Zarządzenie z 3 marca 2026, sygn. IX U 173/25
sygn. akt IX U 173/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 18 grudnia 2023 r. znak (...), nr sprawy (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił H. B. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 26 sierpnia 2023 r. do 25 września 2023 r. oraz zobowiązał odwołującego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami w łącznej kwocie 7 140,75 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odwołujący miał uczestniczyć w wystawie makiet kolejowych w dniach 9-10 września 2025 r., tj. w okresie kiedy przebywał na zwolnieniu lekarskim.
H. B. wniósł odwołanie od wymienionej decyzji w dniu 20 lutego 2025 r., wnosząc o: przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na faktyczne i skuteczne doręczenie decyzji dopiero w dniu 20 stycznia 2025 r., a także uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie, że przysługuje mu prawo do zasiłku chorobowego za okres wskazany w decyzji z uwagi na wydanie decyzji bez oparcia na wiarygodnych dowodach, a jedynie na podstawie fałszywego donosu i źle zinterpretowanych wyjaśnień. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 18 listopada 2023 r. otrzymał z ZUS pismo o wszczęciu kontroli prawidłowości wykorzystania świadczenia. W dniu 20 listopada 2023 r. złożył wyczerpujące wyjaśnienia przez platformę (...). Od tego czasu przez ponad rok nie otrzymał żadnego pisma, co pozwoliło mu domniemać, że sprawa została skutecznie zakończona na jego korzyść. Dopiero w dniu 18 grudnia 2024 r. otrzymał zawiadomienie o wszczęciu egzekucji. W dniu 23 grudnia 2024 r. udał się do siedziby organu w celu uzyskania informacji na ten temat i dowiedział się, że rok wcześniej, tj. 18 grudnia 2023 r. (rok wcześniej) została wydano decyzję o odmowie przyznania prawa do zasiłku chorobowego i wezwano go do zwrotu pobranego świadczenia. Tymczasem odwołujący nie był świadomy wydania niekorzystnej dla niego decyzji i nie miał możliwości podjęcia jakichkolwiek działań, w tym złożenia odwołania. W dniu 14 stycznia 2025 r. złożył wniosek do ZUS w formie elektronicznej o wydanie mu przedmiotowej decyzji. Decyzja została mu przesłana drogą elektroniczną w dniu 20 stycznia 2025 r. i dopiero wtedy mógł po raz pierwszy zapoznać się z jej treścią. Ponadto wskazał, że nie jest prawdą, że wykorzystał zwolnienie niezgodnie z przeznaczeniem. Nie wystawiał makiet pojazdów szynowych w Galerii (...) w dniach 9 i 10 września 2023 r. w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Pojawił się tam jedynie jako osoba postronna, przechodząc obok wystawy, gdy udał się do apteki zlokalizowanej w (...) W.. Ponadto w dniu 14 lipca 2023 r. został napadnięty o pobity przez kolegę z pracy (który następnie złożył donos do ZUS) i doznał urazu głowy, a w trakcie zwolnienia lekarskiego lekarz zalecił mu prowadzenie normalnego, aktywnego trybu życia w celu sprawdzenia czy doznane urazy nie powodują dysfunkcji i zaburzeń do wykonywania zawodu maszynisty.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o odrzucenie odwołania w całości jako złożonego po upływie ustawowego terminu. Z ostrożności procesowej, gdyby Sąd nie podzielił wniosku o odrzucenie odwołania, wniósł zaś o oddalenie odwołania w całości. W uzasadnieniu organ wskazał, ze odwołujący nie odebrał przesyłki ZUS dwukrotnie awizowanej, zawierającej decyzji, a która to przesyłka została zwrócona do ZUS. Dodatkowo, odwołujący miał uczestniczyć w wystawie makiet kolejowych w dniach 9-10 września 2025 r., czyli w okresie kiedy przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od 26 sierpnia 2023 r. do 29 września 2023 r. Jak wskazano, w wyjaśnieniach odwołujący przyznał się do uczestnictwa w tym dniu na wystawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
H. B. pracuje jako maszynista w (...) S.A. Ponadto prowadzi własną działalność gospodarczą pod firmą (...)model H. B.. W jej ramach zajmuje się wykonywaniem modeli makiet pojazdów szynowych, takich jak pociągi.
Niesporne, a nadto dowód : przesłuchanie odwołującego – k. 34-37
W dniu 14 lipca 2023 r. około godziny 7:15, kolega z pracy C. Ł. po krótkiej kłótni uderzył odwołującego, w następstwie czego ten upadł na peron i chwilowo stracił świadomość. Zdarzenie zostało uznane za wypadek przy pracy.
Niesporne, a nadto dowód: przesłuchanie odwołującego – k. 34-37, Karta Wypadku w Drodze do Pracy – k. 4-5
W wyniku tego zdarzenia H. B. doznał urazu głowy w postaci wstrząsu mózgu i urazu układu ruchu w zakresie kończyn górnych, a także nastąpiły u niego patologiczne ruchy mimowolne. W dniu 25 lipca 2023 r. odwołujący otrzymał zalecenie od lekarza neurologa, by na okres 3 miesięcy nie wykonywał pracy związanej bezpośrednio z prowadzeniem pojazdów. Otrzymał jednocześnie zalecenie, by w trakcie zwolnienia lekarskiego prowadził normalny, aktywny tryb życia w celu sprawdzenia czy doznane urazy nie powodują dysfunkcji i zaburzeń do wykonywania zawodu maszynisty.
W wyniku zdarzenia H. B. był niezdolny do pracy od dnia 14 lipca 2023 r., tj. od dnia wypadku do 25 września 2023 r. M.in. wystawiono zaświadczenie lekarskie za okres od 26 sierpnia 2023 r. do 25 września 2023 r. W zaświadczeniu lekarskim oznaczono, że H. B. może chodzić.
Za okres niezdolności do pracy H. B. wypłacono zasiłek chorobowy.
Dowód : przesłuchanie odwołującego – k. 34-37, zaświadczenie lekarskie (...) k. 68, dokumentacja medyczna – k. 74-75, 167-187, w tym zaświadczenie neurologa z 25.07.2023 r. – k. 182
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia 12 października 2023 r., na skutek anonimowego donosu, zażądał od H. B. wyjaśnień odnośnie tego czy i w jakim charakterze brał udział w wystawie makiet kolejowych w Galerii (...) w dniach 9-10 września 2023 r. Na pierwsze pismo odwołujący nie odpowiedział z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie. Następnie H. B. w dniu 20 listopada 2023 r. w piśmie wysłanym do ZUS elektronicznie wyjaśnił swoją obecność na wystawie, wskazując że był jednym z wielu jej obserwatorów, nie biorąc czynnego udziału w wystawie. Po złożonych wyjaśnieniach H. B. nie otrzymał żadnej informacji zwrotnej od organu i był przekonany, że sprawa została wyjaśniona na jego korzyść.
Dowód: pismo z 12 października 2023 r. ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru – k. 2, 3 akt organu, protokół z dnia 2 listopada 2023 r. – k. 9 akt organu, wyjaśnienia odwołującego z dnia 20 listopada 2023 r. – k. 15 akt organu, przesłuchanie odwołującego – k. 34-37, zeznania świadka Z. B. – k. 59 - 61
W grudniu 2024 r. tuż przed P. Bożego Narodzenia H. B. otrzymał kopię decyzji windykacyjnej zaadresowanej do jego pracodawcy o potrąceniu z jego wynagrodzenia za pracę nienależnie pobranego zasiłku chorobowego otrzymanego we wrześniu 2023 r. Przesyłka z decyzją windykacyjną została doręczona do domu rodziców odwołującego.
Po P. Bożego Narodzenia 2024 r. H. B. udał się do ZUS, aby wyjaśnić zaistniałą sytuację. Pracownik ZUS wskazał odwołującemu, że została wydana decyzja odmowna w sprawie zasiłku chorobowego i wysłana do niego listem poleconym. Odwołujący poprosił go wydanie decyzji, ale ten powiedział, że nie może tego zrobić. oraz pouczył odwołującego i że powinien wystąpić z osobnym wnioskiem o wydanie decyzji.
Dowód : przesłuchanie odwołującego – k. 34-37, zeznania świadka Z. B. – k. 59-60
H. B. w dniu 14 stycznia 2025 r. w formie elektronicznej złożył wniosek o wydanie mu decyzji z dnia 18 grudnia 2023 r. odmawiającej prawa do zasiłku chorobowego.
Po rozpatrzeniu wniosku organ przesłał mu decyzję w formie elektronicznej w dniu 20 stycznia 2025 r.
Niesporne, a nadto dowód: decyzja ZUS – k. 19 akt organu, wniosek o wydanie decyzji wraz z danymi podpisu elektronicznego – k. 22-23 akt organu, odpowiedź organu – k. 24 akt organu, przesłuchanie odwołującego – k. 34-37, zeznania świadka Z. B. – k. 59-60
H. B. zapoznał się pierwszy raz z decyzją z dnia 18 grudnia 2023 r. w dniu 20 stycznia 2025 r.
Dowód: przesłuchanie odwołującego – k. 34-37
H. B. złożył odwołanie od tej decyzji w dniu 20 lutego 2025 r.
Niesporne, a nadto dowód: odwołanie – k. 6-7
Organ wysłał pocztą decyzję z dnia 18 grudnia 2023 r. H. B.. Przesyłka została jednak zwrócona do ZUS jako niepodjęta w terminie. Na kopercie była adnotacja o awizacji przesyłki w dniach 22 grudnia 2023 r. oraz 2 stycznia 2024 r.
Dowód : przesyłka - k. 18 akt organu
Od 2023 r. występował problem z działalnością Poczty P. w punkcie pocztowym przy ul. (...) w E. pod O., właściwym dla miejsca zamieszkania H. B.. Wielokrotnie mieszkańcy zgłaszali skargi na nienależyte wykonywanie usług pocztowych przez pracujących tam listonoszy. Listonosze niejednokrotnie doręczali korespondencje z dużym opóźnieniem lub w ogóle jej nie doręczali. Ponadto w razie nieobecności pozostawiali adresatom przesyłek tylko jedno awizo, a niekiedy nie pozostawiali żadnego awiza. W związku z narastającym problemem pocztowym w gminie V. interwencję poselską podjęła posłanka S. T.. Interwencji dokonywała również ówczesna wójt gminy V. S. A..
H. B. wielokrotnie zgłaszał problemy na poczcie w sprawie problemów z doręczaniem przesyłek przez listonosza, na co otrzymywał odpowiedź, że zostanie zwrócona mu uwaga.
Listonosze przesyłki czasami zostawiali w domu rodziców odwołującego, tj. Z. i V. B. z uwagi na bliską odległość ich miejsca zamieszkania od miejsca zamieszkania odwołującego (ok. 100 metrów). Co do zasady nie dotyczyło do przesyłek poleconych do odwołującego, choć pismo do niego z zawiadomieniem o windykacji przez ZUS z jego wynagrodzenia za pracę listonosz dostarczył jego rodzicom.
Dowód : przesłuchanie odwołującego – k. 34-37, zeznania świadka Z. B. – k. 59-60, wydruk postu wójta gminy V. S. A. – k. 57, artykuł ze strony (...)– 58
Po złożeniu wyjaśnień w ZUS H. B. oczekiwał na ew. informację dotyczącą zasiłku chorobowego i w związku z tym sprawdzał na bieżąco zawartość skrzynki pocztowej. Nie zastał w niej jednak nigdy informacji o żadnej przesyłce z ZUS (awiza), dotyczącej tej kwestii, w tym przesyłce zawierającej decyzję z dnia 18 grudnia 2023 r. W związku z tym był przekonany, że sprawa została wyjaśniona na jego korzyść. H. B. przebywał w miejscu zamieszkania, nigdzie nie wyjeżdżał.
Dowód : przesłuchanie odwołującego – k. 34-37, zeznania świadka Z. B. – k. 59-60
H. B. nie złożył reklamacji na działalność poczty w związku z tym, że godziny pracy naczelnika urzędu pocztowego, u którego należałoby złożyć reklamacje pokrywały się z jego godzinami pracy jako maszynisty.
H. B., mając na uwadze problemy z działalnością PocztyP. przy ul. (...) w E. w dniu 14 stycznia 2025 r. złożył wniosek do ZUS o składanie mu wszelkiej korespondencji w formie elektronicznej.
Dowód : przesłuchane odwołującego – k. 34-37, wniosek – k. 51-52
W dniu 4 stycznia 2022 r. H. B. zawarł umowę o współpracy z Ś. O., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą (...).H.U. (...) (...). W jej ramach strony wzajemnie się wspierały w celu sprawnego prowadzenia obu przedsiębiorstw, a ta współpraca w głównej mierze polegała na wykonywaniu czynności i zadań niezbędnych do utrzymania ciągłości funkcjonowania prowadzonej działalności gospodarczej w przypadku przebywania drugiej strony na zwolnieniu lekarskim.
Ś. O. w ramach swojej działalności w dniu 31 sierpnia 2023 r. i 30 września 2023 r. wystawił fakturę odwołującemu z tytułu powyższego zastępstwa zgodnie z ww. umową za czas jego zwolnienia lekarskiego.
H. B. przebywania na zwolnieniu lekarskim nie wykonywał żadnych makiet pociągów.
Dowód : przesłuchanie odwołującego – 34-37, umowa współpracy – k. 44, faktura (...) i potwierdzenie przelewu – k. 45, 47
W dniach 9-10 września 2023 r. odbyła się wystawa makiet pociągów organizowana na części parkingu Galerii Handlowej (...). Na wystawie były pokazywane makiety pociągów, między innymi autorstwa odwołującego. H. czaplicki wykonał i sprzedał organizatorowi wystawy w liczbie 60 sztuk modeli wagonów okolicznościowych, tj. Stowarzyszeniu (...) Polskiej Oddziałowi w O. na długo przed wystawą - w dniu 7 grudnia 2022 r.
Dowód : przesłuchanie odwołującego - k. 34-37, faktura nr (...) wraz z potwierdzeniem przelewu – k. 49-50
Podczas zwolnienia lekarskiego, w dniu wystawy, tj. 9 września 2023 r. H. B. udał się do Galerii (...) w O. do apteki i sklepu na zakupy spożywcze. Aplikacja „(...)” w telefonie podpowiedziała mu, że lek, którego szuka znajduje się w aptece w Galerii (...). Ponadto H. B. wiedział, że tego dnia odbędzie się wystawa makiet pociągów, na którą przyszedł z uwagi na fakt, że sam jest pasjonatem modeli kolejowych. Przebywał na niej około 5-10 minut jako obserwator. W tym czasie spotkał swojego kolegę z pracy maszynistę i również modelarza O. O., z którym rozmawiał przez kilka minut. O. O. w tym dniu sam wystawiał swoje modele na pokaz i był jej uczestnikiem. Wyżej wymienieni rozmawiali m.in. o leku, który zamierzał kupić H. B.. O. O. stwierdził, że jest w posiadaniu takiego leku zaproponował, że może mu go odstąpić. W tym celu umówili się na spotkanie następnego dnia w Galerii (...) w O., w którym to dniu odbywała się jeszcze przedmiotowa wystawa. Spotkanie trwało około 5-10 minut.
H. B. nie miał na wystawie swojego stoiska wystawowego, ani nie był organizatorem wystawy. Wystawa była dostępna bezpłatnie dla każdego.
Dowód : przesłuchanie odwołującego – k. 34-37, zeznania świadka O. O. – k. 61, wyjaśnienia organizatora wystawy – k. 12 akt organu, wyjaśnienia odwołującego na pytania ZUS – k. 15 akt organu
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie podlegało uwzględnieniu.
W ocenie Sądu H. B. wniósł odwołanie w ustawowym terminie.
Zgodnie z art. 477 9 § 1 k.p.c., odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji wydanych przez ten zespół, wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia.
Przepis art. 477 9 § 1 k.p.c. stanowi, że sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się.
Analiza materiału dowodowego zebranego w sprawie prowadzi do wniosku, że skuteczne doręczenie zaskarżonej decyzji H. B. nastąpiło dopiero w dniu 20 stycznia 2025 r.
Przed wydaniem decyzji z dnia 18 grudnia 2023 r. odwołujący w dniu 20 listopada 2023 r. udzielił odpowiedzi pytania stawiane mu przez organ w toku postępowania wyjaśniającego w sprawie prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego, wskazując co robił w dniach 9-10 września 2023 r.. Zaprzeczył, że był organizatorem i uczestnikiem wystawy modeli pociągów i wagonów kolejowych, a jedynie jej obserwatorem. Nadto wskazał, że jedynie rok wcześniej sprzedał organizatorowi wystawy wagony swojego autorstwa i dlatego były one widoczne na wystawie. Zaskarżona decyzja została wydana w dniu 18 grudnia 2023 r., a następnie w dniach 22 grudnia 2023 r. i 2 stycznia 2024 r. przesyłka zawierająca tę decyzję miała być dwukrotnie awizowana i nastąpił jej zwrot do nadawcy.
Jak wynika jednak z zeznań H. B., po udzieleniu wyjaśnień na pytania ZUS, nie otrzymał on żadnej informacji od organu ani fizycznie, ani elektronicznie, w tym w jego skrzynce pocztowej nie pozostawiono awiza, w związku z czym był przeświadczony o tym, ze postępowanie zakończyło się dla niego pomyślnie. Pozostawał przy tym pod adresem zamieszkania, nigdzie nie wyjeżdżał. O decyzji odmownej co do zasiłku chorobowego wiedzę uzyskał dopiero podczas wizyty w ZUS, gdzie udał się w związku z otrzymaniem informacji o prowadzonej windykacji z jego wynagrodzenia. Z tego powodu w dniu 14 stycznia 2025 r. wystąpił do ZUS o wydanie mu przedmiotowej decyzji i otrzymał ją w dniu 20 stycznia 2025 r. Następnie w ustawowym terminie złożył odwołanie od doręczonej mu w ten sposób decyzji.
Zeznania H. B. Sąd uznał za wiarygodne, ponieważ były one spójne, zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. Odwołujący był bowiem zainteresowany wyjaśnieniem wątpliwości organu i czynnie uczestniczył w postępowaniu wyjaśniającym, zatem niezrozumiałym byłaby jego bierna postawa w zakresie odbioru przesyłki zawierającej decyzję nadanej pocztą. Ponadto zeznania odwołującego były zgodne z zeznaniami świadka Z. B., który także potwierdził występujące trudności z doręczaniem przesyłek. Fakt, iż problem ten był powszechny w lokalizacji, w której zamieszkuje odwołujący potwierdzają także przedłożone przez niego dowody w postaci artykułu prasowego z 19 grudnia 2023 r. o złożonej przez poseł S. T. interwencji poselskiej i wydruku postu z 1 lutego 2024 r. zamieszczonego w internecie autorstwa wójta Gminy V. S. A., dotyczące tej tematyki, a mianowicie niedoręczanych w Gminie V. (zamieszkiwanej przez odwołującego) przez Pocztę Polską listów, awiz, bądź o doręczaniu ich z opóźnieniem. Z wszystkich omówionych dowodów wynika, że listonosze doręczający korespondencję mieli nie zostawiać w ogóle awiz w skrzynkach, bądź zostawiać tylko drugie bez pierwszego albo zostawać awizo, pomimo faktu, że w mieszkaniu przebywali domownicy.
Jak wynika z zeznań odwołującego, odwiedzał on parokrotnie placówkę pocztową w celu uzyskania wyjaśnień w sprawie niedoręczanej korespondencji, na co uzyskiwał jedynie odpowiedź, że zostanie zwrócona uwaga listonoszowi. W przypadku przesyłki zawierającej decyzję z dnia 18 grudnia 2023 r. odwołujący nie złożył wprawdzie oficjalnej reklamacji na działalność Poczty Polskiej, ale jak wyjaśnił, zaniechał tego z tego powodu, że godziny jego pracy jako maszynisty pokrywały się z godzinami pracy naczelnika urzędu, wobec którego można złożyć taką reklamację.
Należy w tym miejscu przywołać art. 44 § 4 k.p.a., który wprowadza fikcję prawną doręczenia przez organy państwowe i uznaje, że w przypadku podwójnej awizacji i niepodjęcia pisma w terminie uważa się je za doręczone. Jak wskazał jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł.w wyroku z dnia 10 lipca 2025 r. (II SA/Łd (...)), dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym przepisie czynności doręczyciela. § 2 i 3 wspomnianego przepisu mówi, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, oraz że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
Żadna z tych czynności nie została wykonana w rozpatrywanym przypadku, bowiem odwołujący nie znalazł w swojej skrzynce pocztowej żadnego awiza, ani jakiejkolwiek informacji o możliwości odbioru przesyłki z placówki pocztowej. Wobec powyższego odwołujący skutecznie wykazał, że skuteczne doręczenie decyzji z 18 grudnia 2023 r. nie nastąpiło wcześniej niż w dniu 20 stycznia 2025 r., a wobec złożenia przez niego odwołania od decyzji w 20 lutego 2025 należało uznać, że odwołanie zostało złożone w terminie.
W związku z powyższym należało przejść do merytorycznego rozpoznania odwołania.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (powoływana dalej jako „ustawa zasiłkowa”) świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2022.1009 t.j.), zwanym dalej „ubezpieczonymi”.
Zgodnie z art. 17 ustawy zasiłkowej ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Zasiłek chorobowy nie przysługuje w przypadku, gdy zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane. Okoliczności, o których mowa, ustala się w trybie określonym w art. 68.
Zgodnie z art. 68 ustawy zasiłkowej Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz płatnicy składek są uprawnieni do kontrolowania ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem oraz są upoważnieni do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich.
Organ przeprowadził taką kontrolę w zakresie prawidłowości wykorzystywania zwolnienia przez H. B. i ocenił, że nieprawidłowo je wykorzystał, uczestnicząc w wystawie makiet kolejowych w dniach 9 i 10 września 2023 r., skutkiem czego odmówił mu prawa do zasiłku chorobowego za okres od 26 sierpnia do 25 września 2023 r. i zobowiązał do zwrotu wypłaconego świadczenia za ten okres.
Wbrew stanowisku organu, nie istniały podstawy do odmowy H. B. się prawa do zasiłku chorobowego od dnia 26 sierpnia 2023 r. do 29 września 2023 r.
Organ dysponował oświadczeniem Stowarzyszenia (...) Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 2023 r., zgodnie z którym H. B. nie występował na Wystawie Makiet (...) w dniach 9-10 września 2023 r. w roku organizatora. Odwołujący przyznał, że na wystawie były wystawiane jego makiety, jednak nie przez niego, lecz osobę, która zakupiła je od niego niemal rok przed tym wydarzeniem. Sprzedał makiety pociągów w dniu 7 grudnia 2022 r., na co przedstawił dowód w postaci faktury sprzedaży i dowód potwierdzenia przelewu (k. 49-50).
Odwołujący przyznał także, już w toku wyjaśnień złożonych przed organem, że na wystawie tej pojawił się jedynie jako obserwator (osoba postronna). Organ nie negował tego faktu, ale uznał to jako okoliczność wystarczającą do oceny, że H. B. wykorzystywał zwolnienie niezgodnie z jego celem.
Jest to, w ocenie Sądu podejście zbyt rygorystyczne, mając na uwadze ustalone okoliczności faktyczne.
Jak wynika z zeznań odwołującego, w dniu 9 września 2023 r. w Galerii (...), na której parkingu była organizowana wystawa makiet kolejowych, pojawił się m.in. w celu udania się do apteki w celu zakupu leków oraz z w celu dokonania zakupów żywności. Miał wiedzę, że w tym dniu w Galerii (...) odbywa się rzeczona wystawa. Jednak o wyborze sklepu zadecydowała ostatecznie aplikacja „(...)”, wskazująca na dostępność szukanego przez niego leku w aptece w Galerii (...). Po zaparkowaniu samochodu na parkingu Galerii (...), na parę minut zatrzymał się, by przyjrzeć się wystawie. Spotkał też kolegę z pracy przy tej wystawie, O. O., który miał swoje stanowisko wystawiennicze i rozmawiał z nim przez parę minut. Zeznania odwołującego potwierdził w swoich zeznaniach przesłuchany w charakterze świadka O. O.. Podobnie też wyżej wymienieni zgodnie zeznali, że podczas wspólnej rozmowy okazało się że lek, którego szuka odwołujący, a który jest trudno dostępny, jest w posiadaniu O. O. i ten może mu go odstąpić. W tym celu umówili się na następny dzień w Galerii (...), gdzie podczas drugiego dnia wystawy swoje eksponaty wystawiał O. O.. Spotkanie w dniu 10 września 2023 r. również zajęło im tylko klika minut.
W tym miejscu należy zauważyć, że fakt nadużycia przez odwołującego zwolnienia lekarskiego winien być przez organ wykazany zgodnie z obciążającym go stosowanie do art. 6 k.c. ciężarem dowodu. Zgodnie z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. ciężar udowodnienia twierdzeń spoczywa na tej stronie, która je zgłasza. Ta strona, która twierdzi, że określona okoliczność miała miejsce, zobowiązana jest zgłosić dowód lub dowody wykazujące jej istnienie. Strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał, a Sąd musi wyciągnąć ujemne konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organ nie sprostał temu zadaniu. Należy wskazać, że organ swoje swoje ustalenia oparł na donosie, a odwołujący nie ukrywał okoliczności w jakich znalazł się na wystawie. Organ uznał, że nie były to czynności życia codziennego, które można wykonywać podczas zwolnienia lekarskiego. Należy jednak wskazać, że organ nie udowodnił w jaki sposób krótka (maksymalnie 10 - minutowa) wizyta odwołującego na wystawie makiet przy okazji robienia zakupów żywnościowych i wizyty w aptece sprzeciwiała się celowi zwolnienia lekarskiego, a także czy ta wizyta mogła wydłużyć dojście odwołującego do zdrowia. Zaznaczyć trzeba, że odwołujący, jak wynika z adnotacji na wystawionym zaświadczeniu lekarskim, w okresie nim objętym, mógł „chodzić”. Niezdolność do pracy odwołującego na stanowisku maszynisty była wynikiem wstrząśnienia mózgu, które doznał on podczas wypadku przy pracy. Praca maszynisty wymaga wzmożonej percepcji i uwagi i należało na wszelki wypadek odsunąć odwołującego od wykonywania pracy w celu dalszej obserwacji. Jak wynika z zeznań odwołującego, podczas zwolnienia lekarskiego otrzymał zalecenie lekarskie od lekarza neurologa, by funkcjonował normalnie oraz by obserwował swój stan zdrowia oraz że może normalnie i samodzielnie się poruszać . Potwierdza to zapis w dokumentacji lekarskiej, w której lekarz neurolog (k. 182) wskazał, że „na okres 3 miesięcy proponuje pracę niezwiązaną z bezpośrednim prowadzeniem pojazdu”. Ponieważ odwołujący wykonywał pracę maszynisty, otrzymał zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy. Jednak taka ocena zdrowia odwołującego przez neurologa i jego zalecenia co do normalnego trybu życia (poza pracą) i samoobserwacji przez odwołującego, nie pozwala przyjąć, że krótka jego wizyta na wystawie makiet kolejowych w charakterze osoby oglądającej wystawę, nie sprzeciwiała się celowi takiego zwolnienia. Oceny takiej można dokonać już na podstawie samych już zasad doświadczenia życiowego, bez sięgania do dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny, którego zresztą organ, by udowodnić swoje racje, nie zawnioskował. Nawet, gdyby odwołujący nie obserwował wystawy przy okazji pobytu w sklepie spożywczym, czy aptece, to i tak ocena Sądu pozostawałaby w tej kwestii z tych samych względów taka sama.
Jedynie na marginesie, ponieważ organ nie zarzucał, że odwołujący wykonywał w okresie stwierdzonej niezdolności do pracy działalność zarobkową, można tylko dodać, że odwołujący przedstawił umowę o współpracy z dnia 4 stycznia 2022 r. zawartą pomiędzy nim a Ś. O., która zobowiązywała obie strony do zastępowa siebie nawzajem w razie przebywania na zwolnieniu lekarskim i wykonywania za drugą stronę czynności i zadań niezbędnych do utrzymania ciągłości funkcjonowania działalności gospodarczej. Na potwierdzenie wykonania umowy odwołujący załączył fakturę i potwierdzenie przelewu z wykonania usługi przez Ś. O. za odwołującego za okres przebywania na kwestionowanym zwolnieniu lekarskim (k. 45, 47).
W tym stanie rzeczy nie wystąpiły zatem żadne okoliczności o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.
W konsekwencji w wydanym wyroku, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c., Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznał H. B. prawo do zasiłku chorobowego za okres od dnia 26 sierpnia 2023 r. do 25 września 2023 r. oraz uznał że nie musi zwracać pobranego zasiłku chorobowego za ten okres wraz z odsetkami.
Nie zaszły bowiem przesłanki z art. 84 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Odsetki, z zastrzeżeniem ust. 1a, są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.
ZARZĄDZENIE
1. (...),
2. (...),
3. (...),
4. (...)
3.03.2026 r.
Sędzia Justyna Olechnowicz