Zarządzenie z 24 lutego 2026, sygn. XI GC 759/24

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 24 lutego 2026 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia pozwanej od kosztów sądowych

W odpowiedzi na doręczone wezwanie do uiszczenia zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego w kwocie 2500 zł pozwana (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w E. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym od zaliczki na poczet biegłego. Na uzasadnienie wniosku wskazano, że pozwana nie prowadzi aktualnie działalności i nie stać jej na pokrycie zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego.

Do wniosku przedłożyła formularz oświadczenia podpisanego przez likwidatora spółki o stanie rodzinnym majątku, dochodach i źródłach utrzymania, zgodnie z którym spółka nie posiada żadnego majątku, żadnych dochodów i ponosi jedynie wydatki tytułem niespłaconych kredytów, zaległości podatkowych oraz innych wierzycieli.

Sąd zważył, co następuje:

Wniosek pozwanej nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Co istotne, nałożenie na osobę prawną ciężaru wykazania braku dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych oznacza, że podmiot ubiegający się o zwolnienie ma ten fakt udowodnić zgodnie z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. Dlatego nie wystarczy złożenie przez osobę prawną lub inną jednostkę organizacyjną oświadczenia, że nie ma dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych. Kwestia ta jest bowiem odmiennie uregulowana niż w przypadku osób fizycznych, na które nie został nałożony ciężar wykazania, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i swojej rodziny, lecz nałożono ciężar przedstawienia oświadczenia, z którego takie fakty będą wynikać. W związku z tym można stwierdzić, że przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych podmiotów z art. 103 u.k.s.c. dotyczą sfery faktów (brak dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych) oraz sfery postępowania dowodowego (wykazanie przez stronę braku dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych) - tak K. (...), Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Komentarz.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że samo złożenie wniosku, w którym pozwana oświadcza, iż nie prowadzi działalności, dlatego nie stać jej na pokrycie zaliczki, nie jest wystarczające do jego uwzględnienia. Do zwolnienia od kosztów sądowych spółki kapitałowej konieczne jest bowiem wykazanie , że spółka w ogóle nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie, a nie, że aktualnie nie prowadzi działalności (w domyśle - nie osiąga dochodów), czy też nie ma środków na koncie czy w kasie. Sąd nie traci z pola widzenia, że spółka została postawiona w stan likwidacji, niemniej jednak nie oznacza to, że nie posiada żadnych środków. Nie ma żadnych informacji o ogłoszeniu upadłości spółki, co byłoby obiektywnym dowodem na brak dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych. Dodatkowo wskazać należy, iż w przypadku spółki handlowej, nawet postawionej w stan likwidacji, do wykazania sytuacji finansowej i majątkowej wymagane jest przedłożenie dokumentów finansowych, wyciągu z ksiąg rachunkowych spółki, bilansów czy historii rachunków bankowych. Złożone oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, nawiasem dotyczące osób fizycznych, nie pozwala na rzetelną ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki i jest niewystarczające, aby uznać, iż pozwana spółka nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych, w tym zaliczki na wnioskowany dowód z opinii biegłego.

Dlatego orzeczono jak w sentencji postanowienia.

ZARZĄDZENIE

(...)

(...)

(...)

(...)