sygn. III C 893/24 27 lutego 2026 Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie

Wyrok z 27 lutego 2026, sygn. III C 893/24

Data orzeczenia 27 lutego 2026

Sąd Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie

Wydział III Wydział Cywilny

Tagi

#Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie #III Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 5 kc art. 6 kc art. 98 kpc art. 405 kc art. 410 kc

Sygn. akt III C 893/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy Szczecin- Centrum w Szczecinie – Wydział III Cywilny

w składzie: Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Janik-Białek

Protokolant: sekretarz sądowy Łukasz Gibas

po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2026 r. w W.

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w H.

przeciwko S. P. i Z. R.

o zapłatę

I. oddala powództwo;

II. zasądza od powoda (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w H. na rzecz pozwanych S. P. i Z. R. solidarnie kwotę 3.634 zł (trzy tysiące sześćset trzydzieści cztery złote) tytułem zwrotu kosztów procesu, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sędzia Małgorzata Janik- Białek

Sygn. akt III C 893/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 13 czerwca 2024 r. (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w H. wniosła o zasądzenie od S. P. i Z. R. solidarnie kwoty 39 059,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 21 grudnia 2023 r. do dnia zapłaty i kosztami procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu żądania pozwu powódka podniosła, że 12 maja 2020 r. strony zawarły umowę subwencji finansowej numer (...) w ramach realizacji rządowego programu „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla mikro, małych i średnich firm”. Na jej podstawie pozwanym, prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą (...) Z. R., S. P. (nr NIP (...)), przyznano subwencję w wysokości 70 000 zł.

W toku czynności weryfikacyjnych powódka ustaliła, że beneficjentami subwencji finansowej, oprócz spółki cywilnej, są także jej wspólnicy, którzy prowadzą jednocześnie jednoosobową działalność gospodarczą. Zarówno spółka cywilna jak i jej wspólnicy stanowią przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu stanowiącego integralną część umowy Regulaminu.

Zgodnie z par. 10 ust. 3 regulaminu przedsiębiorca wnioskujący o udzielenie wsparcia na potrzeby określenia swojego statusu – czy jest mikroprzedsiębiorcą czy małym, średnim przedsiębiorcą ((...)) - powinien był zweryfikować czy zachodzą po jego stronie powiązania w ramach relacji łączących go z innymi przedsiębiorstwami. Jeżeli takie powiązania występowały, wnioskodawca powinien był doliczyć do danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej przedsiębiorstwa w całości dane dotyczące przedsiębiorstw powiązanych. Relacja powiązania ma charakter wzajemny i dwustronny, zatem przedsiębiorstwa powiązane jako beneficjenci, powinni posiadać ten sam status (mikroprzedsiębiorca lub (...)). W przypadku, gdy beneficjent subwencji finansowej – osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą oraz będąca wspólnikiem spółki cywilnej nie przedstawiły zagregowanych danych z kryterium zatrudnienia czy kryterium obrotów i sumy bilansowej zarówno swoich jak i pochodzących od ich przedsiębiorstw powiązanych, należy uznać, że złożyły one nieprawdziwe oświadczenie dotyczące swojego statusu podczas ubiegania się o subwencję finansową.

Zgodnie z par. 3 ust. 6 umowy, w przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w umowie subwencji Polski Fundusz (...) może podjąć decyzję o zwrocie przez beneficjenta całości lub części subwencji finansowej. Pozwani zobowiązani są zatem do zwrotu kwoty 38 749,36 zł tytułem niespłaconej do dnia wniesienia pozwu subwencji finansowej oraz kwoty 310,53 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych naliczonych od kwoty podlegającej zwrotowi subwencji od dnia wymagalności do dnia poprzedzającego złożenie pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

Sprawa niniejsza była przedmiotem rozpoznania w elektronicznym postępowaniu upominawczym (sygn. akt VI Nc – e (...)23).

W piśmie z dnia 4 maja 2025 r. powódka wyjaśniła dodatkowo, że w trakcie czynności weryfikacyjnych ustalono, że pozwani, poza spółką cywilną pod nazwą (...) Z. R., S. P. (nr NIP (...)), z którą zawarto sporną umowę, prowadzą także – każde z osobna – jednoosobowe działalności gospodarcze: Z. R. pod nazwą Z. R. (...) (nr NIP (...)), S. P. natomiast pod nazwą S. P. (nr NIP (...)). Zarówno spółka cywilna jak i jej wspólnicy stanowią przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu regulaminu udzielania subwencji. Powódka dokonała analizy powiązań przy uwzględnieniu warunku zatrudnienia i w tym wypadku łączne zatrudnienie podmiotów powiązanych przekraczało dopuszczalne 9 etatów zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na dzień 31 grudnia 2019 r. Przy uwzględnieniu podmiotów powiązanych, łączna liczba zatrudnianych pracowników wynosiła 19. Dane deklarowane przez pozwanych w trakcie udzielania subwencji winny wskazywać podstawę do udzielania subwencji jako (...), a nie jako mikroprzedsiębiorca. Subwencja przyznana pozwanym jako mikroprzedsiębiorcom przekracza kwotę należną im jako (...) i rozliczaną według zasad przewidzianych dla tego rodzaju pomiotów i z tego tytułu zobowiązani są do zwrotu kwoty 38 749,36 zł.

W odpowiedzi na pozew S. P. i Z. R. wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

Pozwani zaprzeczyli zasadności żądania pozwu tak co do zasady jak i co do wysokości podnosząc, że oświadczenia co do ich statusu były zgodne z treścią regulaminu i komunikatami rządowymi. Pozwani działali w tym zakresie w zaufaniu do państwa, sugerując się oficjalnymi komunikatami.

Zgodnie z regulaminem obowiązującym w dacie zawarcia umowy, jednoosobowe działalności gospodarcze prowadzone przez pozwanych nie były traktowane jako podmioty powiązane. Już po zawarciu umowy strona powodowa w sposób nieuprawniony dokonała modyfikacji zasad korzystania z programu Tarcza Finansowa 1.0 poprzez wprowadzenie do regulaminu definicji mikroprzedsiębiorcy niezgodnej z uchwałą Rady Ministrów nr 50/2020 z dnia 27 kwietnia 2020 r., wprowadzającą w życie ten program. Fakt owej niezgodności został stwierdzony przez Najwyższą Izbę Kontroli, która w wystąpieniu pokontrolnym wskazała, że powódka nie była uprawniona do samodzielnej modyfikacji kręgu beneficjentów oraz zasad jej udzielania. Wskazano nadto, że w dniu 29 kwietnia 2020 r. na stronie internetowej w wyjaśnieniach dotyczących warunków uczestnictwa w Tarczy 1.0 na pytanie: „Czy na potrzeby weryfikacji statusu mikroformy i (...) należy uwzględnić wartości zatrudnienia, przychodów i sumy bilansowej właściciela lub spółek zależnych wnioskodawcy ?” udzielono odpowiedzi negatywnej, informując, że „Kryterium skali zatrudnienia oraz skali finansowej odnosi się wyłącznie do przedsiębiorcy bez uwzględnienia jego właściciela i spółek zależnych. Pozwani wskazali również na brak spójności w definiowaniu pojęcia mikroprzedsiębiorcy w treści wniosku i w umowie. I tak wniosek odwołuje się do definicji wynikającej z ustawy Prawo przedsiębiorców, nie uwzględniającej konieczności badania powiązań przedsiębiorcy z innymi podmiotami. Umowa natomiast odwołuje się do definicji wynikającej z Rozporządzenia Komisji (UE) nr (...)/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, która nakazuje uwzględnienie również przedsiębiorstw powiązanych i partnerskich. Dokonana reinterpretacja i zmiana w regulaminie stanowi nadużycie prawa przez powoda, zwłaszcza w kontekście celu tego Programu, którym była pomoc podmiotom, które znalazły się w trudnej sytuacji ekonomicznej w związku z epidemią (...) 19. Środki wypłacone pozwanym zostały wydatkowane zgodnie z celem przyznanej subwencji na pokrycie kosztów bieżącej działalności.

Pozwani podnieśli również, że strona powodowa nie wykazała stanu powiązania pozwanych w rozumieniu umowy ani też i tego, aby przy uwzględnieniu tych powiazań prowadzona przez nich spółka cywilna nie miała statusu mikroprzedsiębiorcy. W ocenie pozwanych pomiędzy spółką cywilną, a jednoosobową działalnością gospodarczą nie występuje relacja przedsiębiorstwa powiązanego w rozumieniu par. 1 ust. 1 regulaminu ani nawet załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r.

Pozwani wskazali nadto, że zgodnie z par. 3 ust. 6 zdanie 1 umowy powódka miała prawo kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych przez przedsiębiorcę w związku z zawarciem umowy do czasu całkowitego zwrotu subwencji. Okres weryfikacji zamknął się w dniu 9 września 2021 r. i tym samym uprawnienie w tym zakresie wygasło. Wydane po tej dacie decyzje oraz wezwanie do zapłaty były spóźnione i nie mogły wywołać skutku prawnego.

W ocenie pozwanych żądanie pozwu jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a to z zasadą lojalności. Brak było wyraźnych objaśnień dla beneficjentów czym jest powiązanie w przypadku podmiotów prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz dodatkowo w formie spółki osobowej. Cel subwencji został zrealizowany, tj. zostały utrzymane stanowiska pracy w okresie pandemii.

Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. pełnomocnik strony pozwanej podniósł nadto zarzut braku legitymacji procesowej czynnej po stronie powodowej, wskazując, że zarządzanie programem nie daje automatycznego prawa do występowania na drodze sądowej z żądaniem zwrotu wypłaconej subwencji ( protokół rozprawy z dnia 29 stycznia 2026 r. k. 242; 00:25:11).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Na podstawie uchwały numer 50/2020 Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r. przyjęto program rządowy „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm" i powierzono realizację tego programu – na podstawie art. 21 a ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju - Polskiemu Funduszowi Rozwoju Spółce Akcyjnej w H..

Tarcza finansowa zakładała, że podstawowym instrumentem wparcia finansowego przedsiębiorcy będą subwencje finansowe, przewidujące mechanizm przeciwdziałający negatywnym skutkom gospodarczym (...) 19.

Celami szczegółowymi programu było m.in.:

a) udostępnienie beneficjentom finansowania programowego na warunkach preferencyjnych, w istotnej części bezzwrotnego, dla zapewnienia im płynności i stabilności finansowej w okresie poważnych zakłóceń w gospodarce w związku ze skutkami pandemii (...) 19,

b) przekazanie rekompensat finansowych dla przedsiębiorców w związku ze szkodami w postaci utraconych dochodów lub dodatkowych kosztów poniesionych w wyniku pandemii (...) 19,

c) przeciwdziałanie zakłóceniom w funkcjonowaniu gospodarki w okresie kryzysu gospodarczego wywołanego pandemią (...) 19,

d) stabilizacja finansowa beneficjentów celem ochrony miejsc pracy i bezpieczeństwa finansowego obywateli,

e) zapewnienie pomocy finansowej dla sektorów szczególnie silnie dotkniętych skutkami pandemii (...) 19.

Celem finansowania było pokrycie kosztów bieżącej działalności, w tym między innymi wynagrodzeń pracowników, kosztów zakupu towarów i materiałów, kosztów usług obcych.

Programem objęci byli między innymi przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r., poz. 1292 ze zm.), tj. osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne niebędące osobą prawną, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonujące działalność gospodarczą oraz wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, będący mikro - małymi lub średnimi przedsiębiorcami spełniającymi następujące kryteria:

a) mikroprzedsiębiorca („mikrofirma”) – to przedsiębiorca, który łącznie spełnia następujące warunki: zatrudnia co najmniej 1 pracownika oraz nie więcej niż 9 pracowników z wyłączeniem właściciela oraz jego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza kwoty 2 000 000 EUR,

b) małe i średnie przedsiębiorstwo ((...) lub mała i średnia firma) - to przedsiębiorca, który zatrudnia do 249 pracowników z wyłączeniem właściciela oraz jego roczny obrót nie przekracza 50 000 000 EUR lub suma bilansowa nie przekracza kwoty 43 000 000 EUR, przy czym nie jest mikrofirmą lub nie jest beneficjentem Programu DP.

Dowód:

- podstawowe informacje o programie rządowym „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm" k. 53 v. – 61.

Program P. finansowej dla mikro -, małych i średnich przedsiębiorstw został zatwierdzony przez Komisję Europejską decyzją z dnia 27 kwietnia 2020 r. Zgodnie z decyzją beneficjentami środków były mikro -, małe i średnie przedsiębiorstwa, przy czym pojęcia te miały być definiowane zgodnie z polska ustawą z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców.

Niesporne.

12 maja 2020 r. Z. R. i S. P., prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą (...) Z. R., S. P., zawarli z (...) Funduszem (...) Spółka Akcyjna w H. umowę subwencji finansowej numer (...).

W par. 1 pkt 2 umowy przedsiębiorca oświadczył, że na dzień 31 grudnia 2019 r. był mikroprzedsiębiorcą (dodatkowy opis pola – mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca, który zatrudnia od 1 do 9 pracowników (z wyłączeniem właściciela) oraz jego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza równowartości 2 mln EUR.

W par. 1 pkt 4 przedsiębiorca oświadczył, że liczba zatrudnianych pracowników na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o zawarcie umowy subwencji finansowej wynosi 7 (dodatkowy opis pola – przez pracownika należy rozumieć osobę fizyczną (pracownik), która zgodnie z przepisami polskiego prawa pozostaje z przedsiębiorcą w stosunku pracy oraz została zgłoszona przez przedsiębiorcę do ubezpieczenia społecznego na dzień ustalenia stanu zatrudnienia przedsiębiorcy na potrzeby określenia subwencji finansowej, z zastrzeżeniem, że stan zatrudnienia określa się w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz współpracująca z przedsiębiorcą niezależnie od formy prawnej (w szczególności na podstawie umów cywilnoprawnych – umowy zlecenia lub umowy o dzieło), która była zgłoszona przez przedsiębiorcę do ubezpieczenia społecznego, na dzień ustalania stanu zatrudnienia na potrzeby określenia kwoty subwencji finansowej).

W par. 1 pkt 4 litera a) przedsiębiorca oświadczył, że maksymalną liczbę pracowników wskazuje na dzień 31 grudnia 2019 r. Liczba pracowników na wskazaną datę wynosi 2.

W par. 1 pkt 8 przedsiębiorca oświadczył, że wielkość obrotów gospodarczych (przychodów ze sprzedaży) w 2019 r. wyniosła 343 783 zł.

W par. 1 pkt 9 przedsiębiorca oświadczył, że wnioskuje o subwencję finansową w kwocie 70 000 zł.

W par. 1 pkt 10 litera f) przedsiębiorca oświadczył, że zatrudniał na dzień 31 grudnia 2019 r. co najmniej 1 pracownika, z wyłączeniem właściciela oraz nie więcej niż 9 pracowników, z wyłączeniem właściciela oraz jego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza kwoty 2 mln EUR.

Zgodnie z par. 2 pkt 7 po zawarciu umowy (...) zweryfikuje na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów dane przedstawione przez przedsiębiorcę i złożone oświadczenia i podejmie decyzję o wypłacie subwencji w wysokości wnioskowanej, wypłacie subwencji finansowej w wysokości mniejszej niż wnioskowana lub odmowie wypłaty subwencji finansowej.

Zgodnie z par. 2 pkt 8 Polski Fundusz (...) podejmie decyzję o wypłacie subwencji finansowej w wysokości wnioskowanej, jeżeli przedstawione przez przedsiębiorcę dane przy zawieraniu umowy znajdą potwierdzenie w informacjach uzyskanych z ZUS i Ministerstwa Finansów, a przedsiębiorca będzie spełniał warunki wypłaty subwencji finansowej określone w umowie oraz oświadczenia złożone przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą w związku z zawarciem umowy będą prawdziwe.

Zgodnie z par. 2 pkt 19 przedsiębiorca jest świadomy tego, że subwencja finansowa udzielana jest jako pomoc przewidziana w Sekcji 3.1. Tymczasowych ram oraz dotyczy wyłącznie przedsiębiorstw spełniających kryteria E. -, E. i I. – Przedsiębiorcy w rozumieniu Programu oraz Załącznika nr 1 do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu.

Zgodnie z par. 3 pkt 6 do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez przedsiębiorcę (...) może kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą. W przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w umowie (...) może podjąć decyzję o zwrocie przez przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja finansowa stanie się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia przedsiębiorcy informacji o decyzji (...) w sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z informacją o decyzji (...).

Dowód:

- umowa subwencji finansowej numer (...) k. 21 – 30.

14 maja 2020 r. (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w H. wydała decyzję w sprawie umowy subwencji, w której poinformowano beneficjenta o pozytywnej weryfikacji spełnienia przez przedsiębiorcę warunków otrzymania subwencji finansowej określonych w treści umowy w oparciu o oświadczenia złożone przez przedsiębiorcę w treści umowy.

W związku z powyższą decyzją, w dniu 18 maja 2020 r., dokonano wypłaty subwencji finansowej w kwocie 70 000 zł.

Dowód:

- decyzja w sprawie umowy subwencji k. 31,

- wydruk potwierdzenia przelewu k. 35.

Zgodnie z Regulaminem ubiegania się o udział w programie rzędowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm” obowiązującym w dacie złożenia wniosku i zawarcia umowy:

1. beneficjent oznacza przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, posiadającego status mikroprzedsiębiorcy lub (...), wnioskującego do (...) o udzielenie subwencji finansowej lub któremu (...) udzielił subwencji finansowej;

2. mikroprzedsiębiorca oznacza beneficjenta, który na 31 grudnia 2019 r. łącznie spełnia następujące warunki:

a) zatrudnia co najmniej jednego pracownika oraz nie więcej niż 9 pracowników (z wyłączeniem właściciela)

b) oraz jego roczny obrót za 2019 r. lub suma bilansowa za 2019 r. nie przekracza kwoty 2 mln euro;

3. (...) oznacza beneficjenta, który na 31 grudnia 2019 r. łącznie spełnia następujące warunki:

a) zatrudnia do 294 pracowników (z wyłączeniem właściciela),

b) jego roczny obrót roczny za 2019 r. nie przekroczył 50 000 000 EUR lub suma bilansowa za 2029 r. nie przekroczyła 43 000 000 EUR,

c) nie jest mikroprzedsiębiorcą,

d) nie jest beneficjentem finansowania udzielonego w ramach programu rządowego pt. „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla M. Firm”;

4. przedsiębiorstwa partnerskie oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie są przedsiębiorstwami powiązanymi zgodnie z niniejszym regulaminem i między którymi istnieją następujące związki: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla (typu upstream) posiada, samodzielnie lub wspólnie co najmniej z jednym przedsiębiorstwem powiązanym, co najmniej 25% kapitału innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla (typu downstream) lub praw głosu w takim przedsiębiorstwie;

5. przedsiębiorstwa powiązane oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

a) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka,

b) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa,

c) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki,

d) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Zgodnie z par. 10 ust. 3 regulaminu określając status mikroprzedsiębiorcy lub (...), beneficjent jest zobowiązany zweryfikować, czy zachodzą po jego stronie powiązania w ramach relacji łączących go z innymi przedsiębiorcami (m. w ramach grup kapitałowych), które mogą mieć opisany w regulaminie charakter i w razie konieczności sumować dane dotyczące przedsiębiorstw z nim powiązanych w sposób określony w tym postanowieniu, tj. między innymi do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej dolicza się w całości dane przedsiębiorstw powiązanych.

Dowód:

- Regulamin ubiegania się o udział w programie rzędowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm” z załącznikami k. 111 – 127, k. 141 – 175.

Umowa została zawarta za pośrednictwem banku, z uwzględnieniem informacji uzyskanych na infolinii (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w H..

Dowód:

- zeznania pozwanego Z. R. w charakterze strony k. 206, k. 242 v.,

- zeznania pozwanej S. P. w charakterze strony k. 206, k. 242 v.

W dacie złożenia wniosku i zawarcia umowy Z. R. i S. P., poza działalnością gospodarczą prowadzoną w formie spółki cywilnej pod nazwą (...) Z. R., S. P., prowadzili jednoosobową działalność gospodarczą:

1. Z. R. pod nazwą (...) (...), nr NIP (...),

2. S. P. pod swoim nazwiskiem, nr NIP (...).

Z. R., w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, zatrudniał 17 pracowników. S. P. nie zatrudniała pracowników.

Działalność prowadzona przez Z. R. miała inny profil, niż działalność spółki cywilnej (...) Z. R., S. P..

Dowód:

- zeznania pozwanego Z. R. w charakterze strony k. 206, k. 242 v.,

- zeznania pozwanej S. P. w charakterze strony k. 206, k. 242 v.,

- wydruki z (...) k. 138 – 140,

- informacja o liczbie osób zatrudnionych k. 137,

- wydruk k. 38.

17 grudnia 2020 r. S. P. i Z. R., prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą (...) Z. R., S. P., złożyli oświadczenie o potwierdzeniu stanu związania przez beneficjenta umową subwencji finansowej oraz wszystkimi oświadczeniami złożonymi przez beneficjenta w związku z procesem uzyskiwania subwencji finansowej od (...).

Dowód:

- oświadczenie beneficjenta k. 34.

Zgodnie z Regulaminem ubiegania się o udział w programie rzędowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm” obowiązującym od dnia 28 kwietnia 2021 r. :

1. beneficjent oznacza – na potrzeby określenia podmiotu uprawnionego do udziału w programie – przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, pod warunkiem uznania, iż podmiot ten spełnia warunki przyznania mu statusu mikroprzedsiębiorcy lub (...), wnioskującego do (...) o udzielenie subwencji finansowej lub któremu (...) udzielił subwencji finansowej,

2. mikroprzedsiębiorca oznacza - na potrzeby określenia podmiotu uprawnionego do udziału w programie, zgodnie z niniejszym regulaminem – beneficjenta, który na 31 grudnia 2019 r. łącznie spełnia następujące warunki:

a) zatrudnia co najmniej jednego pracownika oraz nie więcej niż 9 pracowników (z wyłączeniem właściciela)

c) oraz jego roczny obrót za 2019 r. lub suma bilansowa za 2019 r. nie przekracza kwoty 2 mln euro;

określenie statusu mikroprzedsiębiorcy powinno uwzględniać inne warunki określone w treści regulaminu oraz Załącznika I do Rozporządzenia Pomocowego;

3. (...) oznacza - na potrzeby określenia podmiotu uprawnionego do udziału w programie, zgodnie z niniejszym regulaminem – beneficjenta, który na 31 grudnia 2019 r. łącznie spełnia następujące warunki:

e) zatrudnia do 294 pracowników (z wyłączeniem właściciela),

f) jego roczny obrót roczny za 2019 r. nie przekroczył 50 000 000 EUR lub suma bilansowa za 2029 r. nie przekroczyła 43 000 000 EUR,

g) nie jest mikroprzedsiębiorcą,

h) nie jest beneficjentem finansowania udzielonego w ramach programu rządowego pt. „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla M. Firm”;

określenie statusu mikroprzedsiębiorcy powinno uwzględniać inne warunki określone w treści regulaminu oraz Załącznika I do Rozporządzenia Pomocowego;

5. przedsiębiorstwa powiązane oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

e) przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka,

f) przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa,

g) przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo na podstawie umowy zawartej z tym przedsiębiorstwem lub postanowień w jego statucie lub umowie spółki,

h) przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, na mocy umowy z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie, z uwzględnieniem metodologii przyjętej w Załączniku I do Rozporządzenia Pomocowego.

Zgodnie z par. 10 ust. 3 regulaminu określając status mikroprzedsiębiorcy lub (...), beneficjent jest zobowiązany zweryfikować, czy zachodzą po jego stronie powiązania w ramach relacji łączących go z innymi przedsiębiorcami (m. w ramach grup kapitałowych), które mogą mieć następujący charakter i w razie konieczności sumować dane dotyczące przedsiębiorstw z nim powiązanych w sposób określony w tym postanowieniu, tj. między innymi do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej dolicza się w całości dane przedsiębiorstw powiązanych.

Dowód:

- Regulamin ubiegania się o udział w programie rzędowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm” obowiązujący od dnia 28.04.2021 r. z załącznikami k. 42 – 62.

26 maja 2021 r. S. P. i Z. R. złożyli oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej, w treści której oświadczyli, że wnioskują o zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji w kwocie nie większej nuż 52 500 zł.

Kwota przyznana tytułem subwencji została wydatkowana na utrzymanie miejsc pracy w okresie pandemii (...) 19.

Dowód:

- oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej k. 32 – 33,

- zeznania pozwanego Z. R. w charakterze strony k. 206, k. 242 v.,

- zeznania pozwanej S. P. w charakterze strony k. 206, k. 242 v.

9 września 2021 r. (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w H. wydała decyzję w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej, w treści której, w związku ze złożonym oświadczeniem o rozliczeniu subwencji finansowej, na podstawie dostępnych danych, wyliczył zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji finansowej w wysokości 75%. Wartość zwolnienia z obowiązku zwrotu części subwencji finansowej wynosi 52 500 zł. Wartość subwencji finansowej pozostająca do spłaty wynosi 17 500 zł.

Beneficjent zobowiązany był do spłaty subwencji finansowej zgodnie z umową subwencji finansowej oraz regulaminem Programu, na zasadach określonych w harmonogramie spłat udostępnionym beneficjentowi przez bank.

Zgodnie z harmonogramem spłat, beneficjent zobowiązany był do spłaty subwencji finansowej w ratach, przy czym termin spłaty ostatniej raty przypadał na 25 września 2023 r.

Dowód:

- decyzja w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej k. 36,

- harmonogram spłaty subwencji (...) k. 37.

(...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w H. dokonała kontroli prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy z pozwanymi.

Na podstawie informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o (...) Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej ustalono, że każdy z beneficjentów, poza działalnością gospodarczą prowadzoną w formie spółki cywilnej pod nazwą (...) Z. R., S. P., prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą:

3. Z. R. pod nazwą Z. R. (...), nr NIP (...),

4. S. P. pod swoim nazwiskiem, nr NIP (...).

Z. R., w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, zatrudniał 17 pracowników.

Na podstawie powyższych informacji powódka ustaliła, że pozwani, wbrew oświadczeniu zawartemu w umowie, nie mieli statusu mikroprzedsiębiorcy, lecz status (...). Z uwagi na powiązania w ramach relacji łączących spółkę cywilną (...) Z. R., S. P. z innymi przedsiębiorstwami prowadzonymi jednoosobowo przez wspólników tej spółki, wnioskodawca powinien był doliczyć do danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej przedsiębiorstwa – spółki cywilnej - w całości dane dotyczące przedsiębiorstw powiązanych. Przy uwzględnieniu danych przedsiębiorstw powiązanych, liczba zatrudnianych pracowników na koniec 2019 r. wynosiła 19 osób: 2 osoby zatrudniane przez spółkę cywilną oraz 17 osób zatrudnianych przez Z. R. w ramach działalności prowadzonej pod firmą (...), nr NIP (...).

Kwota subwencji dla pozwanych przy przyjęciu statusu (...) wynosiłaby 27 501,28 zł. Kwota umorzenia według tego statusu wynosiłaby 13 750,64 zł. Kwota nadwyżki wynosi 38 749,36 zł.

Dowód:

- wydruki z (...) k. 138 – 140,

- informacja o liczbie osób zatrudnionych k. 137,

- wydruk k. 38.

Pismem z dnia 10 listopada 2023 r. powód wezwał pozwanych do zwrotu części otrzymanej subwencji w kwocie 38 749,36 zł, w terminie 14 dni kalendarzowych od daty otrzymania wezwania do zapłaty. Podstawę decyzji stanowi par. 3 ust. 6 umowy subwencji.

Wezwanie do zapłaty zostało doręczone 6 grudnia 2023 r.

Dowód:

- wezwanie do zapłaty k. 39 – 40,

- wydruk ze strony operatora pocztowego k. 41.

W wystąpieniu pokontrolnym Najwyższej Izby Kontroli z dnia 25 lipca 2023 r., które dotyczyło oceny działań (...) Funduszu (...) Spółki Akcyjnej w H. związanych z udzielaniem pomocy dla przedsiębiorców dotkniętych negatywnymi skutkami epidemii (...) 19 w ramach programów rządowych, stwierdzono, że sposób wykonywania części zadań w Tarczy 1.0 nie był zgodny z Dokumentem Programowym Tarczy 1.0 i decyzją Komisji Europejskiej, co więcej nie zapewnił przedsiębiorcom transparentnych warunków korzystania z pomocy.

(...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w H. w dokumentach wykonawczych dla ww. Programu nie ustaliła jednoznacznych zasad określania statusu przedsiębiorstwa, co miało istotny wpływ na kwalifikowanie podmiotów do skorzystania ze wsparcia i określenie kwoty subwencji finansowej, co spowodowało, że niektórzy przedsiębiorcy, wnioskując o przyznanie środków, nie byli w stanie prawidłowo określić swojego statusu jako podmiotu uprawnionego do skorzystania z pomocy.

Na etapie opracowywania Regulaminu do Programu Tarcza 1.0 (...) SA wprowadził odmienną od definicji przyjętej w Programie rządowym wprowadzonym uchwałą nr 50/2020 Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r. i w decyzji Komisji Europejskiej definicje mikroprzedsiębiorcy oraz definicje małego i średniego przedsiębiorcy, które zawężały krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o wparcie finansowe. Definicje te określił na podstawie przepisów Unii Europejskiej, tj. załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, podczas gdy Program Tarczy 1.0, przyjęty uchwałą Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r. definiował powyższe pojęcia na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców i wskazywał, że kierunki dopuszczalności pomocy zostały określone w Tymczasowych Ramach Pomocy. Komisja Europejska decyzją z dnia 27 kwietnia 2020 r. znak C(2020) (...) final, schemat pomocy publicznej nr SA.(...) ((...)/(...)) zatwierdziła Program i pomoc publiczną udzielaną w ramach tego programu. Zmiana definicji mikroprzedsiębiorcy oraz (...) dokonana przez (...) SA w Regulaminie Programu P. 1.0 spowodowała, że (...) SA żądał zwrotu pomocy od podmiotów, które spełniały warunki mikroprzedsiębiorcy i (...) określone w Programie Tarcza 1.0 przyjętym uchwałą Rady Ministrów. (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w H. nie zapewniła, aby treść oświadczenia dotyczącego statusu mikroprzedsiębiorcy oraz (...) ujętego we wniosku o subwencję finansową (...) dla Tarczy 1.0 była tożsama z treścią oświadczenia wygenerowanego w umowie subwencji finansowej dla tego Programu. Niezapewnienie przez (...) SA spójności oświadczeń było w ocenie NIK nierzetelnym działaniem mogącym wprowadzić przedsiębiorców w błąd w kluczowej dla wnioskodawcy kwestii, tj. warunku, jaki przedsiębiorca musi spełnić, aby wziąć udział w programie Tarcza 1.0 i móc otrzymać wybraną formę wsparcia.

Regulamin programu 1.0 w par. 1 – definicje nie wskazywał na konieczność badania powiązań w celu ustalenia statusu przedsiębiorstwa.

Dowód:

- wystąpienie pokontrolne NIK k. 93 – 110.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo okazało się nieuzasadnione.

Powód wywodzi roszczenie z faktu złożenia przez pozwanych prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą (...) Z. R., S. P. w umowie subwencji finansowej nieprawdziwego oświadczenia co do statusu prowadzonej działalności gospodarczej, skutkiem czego pozwani otrzymali subwencję finansową w kwocie wyższej niż należna zgodnie z zasadami programu rządowego „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm" i domaga się zwrotu różnicy pomiędzy kwotą subwencji należnej, a kwotą faktycznie wypłaconą.

Jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia powód wskazał postanowienie par. 3 pkt 6 zdanie drugie Regulaminu ubiegania się o udział w programie rzędowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm”, zgodnie z treścią którego

w przypadku stwierdzenia nieprawdziwości informacji lub oświadczeń zawartych w umowie (...) może podjąć decyzję o zwrocie przez przedsiębiorcę całości lub części subwencji finansowej. W takim przypadku subwencja finansowa stanie się wymagalna w terminie 14 dni roboczych od dnia udostępnienia przedsiębiorcy informacji o decyzji (...) w sposób pozwalający przedsiębiorcy zapoznać się z informacją o decyzji (...).

W ocenie Sądu jako podstawę prawną żądania pozwu wskazać nadto należy przepisy art. 405 k.c. w zw. z art. 410 par. 1 i 2 k.c. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zgodnie natomiast z art. 410 par. 1 k.c. przepisy art. Poprzedzających stosuje się do w szczególności do świadczenia nienależnego. Przepis art. 410 par. 2 k.c. stanowi, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

Przesłanki bezpodstawnego wzbogacenia należy rozumieć specyficznie w przypadku nienależnego świadczenia, bowiem sam fakt jego spełnienia uzasadnia roszczenie kondykcyjne. W takim przypadku nie zachodzi potrzeba badania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło osobę, na rzecz której zostało spełnione. Z chwilą spełnienia świadczenia nienależnego powstaje roszczenie kondykcyjne, którego treścią jest obowiązek dokonania czynności faktycznej lub prawnej, stanowiącej świadczenie przeciwne do spełnionego. Innymi słowy świadczenie spełnione w wykonaniu nieważnego zobowiązania jest świadczeniem nienależnym, a zatem podlega zwrotowi jako korzyść majątkowa uzyskana bezpodstawnie kosztem świadczącego i to bez potrzeby ustalania, czy i w jakim zakresie spełnione świadczenie wzbogaciło osobę, na której rzecz świadczenie zostało spełnione, ani czy majątek spełniającego świadczenie uległ zmniejszeniu. Samo bowiem spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie świadczącego, a uzyskanie tego świadczenia przez odbiorcę - przesłankę jego wzbogacenia ( por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 14 kwietnia 2025 r. I ACa 1789/23; postanowienie SN z dnia 30 stycznia 2025 r. I CNP 17/24).

Dla uwzględnienia żądania pozwu w tym zakresie konieczne jest zatem łączne wykazanie obydwu przesłanek, tj. faktu spełnienia świadczenia i faktu braku obowiązku w tym zakresie, a ciężar dowodu co do tych okoliczności, spoczywa, na stronie powodowej. Stosownie bowiem do treści art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów złożonych przez strony, co do prawdziwości i wiarygodności których Sąd nie powziął zastrzeżeń. Strona pozwana, pomimo zobowiązania, nie złożyła dokumentów, o które wnioskowała powódka, jednakże w ocenie Sądu odmowa ich przedstawienia nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami procesowym dla pozwanych. W okolicznościach faktycznych sprawy, z powodów przedstawionych poniżej, ocena charakteru jednoosobowych działalności gospodarczych prowadzonych przez każdego z pozwanych, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Na wstępie wskazać należy, że w ocenie Sądu, przepis art. 21 a ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2026 r. poz. 9), daje podstawy do przyjęcia, że (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w H. jest legitymowana czynnie do żądania zapłaty kwot wypłaconej subwencji finansowej w zakresie, w jakim mają one charakter świadczenia nienależnego. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu Rada Ministrów może powierzyć Polskiemu Funduszowi (...) realizację rządowego programu udzielania wsparcia finansowego, w szczególności w formach, o których mowa w art. 13 ust. 1, lub w formach bezzwrotnych:

1) przedsiębiorcom - w związku ze skutkami (...)19;

2) przedsiębiorcom oraz innym podmiotom - w związku z zakazem, o którym mowa w art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej.

Ustęp 2 tego przepisu stanowi natomiast, że program rządowy określa w szczególności warunki i okres udzielania przedsiębiorcom lub innym podmiotom wsparcia finansowego, o którym mowa w ust. 1, sposób przygotowania i elementy rocznych planów udzielania tego finansowania oraz sprawozdawczości z ich realizacji.

Nie było sporne pomiędzy stronami, że pozwani jako wspólnicy spółki cywilnej pod nazwą (...) Z. R., S. P., złożyli wniosek o przyznanie subwencji finansowej oraz że na podstawie tego wniosku doszło pomiędzy stronami do skutecznego zawarcia umowy i wypłaty subwencji – decyzją z dnia 14 maja 2020 r. powódka poinformowała, że dokonała pozytywnej weryfikacji spełnienia przez przedsiębiorcę warunków otrzymania subwencji finansowej określonych w treści umowy w oparciu o oświadczenia złożone przez przedsiębiorcę w treści umowy. W treści umowy natomiast, co również nie było sporne, pozwani oświadczyli, że na dzień 31 grudnia 2019 r. mieli status mikroprzedsiębiorców.

Na podstawie załączonych do pozwu dokumentów, których prawdziwość i wiarygodność nie była kwestionowana, Sąd ustalił również, że złożone przez pozwanych oświadczenie o rozliczeniu subwencji finansowej datowane na 26 maja 2021 r. , w którym wnioskowali o zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji w kwocie nie większej niż 52 500 zł, również zostało zaakceptowane. Decyzją z dnia 9 września 2021 r. powódka wyliczyła zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji w wysokości wskazanej w oświadczeniu pozwanych, a pozostałą do spłaty wartość subwencji w kwocie 17 500 zł rozłożono na 24 miesięczne raty. Fakty te nie były przez żadną ze stron kwestionowane.

Spór dotyczył natomiast tego, czy pozwani, na dzień złożenia wniosku i zawarcia umowy mieli, zgodnie z oświadczeniem złożonym w umowie, status mikroprzedsiębiorcy, czy też status (...) w rozumieniu stanowiącego podstawę przyznania subwencji programu rządowego „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm".

Zgodnie z postanowieniami powyższego programu rządowego, objęci nim byli między innymi przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r., poz. 1292 ze zm.), tj. osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne niebędące osobą prawną, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą oraz wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej, będący mikro - małymi lub średnimi przedsiębiorcami spełniającymi następujące kryteria:

a) mikroprzedsiębiorca („mikrofirma”) – to przedsiębiorca, który łącznie spełnia następujące warunki: zatrudnia co najmniej 1 pracownika oraz nie więcej niż 9 pracowników z wyłączeniem właściciela oraz jego roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza kwoty 2 000 000 EUR,

Powyższa definicja pojęcia mikroprzedsiębiorcy oraz (...) odpowiada treści art. 7 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Program P. finansowej dla mikro -, małych i średnich przedsiębiorstw w powyższym brzmieniu został zatwierdzony przez Komisję Europejską decyzją z dnia 27 kwietnia 2020 r. Zgodnie z decyzją beneficjentami środków były mikro -, małe i średnie przedsiębiorstwa, przy czym pojęcia te miały być definiowane zgodnie z polska ustawą z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców.

Zgodnie natomiast z regulaminem ubiegania się o udział w programie rzędowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm” obowiązującym w dacie złożenia wniosku i zawarcia umowy beneficjent oznacza przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców, posiadającego status mikroprzedsiębiorcy lub (...), wnioskującego do (...) o udzielenie subwencji finansowej lub któremu (...) udzielił subwencji finansowej. Mikroprzedsiębiorca oznacza beneficjenta, który na 31 grudnia 2019 r. łącznie spełnia następujące warunki:

a) zatrudnia co najmniej jednego pracownika oraz nie więcej niż 9 pracowników (z wyłączeniem właściciela)

b) oraz jego roczny obrót za 2019 r. lub suma bilansowa za 2019 r. nie przekracza kwoty 2 mln euro.

E. i średni przedsiębiorca oznacza natomiast beneficjenta, który na 31 grudnia 2019 r. łącznie spełnia następujące warunki:

a) zatrudnia do 294 pracowników (z wyłączeniem właściciela),

b) jego roczny obrót roczny za 2019 r. nie przekroczył 50 000 000 EUR lub suma bilansowa za 2029 r. nie przekroczyła 43 000 000 EUR,

c) nie jest mikroprzedsiębiorcą,

d) nie jest beneficjentem finansowania udzielonego w ramach programu rządowego pt. „P. finansowa Polskiego Funduszu (...) dla (...)”.

Zgodnie z art. 21 a ust. 1 i 2 ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2026 r. poz. 9) Rada Ministrów może powierzyć Polskiemu Funduszowi (...) realizację rządowego programu udzielania wsparcia finansowego, w szczególności w formach, o których mowa wu, lub w formach bezzwrotnych:

1) przedsiębiorcom - w związku ze skutkami (...)19;

2) przedsiębiorcom oraz innym podmiotom - w związku z zakazem, o którym mowa w art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej.

Program rządowy określa w szczególności warunki i okres udzielania przedsiębiorcom lub innym podmiotom wsparcia finansowego, o którym mowa w ust. 1, sposób przygotowania i elementy rocznych planów udzielania tego finansowania oraz sprawozdawczości z ich realizacji.

W dacie złożenia wniosku i zawarcia umowy, Regulamin, definiując pojęcie mikroprzedsiębiorcy i (...), nie odwoływał się do innych warunków wskazanych w umowie oraz Załącznika I do Rozporządzenia Pomocowego. Odwołanie w tym zakresie zostało zawarte dopiero w Regulaminie przyjętym 13 kwietnia 2021 r. i wchodzącym w życie 28 kwietnia 2021 r. Zmiana regulaminu w tym zakresie nie może jednakże stanowić podstawy do oceny prawdziwości oświadczeń przedsiębiorcy złożonych 12 maja 2020 r. Zmiana zatem treści regulaminu po zawarciu umowy i wypłacie subwencji nie może wpływać na treść złożonego już oświadczenia ze skutkiem ex tunc i decydować o tym, że złożone oświadczenie należałoby zakwalifikować jako nieprawdziwe. Skuteczność czynności prawnej oceniać bowiem należy z punktu widzenia przepisów obowiązujących w dacie jej dokonania. W dacie złożenia wniosku i zawarcia umowy, a także i w dacie wydania decyzji o przyznaniu subwencji, przedsiębiorca – w świetle definicji osoby uprawnionej do udziału w programie zawartej w podstawowych informacjach o programie oraz w decyzji Komisji Europejskiej z dnia 27 kwietnia 2020 r., określając swój status nie miał obowiązku doliczenia do liczby zatrudnianych pracowników, pracowników zatrudnianych w przedsiębiorstwach partnerskich i powiązanych. Wskazanie w par. 10 ust. 3 regulaminu, że określając status mikroprzedsiębiorcy lub (...), beneficjent jest zobowiązany zweryfikować, czy zachodzą po jego stronie powiązania w ramach relacji łączących go z innymi przedsiębiorcami (m. w ramach grup kapitałowych), które mogą mieć następujący charakter i w razie konieczności sumować dane dotyczące przedsiębiorstw z nim powiązanych w sposób określony w tym postanowieniu, tj. między innymi do jego danych w zakresie liczby pracowników oraz rocznego obrotu i sumy bilansowej dolicza się w całości dane przedsiębiorstw powiązanych było zatem nieuprawnione. Program rządowy, określając warunki, jakie winien spełniać beneficjent pomocy, nie odwoływał się w tym zakresie do Załącznika I do Rozporządzenia Pomocowego i wskazanych tam kryteriów definiowania mikroprzedsiębiorcy oraz małego i średniego przedsiębiorcy. Najwyższa Izba Kontroli w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 25 lipca 2023 r., stwierdzono, że sposób wykonywania części zadań w Tarczy 1.0 nie był zgodny z Dokumentem Programowym Tarczy 1.0 i decyzją Komisji Europejskiej. Na etapie opracowywania Regulaminu do Programu Tarcza 1.0 (...) SA wprowadził odmienną od definicji przyjętej w Programie rządowym wprowadzonym uchwałą nr 50/2020 Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r. i w decyzji Komisji Europejskiej definicje mikroprzedsiębiorcy oraz definicje małego i średniego przedsiębiorcy, które zawężały krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o wparcie finansowe. Definicje te określił na podstawie przepisów Unii Europejskiej, tj. załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, podczas gdy Program Tarczy 1.0, przyjęty uchwałą Ministrów z dnia 27 kwietnia 2020 r. definiował powyższe pojęcia na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców i wskazywał, że kierunki dopuszczalności pomocy zostały określone w Tymczasowych Ramach Pomocy. Komisja Europejska decyzją z dnia 27 kwietnia 2020 r. znak C(2020) (...) final, schemat pomocy publicznej nr SA.(...) ((...)) zatwierdziła Program i pomoc publiczną udzielaną w ramach tego programu.

Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że oświadczenie pozwanych co do ich statusu mikroprzedsiębiorcy nie może zostać ocenione jako nieprawdziwe, opierało się bowiem na definicji beneficjenta oraz mikroprzedsiębiorcy zawartej w programie rządowym i regulaminie ubiegania się o udział w programie rzędowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm” obowiązującym w dacie złożenia wniosku i zawarcia umowy. Nie bez znaczenie jest również i fakt, że strona powodowa nie podważyła w żadnym trybie decyzji z dnia 9 września 2021 r. w sprawie zwolnienia z obowiązku zwrotu subwencji finansowej, która to decyzja została podjęta w związku ze złożonym przez pozwanych oświadczeniem o rozliczeniu subwencji finansowej. Uwzględnienie wniosku o zwolnienie z obowiązku zwrotu subwencji finansowej, zgodnie z wnioskiem pozwanych, wskazuje, że powódka nie miała wątpliwości co do prawidłowości rozliczenia subwencji.

Brak zatem podstaw do żądania zwrotu udzielonej subwencji jako świadczenia nienależnego w trybie postanowienie par. 3 ust. 6 zdanie drugie Regulaminu ubiegania się o udział w programie rządowym „Tarcza finansowa Polskiego Funduszu (...) dla małych i średnich firm” oraz przepisów 405 i nast. k.c.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zgodnie z postanowieniem par. 3 ust. 6 (...) może kontrolować prawdziwość informacji i oświadczeń złożonych w związku z zawarciem umowy przez przedsiębiorcę lub osobę go reprezentującą do czasu całkowitego zwrotu subwencji finansowej przez przedsiębiorcę. Jak wynika z harmonogramu spłaty subwencji (...) , spłata ostatniej raty miała nastąpić w dniu 25 września 2023 r. i strona powodowa nie przeczyła, że z tym dniem spłata subwencji nastąpiła. W tym też dniu wygasło uprawnienie powódki do badania prawdziwości złożonych oświadczeń. Czynności kontrolne podjęte po tej dacie oraz decyzje i wezwania do zapłaty kierowane do przedsiębiorcy po tej dacie były spóźnione i nie mogły wywołać skutku prawnego.

Zauważyć również należy, że w wystąpieniu pokontrolnym Najwyższej Izby Kontroli wskazano, że sposób wykonywania części zadań w Tarczy 1.0 nie był zgodny z Dokumentem Programowym Tarczy 1.0 i decyzją Komisji Europejskiej, co więcej nie zapewnił przedsiębiorcom transparentnych warunków korzystania z pomocy. W szczególności (...) Fundusz (...) Spółka Akcyjna w H. w dokumentach wykonawczych dla ww. Programu nie ustaliła jednoznacznych zasad określania statusu przedsiębiorstwa, co miało istotny wpływ na kwalifikowanie podmiotów do skorzystania ze wsparcia i określenie kwoty subwencji finansowej, co spowodowało, że niektórzy przedsiębiorcy, wnioskując o przyznanie środków, nie byli w stanie prawidłowo określić swojego statusu jako podmiotu uprawnionego do skorzystania z pomocy. Spółka nie zapewniła również, aby treść oświadczenia dotyczącego statusu mikroprzedsiębiorcy oraz (...) ujętego we wniosku o subwencję finansową (...) dla Tarczy 1.0 była tożsama z treścią oświadczenia wygenerowanego w umowie subwencji finansowej dla tego Programu. Niezapewnienie przez (...) SA spójności oświadczeń było w ocenie NIK nierzetelnym działaniem mogącym wprowadzić przedsiębiorców w błąd w kluczowej dla wnioskodawcy kwestii, tj. warunku, jaki przedsiębiorca musi spełnić, aby wziąć udział w programie Tarcza 1.0 i móc otrzymać wybraną formę wsparcia. Wskazać również należy, że z treści umowy o udzielenie subwencji wynika jednoznacznie, że po zawarciu umowy (...) zweryfikuje na podstawie informacji uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Ministerstwa Finansów dane przedstawione przez przedsiębiorcę i złożone oświadczenia i podejmie decyzję o wypłacie subwencji w wysokości wnioskowanej, wypłacie subwencji finansowej w wysokości mniejszej niż wnioskowana lub odmowie wypłaty subwencji finansowej (par. 2 pkt 7). W okolicznościach faktycznych sprawy powódka wydała decyzję pozytywną w sprawie subwencji, w treści której wprost wskazano, że decyzja została wydana po pozytywnej weryfikacji spełnienia przez przedsiębiorcę warunków otrzymania subwencji finansowej określonych w treści umowy w oparciu o oświadczenia złożone przez przedsiębiorcę w treści umowy. Również i oświadczenie o rozliczeniu subwencji i wniosek o zwolnienie z obowiązku jej zwrotu w kwocie nie większej niż 52 500 zł, zostały zaakceptowane. Z zeznań pozwanych wynika, że udzielona im subwencja została przeznaczona na cel przewidziany programem rządowym - ochronę miejsc pracy. Zważywszy na wydanie decyzji w sprawie zwolnienia pozwanych z obowiązku zwrotu subwencji finansowej, powódka nie miała wątpliwości co do prawidłowości wykorzystania przyznanej subwencji. Decyzja o częściowym umorzeniu subwencji wydana została 9 września 2021 r., zaś całkowita spłata subwencji, którą pozwani zobowiązani byli zwrócić, nastąpiła 25 września 2023 r. Po tym czasie umowa wygasała, a pozwani mieli prawo zakładać, że ich zobowiązania wobec (...) zostały spełnione. Wezwanie do zwrotu kwoty dochodzonej pozwem zostało skierowane do pozwanych pismem z dnia 10 listopada 2023 r., zaś pozew został wniesiony w dniu 13 czerwca 2024 r. W świetle całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, działania takie należy uznać za niezgodne z zasadą pewności prawa, która wymaga, aby strony mogły przewidzieć konsekwencje swoich działań na podstawie obowiązujących umów i przepisów. Mając nadto na uwadze, że celem tzw. tarcz antykryzysowych była ochrona przedsiębiorców i miejsc pracy oraz utrzymanie bieżącej działalności, co miało pomóc w przetrwaniu trudnego okresu lockdownów i ograniczeń gospodarczych, powództwo uznać należy za sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa i z zasadami współżycia społecznego. Jako takie, działanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony (vide: art. 5 k.c). Zaznaczyć nadto należy, że przedsiębiorcy składali wnioski o subwencje na podstawie regulaminów i wytycznych obowiązujących w czasie pandemii, które nierzadko były niejasne lub podlegały późniejszym zmianom. Po kilku latach od wypłaty subwencji Fundusz kwestionuje zgodność złożonej w maju 2020 r. dokumentacji z nowymi interpretacjami, mimo że w momencie ich składania były one zgodne z obowiązującymi zasadami. (źródło: https://www.prawo.pl/biznes/pfr-i-pozew-o-zwrot-subwencji-wyroki-sadow,(...).html).

„Taka praktyka narusza zasadę ochrony zaufania do organów publicznych, która jest fundamentem polskiego porządku prawnego. Należy bowiem zważyć, że (...) występuje w sporach z przedsiębiorcami jako spółka Skarbu Państwa, dysponująca w ramach programu rządowego Tarcza Finansowa środkami publicznymi. Każda osoba fizyczna lub prawna nawiązująca stosunek prawny z tak opisanym podmiotem ma prawo do działania w zaufaniu do Państwa stosownie do zasad wynikających z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Spółka Skarbu Państwa, dysponująca środkami publicznymi powinna przy tym działać w granicach prawa, zaś jej czynności powinny być staranne, przejrzyste i rzetelne” (cytat z artykułu: Polski Fundusz (...) a żądania zwrotu subwencji z tarcz antykryzysowych Kancelaria (...) | 25 marca 2025. Autor: E. M., adwokat, kancelaria (...); https://www.pit.pl/aktualnosci/polski-fundusz-rozwoju-a-zadania-zwrotu-subwencji-z-tarcz-antykryzysowych-(...) ).

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił powództwo.

O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z wyrażonymi w art. 98 par. 1 k.p.c. zasadami odpowiedzialności za wynik procesu i zwrotu kosztów celowych. Powódka, której roszczenia nie zostały uwzględnione, zobowiązana jest zatem zwrócić pozwanym poniesione przez nich koszty procesu, na które składa się, zgodnie z art. 98 par. 3 k.p.c.: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanych w osobie radcy prawnego, którego wysokość ustalono na podstawie par. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1947 ze zm.) na kwotę 3 600 zł. Od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu, Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

W powołaniu powyższej argumentacji orzeczono jak w sentencji.

Sędzia Małgorzata Janik-Białek