60 zł do 239,85 zł, zaś średnia wartość dla wskazanych cen wynosiła netto 152,71 zł ( brutto 187,84 zł).

Dowód:

- opinia biegłego sądowego O. G. z 14 listopada 2025 r., k. 93-106

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo okazało się być zasadne w części.

W przedmiotowej sprawie powód Ł. K. domagał się zapłaty od pozwanego (...) Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w S. zapłaty kwoty 8.277,90 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w związku ze szkodą poniesioną na skutek zdarzenia komunikacyjnego, w którym zniszczeniu uległ samochód poszkodowanego, w związku z czym zmuszony on był wynająć pojazd zastępczy na czas likwidacji szkody.

Podstawę prawną żądania pozwu stanowią przepisy art. 822 § 1 i 2 k.c., art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych (teks jednolity: Dz. U. z 2018 roku, poz. 473 ze zmianami) oraz art. 436 § 1 k.c. i 415 k.c. oraz art. 509 § 1 k.c.

Przepis art. 822 § 1 i 2 k.c. stanowi, że przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony (§ 1 ). Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia (§ 2). Zgodnie natomiast z przepisem art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. Stosownie zaś do treści przepisu art. 436 § 1 k.c. odpowiedzialność przewidzianą w przepisie art. 435 k.c. ponosi również samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody. Jednakże gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny. Przepis art. 415 k.c. stanowi natomiast, że kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Stosownie zaś do treści art. 509 § 1 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Celem i skutkiem przelewu jest przejście wierzytelności na nabywcę i utrata jej przez cedenta. Przelew powoduje utratę statusu wierzyciela przez cedenta i jego wyłączenie ze stosunku zobowiązaniowego łączącego go dotychczas z dłużnikiem. Wierzycielem staje się cesjonariusz, który nabywa wierzytelność w takim zakresie i stanie, w jakim znajdowała się ona w chwili dokonania przelewu.

Pozwany ubezpieczyciel (...) SA nie kwestionował zasady swojej odpowiedzialności za szkodę powstałą w pojeździe należącym do poszkodowanego ani legitymacji czynnej powoda. Przedmiotem sporu była natomiast kwestia wysokości dobowej stawki oraz długość najmu pojazdu zastępczego.

Pozwany ubezpieczyciel odpowiada za szkodę w pojeździe zaistniałą na skutek zdarzenia z dnia 9 grudnia 2024 r. Szkodą w rozumieniu prawa cywilnego jest ubytek w dobrach majątkowych poszkodowanego powstały na skutek działania lub zaniechania sprawcy szkody. Szkoda ta, jak i jej wysokość, muszą pozostawać w adekwatnym związku przyczynowo skutkowym z zachowaniem się sprawcy, a zatem musi ona stanowić normalne, biorąc pod uwagę prawidłowości zasad rządzących światem, następstwo konkretnego zachowania. Poszkodowanemu przysługuje prawo do pełnej kompensaty, to znaczy do przywrócenia takiego stanu w jego majątku, jaki istniał przed powstaniem szkody. Poszkodowany ma prawo dochodzenia odszkodowania w wysokości takiej, która najpełniej przywróci naruszony niedozwolonym czynem stan w jego dobrach majątkowych.

Stosownie do art. 363 § 1 k.c. naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej, choć wskazać przy tym należy, że zakład ubezpieczeń obowiązany jest do naprawienia szkody tylko w formie wypłaty odpowiedniej sumy pieniężnej, nie zaś wedle wyboru poszkodowanego także przez przywrócenie stanu poprzedniego, co wyłącza stosowanie w tych okolicznościach pełnej treści normy art. 363 § 1 k.c.

Jednocześnie, z art. 354 § 2 k.c. wynika, że wierzyciel powinien współdziałać z dłużnikiem w wykonaniu jego zobowiązania w ten sposób, by umożliwić mu wykonanie tego zobowiązania zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom.

W przypadku roszczeń odszkodowawczych wynikających z kolizji drogowych obowiązek współdziałania wierzyciela z dłużnikiem nie oznacza obowiązku przyjmowania wszelkich ofert naprawienia szkody, jakie składa dłużnik (czyli co do zasady ubezpieczyciel), albowiem poszkodowany (jego następca prawny, czy nabywca wierzytelności), może samodzielnie podejmować działania mające na celu przywrócenie stanu poprzedniego, a następnie żądać od ubezpieczyciela zwrotu kosztów z tym związanych. Wierzyciel nie musi nawet wybierać możliwie najtańszych opcji naprawienia szkody.

Z drugiej strony nie oznacza to pełnej dowolności wierzyciela w kształtowaniu stosunków prawnych dotyczących naprawy uszkodzonego pojazdu, czy najmu pojazdu zastępczego. Kwota najmu pojazdu zastępczego nie może być dowolnie wysoka, lecz musi być ekonomicznie uzasadniona, czyli oparta na kosztach, które są „aktualne w dacie ustalania odszkodowania (art. 363 § 2 k.c.) i ustalone na podstawie cen przeciętnych (średnich) w danym miejscu i czasie.” (Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 13.02.2017 r., XIII Ga 770/16, LEX nr 2386874.). Powołując się dalej na tezy zawarte w przytoczonym orzeczeniu, które sąd orzekający w przedmiotowej sprawie podziela, stwierdzić trzeba, że właśnie ekonomicznie uzasadnione koszty wyznaczają granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela. Z tego względu dłużnik zobowiązany będzie do pokrycia kosztów naprawy auta w wysokości oraz zwrotu innych wydatków związanych z powstałą szkodą w wysokości, w jakiej koszty te nie odbiegają od średniej ceny wykonywania podobnych napraw na terenie zamieszkania poszkodowanego. Inny rezultat wykładni przepisów dotyczących naprawienia szkody mógłby w praktyce prowadzić do sytuacji, w których poszkodowany, po uprzednim porozumieniu z zakładem naprawczym, czy przedsiębiorcą zajmującym się najmem pojazdów zastępczych, podpierając się zasadą swobody umów, mógłby kształtować w sposób dowolny warunki i koszt naprawy pojazdu oraz najmu pojazdu zastępczego, a następnie dochodzić w ten sposób zawyżonych, nie znajdujących ekonomicznego uzasadnienia, kwot od ubezpieczyciela. Takie wykonywanie swojego prawa byłoby w oczywisty sposób sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Stąd powszechna w doktrynie i orzecznictwie koncepcja kształtowania kwoty odszkodowania na podstawie kosztów ekonomicznie uzasadnionych, czyli takich, które po pierwsze są w ogóle uzasadnione w okolicznościach konkretnej sprawy, a nadto nie odbiegają od przeciętnych cen rynkowych oferowanych przez zakłady świadczące usługi porównywalnej jakości na pewnym określonym obszarze, jest słuszna i powinna znaleźć zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należało, że okres 42 dni najmu pojazdu zastępczego był w realiach przedmiotowej sprawy uzasadniony i nie prowadził do zwiększenia rozmiaru szkody. Okres ten uzasadniony był całym procesem likwidacji szkody, w szczególności mając na uwadze fakt, że szkoda w pojeździe poszkodowanego była szkodą całkowitą, a zatem w ramach czasu potrzebnego na likwidację szkody trzeba brać także pod uwagę konieczność zutylizowania wraku oraz poszukiwania nowego pojazdu dla poszkodowanego. Kalendarium te przedstawiało się więc następująco: 9 grudnia 2024 r. pierwotnie poszkodowany był uczestnikiem kolizji, na skutek której poniósł szkodę. 11 grudnia 2024 r. pierwotnie poszkodowany zgłosił szkodę ubezpieczycielowi (co uznać należy za normalny czas, mieszczący się w akceptowalnych granicach, które nie prowadzą do wniosku, że zwiększa to zakres szkody). 30 grudnia 2024 r. pozwany ubezpieczyciel przeprowadził oględziny uszkodzonego pojazdu, a 2 stycznia 2025 r. poinformował pierwotnie poszkodowanego o tym, że w jego ocenie zaszła szkoda całkowita. 9 stycznia 2025 r. pozwany wydał decyzję, w której poinformował pierwotnie poszkodowanego o przyznanym mu odszkodowaniu oraz złożył ofertę pomocy w zbyciu wraku pojazdu. Następnie przyjąć należało, że w związku z sytuacją na rynku lokalnym pierwotnie poszkodowanego, rozsądnie można było od niego oczekiwać, że w ciągu 14 dni dokona zbycia wraku i nabycia nowego pojazdu. Daje to w sumie 45 uzasadnionego okresu najmu pojazdu zastępczego. Powód, który w całości wstąpił w sytuację prawną pierwotnie poszkodowanego, domagał się zapłaty za 42 dni najmu pojazdu zastępczego. Będąc związanym tak zakreślonymi ramami podstawy faktycznej roszczenia, Sąd przyjął ten właśnie okres, jako podstawę dalszych wyliczeń, uznając, że jest to zasadny okres najmu zastępczego pojazdu w realiach zaistniałej szkody.

Jeżeli zaś chodzi o stawkę dobową najmu pojazdu zastępczego, to w ocenie Sądu, ani powód, ani pozwany ubezpieczyciel nie mieli w niniejszym procesie pełnej racji. Sąd, opierając się na opinii biegłego sądowego, ustalił, że przy najmie pojazdu tej samej klasy co zniszczony pojazd poszkodowanego, na okres powyżej szesnastu dni, średnia dobowa stawka najmu wynosiłaby 232,47 zł brutto (biorąc pod uwagę oferty z podobnym zakresem odpowiedzialności za szkodę najemcy oraz jego uprawnienia m.in. co do opuszczania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej). A zatem z jednej strony nie sposób zaakceptować stanowiska pozwanego co do dobowych stawek najmu pojazdów, jako rażąco zaniżonych ( co wynika z wniosków opinii biegłego- stwierdził on bowiem, że nie ma podstaw, by w realiach wolnego rynku i zasad konkurencji, kiedy wynajmowane pojazdy są dostępne w formie oferty publicznej, zaś strony umowy są od siebie niezależne i działają w sposób racjonalny (bez przymusu), dysponując pełną niezbędną informacją co do przedmiotu usługi na rynku lokalnym, obejmującym województwo (...), była możliwość wynajmu tego typu, co poszkodowany, samochodu na warunkach oferowanych przez powoda za kwotę 130 zł netto za dobę (brutto 159,90 zł za dobę).

Z drugiej zaś strony, nie może być uznane w pełni roszczenie powoda, albowiem pierwotnie poszkodowany miał możliwość zmniejszyć rozmiar szkody, poprzez wybór innego wynajmującego, przy zachowaniu tego samego standardu najmu pojazdu. Z tego względu jego wybór nie może zostać uznany za w pełni ekonomicznie uzasadniony, albowiem najpewniej kierował się on także pozaekonomicznymi przesłankami, jak np. szybka dostępność oferty, brak konieczności poszukiwania i porównywania ofert innych wynajmujących. Miał on oczywiście do tego prawo, ale skorzystanie z tego prawa nie oznacza rozszerzenia obowiązku odszkodowawczego ubezpieczyciela. Jak wynika bowiem opinii biegłego sądowego, stawki najmu dotyczące dłuższych okresów, są odpowiednio niższe niż tych zawieranych na krótsze okresy, co jest regułą na rynku lokalnym.

Jednocześnie Sąd nie podziela argumentacji powoda dotyczącej skutków tego, że poszkodowany nie mógł zdawać sobie sprawy z tego jak długo potrzebować on będzie pojazdu zastępczego. Skoro ubezpieczyciel ma 30 dni na wypłatę odszkodowania (a termin ten może zostać nawet przedłużony), skoro zgłaszał on szkodę w okresie przedświątecznym i noworocznym, gdzie zasady doświadczenia życiowego nakazują przypuszczać, że nawet profesjonalne podmioty takie jak pozwany na pewno nie będą podejmować wszelkich czynności do których są obowiązane niezwłocznie, skoro mógł przypuszczać (po charakterze szkód i zużyciu swojego pojazdu), że szkoda ta będzie szkodą całkowitą, której to szkody naprawa zajmie najpewniej spory czas, to winien on wybrać taką ofertę, która zaoferuje mu ten pojazd na co najmniej 16 dni, co doprowadziłoby do zmniejszenia dobowej stawki najmu takiego pojazdu. Wybór oferty na krótszy okres prowadził zatem do zwiększenia szkody.

Sąd podkreśla, że obowiązek minimalizowania szkody nie może być równoznaczny z ograniczeniem możliwości wyboru podmiotu, z którym poszkodowany zawrze umowę najmu, do podmiotów wskazanych przez ubezpieczyciela. Wystarczające do uznania, że poszkodowany z obowiązku tego się wywiązał i ma prawo do zwrotu poniesionych na poczet najmu pojazdu zastępczego wydatków, jest ustalenie, że poniesione przez niego wydatki nie przekraczają średnich stawek dobowych najmu pojazdów zastępczych tej samej klasy co pojazd uszkodzony i są ekonomicznie uzasadnione. Na ubezpieczycielu ciąży bowiem obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika.

Z wniosków opinii biegłego- niekwestionowanych przez strony w niniejszej sprawie wynika, że stawki dla jednej doby przy 42-dniowym okresie najmu auta odpowiadającego klasie pojazdu uszkodzonego oraz wynajmowanego na rynku lokalnym województwa (...) okresie zaistnienia szkody z uwzględnieniem nielimitowanego przebiegu kilometrów, pełnego zakresu ubezpieczenia OC, AC, NW oraz wykupionego udziału własnego w szkodach, kształtowały się następująco: cena netto od 140 zł do 229 zł (brutto od 172,20 zł do 281,67 zł), zaś średnia wartość dla wskazanych cen wynosiła netto 189 zł (brutto 232,47 zł).

Średnią wartość ww. stawki te Sąd uznał za miarodajną przy ustaleniu wysokości kwoty najmu pojazdu zastępczego.

Reasumując powyższe rozważania, należy uznać za uzasadnione wydatki na poczet kosztów najmu pojazdu zastępczego za okres 42 dni w kwocie 9.763,74 złotych brutto (42 dni x 232,47 zł = 9.763,74 zł). Pozwany ubezpieczyciel, wg twierdzeń strony powodowej, wypłacił już z tego tytułu kwotę 4.637,10 złotych, a zatem do zapłaty pozostała kwota 5.126,64 złotych (9.763,74 zł – 4.637,10 zł = 5.126,64 zł).

Mając powyższe na uwadze, Sąd w pkt 1 wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5.126,64 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi w stosunku rocznym od dnia 7 marca 2025 roku do dnia zapłaty, w pozostałej zaś części powództwo, jako niezasadne, oddalił (pkt 2 wyroku).

Roszczenie o odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego znajduje oparcie w treści art. art. 359 § 1 k.c., art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz art. 817 § 1 k.c. Zgodnie z treścią przepisu art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Dłużnik popada w opóźnienie jeśli nie spełnia świadczenia pieniężnego w terminie, w którym stało się ono wymagalne także wtedy, gdy kwestionuje istnienie lub wysokość świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2003 r., sygn. II CK 146/02). Ubezpieczyciel, stosownie do treści przepisu art. 817 § 1 k.c., obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku, a jeśli tego nie czyni, popada w opóźnienie uzasadniające naliczenie odsetek ustawowych od należnej wierzycielowi sumy. Świadczenie ubezpieczyciela ma zatem charakter terminowy, a spełnienie świadczenia w terminie późniejszym niż wynikający z art. 817 k.c. może być usprawiedliwione jedynie wówczas, gdy ubezpieczyciel wykaże istnienie przeszkód w postaci niemożliwości wyjaśnienia okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości świadczenia, mimo działań podejmowanych z wymaganą od niego starannością profesjonalisty, według standardu, którego reguły wyznacza przepis art. 355 § 2 k.c.

W rozważanym przypadku powód domagał się zapłaty odsetek od dnia następnego po upływie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody w zakresie wynajmu pojazdu zastępczego. Pozwany decyzją z dnia 4 lutego 2025 roku częściowo wypłacił powodowi należność za najem pojazdu zastępczego. Skoro 4 lutego 2025 roku pozwany dysponował już wszystkimi danymi niezbędnymi do likwidacji szkody, pozwany winien spełnić świadczenie najpóźniej do tej daty. Pozwany nie podniósł przy tym ani nie udowodnił, aby w terminie zakreślonym przepisem art. 817 § 1 k.c., nie było możliwe wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia. Skoro zatem pozwany nie spełnił świadczenia z tytułu naprawienia szkody w pełnej wysokości z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego, od dnia następnego, tj. 6 marca 2025 roku pozostaje w opóźnieniu, co uzasadnia żądanie zapłaty odsetek za opóźnienie od dnia 7 marca 2025 r.

Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych przez obydwie strony oraz zawartych w aktach szkody złożonych w formie elektronicznej, co do prawdziwości i wiarygodności których nie powziął zastrzeżeń. Sąd uznał również za wiarygodne zeznania świadka H. Z., ponieważ nie naprowadzono wobec niego przeciwdowodów.

Ustalenia natomiast co do okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, tj. co klasy uszkodzonego i wynajętego pojazdu oraz co do dobowej stawki najmu pojazdu zastępczego Sąd poczynił na podstawie opinii biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej O. G.. Żadna ze stron nie podważała prawdziwości ani wartości dowodowej dokumentów zawartych w aktach sprawy i aktach szkodowych, na których biegły oparł swoje ustalenia, a i Sąd nie stwierdził okoliczności podważających ich wartość dowodową. Złożone zastrzeżenia do opinii zostały przez biegłego wyjaśnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie, że opinia jest pełna. Dlatego też Sąd, mając na uwadze, że opinia została sporządzona zgodnie ze zleceniem, a także że jej treść wskazuje, że twierdzenia i wnioski biegłego znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy i nie stoją w sprzeczności z zasadami logiki, uznał opinię za przydatną do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie. i nie miał żadnego racjonalnego uzasadnienia ekonomicznego.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 100 k.p.c. zdanie pierwsze, zgodnie z którym, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Powód wygrał niniejsze postępowanie w 61,93 % ( 5.126,64 zł z 8.278 zł), natomiast pozwany wygrał w 38,07 %, co uzasadniało stosunkowe rozdzielenie kosztów procesu.

Na koszty procesu poniesione w niniejszej sprawie przez powoda złożyła się opłata od pozwu w wysokości 500 zł obliczona na podstawie art.13 ust. 5 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1025 z późń. zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1.800 zł obliczone na podstawie § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz zaliczka na poczet wynagrodzenia biegłego w kwocie 500 zł, co łącznie stanowiło kwotę 2.817 zł.

Natomiast koszty pozwanego obejmowały kwotę 2.300 zł, na którą złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego- radcy prawnego obliczone na podstawie § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w kwocie 1.800 zł oraz zaliczka na poczet wynagrodzenia biegłego w kwocie 500 zł.

Uwzględniając procentowy stopień wygranej to koszty należne powodowi opiewały na kwotę 1.744,57 zł (2.817 zł x 61,93 %), a koszty należne pozwanemu 875,61 zł ( 2.300 zł x 38,07 %), co po potrąceniu dało kwotę 868,96 zł ( 1.744,57 zł – 875,61 zł) należną tytułem zwrotu kosztów powodowi.

W związku z powyższym, Sąd w pkt 3 wyroku zasądził od pozwanego (...) Zakładu (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w S. na rzecz powoda Ł. K. kwotę 868,96 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek Sąd orzeka z urzędu (art. 98 § 11 k.p.c.).

Rozstrzygnięcie w przedmiocie nieuiszczonych kosztów sądowych, zawarte w punktach 4 i 5 sentencji wyroku, Sąd oparł na art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, który stanowi że Kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Natomiast zgodnie z art. 100 k.p.c. uwzględniono wynik sprawy, w której powód przegrał w 38,07 %, a pozwany w 61,93 %, Sąd rozdzielił nieuiszczone koszty sądowe obejmujące koszty wynagrodzenie biegłego w łącznej kwocie 1.859,76 zł, które częściowo zostało pokryte z zaliczek uiszczonych przez strony w kwotach po 500 zł, łącznie 1.000 zł. Do rozliczenia pozostała zatem kwota 859,76 zł.

W konsekwencji, Sąd nakazał w pkt 4 pobrać od powoda Ł. K. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie kwotę 327,31 zł (859,76 zł x 38,07 %) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych, zaś w pkt 5 nakazał pobrać od pozwanego (...) Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej z siedzibą w S. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego Szczecin – Centrum w Szczecinie kwotę 532,45 zł (859,76 zł x 61,93 %) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.