Wyrok z 27 lutego 2026, sygn. IV U 255/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lutego 2026 roku

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Adam Semiczek

Protokolant: Małgorzata Weres

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2026 roku we Wrocławiu

sprawy z odwołania C. U.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J.

z dnia 23 grudnia 2024 r. znak: (...) (...) (...).(...)-(...)

o zasiłek chorobowy

I.  oddala odwołanie;

II.  nieuiszczone koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt IV U 255/25

UZASADNIENIE

Ubezpieczony C. U. wniósł odwołanie od decyzji organu rentowego – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak: (...) (...) (...).(...)-(...), którą organ na podstawie art. 3 pkt 3, art. 37 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa przyznał prawo do zasiłku chorobowego za okres od 6 maja 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. od podstawy wymiaru 3.660,42 zł, a za okres od 1 lipca 2024 r. do 30 września 2024 r. od podstawy wymiaru 3.710,47 zł.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ rentowy wskazał, że ubezpieczony podlegał ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawartej z płatnikiem (...)Sp. z o.o. od 6 marca 2024 r., a od 3 kwietnia 2024 r. ubezpieczony stał się niezdolny do pracy. Dalej organ rentowy wskazał, iż do 5 maja 2024 r. pracodawca ubezpieczonego wypłacił mu wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy. Natomiast od 6 maja 2024 r. ubezpieczony był uprawniony do zasiłku chorobowego, którego płatnikiem był ZUS. Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowiło wynagrodzenie za miesiąc kwiecień 2024 r. Z dokumentacji przekazanej przez płatnika składek wynika, że ubezpieczony otrzymywał wynagrodzenie prowizyjne od wartości zawartej umowy sprzedaży. W miesiącu kwietniu 2024 r. ubezpieczony przepracował 1 dzień, w sytuacji gdy był zobowiązany przepracować 21 dni i osiągnął prowizję w wysokości 2.429,25 zł. Zakład pracy ubezpieczonego nie posiadał regulaminu wypłaty wynagrodzenia, a w załączniku do umowy o pracę zostały wskazane zasady obliczania wysokości prowizji, jednak brak było uregulowań dotyczących wpływu absencji chorobowej na wysokość prowizji. Zatem nie było podstaw, aby dokonać uzupełnienia wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru zasiłku według zasad przedstawionych w art. 37 ustawy zasiłkowej. Na marginesie organ rentowy podniósł, iż do podstawy wymiaru zasiłku została przyjęta uzyskana przez ubezpieczonego prowizja w kwocie faktycznej, a podstawa wymiaru zasiłku wyniosła zatem 2.096,20 zł. W związku z faktem, że ustalona podstawa wymiaru zasiłku była niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, została ona podwyższona do kwoty gwarantowanej.

Zaskarżając decyzję ubezpieczonych wniósł o jej uchylenie i ustalenie, że był uprawniony do zasiłku chorobowego za okres od 6 maja 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. od podstawy wymiaru zasiłku 35.216,15 zł. W uzasadnieniu swojego stanowiska ubezpieczony podniósł, iż w związku z tym, że stał się niezdolny do pracy w drugim miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego, podczas gdy pierwszy miesiąc ubezpieczenia chorobowego był niepełny oraz umowa o pracę nie przewidywała stałego wynagrodzenia, pracodawca wystąpił do organu rentowego z zapytaniem, w jaki sposób ma obliczyć podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego. Płatnik składek otrzymał odpowiedź w piśmie z dnia 7 maja 2024 r., że w przypadku ubezpieczonego podstawa wynagrodzenia chorobowego powinna stanowić kwota wynagrodzenia osiągnięta w kwietniu 2024 r. po uzupełnieniu zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy zasiłkowej, co też pracodawca uczynił wypłacając mu wynagrodzenie chorobowe od podstawy 35 216,15 zł. Wbrew wcześniejszym pismom organ rentowy ustalił wysokość podstawy wymiaru zasiłku od najniższego obowiązującego minimalnego wynagrodzenia i nie zastosował uzupełnienia wynagrodzenia zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej gdyż według niego w zakładzie pracy nie obowiązywał regulamin wypłaty wynagrodzeń oraz w umowie o pracę brak było uregulowań dotyczących wpływu absencji chorobowej na wysokość prowizji. Stanowisko to było o tyle zaskakujące, że zostało wydane dopiero ponad 6 miesięcy od spornego okresu. ZUS we wcześniej przesłanych pismach nic nie wspominał o żadnych regulaminach w zakładzie pracy oraz braku odpowiednich uregulowań w umowie o pracę. Organ rentowy nie podał żadnej podstawy prawnej wskazującej, że na wysokość zasiłku/wynagrodzenia chorobowego ma wpływ posiadanie regulaminu wynagrodzeń przez płatnika składek. Nadto ubezpieczony podniósł, iż niezrozumiałe było także że ZUS powołał się na brak uregulowań w umowie o pracę w sytuacji absencji chorobowej skoro umowa o pracę spełnia wszystkie niezbędne dane wymagane przez Kodeks Pracy (k. 3-5).

Odpowiadając na odwołanie, organ rentowy wniósł o jego oddalenie z uwagi na brak podstaw do jego uwzględnienia. Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji (k. 17-18).

Na dalszym etapie postępowania strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony C. U. urodził się (...)

W dniu 6 marca 2024 r. ubezpieczony zawarł z płatnikiem składek – (...) Sp. z o.o. z siedzibą we V. – umowę o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku Przedstawiciela Handlowego. Wynagrodzenie pracownika zostało ustalone jako wynagrodzenie prowizyjne, zgodnie z zasadami określonymi w Załączniku nr 1 do umowy o pracę, stanowiącym jej integralną część.

Załącznik nr 1 regulował w szczególności wysokość progów procentowych prowizji, sposób jej obliczania oraz warunki nabycia prawa do prowizji. Zarówno w treści umowy o pracę, jak i w powołanym załączniku, nie przewidziano jednak postanowień dotyczących zasad ustalania wynagrodzenia prowizyjnego w okresach niezdolności pracownika do pracy spowodowanej chorobą.

Płatnik składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą we V. – zatrudniał mniej niż 20 pracowników, a zatem nie był zobowiązany do wprowadzenia regulaminu pracy. W konsekwencji w zakładzie pracy nie funkcjonował żaden regulamin pracy określający organizację i porządek pracy oraz związane z tym prawa i obowiązki stron stosunku pracy.

Okoliczności bezsporne, a nadto:

- wiadomość e-mail z dn. 23.08.2024 r. – akta organu rentowego,

- umowa o pracę na czas nieokreślony z dn. 06.03.2024 r., (k. 6),

- załącznik nr 1 do umowy o pracę z dn. 06.03.2024 r., (k. 7-8).

Ubezpieczony w okresie od dnia 6 marca 2024 r. do dnia 31 marca 2024 r. uzyskał wynagrodzenie prowizyjne w łącznej wysokości 1.036,08 zł, wynikające z zawarcia trzech umów sprzedaży. Z uwagi na fakt, iż osiągnięta kwota prowizji nie przekroczyła obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia za pracę, pracodawca dokonał proporcjonalnego uzupełnienia wynagrodzenia ubezpieczonego do kwoty 3.636,00 zł brutto.

W miesiącu kwietniu 2024 r. ubezpieczony świadczył pracę wyłącznie w dniu 2 kwietnia 2024 r., uzyskując z tytułu zawarcia jednej umowy sprzedaży prowizję w wysokości 2.429,25 zł.

Począwszy od dnia 3 kwietnia 2024 r. do dnia 30 września 2024 r. ubezpieczony pozostawał niezdolny do pracy.

Dowód: - pismo płatnika składek z dn. 23.07.2024 r. – akta organu rentowego,

- zestawienie zaświadczeń ubezpieczonego z dn. 12.02.2025 r. – akta organu rentowego,

- zestawienie podstaw wymiaru składek ubezpieczonego – akta organu rentowego,

- wyjaśnienia ubezpieczonego C. U. złożone na rozprawie w dniu 28.01.2026 r. k. 38-38v.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2024 r. pracodawca ubezpieczonego zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we V., z wnioskiem o udzielenie informacji dotyczących prawidłowego sposobu ustalenia podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego przysługującego ubezpieczonemu w związku z orzeczoną czasową niezdolnością do pracy.

W odpowiedzi, pismem z dnia 7 maja 2024 r., organ rentowy poinformował płatnika składek, iż w przedstawionym stanie faktycznym wynagrodzenie prowizyjne uzyskiwane przez ubezpieczonego stanowiło wynagrodzenie o charakterze zmiennym, uzależnione od wartości osiągniętego przychodu ze sprzedaży. W konsekwencji organ wskazał, że przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczenia należy uwzględnić wynagrodzenie za miesiąc kwiecień 2024 r., po jego uzupełnieniu zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej.

Pracodawca, stosując się do uzyskanych wytycznych organu rentowego, wypłacił ubezpieczonemu wynagrodzenie za okres niezdolności do pracy przypadający od dnia 3 kwietnia 2024 r. do dnia 2 maja 2024 r.

Dowód: pismo płatnika składek z dn. 11.04.2024 r. – akta organu rentowego,

pismo organu rentowego z dn. 07.05.2024 r. – akta organu rentowego.

W dniu 29 maja 2024 r. płatnik składek – pracodawca ubezpieczonego – złożył wniosek o wypłatę na jego rzecz zasiłku chorobowego za okres od 3 maja 2024 r. do 31 maja 2024 r. W związku z koniecznością ustalenia przesłanek nabycia prawa do świadczenia organ rentowy wszczął postępowanie wyjaśniające.

W dniu 11 czerwca 2024 r. organ rentowy dokonał wypłaty zasiłku chorobowego za wskazany okres w kwocie 2.232,86 zł. Po otrzymaniu świadczenia ubezpieczony zwrócił się o wyjaśnienie sposobu ustalenia jego wysokości. Organ rentowy poinformował, iż wypłata miała charakter zaliczkowy, a postępowanie wyjaśniające dotyczące ustalenia prawa i podstawy wymiaru zasiłku pozostawało w toku. W dalszym etapie organ rentowy kontynuował wypłaty świadczeń, przyjmując jako podstawę wymiaru zasiłku minimalne wynagrodzenie za pracę.

Równolegle organ rentowy prowadził postępowanie w przedmiocie ustalenia podlegania ubezpieczonego obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą we V.. Postępowanie to zostało zakończone decyzją z dnia 6 listopada 2024 r., nr (...), którą organ rentowy umorzył postępowanie w całości.

Pismem z dnia 18 listopada 2024 r. ubezpieczony wystąpił o wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

Decyzją z dnia 23 grudnia 2024 r., znak: (...) (...) (...).(...)‑(...), organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do zasiłku chorobowego za okres od 6 maja 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. ustalając podstawę wymiaru świadczenia na kwotę 3.660,42 zł, natomiast za okres od 1 lipca 2024 r. do 30 września 2024 r. – na kwotę 3.710,47 zł.

Ubezpieczonemu wypłacono zasiłek chorobowy za okres od 6 maja 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. w łącznej kwocie 14.568,64 zł.

Okoliczności bezsporne, a nadto:

- zaświadczenie płatnika składek Z-3 z dn. 29.05.2024 r. – akta organu rentowego,

- informacja z dn. 07.06.2024 r. – akta organu rentowego,

- pismo ubezpieczonego z dn. 14.06.2024 r. – akta organu rentowego,

- pismo organu rentowego z dn. 27.06.2024 r. – akta organu rentowego,

- pismo organu rentowego z dn. 08.07.2024 r. – akta organu rentowego,

- pismo organu rentowego z dn. 01.08.2024 r. – akta organu rentowego,

- wniosek o zbadanie okoliczności związanych z ubezpieczeniem z dn. 11.09.2024 r. – akta organu rentowego,

- pismo organu rentowego z dn. 28.10.2024 r. – akta organu rentowego,

- odpowiedź na wniosek o zbadanie okoliczności związanych z ubezpieczeniem z dn. 06.11.2024 r. – akta organu rentowego,

- decyzja nr (...) z dn. 06.11.2024 r. – akta organu rentowego,

- pismo organu rentowego z dn. 12.11.2024 r. – akta organu rentowego,

- pismo organu rentowego z dn. 18.11.2024 r. – akta organu rentowego,

- wniosek ubezpieczonego z dn. 18.11.2024 r. – akta organu rentowego,

- pismo organu rentowego z dn. 02.12.2024 r. – akta organu rentowego,

- wniosek o zbadanie okoliczności związanych z ubezpieczeniem z dn. 09.12.2024 r. – akta organu rentowego,

- odpowiedź na wniosek o zbadanie okoliczności związanych z ubezpieczeniem z dn. 18.12.2024 r. – akta organu rentowego,

- decyzja znak: (...) (...) (...).(...)‑(...) z dn. 23.12.2024 r. – akta organu rentowego.

Sąd Rejonowy zważył co następuje:

Odwołanie jako bezzasadne podlegało oddaleniu.

W niniejszej sprawie odwołujący się C. U. domagał się zmiany decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. z dnia 23 grudnia 2024 r. znak: (...) (...) (...).(...)‑(...) poprzez ustalenie prawa do zasiłku chorobowego za okres od 6 maja 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. od podstawy wymiaru zasiłku 35.216,15 zł. Z kolei organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd działał w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazany w treści uzasadnienia, tj. o dowody z dokumentów przedłożonych przez strony oraz znajdujące się w aktach organu rentowego, dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie na podstawie art. 243 ² k.p.c., których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości stron ani Sądu.

Ponadto Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z przesłuchania stron, ograniczony do przesłuchania odwołującego się C. U.. Przeprowadzony dowód osobowy Sąd ocenił jako w pełni wiarygodny, gdyż zeznania odwołującego były spójne, konsekwentne i logiczne, a ponadto pozostawały w jednoznacznej korelacji z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym zarówno w aktach niniejszej sprawy, jak i w aktach organu rentowego.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 501 t.j.; dalej zwaną ustawą zasiłkową), świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 t.j.; dalej zwaną ustawą systemową), zwanym dalej "ubezpieczonymi".

Takimi świadczeniami są między innymi: zasiłek chorobowy (art. 2 ust. 1 ustawy), który przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, zasiłek macierzyński (art. 2 ust. 5 ustawy), który przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko oraz zasiłek opiekuńczy (art. 2 pkt 6 ustawy), który przysługuje na warunkach określonych w Rozdziale 7 ustawy zasiłkowej. Powyższe świadczenia przysługują więc osobie objętej ubezpieczeniem społecznym.

Z kolei w myśl art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

Zasiłek chorobowy jest świadczeniem, które przysługuje osobom ubezpieczonym w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Istotą zasiłku chorobowego jest kompensowanie utraty tych składników wynagrodzenia, których pracownik nie uzyskuje w okresie nieświadczenia pracy wskutek niezdolności do pracy z powodu swojej choroby. Istotą prawa do zasiłku chorobowego w nieprzerwanym okresie jest ciągła niezdolność do pracy potwierdzona zwolnieniem lekarskim i świadczenie pracy w jakimkolwiek dniu tego zwolnienia powoduje utratę prawa do zasiłku przyznanego za cały okres tego zwolnienia.

Ponadto prawo do zasiłków określonych w ustawie zasiłkowej i ich wysokość ustalają oraz zasiłki te wypłacają na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zasiłkowej:

1) płatnicy składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych, z zastrzeżeniem pkt 2 lit. d;

2) Zakład Ubezpieczeń Społecznych:

a) ubezpieczonym, których płatnicy składek zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych,

b) ubezpieczonym prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym,

c) ubezpieczonym będącym duchownymi,

d) osobom uprawnionym do zasiłków za okres po ustaniu ubezpieczenia,

e) ubezpieczonym podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu w Polsce z tytułu zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego.

Stosownie natomiast do art. 36 ust. 1 ustawy zasiłkowej podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu będącemu pracownikiem stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

Zasadą jest nadto, że do podstawy wymiaru zasiłku wlicza się premie, nagrody i inne składniki wynagrodzenia, przysługujące za okresy miesięczne, kwartalne i roczne (art. 42 ust. 1-3 ustawy zasiłkowej).

Co więcej w myśl art. 45 ust. 1 ustawy zasiłkowej podstawa wymiaru zasiłku chorobowego z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% tego wynagrodzenia.

W niniejszej sprawie stan faktyczny pozostawał między stronami bezsporny. Ustalono, że odwołujący się zawarł z płatnikiem składek – (...) Sp. z o.o. z siedzibą we V. – umowę o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku Przedstawiciela Handlowego. Wynagrodzenie odwołującego się zostało określone jako wynagrodzenie prowizyjne, zgodnie z zasadami wskazanymi w Załączniku nr 1 do umowy o pracę, stanowiącym jej integralną część. Załącznik ten regulował w szczególności wysokość progów procentowych prowizji, sposób jej obliczania oraz warunki nabycia prawa do prowizji. Zarówno w treści umowy o pracę, jak i w powołanym załączniku, nie przewidziano natomiast postanowień dotyczących zasad ustalania wynagrodzenia prowizyjnego za okresy niezdolności pracownika do pracy spowodowanej chorobą.

Bezsporne było również, że w okresie od 6 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. odwołujący się uzyskał wynagrodzenie prowizyjne w łącznej wysokości 1.036,08 zł, wynikające z zawarcia trzech umów sprzedaży. W miesiącu kwietniu 2024 r. świadczył pracę jedynie w dniu 2 kwietnia 2024 r., uzyskując z tytułu zawarcia jednej umowy prowizję w wysokości 2.429,25 zł. Nie było również sporne, że od dnia 3 kwietnia 2024 r. do dnia 30 września 2024 r. odwołujący się pozostawał niezdolny do pracy, a organ rentowy wypłacił mu zasiłek chorobowy, przyjmując jako podstawę wymiaru zasiłku minimalne wynagrodzenie za pracę.

Istota sporu sprowadzała się zatem do oceny, czy organ rentowy prawidłowo uznał, iż w okolicznościach sprawy brak było podstaw prawnych do dokonania uzupełnienia wynagrodzenia – zgodnie z zasadami określonymi w art. 37 ustawy zasiłkowej – które miałoby stanowić podstawę wymiaru przysługującego odwołującemu się zasiłku chorobowego.

Wynagrodzenie prowizyjne stanowi szczególny rodzaj wynagrodzenia za pracę, którego wysokość jest bezpośrednio uzależniona od efektów pracy pracownika, w szczególności od osiągniętych wyników sprzedażowych, wartości zawartych kontraktów, wygenerowanego obrotu bądź innych mierzalnych rezultatów jego aktywności zawodowej. Konstrukcja ta zakłada ścisły związek pomiędzy intensywnością i skutecznością pracy pracownika a wysokością należnego mu świadczenia, co sprawia, że jednym z immanentnych elementów wynagrodzenia prowizyjnego jest jego zmienność oraz niemożność przewidzenia jego wysokości w danym okresie rozliczeniowym. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że system prowizyjny znajduje zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do pracowników zatrudnionych na stanowiskach, na których kluczowe znaczenie mają wymierne wyniki pracy, a więc tam, gdzie możliwe jest obiektywne ustalenie efektów działalności pracownika.

Warunki nabycia prawa do prowizji oraz zasady jej obliczania powinny zostać w sposób jednoznaczny i precyzyjny określone w odpowiednich aktach wewnątrzzakładowych lub w treści stosunku pracy. Mogą one wynikać z regulaminu wynagradzania, regulaminu premiowania, odrębnego regulaminu prowizyjnego, zakładowego lub ponadzakładowego układu zbiorowego pracy, a także – co jest rozwiązaniem często spotykanym – z samej umowy o pracę. Niezależnie od formy, w jakiej zostaną ujęte, postanowienia dotyczące prowizji muszą spełniać wymóg konkretności i weryfikowalności, tak aby nie budziły wątpliwości co do przesłanek nabycia prawa do tego składnika wynagrodzenia oraz sposobu jego ustalenia. W judykaturze akcentuje się, że regulacje te powinny być sformułowane w sposób umożliwiający jednoznaczne ustalenie, czy pracownik spełnił warunki uprawniające go do otrzymania prowizji, a także w jakiej wysokości świadczenie to mu przysługuje (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2005 r., sygn. akt I PK 146/05, OSNP 2007/5-6/67).

Warto również podkreślić, że pracownik zatrudniony w systemie prowizyjnym podlega ochronie wynikającej z przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami, w miesiącu, w którym suma uzyskanych przez pracownika prowizji nie osiąga poziomu minimalnego wynagrodzenia, pracodawca zobowiązany jest do dokonania stosownego wyrównania. Mechanizm ten ma na celu zapewnienie pracownikowi minimalnego poziomu dochodu, niezależnie od zmiennego charakteru wynagrodzenia prowizyjnego oraz od czynników rynkowych, które mogą wpływać na możliwość osiągnięcia określonych wyników sprzedażowych. Wyrównanie to stanowi integralny element wynagrodzenia za pracę i podlega takim samym zasadom jak pozostałe składniki wynagrodzenia, w tym w zakresie oskładkowania oraz uwzględniania przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy zasiłkowej, w sytuacji gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie, które ubezpieczony będący pracownikiem osiągnąłby, gdyby przepracował pełny miesiąc kalendarzowy. Przepis ten wprowadza zatem szczególną regulację, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady wynikającej z art. 36 ustawy zasiłkowej, zgodnie z którą podstawę wymiaru zasiłku ustala się na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Ratio legis art. 37 ustawy polega na zapewnieniu pracownikowi, który nie zdążył przepracować pełnego miesiąca ubezpieczenia chorobowego, podstawy wymiaru świadczenia odpowiadającej jego rzeczywistemu potencjałowi zarobkowemu, a nie przypadkowej wysokości wynagrodzenia uzyskanego w niepełnym miesiącu pracy.

Art. 37 ust. 2 ustawy zasiłkowej doprecyzowuje sposób ustalania podstawy wymiaru zasiłku w zależności od rodzaju wynagrodzenia przysługującego pracownikowi. Ustawodawca przewidział trzy odrębne mechanizmy obliczeniowe, dostosowane do charakteru wynagrodzenia oraz do tego, czy pracownik uzyskał jakiekolwiek wynagrodzenie w miesiącu, w którym powstała niezdolność do pracy.

Po pierwsze, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłkowej, jeżeli wynagrodzenie pracownika zostało określone w stałej miesięcznej wysokości, podstawę wymiaru zasiłku stanowi wynagrodzenie miesięczne wynikające z umowy o pracę lub innego aktu kreującego stosunek pracy. W takim przypadku ustawodawca przyjmuje fikcję prawną, zgodnie z którą pracownik – gdyby przepracował pełny miesiąc – otrzymałby wynagrodzenie w wysokości określonej w umowie. Mechanizm ten ma zastosowanie wyłącznie do wynagrodzeń o charakterze stałym, niepodlegających wahaniom zależnym od wyników pracy.

Po drugie, art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej reguluje sytuację, w której pracownik przepracował choćby jeden dzień w miesiącu powstania niezdolności do pracy, a jego wynagrodzenie ma charakter zmienny lub mieszany. Dotyczy to zarówno przypadków, w których wynagrodzenie zasadnicze określono stawką godzinową, akordową, jak i sytuacji, w których wynagrodzenie zasadnicze określono stawką miesięczną, lecz pracownik otrzymuje również składniki zmienne, takie jak premie czy prowizje. W takim przypadku podstawę wymiaru zasiłku ustala się poprzez podzielenie wynagrodzenia osiągniętego za przepracowane dni robocze przez liczbę dni faktycznie przepracowanych, a następnie pomnożenie otrzymanego wyniku przez liczbę dni, które pracownik był obowiązany przepracować w danym miesiącu. Celem tego mechanizmu jest ustalenie hipotetycznego wynagrodzenia, jakie pracownik uzyskałby, gdyby przepracował pełny miesiąc, przy zachowaniu proporcji wynikającej z jego rzeczywistego wynagrodzenia za przepracowaną część miesiąca.

Po trzecie, art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy zasiłkowej znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy pracownik nie osiągnął w miesiącu powstania niezdolności do pracy żadnego wynagrodzenia. W takim przypadku podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętna miesięczna wysokość zmiennych składników wynagrodzenia wypłaconych pracownikom zatrudnionym na takim samym lub podobnym stanowisku pracy u tego samego pracodawcy. Rozwiązanie to ma charakter subsydiarny i służy ustaleniu podstawy wymiaru świadczenia w sposób możliwie najbardziej zbliżony do realiów zakładu pracy, przy jednoczesnym zapewnieniu, że pracownik nie zostanie pozbawiony prawa do świadczenia z powodu braku wynagrodzenia w miesiącu powstania niezdolności do pracy.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że art. 37 ustawy zasiłkowej ma charakter przepisu szczególnego, którego celem jest ochrona pracownika znajdującego się w początkowym okresie zatrudnienia, gdy niezdolność do pracy powstaje przed upływem pełnego miesiąca ubezpieczenia chorobowego. Jak wskazuje się w doktrynie, przepis ten wiąże podstawę wymiaru zasiłku z wynagrodzeniem, które pracownik otrzymałby, gdyby przepracował pełny miesiąc, co ma na celu uniknięcie sytuacji, w której wysokość świadczenia byłaby ustalana na podstawie przypadkowo niskiego wynagrodzenia uzyskanego w niepełnym miesiącu pracy ( por. K. Stopka, Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz, wyd. II, LEX 2025).

W świetle powyższego art. 37 ustawy zasiłkowej stanowi kompleksową regulację dotyczącą ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w sytuacjach, w których pracownik nie przepracował pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego. Przepis ten ma charakter obligatoryjny i znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy spełniona jest przesłanka czasowa dotycząca powstania niezdolności do pracy. Jednocześnie jego wykładnia musi uwzględniać cel, jakim jest zapewnienie pracownikowi świadczenia odpowiadającego jego rzeczywistemu potencjałowi zarobkowemu, a nie przypadkowym okolicznościom związanym z krótkim okresem zatrudnienia.

W realiach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, mechanizmy określone w art. 37 ustawy zasiłkowej nie mogły znaleźć zastosowania przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego odwołującego się, z uwagi na specyfikę jego wynagrodzenia oraz okoliczności faktyczne dotyczące przebiegu zatrudnienia i powstania niezdolności do pracy. W konsekwencji prawidłowym punktem odniesienia pozostawała ogólna zasada wynikająca z art. 45 ustawy zasiłkowej, przewidująca minimalną gwarantowaną podstawę wymiaru świadczenia.

Przede wszystkim należy podkreślić, że ratio legis art. 37 ustawy zasiłkowej polega na ustaleniu hipotetycznego wynagrodzenia, jakie pracownik osiągnąłby, gdyby przepracował pełny miesiąc kalendarzowy, w sytuacji gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca ubezpieczenia chorobowego. Konstrukcja ta zakłada jednak, że istnieją obiektywne i weryfikowalne podstawy do ustalenia takiego hipotetycznego wynagrodzenia, a więc że wynagrodzenie pracownika – choć zmienne – pozostaje w pewnym stopniu przewidywalne i oparte na powtarzalnych zasadach, które pozwalają na odtworzenie jego potencjalnego poziomu w pełnym miesiącu pracy.

W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła. Wynagrodzenie odwołującego się zostało określone wyłącznie jako wynagrodzenie prowizyjne, uzależnione od wartości zawartych umów sprzedaży, przy czym zarówno umowa o pracę, jak i Załącznik nr 1 do niej nie zawierały żadnych postanowień dotyczących zasad ustalania prowizji w okresach absencji chorobowej, ani też nie przewidywały mechanizmu pozwalającego na ustalenie, w sposób choćby przybliżony, jakie wynagrodzenie pracownik osiągnąłby, gdyby przepracował pełny miesiąc. Co więcej, w zakładzie pracy nie obowiązywał regulamin wynagradzania ani jakikolwiek inny akt wewnątrzzakładowy, który mógłby stanowić podstawę do ustalenia przeciętnego poziomu prowizji lub zasad jej naliczania w sytuacjach nieświadczenia pracy.

Wynagrodzenie prowizyjne odwołującego się miało charakter całkowicie zmienny, a jego wysokość była bezpośrednio uzależniona od indywidualnych wyników sprzedażowych, które – jak wynika z materiału dowodowego – były incydentalne i nie wykazywały żadnej stabilności ani powtarzalności. W okresie od 6 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. odwołujący się uzyskał prowizję w łącznej wysokości 1.036,08 zł, co wymagało wyrównania jego miesięcznego wynagrodzenia do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. W miesiącu kwietniu 2024 r. przepracował jedynie jeden dzień, uzyskując prowizję w wysokości 2.429,25 zł. Już ta dysproporcja – pomiędzy wynagrodzeniem za niemal cały miesiąc marzec a wynagrodzeniem za jeden dzień kwietnia – jednoznacznie wskazuje, że wynagrodzenie prowizyjne odwołującego się było skrajnie niestabilne i nie pozwalało na wyprowadzenie jakiejkolwiek miarodajnej średniej, która mogłaby stanowić podstawę do uzupełnienia wynagrodzenia zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej.

W tym kontekście należy podkreślić, że art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej znajduje zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy wynagrodzenie pracownika – choć zmienne – pozwala na ustalenie jego hipotetycznej wysokości w pełnym miesiącu pracy poprzez proporcjonalne przeliczenie wynagrodzenia uzyskanego za przepracowaną część miesiąca. Mechanizm ten zakłada, że wynagrodzenie za przepracowane dni stanowi reprezentatywną podstawę do ustalenia wynagrodzenia za cały miesiąc. W przypadku odwołującego się założenie to nie mogło zostać spełnione. Wynagrodzenie uzyskane w dniu 2 kwietnia 2024 r. było wynikiem jednorazowej transakcji sprzedażowej, której wartość nie wynikała z żadnych powtarzalnych czynników, lecz była efektem incydentalnego zdarzenia gospodarczego. Nie sposób zatem przyjąć, że odwołujący się – gdyby przepracował cały miesiąc kwiecień – uzyskałby prowizję w wysokości odpowiadającej wielokrotności prowizji uzyskanej za jeden dzień pracy.

Co więcej, odwołujący się pozostawał niezdolny do pracy od dnia 3 kwietnia 2024 r., a więc już od drugiego dnia roboczego miesiąca. W praktyce oznacza to, że jego aktywność zawodowa w miesiącu powstania niezdolności do pracy ograniczyła się do jednego dnia, co dodatkowo wyklucza możliwość uznania, że wynagrodzenie uzyskane w tym dniu może stanowić podstawę do ustalenia hipotetycznego wynagrodzenia za cały miesiąc. W ocenie Sądu Rejonowego rozpoznającego niniejszą sprawę art. 37 ustawy zasiłkowej nie może być stosowany w sposób prowadzący do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku w wysokości oderwanej od realnych możliwości zarobkowych pracownika, a tym bardziej w sposób prowadzący do sztucznego zawyżenia świadczenia.

W niniejszej sprawie zastosowanie art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej prowadziłoby do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku na poziomie 44.020,20 zł, co oznaczałoby, że odwołujący się – gdyby przepracował cały miesiąc kwiecień – uzyskałby prowizję w wysokości ponad czterdziestodwukrotnie wyższej niż ta, którą uzyskał w blisko całym miesiącu marcu, oraz ponad osiemnastokrotnie wyższej niż prowizja uzyskana za jeden dzień kwietnia. Taki rezultat pozostawałby w oczywistej sprzeczności z zasadą ekwiwalentności świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz z funkcją zasiłku chorobowego jako świadczenia kompensacyjnego, a nie dochodowego.

Należy podkreślić, że celem ustawy zasiłkowej nie jest zapewnienie pracownikowi świadczenia odpowiadającego hipotetycznym, maksymalnym lub przypadkowo wysokim wynikom sprzedażowym, lecz rekompensata utraconego dochodu w okresie niezdolności do pracy. Zasiłek chorobowy ma charakter kompensacyjny, a nie dochodowy. Jego wysokość powinna odzwierciedlać realny poziom wynagrodzenia pracownika, a nie prowadzić do sztucznego wzbogacenia ubezpieczonego kosztem systemu ubezpieczeń społecznych. W niniejszej sprawie zastosowanie art. 37 ustawy zasiłkowej prowadziłoby do takiego właśnie rezultatu.

W tym kontekście Sąd uznał również, że wcześniejsze stanowisko organu rentowego, wyrażone w piśmie z dnia 7 maja 2024 r., nie mogło determinować sposobu ustalenia podstawy wymiaru zasiłku. Po pierwsze, analiza tego pisma prowadzi do wniosku, że organ rentowy oparł się wyłącznie na ogólnym założeniu, iż wynagrodzenie prowizyjne ma charakter zmienny, co automatycznie – w ocenie organu – uzasadniało zastosowanie art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej. Organ nie dokonał jednak żadnej oceny, czy wynagrodzenie uzyskane przez odwołującego się w miesiącu powstania niezdolności do pracy było reprezentatywne, ani czy istnieją jakiekolwiek podstawy do ustalenia hipotetycznego wynagrodzenia za pełny miesiąc. Pismo to miało zatem charakter ogólny i schematyczny, nieuwzględniający specyfiki wynagrodzenia prowizyjnego odwołującego się oraz realiów jego zatrudnienia.

Po drugie, nawet gdyby przyjąć, że organ rentowy początkowo błędnie zakwalifikował sytuację odwołującego się, to nie budzi wątpliwości, że organ był uprawniony – a wręcz zobowiązany – do zmiany swojego stanowiska po przeprowadzeniu pełnego postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organ rentowy ma obowiązek ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością i wydać decyzję odpowiadającą prawu, niezależnie od wcześniejszych, niewiążących informacji udzielonych płatnikowi składek. Informacja udzielona w trybie zapytania nie stanowi decyzji administracyjnej, nie wywołuje skutków prawnych i nie wiąże organu w późniejszym postępowaniu. Organ rentowy był zatem uprawniony do skorygowania swojego stanowiska po analizie dokumentacji płacowej, charakteru wynagrodzenia odwołującego się oraz okoliczności powstania niezdolności do pracy.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez odwołującego się w piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2025 r. Sąd uznał, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że odwołujący się opiera swoją argumentację na założeniu, iż sam fakt otrzymywania wynagrodzenia prowizyjnego – jako wynagrodzenia o charakterze zmiennym – automatycznie przesądza o konieczności zastosowania art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej. Stanowisko to jest jednak zbyt daleko idące i abstrahuje od treści tego przepisu, jego funkcji oraz warunków jego zastosowania.

Przepis art. 37 ustawy zasiłkowej nie znajduje zastosowania wyłącznie z tego powodu, że wynagrodzenie pracownika ma charakter zmienny. Przepis ten ma charakter szczególny i jego zastosowanie jest uzależnione od spełnienia określonych przesłanek, w tym przede wszystkim od tego, czy wynagrodzenie uzyskane w miesiącu powstania niezdolności do pracy – choćby za jeden dzień – może stanowić podstawę do ustalenia hipotetycznego wynagrodzenia za pełny miesiąc pracy. Innymi słowy, wynagrodzenie to musi być reprezentatywne, a jego wysokość musi pozostawać w racjonalnej proporcji do potencjalnych zarobków pracownika w pełnym miesiącu. W przeciwnym razie zastosowanie art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy prowadziłoby do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku w sposób oderwany od rzeczywistości, co pozostawałoby w sprzeczności zarówno z celem ustawy, jak i z zasadą ekwiwalentności świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Odwołujący się pomija tę fundamentalną kwestię, sprowadzając wykładnię art. 37 ustawy zasiłkowej wyłącznie do wykładni językowej, abstrahując od kontekstu normatywnego i funkcjonalnego. Tymczasem wykładnia językowa nie może być oderwana od ratio legis przepisu, zwłaszcza w sytuacji, gdy literalne zastosowanie normy prowadziłoby do rezultatów oczywiście sprzecznych z zasadami systemu ubezpieczeń społecznych. W niniejszej sprawie zastosowanie art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej skutkowałoby ustaleniem podstawy wymiaru zasiłku na poziomie 44.020,20 zł, co oznaczałoby, że odwołujący się – gdyby przepracował cały miesiąc kwiecień – uzyskałby prowizję ponad czterdziestodwukrotnie wyższą niż w miesiącu poprzednim i ponad osiemnastokrotnie wyższą niż prowizja uzyskana za jeden dzień pracy. Taki rezultat jest nie tylko nieracjonalny, ale przede wszystkim sprzeczny z istotą świadczeń chorobowych, które mają charakter kompensacyjny, a nie dochodowy.

Odwołujący się powołuje się również na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące konieczności ścisłej wykładni przepisów ustawy zasiłkowej. Sąd w pełni podziela ten pogląd, jednakże podkreśla, że ścisła wykładnia nie oznacza wykładni oderwanej od sensu normy i jej funkcji. Wskazane przez odwołującego się orzeczenia dotyczą zakazu wykładni rozszerzającej lub zwężającej przepisów dotyczących prawa do świadczeń, jednak nie oznaczają, że przepisy te należy stosować w sposób mechaniczny, bez uwzględnienia ich konstrukcji i celu. W niniejszej sprawie to właśnie ścisła wykładnia art. 37 ustawy zasiłkowej prowadzi do wniosku, że przepis ten nie może znaleźć zastosowania, ponieważ jego przesłanki nie zostały spełnione. Wynagrodzenie uzyskane przez odwołującego się w miesiącu powstania niezdolności do pracy nie było reprezentatywne, a jego wysokość była wynikiem incydentalnej transakcji, która nie pozwalała na ustalenie hipotetycznego wynagrodzenia za pełny miesiąc pracy.

Odwołujący się podnosi również, że art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy zasiłkowej nie uzależnia jego zastosowania od istnienia regulaminu wynagradzania u płatnika składek. Sąd zgadza się, że przepis ten nie przewiduje takiego warunku, jednakże argument ten jest chybiony. Organ rentowy nie odmówił zastosowania art. 37 ustawy z powodu braku regulaminu wynagradzania, lecz dlatego, że brak było jakichkolwiek obiektywnych podstaw do ustalenia hipotetycznego wynagrodzenia za pełny miesiąc pracy. Brak regulaminu wynagradzania był jedynie okolicznością potwierdzającą, że w zakładzie pracy nie istniały żadne normy pozwalające na ustalenie przeciętnego poziomu prowizji, co dodatkowo uniemożliwiało zastosowanie art. 37 ustawy zasiłkowej.

Wreszcie, odwołujący się zarzuca organowi rentowemu, że nie odniósł się do jego argumentacji prawnej. Sąd zauważa, że organ rentowy w zaskarżonej decyzji przedstawił podstawy prawne swojego stanowiska, a jego obowiązkiem było wydanie decyzji zgodnej z prawem, a nie zgodnej z oczekiwaniami odwołującego się. Organ rentowy był również uprawniony do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia 7 maja 2024 r., które nie miało charakteru decyzji administracyjnej i nie wiązało organu w późniejszym postępowaniu. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej organ rentowy miał obowiązek ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością i wydać decyzję odpowiadającą prawu, co też uczynił.

W świetle powyższego Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było podstaw do zastosowania art. 37 ustawy zasiłkowej, gdyż wynagrodzenie prowizyjne odwołującego się nie pozwalało na ustalenie hipotetycznego wynagrodzenia za pełny miesiąc pracy w sposób zgodny z celem i konstrukcją tego przepisu. W konsekwencji organ rentowy prawidłowo zastosował art. 45 ustawy zasiłkowej, ustalając podstawę wymiaru zasiłku chorobowego na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% tego wynagrodzenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie I. sentencji wyroku, na mocy przepisu art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., oddali odwołanie w całości.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 959 t.j.), strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa. Wobec powyższego w punkcie II. sentencji wyroku Sąd koszty postępowania zaliczył na rachunek Skarbu Państwa.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w wyroku.