Wyrok z 25 lutego 2026, sygn. I C 509/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Zuzga

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. w V.

sprawy z powództwa I. G., J. N. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą: (...) s.c. J. N. & I. G.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w U.

o zapłatę

o r z e k a

I.  Zasądza od pozwanego (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w U. na rzecz powodów I. G., J. N. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą: (...) s.c. J. N. & I. G. kwotę 1 677,50 zł (jeden tysiąc sześćset siedemdziesiąt siedem złotych 50/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 04.12.2024r. do dnia zapłaty.

II.  Zasądza od pozwanego (...) Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w U. na rzecz powodów I. G., J. N. prowadzących działalność gospodarczą pod nazwą: (...) s.c. J. N. & I. G. kwotę 1 117,00 zł (jeden tysiąc sto siedemnaście złotych 0/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 509/25

UZASADNIENIE

I. G. oraz J. N. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...) s.c. J. N. & I. G. wytoczyli powództwo przeciwko (...) Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej o zapłatę kwoty 1 677,50 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od upływu 30 dni od dnia zgłoszenia szkody do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, że posiadają legitymację czynną w związku z umową cesji wierzytelności zawartą w V. 1 listopada 2024 roku pomiędzy powodami, a I. V..

Wierzytelność będąca przedmiotem umowy jest wynikiem szkody komunikacyjnej z 28 października 2024 roku, w której I. V. był podmiotem poszkodowanym. Za sprawcę kolizji, na podstawie umowy ubezpieczenia OC, odpowiedzialność ponosi pozwany. Szkoda została zarejestrowana przez pozwanego pod numerem (...).

W wyniku kolizji uszkodzeniu uległ pojazd, którego właścicielem był I. V.. Ze względu na stan uszkodzeń samochód nie mógł być eksploatowany, zaś poszkodowany nie posiadał innego samochodu, który mógłby wykorzystać w zastępstwie uszkodzonego auta.

Poszkodowany w dniu 28 października 2024 roku wynajął od powodów pojazd zastępczy marki J. (...) o nr rejestracyjnym (...) zobowiązując się do zapłaty czynszu najmu za każdy rozpoczęty dzień najmu. Wyliczając należność za okres najmu samochodu zastępczego, powodowie przyjęli stawkę rynkową.

Wynajęty samochód użytkowany był w okresie od 28 października 2024 roku do dnia 1 listopada 2024 roku tj. przez 5 dni. Z tytułu najmu pojazdu zastępczego powodowie wystawili obciążającą najemcę fakturę VAT na kwotę 2 152,50 złotych brutto przyjmując dzienną stawkę czynszu najmu w kwocie 350 złotych netto tj. stawkę mieszczącą się w akceptowalnych rynkowych granicach.

Powodowie przedstawili pozwanemu fakturę za najem auta zastępczego wystawioną na poszkodowanego. Pozwany w piśmie z 6 listopada 2024 roku co do zasady uznał swoją odpowiedzialność z tytułu najmu pojazdu zastępczego, przyjął, że zasadny okres użytkowania pojazdu to 5 dni, zakwestionował stawkę czynszu najmu.

Powodowie nie zgodzili się z decyzją pozwanego i domagają się od niego zapłaty kwoty 1 677,50 złotych tj. kwota różnicy między należnością za najem samochodu obciążającą poszkodowanego (2 152,50 zł), a kwotą wypłaconą przez pozwanego (łącznie 475 zł).

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna wniósł o oddalenie powództwa w całości.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany podkreślił, że przeprowadził postępowanie likwidacyjne w sposób rzetelny, a dokonana wnikliwa analiza całokształtu sprawy skutkowała decyzją o łącznej wypłacie odszkodowania w łącznej kwocie 475 zł brutto z tytułu najmu pojazdu zastępczego, uznając za zasadne 5 dni najmu według proponowanej przez pozwaną stawki 95 zł za dobę.

Pozwany podkreślił, że osoba poszkodowana została poinformowana o warunkach najmu pojazdu zastępczego, a także złożyła oświadczanie, zgodnie z którym zapoznała się z zasadami wynajmu pojazdów zastępczych. Informacja o możliwości najmu pojazdu zastępczego została również przekazana drogą mailową na podane w trakcie zgłoszenia szkody dane kontaktowe. Osoba poszkodowana nie zdecydowała się na najem za pośrednictwem pozwanego, a zamiast tego skorzystała z usługi najmu pojazdu zastępczego po znacznie wyższej stawce niż oferował pozwany.

Pozwany wskazał, że osoba uprawniona 28 października 2024 roku zawarła z powodem umowę najmu pojazdu zastępczego za stawkę 350,50 zł brutto za dobę, który kontynuowała przez 5 dni. W ocenie pozwanego poszkodowany działał z pełną świadomością podjęcia ryzyka znacznego zwiększenia rozmiarów szkody.

Sąd zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, iż sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów o postępowaniu uproszczonym (art. 505 ¹ -505 ¹⁴ k.p.c.). A zatem – zgodnie z treścią art. 505 ⁸ § 4 zd. 1 k.p.c. – uzasadnienie wyroku ograniczono do wyjaśnienia jego podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.

Zgodnie z art. 822 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.

Stosownie do treści art. 34 ust. 1 i art. 35 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2003r., Nr 124, poz. 1152) z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu.

W obowiązkowym ubezpieczeniu komunikacyjnym OC ma zastosowanie zasada pełnego odszkodowania wyrażona w art. 361 § 2 k.c., a ubezpieczyciel z tytułu odpowiedzialności gwarancyjnej wypłaca poszkodowanemu świadczenie pieniężne w granicach odpowiedzialności sprawczej kierowcy pojazdu mechanicznego (art. 822 § 1 k.c.).

Przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej są: zaistnienie zdarzenia, z którym przepis prawny łączy odpowiedzialność odszkodowawczą, powstanie szkody oraz adekwatny związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem i szkodą. W przypadku wystąpienia wymienionych przesłanek naprawienie szkody, przez podmiot do tego zobowiązany, powinno polegać na przywróceniu w majątku poszkodowanego stanu rzeczy naruszonego zdarzeniem wyrządzającym szkodę, nie może przewyższać jednak wysokości faktycznie poniesionej szkody.

Okoliczności kolizji drogowej zaistniałej w dniu 28 października 2024 roku, odpowiedzialność pozwanego zakładu ubezpieczeń za szkodę powstałą w wyniku tego zdarzenia, a także zasadność najmu przez poszkodowanego pojazdu zastępczego, pozostawały poza sporem. Spór koncentrował się na ustaleniu, czy poszkodowany miał obowiązek nająć pojazd zastępczy za pośrednictwem pozwanego, oraz czy zastosowana przez powodów stawka została zawyżona w stosunku do stawek rynkowych.

Na początek należy wskazać, że oceny czy poniesienie określonych kosztów, związanych z najmem pojazdu zastępczego, mieści się w ramach szkody i normalnego związku przyczynowego, należy dokonywać zawsze na podstawie konkretnych okoliczności sprawy (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2002 r., V CKN 1273/00, LEX nr 55515, a także uzasadnienie uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11, OSNC 2012, nr 3, poz. 28).

W kwestii podważanej przez pozwanego stawki za najem ponad kwotę 95 zł brutto za dobę należy zaaprobować pogląd, że poszkodowany co do zasady ma możliwość wyboru dowolnej oferty spośród takich, w których stawka czynszu najmu pozwanego nie przekracza rażąco cen rynkowych (oferowanych na rynku lokalnym) i braku obowiązku poszukiwania oferty najtańszej. W orzecznictwie za ugruntowany należy uznać pogląd, zgodnie z którym odszkodowanie przysługujące od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej pojazdu mechanicznego obejmuje ekonomicznie uzasadnione koszty likwidacji szkody, ustalone według cen występujących na lokalnym rynku, przy czym kosztami „ekonomicznie uzasadnionymi” są koszty ustalone według cen, którymi posługuje się wybrany przez poszkodowanego warsztat. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że ceny te odbiegają (są wyższe) od cen przeciętnych dla określonej kategorii usług naprawczych na rynku (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03, OSNC 2004, nr 4, poz. 51) . Poszkodowany co do zasady nie ma bowiem obowiązku poszukiwania sprzedawcy oferującego najtańsze usługi, ubezpieczyciel powinien zatem pokryć koszty stosowane przez wybrany przez poszkodowanego podmiot, niezależnie od tego, że mogą być one wyższe od cen przeciętnych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2002 r. I CKN 1466/99, OSNC 2003, nr 5 poz. 64).

Wprawdzie cytowane wyżej orzeczenia dotyczą kosztów naprawy pojazdu, niemniej, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, należy je również odnieść do cen stosowanych na lokalnym rynku przez wypożyczalnie samochodów zastępczych. Niewątpliwie, zgodnie z dyspozycją art. 361 § 1 i 2 k.c. , poszkodowany ma prawo do pełnej rekompensaty poniesionej szkody, z drugiej zaś strony ciąży na nim obowiązek współpracy z ubezpieczycielem poprzez przeciwdziałanie zwiększeniu szkody i minimalizowanie jej skutków ( art. 354 § 2 k.c. ). Obowiązek ten nie może jednak, w ocenie Sądu, być w związku z tym poczytywany za równoznaczny z obligacją do poszukiwania najtańszej oferty najmu samochodu zastępczego. Przypisanie poszkodowanemu naruszenia obowiązku współpracy z ubezpieczycielem jest bowiem możliwe jedynie wtedy, gdy świadomie lub przez niedbalstwo skorzystał on z usług droższych, np. w sytuacji, kiedy zostanie wykazane, że poszkodowany, znając podmiot wynajmujący pojazdy po cenach niższych, wynajął pojazd zastępczy tam, gdzie wynajmowano je drożej. Zarzut uchybienia obowiązkowi z art. 354 § 2 k.c. mógłby zatem wchodzić w grę tylko w razie wykazania świadomości i niedbalstwa poszkodowanego przy skorzystaniu z podmiotu stosującego stawki wygórowane (i to rażąco).

W przedmiotowej sprawie zgromadzony materiał dowodowy wykazał, że pozwany wprawdzie poinformował poszkodowanego o możliwości najmu pojazdu, jednakże miało to miejsce w 2021 roku – prawdopodobnie przy okazji zgłoszenia innej szkody. Poszkodowany po zgłoszeniu szkody z dnia 28 października 2024 roku nie został poinformowany o możliwości najmu pojazdu za pośrednictwem pozwanego. Jak wynika z zeznań poszkodowanego, w warsztacie wskazanym przez pozwanego do naprawy pojazdu zapytał on o możliwość najmu pojazdu zastępczego, jednakże uzyskał odpowiedź, że w tym warsztacie nie ma takiej możliwości. Poszkodowany podkreślił ponadto, że pozwany narzucił mu warsztat znajdujący się w T.. Nadto w tymże warsztacie nie było możliwości odebrania pojazdu z miejsca zamieszkania poszkodowanego ani jego odstawienia pod dom po zakończeniu naprawy. Poszkodowany wskazał również, że próbował porozumieć się z pozwanym w zakresie najmu pojazdu zastępczego.

Decyzja o przyjęciu oferty najmu pojazdu zastępczego dostępnego niezwłocznie, bez konieczności przemieszczania się do innych miejscowości oraz bez potrzeby oczekiwania przez bliżej nieokreślony czas na udostępnienie pojazdu, nie może być oceniana jako działanie sprzeczne z obowiązkiem minimalizacji szkody.

Nie można tracić z pola widzenia, że to poszkodowany, zgodnie z istotą tego pojęcia, poniósł uszczerbek majątkowy wskutek działania innego podmiotu. Obowiązek minimalizacji szkody nie może być interpretowany w sposób prowadzący do nakładania na poszkodowanego powinności podejmowania działań dla niego niekorzystnych, uciążliwych bądź nadmiernie komplikujących jego sytuację życiową, wyłącznie w celu dostosowania się do stawek jednostronnie określonych przez zobowiązanego do naprawienia szkody.

W realiach niniejszej sprawy oczekiwanie, aby poszkodowany poszukiwał oferty najmu w stawce 95 zł za dobę, stawce, która w świetle zasad doświadczenia życiowego oraz realiów rynkowych pozostaje faktycznie nieosiągalna, należałoby uznać za nieracjonalne. Wymaganie od poszkodowanego podejmowania dodatkowych działań organizacyjnych, ponoszenia niedogodności czy wydłużania okresu pozostawania bez środka transportu, wyłącznie w celu realizacji interesu podmiotu odpowiedzialnego za szkodę, pozostaje w sprzeczności z funkcją odszkodowania oraz zasadą pełnej kompensaty szkody.

Wobec powyższych okoliczności, nie sposób przypisać poszkodowanemu naruszenia obowiązku współpracy z ubezpieczycielem i świadomego lub przez niedbalstwo skorzystania z usług droższych.

W konsekwencji, to na pozwanym ubezpieczycielu spoczywał ciężar udowodnienia, że poniesiony przez poszkodowanego wydatek rażąco przewyższał ceny rynkowe (oferowane na rynku lokalnym), skoro z tego faktu wywodził on korzystne dla siebie skutki prawne ( art. 6 k.c. ). Tymczasem pozwany poprzestał na gołosłownych twierdzeniach.

W świetle więc zupełnie gołosłownego, nie popartego żadnym dowodem stanowiska pozwanego, nie mogło odnieść zamierzonego skutku twierdzenie pozwanego, że roszczenie powoda nie jest udowodnione co do wysokości stawki dobowej. Skoro więc pozwany nie zakwestionował skutecznie powyższych twierdzeń powoda, na tej podstawie należało zatem – w tym konkretnym przypadku – przyjąć domniemanie, że w takim też zakresie poniesienie tych kosztów było celowe i ekonomicznie uzasadnione ( art. 231 k.p.c. ).

Należy zwrócić uwagę, że reguła dotycząca ciężaru dowodu nie może być rozumiana w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, spoczywa on na stronie powodowej. Jeżeli bowiem powód udowodnił fakty uzasadniające powództwo – w tym przypadku poniesienie w określonej kwocie kosztów najmu pojazdu zastępczego – to na stronie pozwanej spoczywał ciężar udowodnienia ekscepcji i faktów uzasadniających, jej zdaniem, oddalenie powództwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 1982 r., I CR 79/82, LEX nr 8416). Oznacza to, że to właśnie ubezpieczyciela obciąża obowiązek udowodnienia faktów uzasadniających redukcję wysokości świadczenia odszkodowawczego. Poszkodowanego nie można natomiast obciążać obowiązkiem poszukiwania za ubezpieczyciela dowodów w zakresie okoliczności wyłączających lub ograniczających jego odpowiedzialność (zob. np. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1994 r., III CZP 107/94, OSNC 1995, nr 1, poz. 15). Należy w związku z tym zgodzić się z poglądem, że odmowa lub redukcja świadczenia odszkodowawczego – także z tytułu poniesionych kosztów najmu pojazdu zastępczego – nie może być oparta wyłącznie na subiektywnym przekonaniu dłużnika (ubezpieczyciela) o niecelowości i nieekonomiczności tych wydatków.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 481 § 1 i 2 k.c., Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 677,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 4 grudnia 2024 roku tj. po upływie 30 dni od dnia zgłoszenia szkody.

O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął w oparciu o przepisy § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) oraz art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. W tym przypadku jest to kwota 900 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, kwota 17 złotych tytułem zwrotu opłaty od udzielonego pełnomocnictwa oraz kwota 200 złotych tytułem zwrotu opłaty sądowej od pozwu.

sędzia Anna Gajewska