Wyrok z 6 marca 2026, sygn. IV U 1157/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 marca 2026 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w następującym składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Pabian

Protokolant: Roksana Borcz

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2026 r. we Wrocławiu

sprawy z odwołania O. F.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

z dnia 15 września 2025 r., znak: (...)-(...)

o zasiłek opiekuńczy

I.  zmienia zaskarżoną decyzję (...) Ubezpieczeń (...) w B. z dnia 15 września 2025 r., znak: (...) w ten sposób, że przyznaje na rzecz O. F. prawo do zasiłku opiekuńczego za okres od dnia 12 sierpnia 2025 r. do dnia 14 sierpnia 2025 r.;

II.  koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt IV U 1157/25

UZASADNIENIE

O. F. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 15 września 2025 r., znak (...) odmawiającej odwołującej się przyznania prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 12 sierpnia 2025 r. do 14 sierpnia 2025 r. Odwołująca się wniosła o zmianę decyzji i przyznanie jej prawa do zasiłku.

Uzasadniając swoje odwołanie O. F. wyjaśniła, że 10 sierpnia 2025 r. tj. w niedzielę udała się z córka V. F. (1) do lekarza w ramach tzw. pomocy świątecznej i nocnej w (...) we D., gdyż sytuacja była nagła. Lekarz wystawił zwolnienie na sporny okres tj. od 12 sierpnia 2025 r. do 14 sierpnia 2025 r., określając w ten sposób początek zwolnienia na prośbę odwołującej się, bowiem w dniu 11 sierpnia 2025 r. (poniedziałek) dzieckiem mogli zająć się jego dziadkowie. W uzasadnieniu odwołania podano także, że dziecko miało bostonkę i wymagało osobistej opieki, którą w spornym okresie sprawowała odwołująca się.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wniósł o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy wskazał, odwołując się przy tym do zapisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz aktu wykonawczego do tejże ustawy, że wystawione zwolnienie lekarskie z dnia 10 sierpnia 2025 r. (...) nr (...) na okres od 12 sierpnia 2025 r. do 14 sierpnia 2025 r. nie spełnia warunków określonych przepisami, a w związku z tym nie może stanowić podstawy do przyznania prawa do zasiłku opiekuńczego.

Na dalszym etapie strony podtrzymywały dotychczasowe stanowiska.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

O. F. w dniu 10 sierpnia 2025 r. tj. (niedziela) odbyła z niespełna półtora roczną córka V. F. (1) wizytę u lekarza w ramach tzw. pomocy świątecznej i nocnej w Szpitalu (...) we D.. Lekarz wystawił wówczas zwolnienie (...) nr (...) na okres tj. od 12 sierpnia 2025 r. do 14 sierpnia 2025 r. Początek zwolnienia został określony w ten sposób na prośbę O. F., bowiem w dniu 11 sierpnia 2025 r. (poniedziałek) dzieckiem mogli zająć się jego dziadkowie. U V. F. (1) zdiagnozowano wówczas bostonkę.

Dowód:

- zwolnienie (...) nr (...) z dnia 10 sierpnia 2025 r., k. 5, 21;

- wydruk systemowy, k. 23;

- odpis skrócony aktu urodzenia, k. 18;

- przesłuchanie O. F. – protokół rozprawy z dnia 6 marca 2026 r. – czas nagrania: 00:03:26-00:08:51, k. 32-32 v.;

F. to wysoce zakaźna infekcja wirusowa. Objawia się gorączką, bólem gardła oraz charakterystyczną wysypką/pęcherzykami na dłoniach, stopach i w ustach. Choroba ustępuje samoistnie w ciągu 7–10 dni. W okresie leczenia wymagana jest izolacja chorej osoby z uwagi na wysokie prawdopodobieństwo emisji wirusa.

Fakty powszechnie znane;

W dniu 11 sierpnia 2025 r. opiekę nad małoletnią V. F. (1) sprawowali jej dziadkowie H. i I. K. (1). Złożyli oni akurat wówczas wizytę weekendową u córki i mogli zostać także na poniedziałek, natomiast kolejnego dnia musieli już wrócić do swojego miejsca zamieszkania w W.. O. F. tego dnia wykonywała swoje obowiązki zawodowe.

Dowód:

- oświadczenie H. i I. K. (2) z dnia 15 grudnia 2025 r., k. 17;

- przesłuchanie O. F. – protokół rozprawy z dnia 6 marca 2026 r. – czas nagrania: 00:03:26-00:08:51, k. 32-32 v.;

W okresie od 12 sierpnia 2025 r. do 14 sierpnia 2025 r. O. F. sprawowała osobistą opiekę nad małoletnią V. F. (1) z powodu jej choroby. Tej opieki nie mógł wówczas sprawować ojciec małoletniej V. F. (2), który realizował obowiązki zawodowe w biurze przy ul. (...).

Dowód:

- przesłuchanie O. F. – protokół rozprawy z dnia 6 marca 2026 r. – czas nagrania: 00:03:26-00:08:51, k. 32-32 v.;

W dniu 20 sierpnia 2025 r. O. F. wystąpiła w oparciu o druk Z-15A o przyznanie na jej rzecz zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad małoletnią V. F. (1) w okresie od 12 sierpnia 2025 r. do 14 sierpnia 2025 r. Następnie O. F. kierowała także w dniu 29 sierpnia 2025 r. pismo wyjaśniające do ZUS.
Dowód:

- wniosek Z-15A z dnia 20 sierpnia 2025 r., w aktach rentowych;

- pismo ogólne z dnia 29 sierpnia 2025 r., k. 6-6v., 20-20v.;

Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 15 września 2025 r., znak (...)-(...) odmówiono O. F. przyznania prawa do zasiłku opiekuńczego za okres od 12 sierpnia 2025 r. do 14 sierpnia 2025 r. z odwołaniem do formalnej wadliwości wystawionego zwolnienia lekarskiego.

Dowód:

- decyzja ZUS z dnia 15 września 2025 r., znak: (...)-(...), k. 4-4 v. oraz w aktach ZUS;

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Odwołanie podlegało uwzględnieniu w całości.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd działał w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy wskazany w treści uzasadnienia, tj. o dowody z dokumentów przedłożonych przez strony oraz znajdujące się w aktach organu rentowego, których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości stron ani Sądu. Dodatkowo Sąd przeprowadził z urzędu dowód z przesłuchania odwołującej się, zaś jej zeznania także nie budziły zastrzeżeń co do wiarygodności. Wreszcie w sprawie znajduje zastosowanie odwołanie do wiedzy powszechnej w zakresie cech tzw. bostonki.

Dokonując niezbędnych rozważań teoretycznych wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2780, z 2024 r. poz. 1871; dalej jako ustawa zasiłkowa) świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, 1429, 1672 i 1941; dalej jako ustawa systemowa).

Natomiast w świetle treści art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej - Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do ukończenia 14 lat.

Dalej wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy zasiłkowej przy ustalaniu prawa do zasiłków i ich wysokości dowodami stwierdzającymi czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne albo konieczność osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny są zaświadczenia lekarskie, o których mowa w art. 55 ust. 1 i art. 55a ust. 7 , albo wydruk zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6. Prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby albo orzekania o konieczności osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym członkiem rodziny oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich podlega kontroli. Kontrolę wykonują lekarze orzecznicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 59 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej). Wreszcie na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 59a ustawy zasiłkowej wydane zostało Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim (dalej zwanego rozporządzeniem) – które stanowi m.in., że zaświadczenie lekarskie wystawia się na okres od dnia, w którym przeprowadzono badanie, lub od dnia bezpośrednio następującego po dniu badania. Zaświadczenie lekarskie może być wystawione na okres rozpoczynający się po dniu badania, nie później jednak niż 4. dnia po dniu badania, jeżeli: 1) bezpośrednio po dniu badania przypadają dni wolne od pracy; 2) badanie jest przeprowadzane w okresie wcześniej orzeczonej czasowej niezdolności do pracy. Okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy może obejmować okres nie dłuższy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie, jeżeli jego wyniki wykazują, że ubezpieczony w tym okresie niewątpliwie był niezdolny do pracy (§ 7 ust. 1 – 3 w/w rozporządzenia).
Mając na uwadze powyższe, dostrzega się, że zaświadczenie lekarskie z dnia 10 sierpnia 2025 r. - (...) nr (...) - wystawione na okres od 12 sierpnia 2025 r. do 14 sierpnia 2025 r. pozostawało formalnie wadliwe, albowiem po pierwsze nie wystawiono go na okres bezpośrednio przypadający po badaniu, a jednocześnie bezpośrednio po badaniu nie występowały dni wolne od pracy. Dzień 11 sierpnia 2025 r. był bowiem dniem roboczym. Nie zmienia to jednak faktu, że formalnie wadliwe zwolnienie lekarskie nie implikuje automatycznie wniosku, że osoba, która otrzymała takie zwolnienie pozbawiona zostanie prawa do świadczenia. W tym bowiem wypadku kluczowe jest przesądzenie czy spełnione zostały przesłanki przyznania dochodzonego świadczenia z ustawy zasiłkowej.
Ograniczenia dowodowe występujące w postępowaniu przed organem rentowym, umożliwiające ustalenie niezdolności do pracy jedynie na podstawie zaświadczenia lekarskiego, nie mają zastosowania w postępowaniu przed Sądem. Takie stanowisko wynika z utrwalonej linii orzeczniczej (por. wyrok SN z dnia 2 lutego 1996 roku, sygn. akt II URN 3/95, wyrok SA w Lublinie z dnia 21 maja 2014 roku, sygn. akt III AUa 204/14), gdzie wyraźnie akcentuje się, że w postępowaniu sądowym okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w k.p.c. Stąd też wadliwość wystawienia zaświadczenia lekarskiego nie przesądza automatycznie o odmowie przyznania odwołującej prawa do zasiłku. Należy bowiem przestudiować i przeanalizować cały materiał dowodowy pod kątem faktycznej niezdolności do pracy, czy to odpowiednio innych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia. Analogiczne stanowisko przedstawiono m.in. w wyroku Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 2 grudnia 2025 r. w sprawie o sygn. IX U 249/24 (dostępny w portalu orzeczeń) - gdzie Sąd uznał prawo do zasiłku opiekuńczego mimo wystawienia e-(...) niezgodnie z przepisami proceduralnymi. Podkreślono, że jeśli w toku procesu udowodniono, że ubezpieczony faktycznie opiekował się chorym członkiem rodziny, błędy formalne lekarza mają charakter wtórny. Wreszcie podobnie Sąd Najwyższy wypowiedział się w wyroku z dnia 17 listopada 2000 r., sygn. akt II UKN 53/00 (Legalis 53211) – gdzie wskazano, że prawo do zasiłku chorobowego nie jest uzależnione od tego, czy zakład służby zdrowia wystawił na właściwym formularzu zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby. Podsumowując więc powyższe stwierdzić należy z całą stanowczością, że formalna prawidłowość zwolnienia lekarskiego w tym wypadku jest kwestią wtórną, niewiążącą oraz nie przesądzającą o wystąpieniu, bądź nie przesłanek do przyznania świadczenia.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd zauważył, że nie budziło wątpliwości, że odwołująca się O. F. spełniała przesłanki do pobrania zasiłku opiekuńczego. Skoro małoletnia V. F. (1) w dniu 10 sierpnia 2025 r. miała objawy bostonki to naturalną konsekwencją tego stanu rzeczy była konieczność izolowania małoletniej. Nie może budzić także żadnych kontrowersji fakt, że przez najbliższe 7 dni dziecko powinno być izolowane, natomiast zwolnienie zostało udzielone do 14 sierpnia 2025 r., bowiem kolejne 3 dni miały charakter dni wolnych. Jednocześnie zbieg okoliczności sprawił, że rodzice odwołującej się mogli zająć się dzieckiem w dniu 11 sierpnia 2025 r., co odwołująca się wykorzystała, minimalizując przy tym zakres opieki. Te działania należy uznać za racjonalne. Jednocześnie nie prowadziły one do utraty prawa do zasiłku. Sąd ustalił bowiem, że O. F. w okresie od 12 sierpnia 2025 r. do 14 sierpnia 2025 r. sprawowała osobistą opiekę nad córką, a jednocześnie nie było innej osoby, która tę opiekę mogłaby w tym czasie sprawować.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił w punkcie I sentencji wyroku zaskarżoną decyzję organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w B. z dnia 15 września 2025 r., znak (...), w ten sposób, że przyznał odwołującej się O. F. prawo do zasiłku opiekuńczego za okres od dnia 12 sierpnia 2025 r. do dnia 14 sierpnia 2025 r.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1125) – dalej zwanej u.k.s.c., strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa. W konsekwencji, w niniejszej sprawie koszty sądowe w punkcie II sentencji wyroku Sąd zaliczył na rachunek Skarbu Państwa.