Wyrok z 19 lutego 2026, sygn. VI U 98/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 lutego 2026 roku.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący sędzia Przemysław Chrzanowski

po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 roku w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z odwołania O. J.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L.

o zasiłek chorobowy, zasiłek macierzyński

1.  zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z dnia 19 grudnia 2024 roku, znak: (...), w ten sposób, że przyznaje O. J. prawo do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie zasiłku chorobowego za okres od 9 marca 2023 roku do 3 października 2023 roku oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 4 października 2023 roku do 1 października 2024 roku,

2.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. na rzecz O. J. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt VI U 98/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 grudnia 2024 roku, znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił O. J. prawa do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie zasiłku chorobowego za okres od dnia 9 marca 2023 roku do 3 października 2023 roku oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 4 października 2023 roku do 1 października 2024 roku. W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż wyrok Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r. o sygn. akt VII U 1337/23 stanowił ostatnią okoliczność niezbędną do ustalenia prawa do zasiłku, co organ uznał za podstawę do odmowy prawa do wypłaty odsetek ustawowych.

(decyzja ZUS z dnia 19 grudnia 2024 r. – akta rentowe)

Od powyższej decyzji O. J. złożyła odwołanie, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie odwołującej prawa do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienia w wypłacie zasiłku chorobowego za okres od 9 marca 2023 roku do 3 października 2023 roku oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 4 października 2023 roku do 1 października 2024 roku. Odwołująca przyjęła stanowisko, w myśl którego organ rentowy ponosi odpowiedzialność za wydanie błędnej decyzji dotyczącej podstawy wymiaru składek, która została zmieniona przez Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie, zatem zasadne jest jej roszczenie dotyczące odsetek.

(odwołanie: k. 1-5)

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania wskazując, iż ubezpieczonej przysługują odsetki od niespełnionego w terminie świadczenia, jeżeli sąd przyznał do niego prawo w oparciu okoliczności znane już organowi rentowemu, natomiast w niniejszej sprawie spór dotyczący podstawy wymiaru składki odwołującej został rozstrzygnięty na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu sądowym.

(odpowiedź na odwołanie: k. 21-22v)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją nr (...) z dnia 4 lipca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w C. stwierdził, że O. J. jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) G. G. (...) sp. z o.o. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i chorobowemu od 2 września 2022 r., a podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne O. J. z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawartej z płatnikiem składek (...) G. G. (...) sp. z o.o. od 2 września 2022r. to kwota 6010,00 zł brutto. W toku postępowania administracyjnego ZUS zebrał wyjaśnienia O. J., G. N. w imieniu płatnika składek, pisemne wyjaśnienia świadków Z. V. oraz Ł. D., a także przesłuchał świadków F. W., G. H. i M. B..

(decyzja z dnia 4 lipca 2023 r. – a.r.)

Decyzją znak (...) z dnia 10 lipca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. zmienił decyzję z dnia 19 kwietnia 2023 r. znak (...), uchylił decyzję z dnia 24 kwietnia 2023 r. znak (...), decyzję z dnia 23 maja 2023 r. znak (...) oraz decyzję z dnia 16 czerwca 2023 r. znak (...) o odmowie prawa do zasiłku chorobowego i przyznał prawo do świadczeń za okres od dnia 9 marca 2023 r. do dnia 13 lipca 2023 r.

(decyzja z dnia 10 lipca 2023 r. – a.r.)

Wyrokiem z dnia 31 lipca 2024 r. w sprawie o sygn. akt VII U 1337/23 Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w C. znak (...) z dnia 4 lipca 2023 r. w ten sposób, że stwierdził, iż podstawa wymiaru składek O. J. jako pracownika płatnika składek (...) G. G. (...) sp. z o.o. w C. od dnia 2 września 2022 r. wynosi 12.000 zł. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie wskazał, iż O. J. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na stanowisku asystenta kierownika budowy z wynagrodzeniem zasadniczym 12.000 zł miesięcznie. Odwołująca otrzymywała od spółki wynagrodzenie przelewami na swoje konto bankowe. Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie wynika, iż wynagrodzenie O. J. odpowiadało zasadom wynagradzania w firmie płatnika, a stanowisko organu rentowego, w myśl którego podstawa wymiaru składek ubezpieczonej została ustalona w celu umożliwienia uzyskania wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego, było błędne. W toku postępowania sądowego Sąd przesłuchał wszystkich świadków, którzy zostali powołani jako świadkowie przez ZUS w postępowaniu administracyjnym. Sąd dopuścił także dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, który ustalił, iż sytuacja finansowa spółki umożliwiała zatrudnienie pracownika za wynagrodzeniem w wysokości 12.000 zł brutto.

(wyrok Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r. wraz z uzasadnieniem – k. 7-16)

Decyzją z dnia 6 listopada 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. zmienił decyzję z dnia 19 kwietnia 2023 r. znak (...), decyzję z dnia 24 kwietnia 2024 r. znak (...), decyzję z dnia 23 maja 2023 r. znak (...) oraz decyzję z dnia 16 czerwca 2023 r. znak (...) i przyznał O. J. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 9 marca 2023 roku do 3 października 2023 roku oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 4 października 2023 roku do 1 października 2024 roku, zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r. w sprawie o sygn. akt VII U 1337/23. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął za podstawę wymiaru zasiłku chorobowego i macierzyńskiego kwotę 10.354,80 zł (wynagrodzenie w kwocie brutto 12.000 zł pomniejszone o 13,71% należnych składek). W dniu 14 listopada 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacił odwołującej wyrównanie zasiłku chorobowego oraz zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego.

(decyzja z dnia 6 listopada 2024 r. – a.r.)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, aktach organu rentowego oraz aktach sprawy Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie o sygn. VII U 1337/23. Strony nie kwestionowały autentyczności jakiekolwiek dokumentu. Strony nie składały także dodatkowych wniosków dowodowych, a zgromadzony materiał dowodowy umożliwił wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.

Sąd zważył, co następuje:

W rozpoznawanej sprawie bezsporne było, że odwołująca O. J. nabyła prawo do zasiłku chorobowego za okres od 9 marca 2023 roku do 3 października 2023 roku oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 4 października 2023 roku do 1 października 2024 roku. Świadczenia te zostały ostatecznie przyznane i wypłacone z wyrównaniem w prawidłowej wysokości decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 6 listopada 2024 r., po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z 31 lipca 2024 r. (sygn. akt VII U 1337/23), który zmienił wcześniejszą decyzję organu rentowego w przedmiocie podstawy wymiaru składek z kwoty 6.010 zł na kwotę 12.000 zł brutto miesięcznie.

Spór sprowadzał się wyłącznie do tego, czy opóźnienie w ustaleniu i wypłacie świadczeń w prawidłowej wysokości nastąpiło z przyczyn, za które odpowiedzialność ponosi Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji – czy odwołującej przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1591 ze zm.; dalej: ustawa systemowa).

Zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy systemowej, jeżeli Zakład w terminach przewidzianych przepisami nie ustali prawa do świadczenia lub nie wypłaci tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego. Obowiązek ten nie powstaje jedynie wówczas, gdy opóźnienie jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że pojęcie „okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności” należy rozumieć wąsko i w odniesieniu do przyczyn obiektywnie niezależnych od organu rentowego (wyrok SN z 7 października 2004 r., II UK 485/03, OSNAP 2005/10/147; wyrok SN z 25 stycznia 2005 r., I UK 159/04, OSNAP 2005/19/308). Nie jest przy tym wymagane zawinienie organu w tradycyjnym rozumieniu – wystarczy obiektywna wadliwość postępowania prowadząca do wydania decyzji niezgodnej z prawem, mimo posiadania pełnego materiału dowodowego (wyrok Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2009 r., I UK 345/08, OSNP 2010/23-24 poz. 293; wyrok SN z 21 czerwca 2012 r., III UK 110/11, W.; wyrok SN z 5 grudnia 2023 r., I USKP 59/23). Błędy organu rentowego, które skutkują obowiązkiem zapłaty odsetek, dzieli się na dwa zasadnicze rodzaje: błędy w wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu prawa przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, oraz błędy w ustaleniach faktycznych będące skutkiem naruszenia przepisów proceduralnych (nieprawidłowe lub niepełne przeprowadzenie postępowania dowodowego). W obu przypadkach, jeżeli organ dysponował materiałem wystarczającym do wydania prawidłowej decyzji w terminie ustawowym, a mimo to wydał decyzję błędną, opóźnienie w wypłacie świadczenia jest następstwem okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność (wyrok Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2009 r., I UK 345/08; wyrok SN z 1 marca 2022 r., I USKP 84/21, OSNP 2023 nr 8 poz. 87).

W niniejszej sprawie organ rentowy, wydając decyzję z 4 lipca 2023 r. (znak (...)), dysponował już pełnym, wystarczającym do prawidłowego rozstrzygnięcia materiałem dowodowym. W toku postępowania administracyjnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych zebrał i przeprowadził następujący materiał dowodowy: wyjaśnienia samej ubezpieczonej O. J., wyjaśnienia przedstawiciela płatnika składek G. N., pisemne wyjaśnienia świadków Z. V. i Ł. D., przesłuchania świadków F. W., G. H. oraz M. B.. Wynikało z nich jednoznacznie, że odwołująca była zatrudniona na stanowisku asystenta kierownika budowy, wykonywała obowiązki o wysokim stopniu złożoności i odpowiedzialności, otrzymywała wynagrodzenie w kwocie 12.000 zł brutto przelewami na konto bankowe, a wysokość tego wynagrodzenia była zgodna z zasadami wynagradzania przyjętymi u płatnika składek oraz pozostawała w korelacji z kondycją finansową spółki. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie w wyroku zmieniającym podstawę wymiaru składek oparł się dokładnie na tym samym kręgu świadków, których Zakład Ubezpieczeń Społecznych już wcześniej przesłuchał. Dodatkowo dopuszczona opinia biegłego z zakresu rachunkowości miała jedynie charakter uzupełniający i potwierdziła jedynie to, co już wynikało z zebranego materiału – że spółka posiadała środki na wypłatę wynagrodzenia w wysokości 12.000 zł brutto. Nie ujawniła ona żadnych nowych, nieznanych wcześniej okoliczności faktycznych. Tym samym nie można uznać, że zmiana decyzji organu rentowego nastąpiła na skutek ustalenia okoliczności, które nie były i nie mogły być znane ZUS w terminie ustawowym. Wręcz przeciwnie – wszystkie istotne fakty były znane organowi już w lipcu 2023 r. Wydanie błędnej decyzji wynikało wyłącznie z nieprawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego oraz przyjęcia nieuzasadnionej tezy, że wysokość wynagrodzenia miała na celu jedynie uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Organ rentowy nie może skutecznie powoływać się na brak wystarczającego materiału dowodowego, skoro wszystkie kluczowe dowody osobowe zostały przeprowadzone właśnie przez ZUS w postępowaniu administracyjnym. Nie można też przyjąć, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zwolniony z obowiązku aktywnego wyjaśniania ewentualnych wątpliwości tylko dlatego, że żywi subiektywne podejrzenia co do „godziwości” wynagrodzenia. Ciężar wyjaśnienia wszystkich okoliczności spoczywa na organie rentowym. Organ nie może ograniczać się do biernego oczekiwania na stanowisko stron lub do prostego wezwania do złożenia wyjaśnień, zwłaszcza gdy zebrany materiał już na etapie administracyjnym przemawiał za przyjęciem wyższej podstawy wymiaru składek.

W konsekwencji, gdyby organ rentowy dokonał prawidłowej i obiektywnej analizy posiadanego materiału dowodowego, już w 2023 r. ustaliłby podstawę wymiaru składek na kwotę 12.000 zł brutto i przyznałby zasiłki w prawidłowej wysokości w terminie 30 dni od dnia złożenia dokumentów uprawniających do świadczeń (art. 64 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Opóźnienie w wypłacie świadczeń w prawidłowej wysokości za okres od 9 marca 2023 roku do 3 października 2023 roku oraz za okres od 4 października 2023 roku do 1 października 2024 roku jest zatem w całości następstwem okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zarówno w zakresie błędnej oceny dowodów, jak i niewłaściwego zastosowania prawa materialnego do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. W tym stanie rzeczy nie znajduje zastosowania wyłączenie odpowiedzialności przewidziane w art. 85 ust. 1 zd. 2 ustawy systemowej. Nie zachodzi żadna z sytuacji, w których Sąd Najwyższy uznaje, że organ rentowy nie odpowiada za opóźnienie (np. ujawnienie przez ubezpieczonego nowych dowodów dopiero przed sądem, brak możliwości uzyskania dokumentów pomimo podjęcia wszelkich działań – por. wyroki Sądu Najwyższego: z 7 kwietnia 2010 r., I UK 345/09 oraz z 21 kwietnia 2009 r., I UK 345/08; a także Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 16 maja 2017 r., III AUa 551/16).

Wobec powyższego, odwołującej przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie zasiłku chorobowego za okres od 9 marca 2023 roku do 3 października 2023 roku oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 4 października 2023 roku do 1 października 2024 roku, liczone od upływu 30-dniowego terminu, w którym – przy prawidłowym działaniu organu rentowego – świadczenia powinny zostać przyznane i wypłacone w prawidłowej wysokości. Wynika to z art. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Reasumując, Sąd na podstawie ww. okoliczności oraz ww. przepisów uznał, że odwołująca ma prawo do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie zasiłku chorobowego.

Biorąc pod uwagę dokonane powyżej ustalenia i przeprowadzone rozważania Sąd na mocy ww. przepisów oraz art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w L. z dnia 19 grudnia 2024 roku, znak: (...) i przyznał O. J. prawo do wypłaty odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie zasiłku chorobowego za okres od 9 marca 2023 roku do 3 października 2023 roku oraz zasiłku macierzyńskiego za okres od 4 października 2023 roku do 1 października 2024 roku.

Na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 265) Sąd zasądził od organu rentowego jako strony przegrywającej na rzecz odwołującej kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.