sygn. I C 120/25 25 lutego 2026 Sąd Rejonowy w Toruniu

Wyrok z 25 lutego 2026, sygn. I C 120/25

Data orzeczenia 25 lutego 2026

Sąd Sąd Rejonowy w Toruniu

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Asesor Paweł Kamiński

Tagi

#Sąd Rejonowy w Toruniu #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 98 kpc art. 99 kpc art. 100 kpc art. 102 kpc art. 139 kpc art. 177 kpc art. 182 kpc art. 205 kpc

Pokaż pozostałe podstawy prawne (16)

art. 243 kpc art. 244 kpc art. 316 kpc art. 319 kpc art. 320 kpc art. 321 kpc art. 353 kc art. 481 kc art. 505 kpc art. 637 kpc art. 786 kpc art. 792 kpc art. 1030 kc art. 1031 kc art. 1032 kc art. 1034 kc

Sygn. akt: I C 120/25 upr

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy w T. I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	asesor sądowy I. E.
Protokolant:	starszy sekretarz sądowy O. E.

po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. w G.

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w K.

przeciwko E. P.

o zapłatę

I. zasądza od pozwanej E. P. na rzecz powoda (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w K. kwotę 7 200 zł (siedem tysięcy dwieście złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 marca 2025 roku do dnia 24 lutego 2026 roku z zastrzeżeniem, że w zakresie zapłaty tej kwoty pozwana odpowiada solidarnie z U. M., od której została ona zasądzona prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym przez Sąd Rejonowy w T. w dniu 13 lutego 2025 roku w sprawie o sygn. akt I C 120/25 upr;

II. zasądzoną w punkcie I (pierwszym) wyroku kwotę rozkłada na 25 (dwadzieścia pięć) rat, płatnych do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym niniejszy wyrok stanie się prawomocny, z których:

a. pierwsze 24 (dwadzieścia cztery) raty w kwotach po 300 zł (trzysta złotych) obejmujące należność główną, z zastrzeżeniem odsetek ustawowych za opóźnienie na wypadek uchybienia terminu płatności,

b. ostatnia, 25 (dwudziesta piąta) rata w kwocie 695,59 zł (sześćset dziewięćdziesiąt pięć złotych pięćdziesiąt dziewięć groszy) obejmującej sumę zasądzonych odsetek;

III. zastrzega pozwanej prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku po D. M. (3);

IV. w pozostałej części powództwo oddala;

V. nie obciąża pozwanej kosztami procesu.

Sygn. akt I C 120/25 upr G., dnia 19 marca 2026 roku

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym 30 grudnia 2024 roku powód (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K., reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych D. M. (2), U. M. i E. P. kwoty 7 200 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty:

- 300 zł od dnia 26 października 2021 roku do dnia zapłaty,

- 300 zł od dnia 27 lipca 2021 roku do dnia zapłaty,

- 300 zł od dnia 28 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty,

- 300 zł od dnia 26 lutego 2022 roku do dnia zapłaty,

- 300 zł od dnia 26 sierpnia 2021 roku do dnia zapłaty,

- 300 zł od dnia 28 września 2021 roku do dnia zapłaty,

- 300 zł od dnia 26 listopada 2021 roku do dnia zapłaty,

- 300 zł od dnia 26 stycznia 2022 roku do dnia zapłaty,

- 4 800 zł od dnia 20 kwietnia 2022 roku do dnia zapłaty

oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą i jest spółką akcyjną z udziałem Skarbu Państwa realizującą zadania m. in. doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, leasingu finansowego oraz działalności wspomagającej usługi finansowe. Powód wskazał, że beneficjent zwrócił się do niego z wnioskiem o udzielenie subwencji finansowej w ramach programu G. finansowa 1.0 (...) dla (...) składając wymagane oświadczenia i dokumenty. Powód po weryfikacji i oświadczeń składanych przez beneficjenta podjął decyzję o zawarciu umowy subwencji oraz wypłacie subwencji. Powód podał, że zawarł z beneficjentem w dniu 14 maja 2020 roku umowę subwencji finansowej, na podstawie której udzielił beneficjentowi subwencji w kwocie 28 800 zł. Zgodnie z umową subwencji kwota miała zostać zwrócona w dwudziestu czterech równych ratach miesięcznych w wysokości 300 zł, zgodnie z harmonogramem spłaty przekazanym pozwanemu wraz z decyzją powoda o wysokości zwrotu subwencji. Spłata miała rozpocząć się od trzynastego miesiąca, licząc od pierwszego pełnego miesiąca od dnia wypłaty subwencji. Kwota subwencji do zwrotu po częściowym umorzeniu wynosiła 7 200 zł. W związku ze śmiercią beneficjenta w dniu 8 grudnia 2022 roku wydany został akt poświadczenia dziedziczenia, na mocy którego spadek po beneficjencie nabyli pozwani: D. M. (2), U. M. i E. P.. Powód podał, że na kwotę żądania składają się zapadłe przed datą wypowiedzenia umowy subwencji raty określone w decyzji o wysokości zwrotu udzielonej subwencji oraz kwota kapitału wymagalnego w związku z wypowiedzeniem. Powód podał, że w przypadku niespłacenia subwencji lub jakiejkolwiek raty subwencji (w tym także w części) zgodnie z harmonogramem spłaty powód uzyskał uprawnienie do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następującego po dniu wymagalności raty do dnia jej faktycznej zapłaty. Powód podał, że podejmował próby polubownego rozwiązania sprawy poprzez wysłanie przedsądowego wezwania do zapłaty oraz próby nawiązania kontaktu telefonicznego, lecz czynności te nie doprowadziły do spłaty zobowiązania (k. 4-9).

Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym z dnia 13 lutego 2025 roku Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu zastrzegając pozwanym prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku po D. M. (3) (k. 88).

Nakaz zapłaty nie został zaskarżony przez pozwaną U. M. i stał się prawomocny w stosunku do tej pozwanej od dnia 6 marca 2025 roku. Pozwany D. M. (2) nie odebrał pozwu i nakazu zapłaty, w związku z czym powód został zobowiązany na podstawie zarządzenia przewodniczącego z dnia 12 marca 2025 roku (k. 101) do doręczenia pozwanemu korespondencji za pośrednictwem komornika albo zwrotu korespondencji wraz z dowodem na piśmie, że pozwany D. M. (2) zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia zobowiązania pod rygorem zawieszenia postępowania w zakresie, w jakim prowadzone było w stosunku do pozwanego D. M. (2). Zobowiązanie zostało doręczone pełnomocnikowi powoda w dniu 26 marca 2025 roku. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2025 roku sąd zawiesił postępowanie w zakresie, w jakim było prowadzone w stosunku do pozwanego D. M. (2) na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c. w zw. z art. 139¹ § 2 k.p.c. (k. 122). Postanowieniem z dnia 18 września 2025 roku sąd na podstawie art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. umorzył postępowanie w zakresie, w jakim było prowadzone w stosunku do pozwanego D. M. (2) (k. 128). Postanowienie to stało się prawomocne od dnia 15 października 2025 roku.

Nakaz zapłaty został natomiast zaskarżony przez pozwaną E. P.. W sprzeciwie od nakazu zapłaty zaskarżyła ten nakaz w całości i wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych zwrotu kosztów postępowania. Pozwana podniosła, że nie jest odpowiedzialna za zobowiązanie dochodzone pozwem ze względu na przyjęcie spadku po D. M. (1) z dobrodziejstwem inwentarza. Pozwana wskazała, że jej matka, D. M. (1), zmarła nagle w dniu 5 sierpnia 2021 roku. Pozwana podała, że do momentu śmierci D. M. (1) prowadziła działalność gospodarczą, ale ani ona, ani jej siostra, ani ojciec nie znali żadnych szczegółów dotyczących tej działalności. D. M. (1) nie informowała swoich bliskich o podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej działaniach bądź zaciąganych zobowiązaniach. E. P. podała też, że pozwani nie wiedzieli o tym, że D. M. (1) zawarła umowę z (...) i otrzymała z tego tytułu subwencję. Nie wiedzieli także o tym, że zmarła nie spłaciła tego zobowiązania. Pozwana podniosła, że nie został sporządzony wykaz inwentarza, ani spis inwentarza po jej zmarłej matce, a pozwani nie mają wiedzy o żadnych wartościowych rzeczach, które wchodziłyby w skład spadku po D. M. (1). Pozwana zaznaczyła, że z jej wiedzy wynika, że w skład spadku wchodzą na pewno różnego rodzaju długi. Pozwana wskazała, że po przyjęciu spadku u notariusza w dniu 8 grudnia 2022 roku do pozwanych zaczęli zwracać się różni wierzyciele jej matki. Wśród tych wierzycieli był również powód. Pozwana na wypadek uwzględnienia powództwa przez sąd wniosła o rozłożenie płatności na raty. Pozwana wskazała, że pozwani nie są w stanie spłacić tej kwoty w całości. Zgodnie z przesłanymi dokumentami D. M. (1) miała spłacić zadłużenie w 24 ratach, dlatego pozwana wniosła o rozłożenie należności właśnie na 24 raty. Pozwana wniosła też o nieobciążanie jej kosztami procesu, gdyż nie wiedziała o zobowiązaniu, a informacje o nim oraz innych zobowiązaniach jej matki pojawiły się dopiero po jej śmierci (k. 103-104). Pozwana E. P. na podstawie zarządzenia przewodniczącego z dnia 24 marca 2025 roku (k. 106) została wezwana do usunięcia braków sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym poprzez podpisanie sprzeciwu lub złożenie drugiego, podpisanego egzemplarza w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Wezwanie zostało doręczone pozwanej w dniu 14 kwietnia 2025 roku. W dniu 22 kwietnia 2025 roku pozwana wniosła podpisany sprzeciw (k. 109-111).

W piśmie przygotowawczym z dnia 27 maja 2025 roku powód oświadczył, że podtrzymuje wszystkie twierdzenia, wnioski i oświadczenia złożone dotychczas. Powód podał, że pozwani nabyli spadek po D. M. (1). Zdaniem powoda odpowiedzialność pozwanych wynikająca z umowy zawartej przez spadkodawcę, po którym dziedziczyli jest bezsporna. Powód podał, że liczba wierzycieli oraz konieczność uregulowania długów do kwoty odpowiedzialności pozwanych nie ma na tym etapie postępowania żadnego znaczenia zarówno co do zasadności jego prowadzenia, jak i samego wyrokowania. Powód zaznaczył, że powództwo powinno zostać uwzględnione ze względu na jego zasadność, a dopiero w późniejszym czasie strona pozwana będzie mogła ewentualnie uwolnić się od odpowiedzialności powołując się na wykaz inwentarza sporządzony w przepisanej do tego formie i mający na względzie wszystkich wierzycieli spadkodawcy. Powód twierdził, że wykazana wartość stanu czynnego i biernego spadku ujęta w wykazie inwentarza nie ma charakteru ostatecznego i niepodważalnego, bowiem ten dokument może zostać zmieniony i uaktualniony, a wydanie wyroku oddalającego powództwo zamyka powodowi możliwość dochodzenia należnego świadczenia przy wystąpieniu takiej ewentualności. Powód podał, że dopiero po wszczęciu potencjalnego postępowania egzekucyjnego strona pozwana powinna móc powołać się na ograniczenie jej odpowiedzialności wynikającego ze sporządzonego wykazu inwentarza (k. 117-119).

Na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 roku pełnomocnik powoda oświadczył, że cofa pozew ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie przekraczającym żądanie zasądzenia od pozwanej E. P. kwoty 7 200 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanej odpisu pozwu, które miało miejsce 4 marca 2025 roku do dnia zapłaty. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2025 roku wydanym na rozprawie sąd umorzył postępowanie w zakresie przekraczającym utrzymane przez powoda w mocy żądanie zasądzenia od pozwanej E. P. kwoty 7 200 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty (k. 145). Postanowienie to stało się prawomocne od dnia 27 listopada 2025 roku.

W piśmie przygotowawczym z dnia 3 grudnia 2025 roku pozwana E. P., reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Z ostrożności, na wypadek uwzględnienia powództwa pozwana wniosła o zastrzeżenie w tytule wykonawczym na podstawie art. 1031 § 1 ust. 2 k.c. w zw. z art. 319 k.p.c. w zw. z art. 792 k.p.c. prawa do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego, że pozwana jako spadkobierca ponosi odpowiedzialność tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku po zmarłej D. M. (3), rozłożenie na podstawie art. 320 k.p.c. zasądzonego świadczenia na 24 równe miesięczne raty oraz o nieobciążanie pozwanej kosztami postępowania na zasadach słuszności. Pozwana uzasadniając swoje stanowisko w sprawie zarzuciła powodowi brak legitymacji materialnej do wystąpienia o zwrot pomocy publicznej. Pozwana wskazała, że powód w ramach umowy ze spadkodawczynią D. M. (1) udzielał pomocy publicznej z zasobów państwowych. Zdaniem pozwanej zarządzanie programem rządowym „Tarcza finansowa (...) dla małych i średnich firm” nie daje automatycznie prawa powodowi do występowania z pozwem o zwrot środków. Taka kompetencja musi wynikać wprost z ustawy, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Pozwana podniosła, że kompetencji organów państwa nie należy domniemywać. Skoro nie istnieje przepis prawa powszechnie obowiązującego nadający prawo żądania zwrotu pomocy publicznej udzielonej na podstawie programu rządowego „Tarcza finansowa (...) dla małych i średnich firm”, to nie można go domniemywać. Pozwana zaakcentowała, na wypadek uznania roszczenia powoda za zasadne, że sąd jest obowiązany zamieścić w wyroku z urzędu zastrzeżenie, że pozwanej przysługuje prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku po zmarłej D. M. (1). Pozwana wniosła też, na wypadek uwzględnienia powództwa, o rozłożenie świadczenia na 24 równe, miesięczne raty. Pozwana wskazała, że posiada wprawdzie regularny dochód, ale jego wysokość nie pozwala na jednorazowe spełnienie zasądzonego świadczenia. Pozwana wskazała, że utrzymuje się z prowizji jako agent nieruchomości. Jej wynagrodzenie jest więc zróżnicowane, w zależności od ilości zawartych umów ubezpieczenia. Dochody pozwanej są w zasadzie na bieżąco konsumowane przez wydatki związane z utrzymaniem domu i rodziny. Pozwana prowadzi czteroosobowe gospodarstwo domowe. Wraz z małżonkiem ma na utrzymaniu dwóch małoletnich synów w wieku 6 lat i 2,5 roku. Jedynym wartościowym składnikiem majątkowym, jaki posiada jest dom jednorodzinny, w którym mieszka wraz z rodziną. E. P. wskazała, że wraz z końcem grudnia 2025 roku mąż pozwanej I. P. zakończy prowadzenie działalności gospodarczej, co spowoduje, że cały ciężar utrzymania domu i rodziny będzie spoczywał wyłącznie na pozwanej. Pozwana zaznaczyła, że powyższe okoliczności sprawiają, że nie posiada możliwości uregulowania zobowiązania wobec powoda jednorazowo. Poza tym, wskazała pozwana, to nie ona była stroną umowy o udzielenie subwencji finansowej. Beneficjentem tej subwencji była jej matka, zaś pozwana jest stroną procesu, bo nabyła spadek po zmarłej matce. Pozwana podkreśliła, że nie wiedziała, że jej matka w 2020 roku uzyskała subwencję w ramach (...), ani że powód wydał decyzję, w której żądał od D. M. (1) zapłaty. Pozwana podała, że o tym, że powód domaga się zapłaty dowiedziała się dopiero z treści pozwu, w marcu 2025 roku. Pozwana podniosła też, że rozłożenie na raty zasądzonej kwoty nie pogorszy sytuacji powoda, biorąc pod uwagę okoliczność, że jest nim spółka akcyjna, której większościowym akcjonariuszem jest Skarb Państwa. Pozwana zaznaczyła, że u podstaw jej wniosku o nieobciążanie jej kosztami procesu leżą te same argumenty, jak u podstaw wniosku o rozłożenie zasądzonej kwoty na raty. Sytuacja finansowa pozwanej jest trudna, a pozwana nie byłaby w stanie spłacić zarówno należności głównej, odsetek, jak i kosztów procesu (k. 151-159v).

Na podstawie zarządzenia przewodniczącego z dnia 15 grudnia 2025 roku do akt sprawy dołączone zostały akta sprawy X (...) (k. 161).

W piśmie przygotowawczym z dnia 22 grudnia 2025 roku powód oświadczył, że podtrzymuje wszystkie twierdzenia, wnioski i oświadczenia złożone dotychczas. Powód zaznaczył też, że jego legitymacja materialna do wytoczenia powództwa wynika wprost ze stosunku prawnego łączącego go z beneficjentem, tj. umowy subwencji. Powód wskazał też, że jego legitymacja wynika także z ustawy o systemie instytucji rozwoju oraz z Uchwały Rady Ministrów. Powód wskazał, że gdyby egzekucja niezasadnie wypłaconej kwoty subwencji finansowej w ramach programu stanowiła kompetencję wyłączną Prezesa UOKiK lub Komisji Europejskiej, niemożliwe byłoby finansowanie się przez (...) ze środków pochodzących ze zwrotów subwencji. W konsekwencji zdaniem powoda nie można przyjąć, że (...) nie mógłby dochodzić zwrotu niezasadnie wypłaconej przez siebie subwencji. Powód wskazał, że wyłącznie on jest uprawniony na podstawie zawartej umowy do dochodzenia zwrotu subwencji w przypadku otrzymania jej na podstawie nieprawdziwych oświadczeń. Powód twierdził też, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do skorzystania z instytucji zwolnienia pozwanej z obowiązku ponoszenia kosztów procesu mimo przegrania sprawy (k. 169-174). Powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie także w piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2026 roku (k. 178).

Zarządzeniem z dnia 11 lutego 2026 roku przewodniczący zwrócił pismo przygotowawcze pozwanej z dnia 6 lutego 2026 roku jako złożone bez zarządzenia przewodniczącego (art. 205³ § 5 k.p.c.) oraz wniesione po upływie terminu na podanie wszystkich twierdzeń i dowodów (art. 205³ § 2 k.p.c.) (k. 186).

Na dalszym etapie postępowania, aż do zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy zmianie.

Sąd ustalił, co następuje.

(...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. realizująca zadania m.in. doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania, leasingu finansowego oraz działalności wspomagającej usługi finansowe zawarła w dniu 14 maja 2020 roku z D. M. (1) prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą „Firma (...)” umowę subwencji finansowej numer (...). Subwencji finansowej udzielono w ramach programu G. finansowa 1.0 Polskiego Funduszu (...) dla U. i C. Firm. D. M. (1) wnioskowała o subwencję finansową w kwocie 48 000 zł (§ 1 ust. 9 umowy subwencji). W § 2 ust. 7 umowy wskazano, że po zawarciu niniejszej Umowy (...) zweryfikuje na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów dane przedstawione przez Przedsiębiorcę i złożone oświadczenia i podejmie decyzję w przedmiocie wypłaty subwencji. § 2 ust. 8 umowy subwencji stanowi, że (...) podejmie decyzję o wypłacie subwencji finansowej w wysokości wnioskowanej, jeśli przedstawione przez Przedsiębiorcę dane przy zawieraniu umowy znajdą potwierdzenie w informacjach uzyskanych przez (...) z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów, a Przedsiębiorca będzie spełniał warunki wypłaty subwencji finansowej określone w umowie oraz oświadczenia złożone przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą w związku z zawarciem umowy będą prawdziwe.

W § 3 umowy przewidziano zasady zwrotu subwencji, w tym wysokość umorzenia kwoty do zwrotu.

Zgodnie z § 3 ust. 1 lit. b pkt i umowy subwencji, otrzymana przez Przedsiębiorcę będącego mikroprzedsiębiorcą subwencja finansowa podlega zwrotowi w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę w całym okresie 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej w kwocie stanowiącej 25 % wartości subwencji finansowej bezwarunkowo. Zgodnie z § 3 ust. 2 lit. b pkt i umowy subwencji, otrzymana przez Przedsiębiorcę będącego małym i średnim przedsiębiorcą subwencja finansowa podlega zwrotowi w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę w całym okresie 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej w kwocie stanowiącej 25 % wartości subwencji finansowej bezwarunkowo. Zgodnie z § 3 ust. 3 umowy subwencji, w wyjątkowych przypadkach, uwzględniając indywidualną sytuacją przedsiębiorcy, (...) może podjąć decyzję o zmianie warunków zwrotu subwencji finansowej w odniesieniu do przedsiębiorcy, którego spadek przychodów ze sprzedaży wyniósł więcej niż 75 %. Zgodnie z postanowieniem umowy subwencji zawartym w § 3 ust. 4 decyzję o wysokości zwrotu subwencji finansowej podejmie (...), na podstawie oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, złożonego przez przedsiębiorcę w terminie dziesięciu dni roboczych od upływu 12 miesięcy liczonych od dnia wypłaty subwencji finansowej przedsiębiorcy. Składając oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej przedsiębiorca zobowiązany jest potwierdzić średnią liczbę pracowników w okresie pełnych 12 miesięcy od końca miesiąca poprzedzającego dzień zawarcia umowy. W przypadku niezłożenia przez przedsiębiorcę we wskazanym terminie oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej przedsiębiorca będzie zobowiązany zwrócić subwencję finansową w całości.

Zgodnie z § 4 ust. 1 umowy subwencji, kwota subwencji finansowej jest nieoprocentowana. W § 4 ust. 2 umowy subwencji wskazano, że spłata subwencji finansowej rozpocznie się 13 miesiąca, licząc od pierwszego pełnego miesiąca od dnia wypłaty subwencji przedsiębiorcy. Kwota subwencji finansowej będzie spłacana w 24 równych miesięcznych ratach. Wraz z decyzją (...) o wysokości kwoty spłaty subwencji finansowej zostanie udostępniony przedsiębiorcy harmonogram spłaty.

W przypadku niespłacenia jakiejkolwiek raty subwencji finansowej lub jej części zgodnie z harmonogramem spłaty, naliczane będą odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia następującego po dniu wymagalności raty do dnia faktycznej jej zapłaty (§ 5 ust. 1). Opóźnienie w spłacie co najmniej dwóch rat może być podstawą natychmiastowego wypowiedzenia umowy przez (...). Wypowiedzenie stanie się skuteczne w dniu udostępnienia przedsiębiorcy oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z tym wypowiedzeniem (§ 5 ust. 2). W przypadku wypowiedzenia umowy przedsiębiorca zobowiązany będzie zwrócić pozostałą do spłaty kwotę subwencji finansowej w terminie 14 dni roboczych od dnia wypowiedzenia umowy (§ 5 ust. 3).

Fakty bezsporne, a nadto dowód: informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców KRS powoda (numer KRS: (...)) – k. 12-18, Regulamin ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa (...) Funduszu (...) dla U. i (...)” z dnia 13 kwietnia 2021 r. – k. 19-39, umowa subwencji finansowej numer (...) z dnia 14 maja 2020 r. - k. 40-50

(...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w K. wydał w dniu 19 maja 2020 roku decyzję w sprawie subwencji finansowej. W decyzji wskazano, że (...) dokonał częściowo pozytywnej weryfikacji spełnienia przez D. M. (1) warunków otrzymania kwoty subwencji finansowej określonych w umowie. W związku z tym (...) podjął decyzję o wypłacie subwencji finansowej w kwocie 28 800 zł będącej kwotą niższą niż wnioskowana przez Przedsiębiorcę kwota subwencji finansowej. Kwota subwencji w wysokości 28 800 zł została wypłacona na rachunek bankowy prowadzony dla Firmy (...) D. M. (1) w dniu 19 maja 2020 roku.

Fakty bezsporne, a nadto dowód: umowa subwencji finansowej numer (...) z dnia 14 maja 2020 r. - k. 40-50 , decyzja w sprawie subwencji finansowej z dnia 19 maja 2020 r. – k. 51, potwierdzenie przelewu z dnia 19 maja 2020 r. – k. 52, lista przypadków pomocy publicznej otrzymanej przez beneficjenta z dnia 27 grudnia 2024 r. – k. 58-59

W dniu 17 czerwca 2021 roku (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w K. wydał decyzję w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej udzielonej w kwocie 28 800 zł.

Na podstawie umowy subwencji finansowej oraz regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza Finansowa (...) Funduszu (...) dla U. i (...)” (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w K. podjął decyzję o wysokości zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej udzielonej w kwocie 28 800 zł przez D. M. (1). (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w K. w związku z niezłożonym w wyznaczonym terminie oświadczeniem o rozliczeniu subwencji finansowej, na podstawie dostępnych danych wyliczył zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w wysokości 75 %, na podaną wartość zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji składały się 25% związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w całym okresie 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej oraz 50 % związane z utrzymaniem zatrudnienia przez 12 miesięcy. Wartość zwolnienia z obowiązku zwrotu części subwencji finansowej wynosiła 21 600 zł.

Wartość subwencji finansowej pozostającej do spłaty wynosiła 7 200 zł.

Fakty bezsporne, a nadto dowód: decyzja w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej z dnia 17 czerwca 2021 roku - k. 53

Wraz z decyzją o wysokości kwoty spłaty subwencji finansowej udostępniono D. M. (1) harmonogram spłat subwencji finansowej do decyzji umorzenia (...) z dnia 17 czerwca 2021 roku. Kwota subwencji finansowej miała być spłacana w 24 równych miesięcznych ratach w wysokości 300 zł miesięcznie. Termin spłaty ustalono od dnia 26 lipca 2021 roku (termin spłaty pierwszej raty) do dnia 26 czerwca 2023 roku (termin spłaty ostatniej raty). Łączna kwota do spłaty zgodnie z harmonogramem spłat wynosiła 7 200 zł

Fakty bezsporne, a nadto dowód: harmonogram spłaty subwencji finansowej do decyzji umorzenia (...) z dnia 17.06.2021 - k. 54

Od decyzji wraz harmonogramem spłaty subwencji finansowej, tj. 26 lipca 2021 roku D. M. (1) nie dokonywała spłat rat subwencji finansowej. W związku z niedokonywaniem spłat przez D. M. (1), (...) Spółka jawna działając na mocy udzielonego przez (...) Fundusz (...) S.A. pełnomocnictwa sporządziła pismo z dnia 25 listopada 2021 roku adresowane do D. M. (1), w którym wskazano, że na dzień 25 listopada 2021 roku zadłużenie z tytułu niezapłaconych rat z umowy subwencji finansowej nr (...) wynosiło 1 215,14 zł. W piśmie wskazano, że w celu uniknięcia wypowiedzenia umowy subwencji finansowej należy dokonać wpłaty do dnia 2 grudnia 2021 roku.

W dniu 3 lutego 2022 roku (...) Spółka jawna działając na mocy udzielonego przez (...) S.A. pełnomocnictwa po raz ostatni sporządził pismo wzywające D. M. (1) do uregulowania zadłużenia wynikającego z umowy subwencji finansowej nr (...) z dnia 14 maja 2020 roku w wysokości 2 139,31 zł.

W związku z niedotrzymaniem warunków spłaty zadłużenia objętego umową subwencji finansowej (...) Spółka jawna działający na mocy udzielonego przez (...) Fundusz (...) S.A. pełnomocnictwa sporządził pismo z dnia 3 marca 2022 roku zawierające oświadczenie w przedmiocie wypowiedzenia umowy subwencji finansowej ze skutkiem natychmiastowym. W piśmie tym zostało zawarte wezwanie do całkowitej spłaty kwoty zadłużenia, która na dzień 3 marca 2022 roku wynosiła 7 200 zł, w tym kapitał wymagalny w wysokości 7 200 zł oraz odsetki przeterminowane w kwocie 51,22 zł.

Fakty bezsporne, a nadto dowód: komunikat dotyczący zmian w obsłudze subwencji finansowej (...) S.A. z dnia 25 listopada 2021 roku - k. 60-61, ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 3 lutego 2022 r. – k. 62-63, oświadczenie w przedmiocie wypowiedzenia umowy subwencji finansowej z dnia 3 marca 2022 r. – k. 64-65

W dniu 5 sierpnia 2021 roku D. M. (3) zmarła. Spadek po niej nabyli na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza: mąż zmarłej D. M. (4) w udziale wynoszącym 1/3 części, córka zmarłej U. M. w udziale wynoszącym 1/3 części oraz córka zmarłej E. P. w udziale wynoszącym 1/3 części.

Fakty bezsporne, a nadto dowód: akt poświadczenia dziedziczenia po D. M. (3) z dnia 8 grudnia 2022 roku sporządzony przez notariusz w G. O. D. A numer: (...) - k. 55-57

W dniu 20 grudnia 2024 roku wytworzone zostały przez Kancelarię (...) M. N. (...) sp. k. pisma adresowane do D. M. (2), U. M. i E. P., zawierające wezwania do zapłaty kwoty 7 203,96 zł wynikającej z umowy nr (...) zawartej z D. M. (1), z datą płatności 26 lipca 2021 roku. W pismach wskazano, że adresaci są wzywani do zapłaty na rzecz (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w K. kwoty 7 203,96 zł wraz z odsetkami na rachunek wierzyciela do dnia 27 grudnia 2024 roku pod rygorem skierowania sprawy do sądu bez ponownego wezwania do zapłaty.

Fakty bezsporne, a nadto dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 20 grudnia 2024 roku adresowane do D. M. (2) - k. 70, wezwanie do zapłaty z dnia 20 grudnia 2024 roku adresowane do U. M. - k. 71, wezwanie do zapłaty z dnia 20 grudnia 2024 roku adresowane do E. P. - k. 72

E. P. dowiedziała się o długu swojej matki D. M. (1) z pozwu wniesionego w niniejszej sprawie przez (...) Fundusz (...) Spółkę Akcyjną w K.. Matka nie informowała E. P. o tym, że powód udzielił jej subwencji finansowej. Pozwana E. P. nie zamieszkiwała ze swoją matką przed jej śmiercią. Ma własną rodzinę i pracę, zamieszkiwała w okresie poprzedzającym śmierć D. M. (1) w wynajmowanym mieszkaniu na osiedlu (...) w G.. D. M. (1) zamieszkiwała przed śmiercią w domu w miejscowości I.. W skład spadku po D. M. (1) wchodzą długi, których wartość przekracza wartość aktywów pozostawionych w spadku przez zmarłą. Dom w I., w której D. M. (1) zamieszkiwała przed śmiercią stanowił własność D. M. (2), małżonka D. M. (1). E. P. oraz pozostali spadkobiercy D. M. (1) zamknęli przedsiębiorstwo zmarłej. E. P. nie dokonywała jakichkolwiek spłat na rzecz (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w K. z tytułu subwencji finansowej pozyskanej przez jej matkę. E. P. pracuje jako agent ubezpieczeniowy. Przed śmiercią D. P. (1) była przez nią zatrudniona. D. M. (1) w ramach swojej działalności gospodarczej trudniła się sprzedażą nieruchomości oraz ich wynajmowaniem. E. P. uzyskuje miesięczny dochód w postaci wynagrodzenia prowizyjnego w różnych sumach. Przeciętne wynagrodzenie miesięczne E. P. wynosi 7 000 zł. Oprócz tego do dochodu miesięcznego w jej gospodarstwie domowym zaliczają się wpływy ze świadczenia 800+ na dwoje dzieci (łącznie 1 600 zł miesięcznie). W gospodarstwie domowym E. P. są cztery osoby – pozwana E. P., jej małżonek I. P. oraz dwoje dzieci pozwanej – synowie w wieku 6 lat i 2,5 roku. Małżonek pozwanej I. P. prowadził działalność gospodarczą pod firmą (...), lecz zaprzestał jej wykonywania w dniu 30 listopada 2025 roku, zaś w dniu 1 grudnia 2025 roku wpis dotyczący tej działalności został wykreślony z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Działalność gospodarcza małżonka pozwanej polegała na holowaniu pojazdów. I. P. zakończył wykonywanie działalności gospodarczej z uwagi na to, że przynosiła ona stratę. Małżonek pozwanej E. P. nie otrzymywał z jej tytułu dochodu. Ciężar utrzymania rodziny spoczywa na E. P.. Uzyskiwane dochody nie wystarczają jednak na pełne utrzymanie rodziny. E. P. i jej małżonek pożyczają pieniądze od rodziny. Miesięczne wydatki ponoszone przez E. P. i osoby pozostające w jej gospodarstwie domowym na jedzenie wynoszą około 2 000 zł, miesięczny koszt utylizacji odpadów wynosi 116 zł, miesięczne koszty prądu wynoszą 416 zł, miesięczne koszty wody wynoszą 100 zł, koszty telefonów to wydatki rzędu 260 zł miesięcznie. Na środki czystości w gospodarstwie domowym E. P. wydatkowane są kwoty rzędy 70 zł miesięcznie, koszty związane z uczęszczaniem do przedszkola prywatnego przez jednego z synów pozwanej wynoszą 760 zł miesięcznie, zaś koszty uczęszczania do żłobka państwowego przez drugiego z synów pozwanej wynoszą od 180 do 210 zł miesięcznie (są to koszty wyżywienia w żłobku). Pozwana E. P. i jej rodzina zamieszkują w domu w L., który stanowi własność pozwanej. Miesięczna rata kredytu na dom wynosi 800 zł, dodatkowo pozwana płaci podatek od nieruchomości w wysokości ok. 300 zł rocznie. Pozwana E. P. jako agent ubezpieczeniowy prowadzi własną działalność gospodarczą pod (...). Zgodnie z informacją ujawnioną w Centralnej Ewidencji i Informacji o (...) Gospodarczej pozwana rozpoczęła działalność w dniu 18 stycznia 2022 roku. Na koszty miesięczne związane z prowadzoną przez pozwaną działalnością gospodarczą składają się: czynsz związany z wynajęciem lokalu w kwocie 1 420 zł, koszty sprzątania korytarza, koszty księgowości w wysokości 150 zł, koszt Internetu w wysokości 50 zł, koszty telefonu służbowego w wysokości 160 zł. E. P. dysponuje własnością samochodu marki W. (...), który wykorzystuje na co dzień, również do prowadzenia działalności gospodarczej. Jej małżonek ma natomiast pojazd holownik. E. P. i jej małżonek pozostają w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. E. P. jest w stanie spłacać raty w wysokości 300 zł miesięcznie z tytułu świadczenia na rzecz (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w K..

W dniu 7 września 2023 roku U. M., D. M. (2) i E. P. złożyli do Sądu Rejonowego w T. wykaz inwentarza po zmarłej D. M. (1). Wykaz inwentarza został zarejestrowany w Sądzie Rejonowym w T. sprawie X N (...)/23. Z wykazu wynika, że do spadku po D. M. (1) weszły koparko-ładowarka (...) o wartości 130 000 zł oraz samochód osobowy I. (...) o wartości 15 000 zł. Z kolei w skład długów spadkowych zgodnie z wykazem inwentarza wchodzą kredyt w (...) S.A./(...) S.A. w kwocie 48 414,38 zł, dług w Banku (...) w kwocie 516 zł, dług z tytułu umowy pożyczki w (...) S.A. w kwocie 89 421,11 zł oraz dług z tytułu kredytu w Ł. Bank w kwocie 112 609,29 zł.

Długi spadkowe po D. M. (1) wynoszą ponad 100 000 zł. Pozwana E. P. spłaca po 150 zł miesięcznie z tytułu jednego z kredytów zaciągniętych przez jej matkę. Do spłaty tego kredytu pozostało 26 000 zł.

dowód: zeznania pozwanej E. P. złożone w ramach przesłuchania stron na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. - k. (...)-144, znacznik czasowy od 00:24:56 do 00:52:30 , wykaz inwentarza złożony przez U. M., D. M. (2) i E. P. w dniu 7 września 2023 r. – w aktach sprawy X (...) (dołączonych do akt sprawy I C 120/25 upr) – k. 4-7, informacja o wpisie w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dotyczącej działalności gospodarczej I. P. (NIP: (...)) – dostępna powszechnie na stronie internetowej https://aplikacja.ceidg.gov.pl/(...)/(...).(...).UI/N..aspx, informacja o wpisie w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dotyczącej działalności gospodarczej E. P. (NIP: (...)) – dostępna powszechnie na stronie internetowej https://aplikacja.ceidg.gov.pl/(...)/(...).(...).UI/N..aspx, informacja o wpisie w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dotyczącej działalności gospodarczej D. M. (1) (NIP: (...)) – dostępna powszechnie na stronie internetowej https://aplikacja.ceidg.gov.pl/(...)/(...).(...).UI/N..aspx

Sąd zważył, co następuje.

Stan faktyczny w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sąd ustalił na podstawie dowodów w postaci dokumentów, wydruków i kopii przedstawionych w toku procesu przez powoda wraz z pozwem. Sąd uznał je za wiarygodne, albowiem były kompletne i jasne, wraz z pozostałymi dowodami obrazowały stan faktyczny sprawy. Ich prawdziwość i rzetelność nie budziła, w ocenie Sądu, jakichkolwiek wątpliwości i nie była kwestionowana przez strony. Dokumenty te były dokumentami prywatnymi (art. 244 k.p.c.), za wyjątkiem aktu poświadczenia dziedziczenia po D. M. (1), który stanowi dokument urzędowy (art. 244 § 1 k.p.c.). Sąd oparł swoje ustalenia faktyczne także na wykazie inwentarza złożonym w dniu 7 września 2023 roku przez U. M., D. M. (2) i E. P., znajdującym się w aktach sprawy X N (...) Sądu Rejonowego w T., które zostały dołączone do akt sprawy I C 120/25 upr. Dowód z dokumentów tych akt nie wymagał wydawania odrębnego postanowienia, jako że akta sprawy (...) dołączone do akt sprawy na podstawie zarządzenia przewodniczącego z dnia 15 grudnia 2025 roku (art. 243² k.p.c.). Sąd uznał wykaz inwentarza w zakresie, w jakim wskazuje na to jaki majątek spadkowy pozostawiła D. M. (1) za wiarygodny. Złożyły go osoby będące spadkobiercami D. M. (1), które musiały dysponować informacjami na temat tego co właściwie odziedziczyły po swojej małżonce (w przypadku D. M. (2)) i matce (w przypadku U. M. i E. P.). Sąd uznał za wiarygodny wykaz inwentarza także w zakresie długów spadkowych, które zostały w nim wymienione. Oczywiście wykaz inwentarza nie wymienia długu z tytułu subwencji finansowej podlegającej zwrotowi na podstawie umowy dnia 14 maja 2020 roku, którego dochodził w niniejszym postępowaniu powód, ale wynikało to z okoliczności, że spadkobiercy D. M. (1) nie wiedzieli o tym długu w dacie złożenia wykazu inwentarza.

Sąd oparł ustalenia faktyczne także na dowodzie z przesłuchania stron z ograniczeniem do strony pozwanej - E. P.. Zeznania te w przeważającej mierze były wiarygodne, pozwana w sposób dokładny opisała swoją sytuację rodzinną, osobistą i majątkową, a także wytłumaczyła przyczyny tej sytuacji. Wyjaśniła także, że spłaca inne długi odziedziczone po swojej matce wskazując kwoty, które spłaca z tego tytułu. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania zeznań pozwanej w tym zakresie. Sąd uznał za wiarygodne zeznania E. P. w większości także co stanu spadku pozostałego po jej matce – D. M. (3). Spadkodawczyni była matką pozwanej E. P., wobec czego istniały podstawy do uznania, że pozwana dysponowała informacjami na temat majątku pozostałego po matce. Należy przy tym jednak zaznaczyć, że sąd nie uznał za w pełni wiarygodne zeznań pozwanej wskazującej, że w skład spadku po jej matce wchodzą wyłącznie długi. Zeznania te pozostają w kolizji ze złożonym w Sądzie Rejonowym w T. w dniu 7 września 2023 roku przez pozwaną oraz jej siostrę i ojca wykazem inwentarza po D. M. (1). W tym wykazie inwentarza spadkobiercy D. M. (1) wskazali, że w skład spadku po zmarłej weszły oprócz długów spadkowych koparko-ładowarka P. o wartości 130 000 zł oraz samochód osobowy I. (...) o wartości 15 000 zł. Oczywiście sąd miał w polu widzenia okoliczność, że od momentu złożenia wykazu inwentarza do momentu złożenia przez pozwaną zeznań w sprawie I C 120/25 upr upłynęły ponad dwa lata, a składniki majątkowe, które pozostały po D. M. (1) wymienione w wykazie inwentarza zostały już najprawdopodobniej upłynnione. Sąd nie uznał jednak, że pozwana swoimi zeznaniami intencjonalnie zmierzała do wprowadzenia sądu w błąd, lecz zeznawała mając na uwadze aktualny stan spadku po D. M. (1) oraz okoliczność, że wartość długów spadkowych znacznie przekraczała wartość aktywów pozostawionych przez spadkodawczynię. Powód nie zaoferował zresztą żadnego dowodu wskazującego na okoliczności przeciwne, tj. na fakt, że aktywa spadkowe pozostawione przez D. M. (1) są wyższe bądź, że pasywa spadkowe po niej są niższe aniżeli wskazane w wykazie inwentarza złożonym przez jej spadkobierców do Sądu Rejonowego w T. w dniu 7 września 2023 roku.

Sąd oparł ustalenia faktyczne w sprawie także na informacjach na temat działalności gospodarczej prowadzonej przez E. P. oraz prowadzonych uprzednio przez I. P. i D. P. (2) dostępnych w Centralnej Ewndencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Dane w tym rejestrze są objęte domniemaniem prawdziwości (por. art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy - t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 60) i sąd uznał je za prawdziwe, jako że żadna ze stron nie obaliła tego domniemania.

Ponadto warto zauważyć, że stan faktyczny w niniejszej sprawie zasadniczo był bezsporny, zaś spór stron opierał się głównie na kwestiach natury prawnej.

Wobec poczynionych ustaleń faktycznych Sąd uznał, iż powództwo zasługiwało na uwzględnienie co do zasady.

Należy zauważyć, że powód nie wskazał ani w pozwie, ani w pismach przygotowawczych wnoszonych w toku procesu podstawy prawnej dochodzonego roszczenia. Rozważyć zatem należy jakie podstawy prawne mogłyby mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Sądu Rejonowego w T. w sprawie podstawą prawną dochodzonego przez powoda roszczenia jest podstawa objęta reżimem odpowiedzialności kontraktowej (art. 353 i nast. k.c.). Zgodnie z art. 353 § 1 k.c., zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Zobowiązanie w niniejszej sprawie wynikało z umowy subwencji finansowej numer (...) z dnia 14 maja 2020 roku zawartej pomiędzy (...) Spółką Akcyjną w K. a D. M. (1). Była to umowa o charakterze cywilnoprawnym, lecz zarazem umowa nienazwana, tj. nie uregulowana w przepisach polskiego prawa cywilnego. Zgodnie z art. 21a ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 9), Rada Ministrów może powierzyć Polskiemu Funduszowi (...) realizację rządowego programu udzielania wsparcia finansowego, w szczególności w formach, o których mowa w art. 13 ust. 1, lub w formach bezzwrotnych:

1) przedsiębiorcom - w związku ze skutkami (...)19;

2) przedsiębiorcom oraz innym podmiotom - w związku z zakazem, o którym mowa w art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej.

Takim programem udzielania wsparcia finansowego była G. finansowa Polskiego Funduszu (...) dla U. i C. Firm. D. M. (1) wzięła udział w tym programie, co zaowocowało zawarciem przez nią z powodem umowy subwencji finansowej numer (...) z dnia 14 maja 2020 roku. Zgodnie z § 3 ust. 1 lit. b pkt i oraz zgodnie z § 3 ust. 2 lit. b pkt i z umowy subwencji, otrzymana przez przedsiębiorcę subwencja finansowa (niezależnie od tego czy jest mikro, małym czy średnim przedsiębiorcą) podlega zwrotowi w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę w całym okresie 12 miesięcy od dnia przyznania subwencji finansowej w kwocie stanowiącej 25 % wartości subwencji finansowej bezwarunkowo. Niezależnie zatem od okoliczności przedsiębiorca miał obowiązek zwrócić co najmniej ¼ kwoty udzielonej mu subwencji. Jedynie w wyjątkowych przypadkach, przy uwzględnieniu indywidualnej sytuacji przedsiębiorcy (...) mógł podjąć decyzję o zmianie warunków zwrotu subwencji finansowej w odniesieniu do przedsiębiorcy, którego spadek przychodów ze sprzedaży wyniósł więcej niż 75 % (§ 3 ust. 3 umowy subwencji finansowej). W sprawie subwencji udzielonej D. M. (1) taka sytuacja nie miała jednak miejsca. Zgodnie z § 3 ust. 4 umowy subwencji, decyzję o wysokości zwrotu subwencji finansowej podejmie (...), na podstawie oświadczenia o rozliczeniu subwencji finansowej, złożonego przez przedsiębiorcę w terminie dziesięciu dni roboczych od upływu 12 miesięcy liczonych od dnia wypłaty subwencji finansowej przedsiębiorcy. Zgodnie z § 3 ust. 5 umowy subwencji przedsiębiorca mógł złożyć wniosek o zmianę warunków zwrotu subwencji finansowej, o której mowa w § 3 ust. 3 umowy, ale w sprawie brak jest podstaw, by sądzić, że D. M. (1) złożyła taki wniosek. Zgodnie z kolei z w § 4 ust. 2 umowy subwencji, spłata subwencji finansowej rozpocznie się 13 miesiąca, licząc od pierwszego pełnego miesiąca od dnia wypłaty subwencji przedsiębiorcy. Kwota subwencji finansowej będzie spłacana w 24 równych miesięcznych ratach. Wraz z decyzją (...) o wysokości kwoty spłaty subwencji finansowej zostanie udostępniony przedsiębiorcy harmonogram spłaty.

(...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w K. podjął decyzję w stosunku do D. M. (1) w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej z dnia 17 czerwca 2021 roku. Na jej mocy powód zwolnił D. M. (1) z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w wysokości 75 %. Wartość subwencji finansowej podlegającej zwrotowi wynosiła 7 200 zł i kwota ta została rozłożona na 24 raty miesięczne po 300 zł każda, z których pierwsza rata płatna była do 26 lipca 2021 roku, zaś ostatnia do 26 czerwca 2023 roku. Powód na mocy powołanych postanowień umowy subwencji oraz wydanych na podstawie umowy subwencji finansowej decyzji z dnia 19 maja 2020 roku w sprawie subwencji finansowej oraz z dnia 17 czerwca 2021 roku w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej miał prawo żądać od dłużniczki D. M. (1) spełnienia świadczenia w postaci zwrotu 25 % udzielonej subwencji. Należy jednak zauważyć, że D. M. (1) zmarła w dniu 5 sierpnia 2021 roku. Należy zauważyć, że zgodnie z § 5 ust. 2 umowy subwencji, w spłacie co najmniej dwóch rat może być podstawą natychmiastowego wypowiedzenia umowy przez (...). Wypowiedzenie stanie się skuteczne w dniu udostępnienia przedsiębiorcy oświadczenia o wypowiedzeniu umowy w sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z tym wypowiedzeniem. Pełnomocnik powoda co prawda sporządził wezwanie do zapłaty z dnia 3 lutego 2022 roku oraz oświadczenie w przedmiocie wypowiedzenia umowy subwencji finansowej z dnia 3 marca 2022 roku adresowane do D. M. (1), lecz nawet jeśli pisma te zostały do D. M. (1) wysłane (na co w aktach sprawy nie ma dowodu), to żadne z nich nie było skuteczne, gdyż zostały wysłane do osoby nieżyjącej. Wypowiedzenie umowy było zatem bezskuteczne. Sam w sobie ten fakt nie miał jednak istotnego znaczenia z perspektywy rozstrzygnięcia, bowiem zarówno na dzień zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.), jak i na dzień wytoczenia powództwa wszystkie raty wynikające z harmonogramu spłaty subwencji finansowej do decyzji umorzenia (...) z dnia 17 czerwca 2021 roku były już wymagalne i podlegały zapłacie, a ponadto powód ze zrzeczeniem się roszczenia cofnął pozew w zakresie przekraczającym utrzymanie przez powoda w mocy żądanie zasądzenia od pozwanej E. P. kwoty 7 200 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty. W tym też zakresie sąd umorzył postępowanie postanowieniem z dnia 19 listopada 2025 roku, które uprawomocniło się w dniu 27 listopada 2025 roku. Dług wynikający z zawartej z powodem przez D. M. (1) umowy subwencji numer (...) z dnia 14 maja 2020 roku wszedł do spadku po D. M. (1) jako dług spadkowy. Zgodnie z treścią art. 1030 k.c., do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swego majątku. Zgodnie z treścią aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 8 grudnia 2022 roku, spadek po D. M. (3) zmarłej w dniu 5 sierpnia 2021 roku nabyli na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza mąż zmarłej D. M. (2) w udziale wynoszącym 1/3 części, córka zmarłej U. M. w udziale wynoszącym 1/3 części oraz córka zmarłej E. P. w udziale wynoszącym 1/3 części. Zgodnie z art. 1031 § 2 k.c., w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi. Zgodnie z kolei z art. 1034 § 1 k.c., do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek informacji o tym, że spadkobiercy D. M. (1) dokonali działu spadku po spadkodawczyni. Jest to zresztą logiczne, biorąc pod uwagę, że zgodnie ze złożonym przez nich wykazem inwentarza D. M. (1) pozostawiła po sobie spadek, w którym znalazło się niewiele składników majątkowych, a wartość tychże składników była niższa aniżeli wartość pozostawionych przez spadkodawczynię długów spadkowych. Uprawnione jest zatem w ocenie sądu stwierdzenie, że spadkobiercy D. M. (1) nie dokonali działu spadku po niej, w efekcie czego za długi spadkowe, w tym za dług, którego dochodził w niniejszej sprawie powód, ponoszą odpowiedzialność solidarną.

Podsumowując powyższe wywody, w ocenie sądu podstawą materialnoprawną dochodzonego przez powoda w niniejszej sprawie roszczenia były przepisy art. 353 § 1 k.c. w zw. z art. 1031 § 2 k.c. i w zw. z art. 1034 § 1 k.c.

W sprawie należało odnotować, że powód niniejszym powództwem, po częściowym cofnięciu pozwu, dochodził kwoty 7 200 zł, która stanowiła sumę niespłaconych rat części subwencji podlegającej zwrotowi na podstawie decyzji z dnia 17 czerwca 2021 roku. D. M. (1) nie spłaciła żadnej z 24 rat wskazanych w harmonogramie, pozwem powód dochodził zapłaty wszystkich tych rat. We wniesionym sprzeciwie od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym pozwana E. P. nie zakwestionowała roszczenia w tym zakresie, albowiem zarzuty jej dotyczyły w pierwszej kolejności formy przyjęcia spadku przez spadkobiercę, tj. przyjęcia go z dobrodziejstwem inwentarza. Zarzut ten nie mógł być jednak skuteczny, biorąc pod uwagę powołane powyżej przepisy art. 1031 § 2 k.c. oraz art. 1034 § 1 k.c. Należy zauważyć, że przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza nie zwalnia spadkobierców z odpowiedzialności za długi spadkowe, lecz jedynie limituje tę odpowiedzialność do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. To ograniczenie odpowiedzialności zresztą odpada jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi. Okoliczność, że spadkobierca ponosi ograniczoną odpowiedzialność wynikającą z przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza może być powoływana w toku postępowania egzekucyjnego, o ile sąd zastrzeże pozwanemu prawo do powoływania się w jego toku na ograniczenie odpowiedzialności (art. 319 k.p.c.). Samo w sobie to ograniczenie odpowiedzialności za długi spadkowe nie odbiera jednak spadkobiercom zmarłego legitymacji procesowej biernej, ani nie sprawia, że roszczenie procesowe powoda staje się bezzasadne. Pozwana podniosła także na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 roku oraz w piśmie przygotowawczym z dnia 3 grudnia 2025 roku zarzut braku legitymacji procesowej czynnej po stronie powoda, powołując się na orzeczenia wydawane przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Ten zarzut też w ocenie sądu był chybiony. Należy poczynić uwagę, że kwestię istnienia legitymacji procesowej sąd winien ustalić z urzędu niezależnie od zarzutów sformułowanych przez stronę. Legitymacja procesowa, to uprawnienie wypływające z prawa materialnego (konkretnego stosunku prawnego) do występowania z konkretnym roszczeniem przeciwko innemu konkretnemu podmiotowi. Legitymacja procesowa stanowi więc przesłankę materialnoprawną, dochodzonego roszczenia (tak H. (...), Metodyka pracy sędziego w sprawach cywilnych, Warszawa 2012, s. 171). Nieistnienie zaś legitymacji procesowej prowadzi do oddalenia powództwa. W niniejszej sprawie legitymacja powoda do wytoczenia powództwa wynikała wprost ze stosunku prawnego łączącego powoda ze spadkodawczynią pozwanej – D. M. (1) tj. z umowy subwencji z dnia 14 maja 2020 roku, dlatego też zarzut ten należało uznać za niezasadny. Nie ma przy tym istotnego znaczenia, że środki z udzielonej D. M. (1) subwencji pochodziły ze środków publicznych. (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w K. i D. M. (1) zawarli wszak umowę na płaszczyźnie cywilnoprawnej, a powód nie jest organem administracji publicznej, tylko osobą prawną będącą podmiotem praw i obowiązków w sferze prawa cywilnego. Powód dochodził więc od podmiotów zobowiązanych (w przedmiotowej sprawie nie od beneficjenta subwencji, lecz od jego spadkobierców) świadczenia o charakterze cywilnoprawnym wynikającego z umowy także podlegającej zasadom prawa cywilnego, choć nienazwanej. Zawarcie umowy w takiej formie byłoby całkowicie nielogiczne gdyby powód nie mógł dochodzić wykonania tej umowy subwencji przed sądem. Idąc tokiem rozumowania pozwanej w sytuacji odwrotnej, gdyby to beneficjent umowy dochodził roszczeń z umowy subwencji pozywając (...) Fundusz (...) Spółkę Akcyjną w K., po stronie pozwanej także nie byłoby legitymacji procesowej, tyle że biernej. Skoro bowiem powód nie może domagać się zwrotu subwencji finansowej udzielonej ze środków publicznych, to i nie można od niego domagać się uiszczenia takich środków, ponieważ i w tym zakresie nie można domniemywać u powoda kompetencji organu państwa. Umowa subwencji przy przyjęciu takiej koncepcji stałaby się fikcyjna i nie odpowiadała celom, dla jakich została zawarta, a ponadto byłaby niezgodna z zasadą swobody umów (art. 353¹ k.c.). Należy jeszcze raz zauważyć, że zgodnie z powołanym już wcześniej przepisem art. 21a ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju, Rada Ministrów powierzyła Polskiemu Funduszowi (...) realizację programu rządowego udzielania wsparcia finansowego była Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla U. i C. Firm mającego na celu m. in. wsparcie przedsiębiorców w zwalczaniu skutków (...)19. Ten program realizowany był w ramach zawierania z przedsiębiorcami umów cywilnoprawnych w postaci umów subwencji finansowych – takich jak umowa subwencji numer (...) z dnia 14 maja 2020 roku zawarta przez powoda z D. M. (1). Skoro zatem Rada Ministrów wyposażyła Polski Fundusz (...) w możliwość realizacji tego programu, należy przyjąć, że wyposażyła go także w narzędzia umożliwiające jego realizację. Podsumowując, sąd uznał zarzuty E. P. odnośnie braku legitymacji procesowej czynnej (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w K. za nieuzasadnione, bowiem roszczenia powoda wynikają z umowy cywilnoprawnej w postaci umowy subwencji numer (...) z dnia 14 maja 2020 roku zawartej przez powoda z D. M. (1), spadkodawczynią pozwanej.

Kwota dochodzona pozwem wynikła z decyzji w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej z dnia 17 czerwca 2021 roku. Kwota ustalona w ww. decyzji podlega zwrotowi zgodnie z § 3 i 4 umowy i ww. decyzji z dnia 17 czerwca 2021 roku.

Zarówno pozwana, jak i spadkodawczyni D. M. (1) nie spłaciły dotychczas żadnej z 24 rat ww. kwoty subwencji podlegającej zwrotowi. Jednocześnie wymagalność rat subwencji wynikała z haromonogramu z 17 czerwca 2021 roku i termin ich uiszczenia już upłynął. Z drugiej jednak strony sąd wziął pod uwagę twierdzenia i zeznania E. P., która wskazała w nich, że o roszczeniach powoda wynikających z umowy subwencji finansowej, o samym fakcie zawarcia umowy subwencji przez jej matkę oraz wynikającym z niej długu dowiedziała się dopiero z pozwu. Powód załączył do pozwu wydruki wezwań do zapłaty z dnia 20 grudnia 2024 roku adresowanych do D. M. (2), U. M. i E. P., lecz brak było jakiegokolwiek dowodu na to, że wezwania te zostały kiedykolwiek doręczone bądź nawet wysłane spadkobiercom D. M. (1). Co więcej, z treści tych wezwań wynika jedynie kwota, której domagał się powód, nazwa wierzyciela, data płatności tej kwoty oraz tytuł z którego wynikała ta kwota (umowa nr (...) zawarta z D. M. (1)). W treści samego wezwania brak jest jednak dalszych informacji na temat tego jaką umowę zawarła zmarła D. M. (1), z jakiego powodu kwota długu wynosi 7 203,96 zł oraz jakich odsetek domaga się powód żądając zapłaty kwoty 7 203,96 zł wraz z odsetkami. Powód zresztą także, jak się wydaje, dostrzegł ten problem, biorąc pod uwagę częściowe cofnięcie pozwu w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie, bowiem na skutek tego cofnięcia powód domagał się zasądzenia od pozwanej E. P. kwoty 7 200 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty. W ocenie sądu jednak pozwana nie znalazła się w opóźnieniu od dnia doręczenia jej odpisu pozwu. Zgodnie z treścią art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zgodnie z art. 481 § 2 k.c., jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Wierzytelność dochodzona przez powoda nie jest oprocentowania według wyższej stopy – w § 5 ust. 1 umowy subwencji wskazano zresztą, że w przypadku niespłacania jakiejkolwiek raty subwencji finansowej lub jej części zgodnie z harmonogramem spłaty, naliczane będą odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia następującego po dniu wymagalności raty do dnia faktycznej jej zapłaty. Należy zauważyć, że pozwana dopiero z pozwu dowiedziała się o roszczeniu powoda. Zdaniem sądu, aby pozwana mogła właściwie przeanalizować roszczenie powoda, zapoznać się zarówno z pozwem, jak i dołączonymi do niego dokumentami, skonsultować żądanie z prawnikiem (sama pozwana nie ma wykształcenia prawniczego), podjąć decyzję w sprawie zapłaty powodowi oraz zorganizować środki na zaspokojenie roszczenia powoda konieczny był czas przynajmniej dwóch tygodni – ten sam, który został wskazany jako termin zapłaty w nakazie zapłaty w postępowaniu upominawczym. W ocenie sądu był to okres wystarczający, by podjąć wszystkie czynności konieczne do rozliczenia się z powodem. W tym okresie w ocenie sądu pozwana nie była jednak w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia na rzecz powoda. Biorąc pod uwagę, że odpis pozwu wraz z nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 13 lutego 2025 roku został doręczony pozwanej E. P. w dniu 4 marca 2025 roku, termin na realizację zobowiązania względem powoda upłynął z dniem 18 marca 2025 roku. Ten dzień był w ocenie sądu dniem wymagalności roszczenia, do którego pozwana mogła spełnić świadczenie. Jako, że tego nie uczyniła, znalazła się w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia od dnia 19 marca 2025 roku.

Co do zasady zatem roszczenie powoda zostało przez sąd uznane za zasadne w zakresie żądania zasądzenia od pozwanej E. P. kwoty 7 200 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 19 marca 2025 roku do dnia zapłaty.

Niemniej jednak sąd wziął w przedmiotowej sprawie pod uwagę trudną sytuację finansową pozwanej, a także okoliczność, że wierzytelność, której dochodzi od niej powód stanowi dług spadkowy po jej matce i uznał, że zasądzone świadczenie należy rozłożyć na raty. Zgodnie z treścią art. 320 k.p.c., w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia - wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia. Przesłanką zastosowania art. 320 k.p.c. jest ustalenie, że w danej sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o czym decydują o tym okoliczności konkretnej sprawy. Chodzi tu przede wszystkim o okoliczności dotyczące dłużnika: jego sytuację osobistą, majątkową, finansową, rodzinną. Celem rozłożenia świadczenia na raty jest umożliwienie pozwanemu, pozostającemu w trudnej sytuacji finansowej, wywiązania się z zobowiązania.

Sąd brał przy tym pod uwagę, że przy ocenie istnienia przesłanek zastosowania art. 320 k.p.c., konieczne jest także uwzględnienie interesu wierzyciela. Rozłożenie świadczenia na raty ma bowiem dawać wierzycielowi szanse zaspokojenia się. By taki cel osiągnąć, dłużnik musi mieć realną możliwość spełniania świadczenia w formie ratalnej, w przeciwnym razie bowiem ani on sam nie odczuje ulgi, ani wierzyciel nie zostanie należycie zaspokojony, a wszystko zakończy się i tak postępowaniem egzekucyjnym (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 1 października 2020 r., sygn. akt I ACa (...), LEX nr 3150143).

Poczynione w niniejszej sprawie ustalenia faktyczne dają podstawę do stwierdzenia, że pozwana E. P. nie jest w stanie spłacić zasądzonej kwoty jednorazowo. Jednocześnie jej aktualna sytuacja finansowa, zgodnie z jej deklaracjami poczynionymi na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 roku jest na tyle dobra, że może spłacać ją w ratach po 300 złotych miesięcznie. W toku postępowania pozwana wprawdzie nie dokonywała wpłat na poczet dochodzonej należności, ale zadeklarowała zdolność do spłaty w wysokości po 300 złotych miesięcznie, a ponadto brak spłat E. P. można wytłumaczyć okolicznością, że kwestionowała roszczenie co do zasady sądząc, że zapłacić nie będzie musiała. Jednocześnie z zeznań pozwanej wynika, że spłaca także inne długi spadkowe odziedziczone po D. M. (1). W ocenie sądu postawa pozwanej przekonuje o gotowości spłaty dochodzonego roszczenia. Sama pozwana ma stały dochód, natomiast choć małżonek pozwanej zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, jako zdrowy człowiek, zdolny do pracy powinien bez trudu znaleźć zatrudnienie, które pozwoli mu dokładać się do budżetu domowego i wspierać pozwaną w regulowaniu zobowiązań finansowych, w tym zobowiązań względem powoda. Dodatkowo koszty życia wskazane przez pozwaną wobec uzyskiwanego przez nią dochodu sugerują wyraźnie, że uzyskuje wsparcie finansowe z innego źródła (pozwana wspomniał na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 roku o pomocy finansowej rodziny). W związku z tym uzasadniony jest wniosek, że może z niego finansować także raty na rzecz powoda. Jednocześnie rozłożenie zasądzonej kwoty na raty nie pogorszy sytuacji powoda, biorąc pod uwagę, że jest nim (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna – podmiot, którego jedynym akcjonariuszem, zgodnie z informacją odpowiadającą odpisowi pełnego z rejestru przedsiębiorców KRS powoda, jest Skarb Państwa. Oprócz tego raty miesięczne po 300 złotych spowodują, że całkowita spłata nastąpi po upływie nieco ponad 2 latach. Uzyskanie świadczenia w całości po tym okresie nie narusza interesu powoda, zwłaszcza wziąwszy pod uwagę, że zgodnie z umową subwencji mógł on oczekiwać spłaty subwencji udzielonej matce pozwanej w ciągu 2 lat. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że zgodnie z harmonogramem spłaty subwencji finansowej, D. M. (1) miała spłacać subwencję w okresie 24 miesięcy, w 24 ratach miesięcznych w kwotach po 300 zł każda rata. W ocenie sądu właściwym rozwiązaniem będzie, że także pozwana E. P., która dowiedziała się o zobowiązaniu dopiero z pozwu, będzie spłacać dług spadkowy wynikający z tej samej umowy subwencji w ratach po 300 zł każda.

Dlatego też sąd w punkcie I wyroku zasądził od pozwanej E. P. na rzecz powoda (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w K. kwotę 7 200 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 marca 2025 roku do dnia 24 lutego 2026 roku (tj. do dnia poprzedzającego wydanie wyroku) z zastrzeżeniem, że w zakresie zapłaty tej kwoty pozwana odpowiada solidarnie z U. M., od której została ona zasądzona prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym przez Sąd Rejonowy w T. w dniu 13 lutego 2025 roku w sprawie o sygn. akt I C 120/25 upr. Jeżeli sprzeciw od nakazu zapłaty wnoszą tylko niektórzy z pozwanych solidarnie albo in solidum, a co do niektórych współuczestników nakaz zapłaty uprawomocnił się, wyrok uwzględniający powództwo powinien zawierać zastrzeżenie, że odpowiedzialność pozwanego jest solidarna z odpowiedzialnością pozwanych (względnie, że zapłata przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego), co do których nakaz uprawomocnił się (tak. O. Ś. i O. P.(w:) P. Rylski, O. Ś. (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. 4, 2025, M., uwagi do art. 505 k.p.c., teza 41). Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 13 lutego 2025 roku wydany przez Sąd Rejonowy w T. w sprawie I C 120/25 upr nie został zaskarżony przez pozwaną U. M. i uprawomocnił się w stosunku do tej pozwanej w dniu 6 marca 2025 roku. Dlatego też sąd w punkcie I wyroku poczynił zastrzeżenie, że w zakresie zapłaty kwoty 7 200 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 marca 2025 roku do dnia 24 lutego 2026 roku pozwana E. P. odpowiada solidarnie z U. M., od której została ona zasądzona prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanym przez Sąd Rejonowy w T. w dniu 13 lutego 2025 roku w sprawie o sygn. akt I C 120/25 upr.

Mając powyżej opisane okoliczności na uwadze, Sąd rozłożył w punkcie II wyroku zasądzoną w punkcie I kwotę tytułem należności głównej na 24 miesięczne raty w kwotach po 300 zł. Artykuł 320 k.p.c. jest instrumentem pozwalającym na wykonanie wyroku bez ponoszenia przez dłużnika szczególnie dotkliwych skutków w postaci natychmiastowej egzekucji całego roszczenia, niemniej wywołuje on również dla wierzyciela pewne negatywne konsekwencje w postaci rzeczywistego odroczenia bądź rozciągnięcia w czasie wykonania wyroku. Z tego względu zastosowanie tego przepisu wymaga również uwzględnienia interesu wierzyciela, na wypadek gdyby dłużnik nie wywiązywał się z terminowej zapłaty (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I AGa 300/20, LEX nr 3333173). Sąd zastrzegł również, że powodowi przysługiwać będą odsetki za opóźnienie na wypadek opóźnienia w zapłacie którejkolwiek z rat od dnia jej płatności do dnia zapłaty, co zabezpiecza interes powoda na wypadek gdyby pozwana nie wywiązywała się z terminowej spłaty, a ponadto powinno dodatkowo zmobilizować pozwaną do terminowej płatności rat. Z kolei ostatnia, 25 rata w kwocie 695,59 zł obejmuje sumę zasądzonych, skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie, naliczonych od kwoty należności głównej w wysokości 7 200 zł zasądzonej w punkcie I wyroku za okres od dnia 19 marca 2025 roku do dnia 24 lutego 2026 roku, czyli do dnia wydania wyroku. W zakresie rozłożenia na raty zasądzonego świadczenia odsetkowego (a ściślej mówiąc umieszczenia go w ostatniej, 25 racie), sąd nie zasądził odsetek za opóźnienie, gdyż byłoby to orzeczenie ponad żądanie powoda (art. 321 § 1 k.p.c.), bowiem powód nie domagał się odsetek od odsetek dochodzonych w pozwie. W ocenie sądu, choć ostatnia, 25 rata jest ponad dwukrotnie wyższa aniżeli pozostałe, termin jej płatności przypadnie za ponad dwa lata po uprawomocnieniu się wyroku, co powinno być w zupełności wystarczającym czasem na zebranie i zaoszczędzenie funduszy pozwalających pozwanej na spłatę ostatniej, nieco wyższej od pozostałych, raty. Rozkładając z mocy art. 320 k.p.c. zasądzone świadczenia pieniężne na raty, sąd nie może - na podstawie tego przepisu - odmówić przyznania wierzycielowi żądanych odsetek za okres do dnia wydania wyroku zasądzającego świadczenie; rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty ma jednak ten skutek, że wierzycielowi nie przysługują odsetki od ratalnych świadczeń za okres od daty wyroku do daty płatności poszczególnych rat (por. uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów posiadająca moc zasady prawnej z dnia 22 września 1970 r. III PZP 11/70, LEX nr 1158). Dlatego też w punkcie I wyroku sąd zasądził odsetki za opóźnienie do dnia 24 lutego 2026 roku, czyli do dnia poprzedzającego wydanie wyroku. Zdaniem sądu rozłożenie świadczenia zasądzonego w punkcie I wyroku na 25 rat daje możliwość pozwanej realnej spłaty zadłużenia w wyznaczonym przez sąd terminie, bez konieczności wszczynania postępowania egzekucyjnego. W ocenie sądu celowe było wyznaczenie terminu płatności pierwszej raty na koniec miesiąca następującego po miesiącu, w którym wyrok stanie się wymagalny, by umożliwić pozwanej zgromadzenie funduszy na płatność pierwszej raty. W tym czasie pozwana będzie w stanie przygotować w budżecie domowym miejsce i środki na nową płatność okresową, którą będzie musiała realizować przez najbliższe dwa lata i jeden miesiąc. Dlatego też sąd w punkcie II wyroku zasądzoną w punkcie I (pierwszym) wyroku kwotę rozłożył na 25 (dwadzieścia pięć) rat płatnych do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym wyrok stanie się prawomocny, z których:

b. ostatnia 25 (dwudziesta piąta) rata w kwocie 695,59 zł (sześćset dziewięćdziesiąt pięć złotych pięćdziesiąt dziewięć groszy) obejmującej sumę zasądzonych odsetek.

Sąd miał na względzie pogląd, że rozkładając świadczenie na raty, sąd może zastrzec, że w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat całe zasądzone świadczenie staje się natychmiast wymagalne wraz z należnymi odsetkami (tak M. Manowska(w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16), red. M. Manowska, uwagi do art. 320, teza 2). W ocenie sądu w niniejszej sprawie takie zastrzeżenie byłoby niecelowe. Należy mieć bowiem w polu widzenia okoliczność, że świadczenie zasądzone od pozwanej na rzecz powoda jest długiem spadkowym obciążającym ją jako spadkobiercę dziedziczącego z dobrodziejstwem inwentarza po dłużniku. Jak już wskazywano wcześniej, odpowiedzialność spadkobiercy dziedziczącego z dobrodziejstwem inwentarza jest ograniczona do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2 zdanie pierwsze k.c.). W wykazie inwentarza złożonym przez pozwaną E. P., jej siostrę U. M. i ojca D. M. (2) wskazano wyraźnie, że pasywa spadku przekraczają znacznie wartość aktywów spadkowych. W wykazie inwentarza nie wskazano także długu względem powoda wynikającego z umowy subwencji finansowej z dnia 14 maja 2020 roku, gdyż spadkobiercy nie wiedzieli o takim długu. Zgodnie z treścią art. 1032 § 1 k.c., spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i spłacił niektóre długi spadkowe, a nie wiedział i przy dołożeniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowiedzialność za niespłacone długi spadkowe tylko do wysokości różnicy między wartością stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów spadkowych, które spłacił. Z zeznań E. P. wynika, że spłaca ona sukcesywnie inne długi spadkowe odziedziczone po D. M. (1). Może się zatem okazać, że zanim wyrok wydany w sprawie się uprawomocni, a nawet zanim pozwanej w ogóle doręczono pozew, różnica między wartością stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych dotychczas na zaspokojenie długów spadkowych, które spłaciła E. P. została zniwelowana, w wyniku czego jej odpowiedzialność za dług D. M. (1) wobec (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w K. została zredukowana do zera. Zupełnie bezcelowym byłoby w takim przypadku w ocenie sądu zastrzeganie pozwanej, że w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat całe zasądzone świadczenie stanie się natychmiast wymagalne wraz z należnymi odsetkami. Pozwana będzie mogła zaprzestać dokonywania spłat rat na rzecz powoda w momencie, w którym wyczerpie się jej odpowiedzialność za długi spadkowe wynikająca z art. 1031 § 2 k.c. i art. 1032 § 1 k.c., ale nie wiadomo kiedy się to stanie. W ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym pozwana będzie mogła powołać się na to ograniczenie odpowiedzialności. Poza tym w istocie rzeczy tego rodzaju zastrzeżenie byłoby też niecelowe w kontekście konsekwencji takiego zastrzeżenia w postępowaniu klauzulowym. Zgodnie z art. 786 § 1 k.p.c., jeżeli wykonanie tytułu egzekucyjnego jest uzależnione od zdarzenia, które udowodnić powinien wierzyciel, sąd nada klauzulę wykonalności po dostarczeniu dowodu tego zdarzenia w formie dokumentu urzędowego lub prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym. Nie dotyczy to wypadku, gdy wykonanie jest uzależnione od równoczesnego świadczenia wzajemnego, chyba że świadczenie dłużnika polega na oświadczeniu woli. Warunkiem nadania klauzuli wykonalności na tytuł egzekucyjny, w którym świadczenie rozłożone zostało na raty jest nadejście terminu płatności tejże raty. W przypadku jednak zastrzeżenia, że w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat całe zasądzone świadczenie stanie się natychmiast wymagalne wraz z należnymi odsetkami, konieczne jest już wykazanie przez wierzyciela uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat poprzez dostarczenie dowodu tego faktu w formie dokumentu urzędowego lub prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym. Takim dowodem natomiast nie będzie samo oświadczenie powoda (wierzyciela). W istocie rzeczy, aby uzyskać taki dowód na fakt negatywny (uchybienie terminowi płatności raty) powód (wierzyciel) musiałby uzyskać oświadczenie pozwanej (dłużniczki) poświadczające, że uchybiła ona terminowi płatności raty. Dopiero wówczas możliwe stałoby się nadanie klauzuli wykonalności na tytuł wykonawczy obejmujący wszystkie raty, zakładając, że nie nadszedł jeszcze termin ich płatności. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd uznał za niezasadne i niecelowe zawarcie w punkcie II wyroku zastrzeżenia pozwanej, że w razie uchybienia przez nią terminowi płatności którejkolwiek z rat całe zasądzone świadczenie stanie się natychmiast wymagalne wraz z należnymi odsetkami.

W punkcie III wyroku sąd zastrzegł pozwanej prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Zgodnie z treścią art. 319 k.p.c., jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności. Co prawda art. 319 k.p.c. posługuje się terminem „sąd może”, ale w orzecznictwie przesądzono wielokrotnie, że jeśli istnienie opisanego w art. 319 k.p.c. prawa dłużnika jest znane sądowi już w toku postępowania przed wydaniem wyroku, to zastosowanie tej normy staje się obowiązkiem (tak K. Górski(w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–458¹⁶. Tom I, red. T. Szanciło, Legalis, uwagi do art. 319, teza 2). Pozwana E. P. ponosi natomiast ograniczoną odpowiedzialność za dochodzone przez powoda w niniejszym postępowaniu świadczenie z uwagi na to, że jest nim dług spadkowy odziedziczony przez pozwaną po matce, D. M. (1). Jak już wcześniej wskazywano, odpowiedzialność ta jest limitowana w sposób określony w art. 1031 § 2 k.c. Mając to na względzie sąd orzekł jak w punkcie III wyroku.

Jak już wcześniej wskazywano, sąd uznał roszczenie powoda w części, tj. w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie dochodzonych za okres od dnia doręczenia pozwanej pozwu, czyli od dnia 4 marca 2025 roku do dnia 18 marca 2025 roku za bezzasadne, z uwagi na to, że w tym okresie pozwana E. P. nie znajdowała się w opóźnieniu. Ponadto, należy podkreślić, że mimo umiejscowienia art. 320 k.p.c. wśród przepisów postępowania, przepis art. 320 k.p.c. ma charakter materialnoprawny, ponieważ modyfikuje treść łączącego strony stosunku cywilnoprawnego, w odniesieniu do sposobu i terminu spełnienia świadczenia przez pozwanego i w tym zakresie jest konstytutywny (por wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt V ACa 196/20, LEX nr 3107816). Przepis ten ma charakter wyjątkowy, jego zastosowanie skutkuje uszczupleniem należności wierzyciela, a nadto odracza w czasie uzyskanie świadczenia. Biorąc pod uwagę powyższe konieczne było wyrzeczenie w przedmiocie uszczuplonego w wyniku rozłożenia na raty świadczenia przysługującego powodowi, co w połączeniu z częściową niezasadnością powództwa w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 4 marca 2025 roku do dnia 18 marca 2025 roku skutkowało oddaleniem powództwa w pozostałej części w punkcie IV wyroku.

W sprawie co do kosztów procesu co do zasady znajdował zastosowanie art. 98 § 1, 1¹ oraz 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz art. 100 k.p.c. Strona powodowa w świetle punktów I i IV wyroku wygrała sprawę niemal w całości, ulegając jedynie w niewielkiej części co do roszczenia odsetkowego. Powód poniósł w niniejszej sprawie w pierwszej instancji koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony w łącznej wysokości 2 217 złotych. Na koszty te składają się: uiszczona opłata od pozwu w kwocie 400 zł, koszty zastępstwa procesowego udzielonego powodowi przez fachowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego w kwocie 1 800 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 118) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zł (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1154) w zw. z pkt. IV załącznika do niej).

Niemniej jednak o kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie V wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. Zgodnie z treścią art. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. W cytowanym przepisie ustawodawca odwołuje się do pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”. Należą do nich zarówno fakty związane z samym procesem, jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego, w świetle których, uzasadniona jest ocena, że chodzi o wypadek szczególnie uzasadniony. Skorzystanie z możliwości zastosowania tego przepisu ustawodawca pozostawia uznaniu sądu (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2012r., IV CZ 54/12, LEX nr 1230157, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2013 r., V CZ 132/12, LEX nr 1341732; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 sierpnia 2013 r., I ACa 449/13, LEX nr 1369227). Kwestia zastosowania art. 102 k.p.c. pozostawiona jest orzekającemu sądowi z odwołaniem się do jego kompetencji, bezstronności, doświadczenia i poczucia sprawiedliwości. Ocena w tym zakresie ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r., I CZ 66/12, LEX nr 1232749). Pozwana E. P. przegrała proces w przeważającej większości, lecz w ocenie sądu w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do odstąpienia od obciążenia jej kosztami procesu. Po pierwsze, z uwagi na jej trudną sytuację finansową ustaloną w wyniku poczynionych w toku procesu ustaleń faktycznych. Po drugie, należy zauważyć, że koszty procesu poniesione przez powoda w sprawie wyniosły 2 217 zł. Inaczej jednak niż w przypadku świadczenia głównego i odsetkowego, przepis art. 320 k.p.c. nie znajduje zastosowania do orzeczeń w przedmiocie kosztów procesu. Sąd nie mógłby więc rozłożyć pozwanej kosztów procesu na raty. Gdyby zatem przyjąć, że pozwana ma obowiązek zapłacić koszty procesu w wysokości 2 217 złotych, oznaczałoby to konieczność jednorazowej zapłaty kwoty wyższej aniżeli siedmiokrotność ustalonych w wyroku rat. Biorąc zaś pod uwagę fakt, iż kosztów tych nie można rozłożyć na raty, pozwana zostałaby obciążona obowiązkiem uiszczenia tak wysokiej z jego perspektywy kwoty od razu po uprawomocnieniu się wyroku, co mogłoby w obliczu jej trudnej sytuacji finansowej zniweczyć możliwość spłaty ratalnej należności głównej. Po trzecie natomiast, sąd wziął pod uwagę fakt, iż pozwana obciążona została długiem spadkowym po swojej matce. Może się okazać, że w świetle cytowanych już wcześniej art. 1031 § 2 k.c. i art. 1032 § 1 k.c. nie jest już w żadnym stopniu zobowiązana do spłaty długu względem powoda. Powód miał świadomość, że ze złożonego w dniu 7 września 2023 roku w Sądzie Rejonowym w T. przez pozwaną E. P., U. M. i D. M. (2) wykazu inwentarza po zmarłej D. M. (1) wynika, że wartość długów spadkowych przekracza wartość stanu czynnego spadku oraz że pozwana E. P. nabyła spadek po D. M. (1) z dobrodziejstwem inwentarza w udziale wynoszącym 1/3 części spadku. Został o tym fakcie poinformowany przez sąd na podstawie zarządzenia przewodniczącego z dnia 21 grudnia 2025 roku (k. 165). Mimo to nie zdecydował się na cofnięcie pozwu, mimo świadomości, że nawet uzyskany przez niego wyrok zasądzający może okazać się zupełnie nieskuteczny ze względu na ograniczoną odpowiedzialność za dług spadkowy pozwanej. Powód nie był zainteresowany też podjęciem z pozwaną rozmów na temat ratalnej spłaty. Wydaje się, że w tej sytuacji (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w K. mógł uniknąć uwikłania się w proces i związanych z nim kosztów procesu, gdyby zgodził się na ratalną spłatę zobowiązań przez pozwaną i jej bliskich (siostrę i ojca) bądź gdyby przed wytoczeniem powództwa jako wierzyciel wystąpił do sądu spadku z wnioskiem o sporządzenie spisu inwentarza po zmarłej D. M. (1) (art. 637 § 1 k.p.c.). Dowiedziałby się wówczas jaki jest stan czynny spadku po jego dłużniczce i podjął decyzję co do tego czy wytoczenie powództwa przeciwko jej spadkobiercom jest opłacalne. Mimo to powód zdecydował się jednak na wytoczenie powództwa narażając pozwanych na koszty procesu, których nie byli w stanie uniknąć. W przeciwieństwie do świadczenia zasądzonego w punkcie I wyroku, koszty procesu, które byłyby ewentualnie zasądzone od pozwanej E. P. na rzecz powoda (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w K. nie byłyby długiem spadkowym i pozwana nie mogłaby powoływać się na ograniczoną odpowiedzialność. Za koszty procesu pozwana odpowiadałaby już całym swoim majątkiem. W ocenie sądu, biorąc pod uwagę okoliczność, że istnieje prawdopodobieństwo, że pozwana mimo przegrania procesu w ogóle nie będzie musiała zapłacić czegokolwiek powodowi z tytułu zasądzonego w punkcie I wyroku świadczenia, nie byłoby zasadnym, ani słusznym obciążanie jej kosztami procesu. Biorąc pod uwagę powyższe, sąd nie obciążył pozwanej kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c., o czym orzekł w punkcie V wyroku.