Uzasadnienie z 20 lutego 2026, sygn. IV U 908/24

UZASADNIENIE

N. M. (podając adres korespondencyjny: T. T. (...), (...)-(...) J.) wniósł odwołanie od orzeczenia I. Zespołu do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności w Województwie (...) we I. z dnia
24 czerwca 2024 r. ((...).(...).(...).2024), domagając się zmiany owego orzeczenia poprzez zaliczenie odwołującego się do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia złożenia wniosku w Powiatowym Zespole do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we I.. Jednocześnie odwołujący się wniósł o przydzielenie mu profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata.

Uzasadniając ww. odwołanie N. M. podał m.in., że z załączonej do akt niniejszej sprawy dokumentacji medycznej bezpośrednio wynika, iż stan zdrowia orzekanego nie rokuje poprawy, ulega znacznemu pogorszeniu, co upośledza sprawność organizmu
w stopniu zaburzającym sferę aktywności zawodowej i społecznej orzekanego. N. M. podał, że z uwagi na powyższe wymaga okresowo pomocy i opieki osoby drugiej. Podał, że
z powodu choroby (...)-Ł. cierpi codziennie fizycznie i psychicznie, żyje
w ciągłym bólu i strachu, często nie jest w stanie tygodniami nawet wstać z łóżka, przygotować sobie posiłku, umyć się, boryka się z niezrozumieniem i negatywnymi komentarzami ze strony innych ludzi, co nasila depresję, przy czym depresja nasila chorobę (...)-Ł.,
a tym samym trudno w tym przypadku (wedle odwołującego się) mówić o tym, że rozpoznane schorzenia w swych skutkach nie upośledzają sprawności organizmu w stopniu zaburzającym sferę aktywności zawodowej i społecznej. Dodał, że jest w trakcie kolejnej terapii psychologicznej (behawioralno-poznawczej), a w trakcie wywiadu z psychologiem pojawiło się podejrzenie, że jest osobą ze spektrum autyzmu i (...) i zaplanowano diagnostykę w tym kierunku. Wskazał, że przewlekły charakter choroby (...)-Ł. powoduje konieczność stałego leczenia i przy stosowaniu leków immunosupresyjnych dochodzi do rozwoju działań ubocznych, co w znaczny sposób nasila u niego depresję, na którą cierpi od dziecka, natomiast ostry rzut depresji w sposób znaczący nasila u odwołującego się chorobę E.-Ł.. Podkreślił końcowo, że ukończył (...) (...) i z uwagi na niemożność podjęcia pracy i brak dochodu, kontynuuje naukę na studiach doktoranckich.

W piśmie z 23 sierpnia 2024 r. (k. 90-90v. akt) Wojewódzki Zespół ds. Orzekania
o Niepełnosprawności w Województwie (...) (dalej również: (...)) wniósł
o oddalenie odwołania.

Uzasadniając powyższe podał m.in., że w rozpatrywanej sprawie skład orzekający I. Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) stwierdził na posiedzeniu w dniu 24 czerwca 2024 r., że werdykt organu
I instancji jest zgodny z obowiązującymi w tej materii przepisami prawa, wobec czego podtrzymał dotychczasowe rozstrzygnięcie. W ocenie organu odwoławczego, kryteria ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób, jak również rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r. poz. 857), nie dają podstaw do zaliczenia N. M. do jednego ze stopni niepełnosprawności. Wedle (...) stwierdzone schorzenia zainteresowanego nie obniżają
w sposób istotny zdolności do wykonywania pracy, nie powodują także istotnych ograniczeń w zakresie pełnienia ról społecznych. W ocenie I. Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, biorąc pod uwagę dokumentację medyczną sprawy oraz ustalenia będące wynikiem bezpośredniego badania, brak jest podstaw do uznania roszczeń odwołującego się. (...) podał, że nie kwestionuje schorzeń N. M., jednakże nie powodują one upośledzenia sprawności organizmu w stopniu zaburzającym sferę aktywności zawodowej i społecznej, a więc brak jest podstaw do ustalenia stopnia niepełnosprawności. Zatem wedle (...), Powiatowy Zespół we I. (jak wyżej podano) zasadnie uznał, że N. M. nie jest osobą niepełnosprawną.

W piśmie z 11 września 2024 r. (podając adres: P. (...) (...), (...)-(...) I.), odwołujący się uzupełnił wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Postanowieniem z 19 września 2024 r. (k. 185 akt) Sąd Rejonowy dla Wrocławia Śródmieścia we Wrocławiu oddalił wniosek odwołującego się N. M.
o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowienie o oddaleniu wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu doręczono odwołującemu się na jego adres korespondencyjny oraz na adres zamieszkania.

W piśmie z 12 maja 2025 r. (podając adres korespondencyjny: T. T. (...), (...)-(...) J.) N. M. podtrzymał dotychczasowe wnioski i twierdzenia.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

N. M. urodził się (...) Odwołujący się ma wykształcenie wyższe artystyczne (mgr sztuki). Jest doktorantem.

Dowód:

- ocena zawodowa z 24 czerwca 2024 r. dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności – w aktach (...).

Pismem z 27 września 2023 r. N. M. wniósł o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. We wniosku wskazał, że ma wykształcenie wyższe (mgr sztuki). Zawód aktualnie wykonywany to artysta. Podał, że samodzielnie wykonuje czynności samoobsługowe; samodzielnie się porusza i prowadzi gospodarstwo. Zaznaczył, że składał uprzednio wniosek
o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Wskazał, że cel podstawowy ubiegania się o orzeczenie to uzyskanie stypendium.

Orzeczeniem z dnia 22 lutego 2024 r., znak (...).610.(...).(...), Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności we I. nie zaliczył wnioskodawcy do stopnia niepełnosprawności. W uzasadnieniu podano m.in., że po zapoznaniu się
z dokumentacją medyczną znajdującą się w aktach sprawy (w tym m.in.: zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia 25 września 2023 r. i 21 września 2023 r., USG jamy brzusznej z dnia 20 czerwca 2023 r., podsumowanie informacji o hospitalizacji z dnia
24 czerwca 2022 r.) oraz po zasięgnięciu w dniu 19 lutego 2024 r. opinii lekarza psychiatry - członka Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we I., a także w oparciu o przeprowadzone wywiady i badanie fizykalne stwierdzono, iż badany nie kwalifikuje się do osób niepełnosprawnych.

Pismem z dnia 25 marca 2024 r. wnioskodawca odwołał się od ww. orzeczenia (...) we I..

Orzeczeniem z dnia 24 czerwca 2024 r., znak (...).(...).(...).(...), Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...), utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we I. w dniu 22 lutego 2024 r., znak (...).610.(...).2023

W uzasadnieniu (...) podał m.in., że stwierdzone schorzenia N. M. nie powodują istotnego obniżenia sprawności organizmu strony w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną
i fizyczną. Nie stwarzają także potrzeby kompensacji ograniczeń poprzez wyposażenie w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub techniczne. Zatem, biorąc pod uwagę dokumentację medyczną sprawy, stopień naruszenia sprawności organizmu wnioskodawcy, przy jednoczesnym uwzględnieniu skutków naruszenia sprawności organizmu oraz rzeczywistych ograniczeń w pełnieniu ról społecznych, nie uzasadniał zaliczenia wnioskodawcy do jednego ze stopni niepełnosprawności. Zatem, Powiatowy Zespół we I. - jak wyżej podano, zasadnie nie zaliczył wnioskodawcy do osób niepełnosprawnych.

Dowód:

- wniosek z 27 września 2023 r. w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – w aktach (...);

- orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we I. z dnia 22 lutego 2024 r. (znak (...).610.(...).2023) – w aktach (...);

- pismo z dnia 25 marca 2024 r. – w aktach (...);

- orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we I. z 24 czerwca 2024 r. ((...).(...).(...).2024) - w aktach (...).

U N. M. rozpoznano: chorobę Ł.; stan po częściowej resekcji jelita grubego (hemikolektomia prawostronna krętniczo-kątnicza); stłuszczenie wątroby. Zaburzenia afektywne dwubiegunowe w wywiadzie. Spektrum autyzmu w dokumentacji.

W zakresie specjalności reprezentowanych przez biegłego sądowego z zakresu chorób wewnętrznych i gastroenterologii odwołujący się nie może zostać uznany za osobę niepełnosprawną. Stan odwołującego się winien ocenić biegły psychiatra.

Choroba Ł. (nieswoista choroba zapalna przewodu pokarmowego) przynajmniej od 2019 r. pozostaje w długotrwałej remisji. Nie stwierdzono u N. M. narządowych (jelito), jak i pozanarządowych powikłań choroby. Funkcja układu pokarmowego jest zachowana, a przebyty zabieg operacyjny nie spowodował zaburzeń trawienia i wchłaniania pokarmu. Nieco zwiększona ilość stolców jest typowa dla skrócenia jelita grubego i w żaden sposób nie ogranicza zdolności do pracy. Po hospitalizacji w 2019 r., która miała charakter kontrolny, N. M. został wypisany do domu w stanie dobrym. Pozostaje od około dwóch lat bez farmakoterapii, a wymaga jedynie suplementacji witaminą B12. Stłuszczenie wątroby ma charakter łagodny i nie upośledza jej funkcji metabolicznej. Stan somatyczny odwołującego się jest dobry (...) wydolny krążeniowo i oddechowo, sprawny mentalnie i ruchowo bez upośledzenia funkcji narządów zmysłów i funkcji fizjologicznych oraz bez powikłań choroby Ł.. W tym stanie somatycznym nie występują ograniczenia w wykonywaniu pracy i nie są spełnione kryteria niepełnosprawności.

Dowód:

- opinia z 16 maja 2025 r. sporządzona przez biegłego sądowego z zakresu chorób wewnętrznych i gastroenterologii J. E. (k. 200 akt);

- zaświadczenie lekarskie z 21 września 2023 r. o stanie zdrowia (k. 20-22v. akt);

-zaświadczenie lekarskie z 25 września 2023 r. o stanie zdrowia (k. 23-25 akt);

- dokumentacja medyczna (k. 26-38, 41, 51-88 akt; k. 194 akt), a także w aktach (...);

- opinia z dnia 02 lutego 2001 r., k. 42-43.

Biegła sądowa z zakresu psychiatrii stwierdziła u N. M. jasną świadomość, prawidłową orientację auto- i allopsychiczną, prawidłowy napęd psychomotoryczny, komunikację werbalną i pozawerbalną na prawidłowym poziomie (…) N. M. nie wymaga pomocy w zakresie samoobsługowym, czynnościach dnia codziennego, komunikacji, relacji interpersonalnych, poruszania się w przestrzeni publicznej, załatwiania spraw urzędowych. N. M. ma prawidłowe zdolności poznawcze, które umożliwiają mu uczenie się nowych treści i umiejętności, organizację czasu wolnego i realizację własnych zainteresowań, a także pracę naukową. Trudności w dostosowaniu się do wymagań związanych ze studiami nie przekraczają tych, z którymi dobrze sobie radzi na co dzień.

U N. M. od okresu młodzieńczego diagnozowane są zaburzenia osobowości. Są to stany osobniczych wzorców zachowań, przejawiające się mało elastycznymi reakcjami, mającymi tendencję do trwałości i obejmowania wielu zakresów funkcjonowania psychologicznego. Są one często związane z różnego stopnia subiektywnym cierpieniem (distresem) oraz trudnościami w funkcjonowaniu społecznym i osiągnięciach życiowych. Są to stany rozwojowe, kształtujące się od dzieciństwa poprzez adolescencję, które trwają nadal
w okresie dojrzałości, nie są wtórne do innych zaburzeń psychicznych. Zaburzenia osobowości implikują indywidualnie nieadekwatne wzorce reakcji i przystosowania ale nie stanowią
o niezdolności do edukacji, pracy ani samostanowienia. Leczeniem z wyboru jest długoterminowa psychoterapia w warunkach ambulatoryjnych przy zachowaniu aktywności zawodowej.

Aktualnie odwołujący się ma rozpoznawane (...) i „F84.5 Spektrum autyzmu, Zespół (...)”. Według (...)10 wyróżnia się autyzm i jego formę, tj. zespół (...) (autyzm bez upośledzenia umysłowego i bez opóźnienia mowy, ale z obecnością charakterystycznych jej zaburzeń, zachowania fiksacyjne, schematyczne, autostymulacyjne, czasami sawantyzm). Według (...)11 (nie obowiązuje w Polsce) powyższe pojęcia zastąpiono określeniem „spektrum autyzmu” (z różnymi wariantami zależnymi od istnienia lub nie upośledzenia umysłowego oraz poziomu rozwoju mowy). Zasady klinicznej diagnozy nie zostały zmienione. Zdiagnozowane u odwołującego się zaburzenia „(...).5 Spektrum Autyzmu. Zespół (...)” nie mają obrazu ani nasilenia w stopniu choroby/zaburzenia (w rozumieniu medycznym) i nie implikują problemów niepełnosprawności (w rozumieniu przepisów prawnych i standardów orzeczniczych).

U N. M. nie stwierdza się trwałego obniżenia zdolności do wykonywania pracy zawodowej, nie wymaga on stałej ani czasowej pomocy ani opieki innych osób
w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego, kontaktów ze środowiskiem, nie wymaga trwałej ani czasowej pomocy innych w pełnieniu ról społecznych. Brak jest podstaw medycznych do zaliczenia opiniowanego do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim, umiarkowanym czy znacznym. W rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.) stan zdrowia psychicznego N. M. nie daje podstaw medycznych do zaliczenia go do osób niepełnosprawnych.

Dowód:

- opinia z 30 listopada 2025 r. sporządzona przez biegłego sądowego z zakresu psychiatrii T. M. (k. 211-219 akt);

-zaświadczenie lekarskie z 21 września 2023 r. o stanie zdrowia (k. 20-22v. akt);

- zaświadczenie lekarskie z 25 września 2023 r. o stanie zdrowia (k. 23-25 akt);

- dokumentacja medyczna (k. 26-38,41- 88 akt; k. 194 akt), a także w aktach (...);

- opinia sądowo psychiatryczna z 25 kwietnia 2001 r., k. 39-40,

- aneks do orzeczenia kwalifikacyjnego z 14 kwietnia 1999 r. i orzeczenie kwalifikacyjne z 17 września 1998 r. k. 44- 46;

- opinia psychologiczna z 12 kwietnia 1999r., k. 47-48;

- orzeczenie kwalifikacyjne z 24 marca 1995 r., k. 49-50

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie odwołujący się N. M. domagał się zmiany orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) z dnia 24 czerwca 2024 r. poprzez zaliczenie go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) wnosił natomiast o oddalenie odwołania.

Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, a także w oparciu o dokumenty dołączone do akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Żadna ze stron nie podważała prawdziwości i wiarygodności dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Sąd Rejonowy również nie miał podstaw aby wiarygodność przedłożonych przez strony postępowania dokumentów podważać. Jeżeli chodzi o dokumenty o które oparto rozstrzygnięcie wskazać należy, że zgodnie z art. 243 ² k.p.c. dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Pomijając dowód z takiego dokumentu, sąd wydaje postanowienie.

Jednocześnie, z uwagi na medyczną naturę okoliczności spornych, które były istotne dla rozpoznania niniejszej sprawy, ich wyjaśnienie wymagało wiadomości specjalnych
i musiało znaleźć oparcie w dowodzie z opiniach biegłych sądowych. Sąd dopuścił więc dowód z opinii biegłego sądowego lekarza specjalisty psychiatry
i specjalisty gastroenterologa celem ustalenia: 1. czy wnioskodawca N. M. niezaliczony do osób niepełnosprawnych może być zaliczony do osób niepełnosprawnych
w stopniu lekkim w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych albo do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym w rozumieniu
art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; 2. symbolu przyczyny niepełnosprawności; 3. czy naruszenie sprawności jest trwałe czy okresowe i na jaki czas (czy ustalony stopień niepełnosprawności powinien zostać przyznany na stałe); 4. od kiedy istnieje niepełnosprawność i ustalony stopień niepełnosprawności; 5. z uwzględnieniem wskazań szczegółowych wymienianych w pkt. 1-10 orzeczeń w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności, tj. czy w ogóle, a jeżeli tak, to jakie wskazania dodatkowe powinny zostać orzeczone wobec wnioskodawcy N. M. w punktach 1-10 orzeczenia (...) z dnia 22 lutego 2024 r.; 6. czy zachodzi konieczność wydania opinii przez innych biegłych sądowych niewskazanych w postanowieniu Sądu (jeśli tak to jakich specjalności).

Sąd Rejonowy dokonywał więc ustaleń stanu faktycznego na podstawie opinii z 16 maja 2025 r. sporządzonej przez biegłego sądowego z zakresu chorób wewnętrznych i gastroenterologii J. E., a także na podstawie opinii z 30 listopada 2025 r. sporządzonej przez biegłego sądowego z zakresu psychiatrii T. M.. Podkreślić należy, że żadna ze stron postępowania, po prawidłowym doręczeniu każdej z wymienionych opinii nie wnosiła do nich zastrzeżeń.

Dokonując niezbędnych rozważań teoretycznych w sprawie, w pierwszej kolejności wskazać należy, że ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 913) rozróżnia trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki.

Do znacznego stopnia niepełnosprawności zaliczono osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 1 ustawy). Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ustawodawca zaliczył osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych (art. 4 ust. 2 ustawy). Na uwagę zasługuje to, że między drugą a trzecią przesłanką ustawodawca posłużył się alternatywą łączną „lub”, co oznacza w praktyce konieczność spełnienia co najmniej dwóch z trzech wskazanych grup przesłanek definiujących umiarkowany stopień niepełnosprawności. Zawsze występować musi naruszenie sprawności organizmu i, dodatkowo, albo niezdolność do pracy (zdolność jedynie w warunkach pracy chronionej), albo konieczność pomocy w pełnieniu ról społecznych. Natomiast do lekkiego stopnia niepełnosprawności zaliczono osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (art. 4 ust. 3 ustawy). W art. 4 ust. 4 ustawy wskazano nadto, że niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

Stosownie do art. 6c ust. 9 pkt 5 ustawy minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, standardy w zakresie kwalifikowania oraz postępowania dotyczącego orzekania o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności, uwzględniając schorzenia naruszające sprawność organizmu i przewidywany okres trwania naruszenia tej sprawności, powodujące zaliczenie do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności, a także oznaczenie symboli przyczyn niepełnosprawności.

Taką regulację zawierają przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy
i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopni niepełnosprawności (Dz.U.2015.1110 – zwanego dalej „rozporządzeniem”). Przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że przy orzekaniu o stopniu niepełnosprawności osoby, która ukończyła 16 rok życia, zwanej dalej „osobą zainteresowaną”, bierze się pod uwagę:
1) zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej
i chorób współistniejących potwierdzone aktualnymi wynikami badań diagnostycznych, wydane przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się osoba zainteresowana, oraz inne posiadane dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności;
2) ocenę stanu zdrowia wystawioną przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego, zawierającą opis przebiegu choroby zasadniczej oraz wyniki dotychczasowego leczenia
i rehabilitacji, opis badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących oraz rokowania odnośnie do przebiegu choroby; 3) wiek, płeć, wykształcenie, zawód i posiadane kwalifikacje; 4) możliwość całkowitego lub częściowego przywrócenia zdolności do wykonywania dotychczasowego lub innego zatrudnienia - poprzez leczenie, rehabilitację lub przekwalifikowanie zawodowe; 5) ograniczenia występujące
w samodzielnej egzystencji i uczestnictwie w życiu społecznym; 6) możliwość poprawy funkcjonowania osoby zainteresowanej w samodzielnej egzystencji oraz w pełnieniu ról społecznych - poprzez leczenie, rehabilitację, zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze, środki techniczne, usługi opiekuńcze lub inne działania.

Przepisy § 29 do 31 rozporządzenia określają także standardy w zakresie kwalifikowania do poszczególnych stopni niepełnosprawności. I tak, standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące: 1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu; 2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem; 3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych,
w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych (§ 29 ust. 1 rozporządzenia). Przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się przy tym konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 (§ 29 ust. 2 rozporządzenia). Standardy w zakresie kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zawierają kryteria określające naruszenie sprawności organizmu powodujące: 1) czasową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza konieczność udzielenia pomocy, o której mowa w § 29 ust. 1 pkt 3, w okresach wynikających ze stanu zdrowia; 2) częściową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza wystąpienie co najmniej jednej okoliczności, o których mowa w § 29 ust. 1 pkt 3 (§ 30 rozporządzenia). Natomiast standardy w zakresie kwalifikowania do lekkiego stopnia niepełnosprawności określają kryteria naruszonej sprawności organizmu powodujące: 1) istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy, co oznacza naruszoną sprawność organizmu powodującą ograniczenia w wykonywaniu pracy zarobkowej znacznie obniżające wydajność pracy na danym stanowisku w porównaniu do wydajności, jaką wykazują osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną; 2) ograniczenia w pełnieniu ról społecznych, co oznacza trudności doświadczane przez osobę zainteresowaną w relacjach z otoczeniem i środowiskiem według przyjętych norm społecznych, jako skutek naruszonej sprawności organizmu (§ 31 ust. 1 rozporządzenia). Możliwość kompensacji ograniczeń oznacza zarazem wyrównywanie dysfunkcji organizmu spowodowanej utratą lub chorobą narządu odpowiednio przez przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne (§ 31 ust. 2 rozporządzenia).

Zaliczenie do któregokolwiek stopnia niepełnosprawności wymaga zatem spełnienia przesłanek warunkujących jego otrzymanie, które zostały zdefiniowane w art. 4 wyżej wskazanej ustawy oraz w powołanym wyżej rozporządzeniu. O spełnieniu tych przesłanek w niniejszej sprawie, bądź braku ich spełnienia Sąd Rejonowy wywodził na podstawie opinii biegłego psychiatry oraz gastroenterologa.

Podkreślić w tym miejscu należy, że biegli sądowi obowiązani są orzekać zgodnie
z wiedzą tematyczną, posiadanymi kwalifikacjami i obowiązującymi przepisami. Opinia biegłego sądowego podlega ocenie przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. – na podstawie właściwych dla jej przymiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażanych w niej wniosków. We wciąż aktualnym wyroku z dnia
19 grudnia 1990 r. (sygn. akt I PR 148/90, OSP 1991/11/300) Sąd Najwyższy stwierdził, iż sąd może oceniać opinię biegłego pod względem fachowości, rzetelności czy logiczności. Może pomijać oczywiste pomyłki czy błędy rachunkowe. Nie może jednak nie podzielać poglądów biegłego, czy w ich miejsce wprowadzać własnych stwierdzeń.

Nie ulega wątpliwości, że to sąd w ramach zastrzeżonej dla niego swobody decyduje
o tym, czy ma możliwość oceny dowodu w sposób pełny i wszechstronny, czy jest w stanie prześledzić jego wyniki oraz – mimo braku wiadomości specjalnych – ocenić rozumowanie, które doprowadziło biegłego do wydania opinii. Sąd czyni to zapoznając się z całością opinii, a zatem z przedstawionym w niej materiałem dowodowym oraz wynikami badań przedmiotowych i podmiotowych. Wszystko to, a nie tylko końcowy wniosek opinii, stanowi przesłanki dla uzyskania przez sąd podstaw umożliwiających wyjaśnienie sprawy.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że stanowiska biegłych sądowych wypowiadających się w niniejszej sprawie nie budziły żadnych wątpliwości, a przy tym zostały wyrażone w sposób stanowczy i jednoznaczny oraz poparte logicznym uzasadnieniem.

Odwołując się do pierwszej z opinii, tj. sporządzonej przez biegłego sądowego z zakresu chorób wewnętrznych i gastroenterologii rozpoznał on u odwołującego się: chorobę Ł.; stan po częściowej resekcji jelita grubego (hemikolektomia prawostronna krętniczo-kątnicza); stłuszczenie wątroby. Nadto, wskazał na zaburzenia afektywne dwubiegunowe w wywiadzie
i spektrum autyzmu w dokumentacji. Podał, że w zakresie specjalności reprezentowanych przez biegłego sądowego z zakresu chorób wewnętrznych i gastroenterologii odwołujący się nie może zostać uznany za osobę niepełnosprawną, a stan odwołującego się winien ocenić biegły psychiatra.

Biegła sądowa z zakresu psychiatrii wskazała natomiast, że u N. M. od okresu młodzieńczego diagnozowane są zaburzenia osobowości. Podała, że aktualnie odwołujący się ma rozpoznawane (...) i „F84.5 Spektrum autyzmu, Zespół (...)”.
Dalej wyjaśniła, że u N. M. nie stwierdza się trwałego obniżenia zdolności do wykonywania pracy zawodowej, nie wymaga on stałej ani czasowej pomocy ani opieki innych osób w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego, kontaktów ze środowiskiem, nie wymaga trwałej ani czasowej pomocy innych w pełnieniu ról społecznych. Brak jest podstaw medycznych do zaliczenia opiniowanego do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim, umiarkowanym czy znacznym. Podsumowując stwierdziła, że w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.) stan zdrowia psychicznego N. M. nie daje podstaw medycznych do zaliczenia go do osób niepełnosprawnych.

Do powyższych opinii żadna ze stron nie złożyła zastrzeżeń.

Podać dalej należy, że Sąd w ramach zastrzeżonej dla niego swobody, decyduje, czy ma możliwość oceny dowodu w sposób pełny i wszechstronny, czy jest w stanie prześledzić jego wyniki oraz - mimo braku wiadomości specjalnych - ocenić rozumowanie, które doprowadziło biegłego do wydania opinii. Sąd czyni to zapoznając się z całością opinii, tj. z przedstawionym w niej materiałem dowodowym, wynikami badań przedmiotowych i podmiotowych. Wszystko to, a nie tylko końcowy wniosek opinii, stanowi przesłanki dla uzyskania przez sąd podstaw umożliwiających wyjaśnienie sprawy.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, brak było podstaw do zakwestionowania stanowiska zaprezentowanego przez biegłych sądowych. Wydane przez biegłych na potrzeby niniejszej sprawy opinie należało ocenić profesjonalne, rzetelne, poparte argumentacją i badaniami, a także zawierające kompletne i jasne wnioski oraz uzasadnienie. Przedmiotowe opinie są w ocenie Sądu spójne, logiczne i wyczerpujące. Biegli opisali bowiem materiał stanowiący podstawę konkluzji. Z treści opinii wynika, że powstały one w oparciu o badanie i wywiad przeprowadzony z N. M., a nadto po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną zawartą w aktach sprawy.

W konsekwencji, mając na względzie całokształt zgromadzonego materiału dowodowego Sąd uznał, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia co do stopnia niepełnosprawności, albowiem stan zdrowia N. M. nie daje podstaw do zaliczenia go do jednego ze stopni niepełnosprawności.

Biorąc pod uwagę ww. argumentację, Sąd w punkcie I sentencji wyroku, na mocy przepisu art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., oddalił odwołanie.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych
w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 755, 807, 956, 2186), strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa. Wobec powyższego w punkcie
II wyroku Sąd orzekł, że nieuiszczone koszty sądowe ponosi Skarb Państwa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.