Wyrok z 6 marca 2026, sygn. IV U 1091/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 marca 2026 roku

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Adam Semiczek

Protokolant: Małgorzata Weres

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 roku we Wrocławiu

sprawy z odwołania L. L.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we F.

z dnia 4 września 2024 r. znak: (...)

o świadczenie rehabilitacyjne

I.  zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we F. z dnia 4 września 2024 r. znak: (...) w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu L. L. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 12 miesięcy, licząc od daty wyczerpania zasiłku chorobowego, od dnia 29 lipca 2024 r.;

II.  nieuiszczone koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt IV U 1091/24

UZASADNIENIE

Ubezpieczony L. L. pismem z dnia 17 października 2024 r. wniósł odwołanie od decyzji organu rentowego – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we F. z dnia 4 września 2024 r. znak (...), którą organ na podstawie art. 18 ust. 1 – 6 ustawy z dnia z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych po rozpatrzeniu wniosku z 21 czerwca 2024 r. odmówił prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ rentowy wskazał, że Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 29 sierpnia 2024 r. orzekła, że stan zdrowia ubezpieczonego nie uzasadniał przyznania ubezpieczonemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, wobec czego organ rentowy ustalił brak przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia.

Zaskarżając decyzję ubezpieczony wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie mu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. W uzasadnieniu swojego stanowiska ubezpieczony wskazał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, ponieważ ma stopień niepełnosprawności do końca życia z powodu ogólnego stanu zdrowia. W ostatnim czasie ubezpieczony czuł się gorzej, a kręgosłup zaczął odmawiać mu posłuszeństwa. Rano miał częste problemy ze wstaniem z łóżka, a w ciągu dnia chodził zgarbiony z bólu. Wykonywana przez niego praca elektryka zmuszała go częstego chodzenia po drabinie, noszenia ciężkich rzeczy typu narzędzia i materiały co sprawiało mu ogromną trudność i ból. Nadto w otrzymanej decyzji nie odnalazł on odpowiedniego uzasadnienia z jakich powodów odmówiono mu świadczenia rehabilitacyjnego (k. 3).

Odpowiadając na odwołanie, organ rentowy wniósł o jego oddalenie z uwagi na brak podstaw do jego uwzględnienia. Uzasadniając swoje stanowisko organ podtrzymał stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k. 4-5).

W piśmie procesowym z dnia 27 listopada 2024 r. ubezpieczony sprecyzował, iż domaga się świadczenia rehabilitacyjnego na okres 12 miesięcy od dnia wyczerpania okresu zasiłkowego (k. 12).

Na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. ubezpieczony podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Z koeli pełnomocnik strony pozwanej oświadczył, iż w związku z brakiem złożonych zastrzeżeń organu rentowego do opinii biegłych przychyla się do odwołania i wniósł o wydanie wyroku zgodnie z opinią biegłych tj. przyznanie ubezpieczonemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 12 miesięcy. Pełnomocnik strony pozwanej oświadczył również, że zgadza się z treścią opinii.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczony L. L., urodził się (...) Od dnia 16 września 2008 r. rozpoczął prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej pod firmą (...) Firma Usługowa (...).

W okresie od 11 października 2010 r. do 31 stycznia 2024 r. ubezpieczony pozostawał w stosunku pracy z płatnikiem składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.. W związku z niezdolnością do pracy trwającą od 29 stycznia 2024 r. do 31 sierpnia 2024 r., ubezpieczony w okresie od 29 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2024 r. otrzymał wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy. Po ustaniu zatrudnienia kontynuował prowadzenie działalności gospodarczej.

Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ubezpieczony został objęty dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia 20 lutego 2024 r., na podstawie złożonego zgłoszenia (...). Od wskazanego dnia organ rentowy wypłacał ubezpieczonemu zasiłek chorobowy.

W okresie od 1 lutego 2024 r. do 19 lutego 2024 r. ubezpieczony nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, wobec czego nie przysługiwało mu prawo do zasiłku chorobowego za ten okres.

Okoliczności bezsporne, a nadto:

- zestawienie zaświadczeń wybranego ubezpieczonego z dn. 06.12.2024 r., (k. 15),

- wydruki zaświadczeń lekarskich za okres od 29.01.2024 r. do 31.08.2024 r.,

(k. 16-27).

Ubezpieczony w dniu 22 maja 1997 r. doznał urazu głowy oraz urazu kręgosłupa szyjnego, obejmującego złamanie w obrębie kręgów C5–C6. W tym samym okresie poddano go zabiegowi artroskopii prawego stawu kolanowego z powodu uszkodzenia łąkotki. W następstwie powyższych schorzeń orzeczono u niego częściową niezdolność do pracy.

W 2002 r. stwierdzono u ubezpieczonego deficyty intelektualne oraz zaburzenia zachowania, które w sposób istotny ograniczały jego zdolność do pracy, a także zaburzenia chodu. Natomiast w 2005 r. rozpoznano u niego upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim.

W styczniu 2007 r., podczas wykonywania obowiązków pracowniczych, ubezpieczony doznał urazu lewego stawu kolanowego, w związku z czym ustalono u niego 7% stały uszczerbek na zdrowiu.

Od około 2011 r. ubezpieczony pozostawał pod opieką lekarską z powodu dolegliwości bólowych kręgosłupa lędźwiowego, wynikających ze zmian zwyrodnieniowo dyskopatycznych.

Z kolei w 2014 r. rozpoznano u niego cechy stłuszczenia wątroby, co skutkowało podjęciem leczenia gastrologicznego.

Ubezpieczony wielokrotnie, w różnych okresach, korzystał ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w tym zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, a także uczestniczył w rehabilitacji leczniczej realizowanej w ramach prewencji rentowej ZUS.

Dowód: - dokumentacja organu rentowego za okres od 1994 r. do 2017 r. – akta organu rentowego,

- dokumentacja medyczna za okres od 1988 r. do 2017 r. – akta organu rentowego.

W badaniu RTG kręgosłupa lędźwiowego z dnia 16 lutego 2024 r. stwierdzono m.in. prawowypukłą skoliozę kręgosłupa lędźwiowego z rotacyjnym ustawieniem kręgów, odprostowanie lordozy lędźwiowej, osteofity krawędzi trzonów kręgów, zmiany zwyrodnieniowe stawów międzykręgowych w odcinku dolnym czy kilkupoziomowe obniżenie wysokości przestrzeni międzykręgowej w odcinku lędźwiowym.

W dniu 29 marca 2024 r. ubezpieczony odbył wizytę w poradni neurologicznej gdzie rozpoznano u niego inne choroby krążka międzykręgowego. Zaleceniach otrzymał on wykonanie badań diagnostycznych, podjęcie rehabilitacji, objęcie stałą opieką w poradni specjalistycznej oraz zastosowano farmakoterapię.

W dniu 7 maja 2024 r. ubezpieczony odbył wizytę w poradni rehabilitacyjnej gdzie rozpoznano u niego zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. W ramach zaleceń otrzymał on zalecenia dotyczące codziennego trybu życia oraz skierowanie na zabiegi rehabilitacyjne.

W badaniu rezonansu magnetycznego kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z dnia 18 czerwca 2024 r. stwierdzono m.in.: znaczne pogłębienie fizjologicznej lordozy lędźwiowej, zmiany zwyrodnieniowe w postaci dehydratacji krążków międzykręgowych L1-S1 i obniżenia wysokości krążków międzykręgowych L1-5, większa, tylna centralno-prawoboczna wypuklina krążka międzykręgowego L3/4 z modelowaniem worka oponowego zwężająca zachyłek boczny kanału kręgowego z uciskiem na korzenie nerwów rdzeniowych L4 po stronie po stronie prawej, zmiany zwyrodnieniowe w stawach międzykręgowych czy zwiększone przodopochylenie kości krzyżowej.

Dowód: - wynik badania RTG z dn. 16.02.2024 r. – akta organu rentowego,

- karta wizyty z dn. 29.03.2024 r. – akta organu rentowego,

- karta wizyty z dn. 07.05.2024 r. – akta organu rentowego,

- wynik badania MR z dn. 18.06.2024 r. – akta organu rentowego.

Z dniem 28 lipca 2024 r. ubezpieczony wykorzystał pełny 182 dniowy okres zasiłkowy.

Okoliczności bezsporne.

W dniu 20 czerwca 2024 r. ubezpieczonemu zostało wystawione zaświadczenie o stanie zdrowia, gdzie w ramach rozpoznania wskazano wielopoziomową dyskopatię kręgosłupa w odcinku lędźwiowym, chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa oraz przewlekły zespół bólowy.

Wnioskiem z dnia 20 czerwca 2024 r. ubezpieczony zwrócił się o wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego z ogólnego stanu zdrowia.

Orzeczeniem z dnia 7 sierpnia 2024 r. Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził, że ubezpieczony nie był niezdolny do pracy i brak było okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego. Od powyższego orzeczenia dniu 18 sierpnia 2024 r. ubezpieczony złożył sprzeciw.

Komisja Lekarska ZUS nr (...) orzeczeniem z dnia 29 sierpnia 2024 r. stwierdziła, że ubezpieczony nie był niezdolny do pracy i brak było okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego. Nadto nie stwierdzono naruszenia sprawności organizmu skutkującego istotnym ograniczeniem zdolności do pracy zarobkowej.

Decyzją z dnia 4 września 2024 r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we F. odmówił ubezpieczonemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Dowód: - zaświadczenie o stanie zdrowia z dn. 20.06.2024 r. – akta organu rentowego,

- wniosek z dn. 20.06.2024 r. – akta organu rentowego,

- zaświadczenie płatnika składek Z-3b z dn. 20.06.2024 r. – akta organu rentowego,

- orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dn. 07.08.2024 r. – akta organu rentowego,

- sprzeciw z dn. 18.08.2024 r. – akta organu rentowego,

- orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS nr (...) z dn. 29.08.2024 r. – akta organu rentowego,

- decyzja znak: (...)-(...) z dn. 04.09.2024 r. – akta organu rentowego.

U ubezpieczonego rozpoznaje się wielopoziomowe zmiany dyskopatyczno-zwyrodnieniowe kręgosłupa w odcinku lędźwiowym oraz szyjnym, wtórny przewlekły zespół bólowy, uraz głowy i kręgosłupa szyjnego z powodu pobicia ze złamaniem w zakresie kręgu C6 (1997 r.), stan po urazie stawu kolanowego prawego - zerwanie (...) (2001 r.) – operowane, stan po urazie stawu kolanowego lewego z uszkodzeniem łąkotki przyśrodkowej (2007 r.), lekkie upośledzenie umysłowe, uchyłki jelita grubego oraz tłuszczenie wątroby.

Dowód: - opinia biegłego lekarza sądowego z zakresu neurologii i ortopedii-

traumatologii z dn. 05.05.2025 r., (k. 47-56).

Praca ubezpieczonego jako elektryka, a więc fizyczna, nierzadko wymaga dłuższego przebywania w wymuszonych, niefizjologicznych pozycji. W takich warunkach kręgosłup podlega przeciążeniom, a bóle kręgosłupa wymagają często przewlekłego leczenia.

Ubezpieczony wielokrotnie podejmował próby leczenia utrzymujących się dolegliwościach bólowych ze strony kręgosłupa, niemniej zachodziła zła tolerancja rehabilitacji. U ubezpieczonego występują zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatycznych kręgosłupa w odcinkach szyjnym i lędźwiowym, w tym obecność „pękniętego" krążka międzykręgowego L3/L4. W związku z długotrwałymi dolegliwościami kręgosłupa, a co za tym idzie nagromadzone w organizmie ubezpieczonego zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne były już tak przewlekłe i nie poddawały się tak łatwo leczeniu.

Dowód: - opinia biegłego lekarza sądowego z zakresu neurologii i ortopedii-

traumatologii z dn. 05.05.2025 r., (k. 47-56).

W związku z odmowną decyzją o przyznaniu ubezpieczonemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, aby utrzymać płynność finansową, posiadać środki na życie i opłaty, ubezpieczony powrócił do prowadzenia działalności gospodarczej, jednak ubezpieczony zatrudnił pracownika, który przejął obowiązki ubezpieczonego, które wykraczały poza czynności o charakterze formalno‑prawnym. W związku z zatrudnieniem pracownika ubezpieczony nie musiał wykonywać żadnych prac fizycznych.

Po dniu 28 lipca 2024 r. ubezpieczony nie kontynuował pracy zarobkowej, która przeciążała kręgosłup, a proces jego leczenia nie wydłużył się przez to w sposób znaczny. Ubezpieczony w dalszym ciągu zatrudnia pracownika, aby unikać czynności, które mogłyby pogorszyć jego stan zdrowia m.in. wchodzenie na drabinę. Ubezpieczony nadal ogranicza się do wykonywania prac lekkich (dokonuje przeglądów), gdyż z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie wykonywać prac fizycznych. U ubezpieczonego występują okresy kiedy nie jest w stanie wstać z łózka z uwagi na ból kręgosłupa.

Dowód: - przesłuchanie ubezpieczonego – k. 79v., e-protokół z dn. 11.02.2026 r.

Ubezpieczony po 28 lipca 2024 r. był w dalszym ciągu niezdolny do pracy, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały nadzieję odzyskania zdolności do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku (elektryk) po wyczerpaniu okresu świadczenia rehabilitacyjnego na okres 12 miesięcy.

W związku z charakterem wykonywanej przez ubezpieczonego pracy a także charakterem odczuwanych przez niego dolegliwości w postaci przewlekłych zespołów bólowych kręgosłupa na tle zmian zwyrodnieniowo-dyskopatycznych, na dzień 29 lipca 2024r. jedyny skutecznym sposobem leczenia była kontynuacja zwolnienia lekarskiego połączona z dalszą rehabilitacją. W takich warunkach istniała realna szansa na poprawę stanu zdrowia ubezpieczonego w przeciągu kolejnych miesięcy, szczególnie gdyby został zakwalifikowany do rehabilitacji w ramach prewencji rentowej ZUS.

Dowód: - opinia biegłego lekarza sądowego z zakresu neurologii i ortopedii-traumatologii z dn. 05.05.2025 r., (k. 47-56).

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd działał w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazany w treści uzasadnienia, tj. o dowody z dokumentów przedłożonych przez strony oraz znajdujące się w aktach organu rentowego, dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie na podstawie art. 243 ² k.p.c., których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości stron ani Sądu. Sąd swoje ustalenia faktyczne oparł także na w pełni wiarygodnym – w ocenie Sądu - dowodzie z przesłuchania odwołującego się. W szczególność Sąd dał wiarę twierdzeniom powoda, iż pod dniu 28 lipca 2024 r. ograniczał się zawodowo do wykonywania czynności nie związanych z pracą fizyczną, która obciążałaby organizm ubezpieczonego i utrudniałaby, czy też wydłużałaby jego powrót do zdrowia. Ubezpieczony wyjaśnił, że po zakończeniu zasiłku chorobowego zatrudnił pracownika, który przejął obowiązki ubezpieczonego, które wykraczały poza czynności o charakterze formalno‑prawnym. Pracownik zatrudniony przez ubezpieczonego przejął wszelkie czynności fizyczne do wykonania, które nadal wykonuje, gdyż stan zdrowia ubezpieczonego nie pozwala mu na wykonywanie prac fizycznych.

Jednocześnie, z uwagi na to, iż podstawowa kwestia sporna w niniejszej sprawie, a więc to czy odwołującemu się należało przyznać prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, wymagała zasięgnięcia wiadomości specjalnych, Sąd swoje ustalenia faktyczne w tym zakresie oparł na dowodzie z opinii biegłego lekarza sądowego z zakresu neurologii i ortopedii-traumatologii. Z przyczyn, które zostały szeroko omówione w dalszej części uzasadnienia, Sąd uznał sporządzoną na potrzeby sprawy opinię za kompletną, logiczną i w sposób wyczerpujący odpowiadającą na pytania Sądu, a w konsekwencji mogącą stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Sąd Rejonowy zważył co następuje:

Odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu.

W niniejszej sprawie odwołujący się L. L. ostatecznie domagał się zmiany decyzji (...) we F. z dnia 4 września 2024 r. znak: (...), odmawiającej mu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego poprzez przyznanie mu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego od 29 lipca 2024 r. na okres 12 miesięcy. Z kolei organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.

W sprawie bezspornym pozostawało, iż z dniem 28 lipca 2024 r. odwołujący się wyczerpał pełny okres zasiłkowy przewidziany przepisami ustawy zasiłkowej. Nie budziło również wątpliwości, że decyzją z dnia 4 września 2024 r., znak: (...), organ rentowy odmówił odwołującemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Istota sporu sprowadzała się zatem do ustalenia, czy po dniu 28 lipca 2024 r. odwołujący pozostawał nadal niezdolny do pracy w rozumieniu art. 18 ustawy zasiłkowej oraz czy – przy spełnieniu pozostałych przesłanek – mogło mu przysługiwać prawo do świadczenia rehabilitacyjnego.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 501, t.j.; dalej jako ustawa zasiłkowa) świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, t.j.; dalej jako ustawa systemowa).

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (art. 18 ust. 2). O okolicznościach, o których mowa w ust. 1 i 2, orzeka lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). Od orzeczenia lekarza orzecznika ubezpieczonemu przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie i na zasadach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 4). Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie wniesione za pośrednictwem Oddziału ZUS do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych właściwego według miejsca zamieszkania, w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

Celem świadczenia rehabilitacyjnego jest umożliwienie osobie niezdolnej do pracy kontynuowania leczenia lub rehabilitacji w sytuacji, gdy okres zasiłku chorobowego jest zbyt krótki do odzyskania pełnej zdolności do pracy - a lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzi, że dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Niezdolność do pracy oceniana jako przesłanka nabycia prawa, zarówno do zasiłku chorobowego, jak i do świadczenia rehabilitacyjnego, musi dotyczyć pracy (stanowiska), w zakresie której została orzeczona, a nie do jakiejkolwiek innej pracy. Innymi słowy, chodzi o niezdolność do pracy wskutek choroby odnoszonej do pracy (stanowiska) wykonywanej przed zachorowaniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2015 r., II UK 118/14, LEX nr 1652389). Sąd Najwyższy w powołanej uchwale uznał więc, że niezdolność do pracy jako przesłanka prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego przewidzianych ustawą zasiłkową, to będący skutkiem choroby stan organizmu odbiegający od stanu zapewniającego mu normalne funkcjonowanie, powodujący czasową niemożność wykonywania dotychczasowej pracy, to znaczy pracy wykonywanej przed zachorowaniem. Pojęcie to ma autonomiczny charakter i odnosi się do wszystkich świadczeń z "ubezpieczenia chorobowego", których warunkiem przyznania jest niezdolność do pracy z powodu choroby. Należy też powtórzyć za wywodem Sądu Najwyższego zawartym w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt III UZP 16/15, że świadczenie rehabilitacyjne jest kolejnym (krótkoterminowym) świadczeniem pieniężnym przysługującym z tytułu czasowej niezdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne wypełnia lukę pomiędzy okresem po wyczerpaniu okresu zasiłkowego a przed stwierdzeniem trwałej niezdolności do pracy. Jest więc swego rodzaju świadczeniem przejściowym pomiędzy zasiłkiem chorobowym a rentą z tytułu niezdolności do pracy (I. Jędrasik-Jankowska: Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2013, s. 362). Stanowi przedłużenie zasiłku chorobowego, zapewniając ubezpieczonemu pomoc pieniężną w sytuacjach wymagających dłuższego leczenia. Przy czym, jako świadczenie na dokończenie leczenia, pozostaje związane z kontynuacją leczenia schorzenia, które było podstawą do stwierdzenia niezdolności do pracy dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku chorobowego. Świadczenie rehabilitacyjne chroni tę samą rodzajowo sytuację co zasiłek chorobowy - czasową niezdolność do pracy dotychczasowej i ma takie samo zadanie jak zasiłek chorobowy. Prawo do świadczenia rehabilitacyjnego różni się zaś tym od prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, że wymaga stwierdzenia niezdolności czasowej, ale jednocześnie niezdolność ta nie może stanowić trwałej przeszkody w wykonywaniu pracy. Wobec tego, że celem świadczenia rehabilitacyjnego jest dokończenie leczenia rozpoczętego w okresie zasiłkowym, świadczenie to ma charakter swoistego przedłużenia zasiłku chorobowego.

Świadczenie rehabilitacyjne ma charakter wyjątkowy i subsydiarny wobec zasiłku chorobowego. Jego celem jest zapewnienie ubezpieczonemu środków utrzymania w sytuacji, gdy po wyczerpaniu okresu zasiłkowego nadal istnieje niezdolność do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Konstrukcja tego świadczenia zakłada zatem, że ubezpieczony – podobnie jak w okresie pobierania zasiłku chorobowego – faktycznie nie wykonuje pracy zarobkowej i powstrzymuje się od wszelkiej aktywności, która pozostawałaby w sprzeczności z celem zwolnienia lekarskiego. W przeciwnym razie świadczenie to nie mogłoby zostać przyznane, gdyż jego istotą jest rekompensowanie utraconego dochodu wynikającego z niezdolności do pracy, a nie wspieranie osób, które w tym czasie prowadzą działalność zarobkową.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej – który znajduje odpowiednie zastosowanie również do świadczenia rehabilitacyjnego – ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia. Przepis ten, w związku z art. 22 ustawy zasiłkowej, przewiduje sankcję o charakterze bezwzględnym, obejmującą cały okres, w którym doszło do naruszenia. Ratio legis tej regulacji jest oczywiste: ustawodawca uznał, że wykonywanie pracy zarobkowej w okresie deklarowanej niezdolności do pracy podważa samą podstawę przyznania świadczenia, a tym samym wyklucza możliwość jego pobierania.

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że ubezpieczony ubiegający się o świadczenie rehabilitacyjne – podobnie jak osoba pobierająca zasiłek chorobowy – zobowiązany jest powstrzymać się od wykonywania pracy zarobkowej. Dotyczy to również osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

W orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, iż prowadzenie działalności gospodarczej w okresie niezdolności do pracy może przybrać różne formy, a ocena, czy doszło do naruszenia art. 17 ustawy zasiłkowej, zależy od charakteru podejmowanych czynności. Dopuszczalne są jedynie czynności o charakterze formalno‑prawnym, niezbędne do zachowania bytu przedsiębiorstwa, takie jak podpisywanie dokumentów, odbieranie korespondencji czy wykonywanie czynności technicznych, które nie mają charakteru pracy zarobkowej sensu stricto. Niedopuszczalne jest natomiast wykonywanie faktycznych czynności zawodowych, które stanowią istotę prowadzonej działalności i generują przychód lub mają potencjał jego generowania.

W realiach niniejszej sprawy zebrany materiał dowodowy – w szczególności przesłuchanie odwołującego jednoznacznie wskazuje, że odwołujący się wykonywał jedynie czynności o charakterze formalno‑prawnym, niezbędne do zachowania bytu przedsiębiorstwa. Wszelkie czynności nie mające charakteru formalno‑prawnego, niezbędnego do zachowania bytu przedsiębiorstwa ubezpieczony, czyli wszelkie prace fizyczne, ubezpieczony scedował na zatrudnionego pracownika. Tym samym ubezpieczony nie naruszył zakazu wynikający z art. 17 ustawy zasiłkowej.

Dla Sądu również zrozumiałe było to, że ubezpieczony był zmuszony powrócić do prowadzenia działalności aby posiadać środki na życie. Przy czym, co należy wyraźnie podkreślić, ubezpieczony zatrudnił pracownika, który przejął obowiązki ubezpieczonego, które wykraczały poza czynności o charakterze formalno‑prawnym. Jak wyjaśnił ubezpieczony pracownik w dalszym ciągu pozostaje u niego zatrudniony, a obecnie jego praca ogranicza się nadal do niewykonywania czynności fizycznych, gdyż stan jego zdrowia mu na to nie pozwala. Tak więc po dniu 28 lipca 2024 r. ubezpieczony nie kontynuował pracy zarobkowej, która przeciążała kręgosłup, a proces jego leczenia nie wydłużył się przez to w sposób znaczny.

W związku z tym, iż nie doszło do naruszenia przez ubezpieczonego art. 17 ustawy zasiłkowej, należało stwierdzić czy po dniu 28 lipca 2024 r. był on nadal niezdolny do pracy i winno przysługiwać mu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego.

Stwierdzenie okoliczności istotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy wymagało wiadomości specjalnych i musiało znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłego sądowego. Pełne wyjaśnienie spornych okoliczności wymagało bowiem wiadomości specjalnych, jakimi Sąd nie dysponował. Na fakt ustalenia, czy odwołujący się był i jest nadal od dnia 29 lipca 2024 r. niezdolny do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku pracy – elektryka, hydraulika, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokują nadzieję odzyskania zdolności do pracy i czy może mieć on przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego i na jaki okres, poczynając od dnia 29 lipca 2024 r., czy zachodzi konieczność badania go przez innych biegły oraz czy zasadne były orzeczenie komisji lekarskiej ZUS i orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego lekarza ortopedy i neurologa.

Powołany w sprawie zespół biegłych lekarzy sądowych z zakresu neurologii oraz ortopedii-traumatologii rozpoznał u odwołującego się wielopoziomowe zmiany dyskopatyczno-zwyrodnieniowe kręgosłupa w odcinku lędźwiowym oraz szyjnym, wtórny przewlekły zespół bólowy, uraz głowy i kręgosłupa szyjnego z powodu pobicia ze złamaniem w zakresie kręgu C6 (1997 r.), stan po urazie stawu kolanowego prawego - zerwanie (...) (2001r.) – operowane, stan po urazie stawu kolanowego lewego z uszkodzeniem łąkotki przyśrodkowej (2007 r.), lekkie upośledzenie umysłowe, uchyłki jelita grubego oraz tłuszczenie wątroby. W związku z rozpoznanymi dolegliwościami odwołujący się w ocenie biegłych po 29 lipca 2024 r. był w dalszym ciągu niezdolny do pracy, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały nadzieję odzyskania zdolności do pracy po wyczerpaniu okresu świadczenia rehabilitacyjnego na okres 12 miesięcy.

W uzasadnieniu swojej opinii biegli wskazali, iż zgromadzona w aktach dokumentacja medyczna potwierdza wieloletnie utrzymywanie się u odwołującego się dolegliwości bólowych kręgosłupa. Wykonane u niego badania obrazowe wykazały obecność wyraźnych zmian zwyrodnieniowo-dyskopatycznych kręgosłupa w odcinkach szyjnym i lędźwiowym, w tym obecność „pękniętego" krążka międzykręgowego L3/L4. Wyraźne objawy przeciążania struktur kręgosłupa zostały także stwierdzone przez biegłych w przeprowadzonym przez nich badaniu (neurologicznym i ortopedycznym). Dalej biegli podnieśli, że należy zwrócić uwagę, iż odwołujący się pracuje jako elektryk, a więc wykonuje pracę fizyczną, nierzadko wymagającą dłuższego przebywania w wymuszonych, niefizjologicznych pozycjach. W takich warunkach naturalnym jest, że kręgosłup może podlegać przeciążeniom. Należy też zwrócić uwagę, że bóle kręgosłupa wymagają często przewlekłego leczenia. Nie są rzadkością pacjenci wymagający długich miesięcy rehabilitacji. W analizowanym przypadku odwołujący cierpiał już od dawna z powodu dolegliwości kręgosłupa, a co za tym idzie nagromadzone w jego organizmie zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne były już przewlekłe i nie poddawały się tak łatwo leczeniu. Co więcej biegli wskazali, że w lutym 2024 r. doznał on upadku z urazem kręgosłupa, który nasilił wyraźnie odczuwane przez niego dolegliwości bólowe. W zaświadczeniu lekarskim z czerwca 2024 r. znaleźć można informację o wciąż utrzymujących się dolegliwościach bólowych ze strony kręgosłupa, o złej tolerancji rehabilitacji oraz o braku możliwości powrotu w tym stanie do pracy fizycznej. Obecne u odwołującego się objawy były też na tyle niepokojące, że miał on zaplanowana na jesień 2024 r. konsultację u neurochirurga (celem rozważenia leczenia operacyjnego), a objawy przeciążania kręgosłupa były w dalszym ciągu obecne w badaniu przeprowadzonym przez biegłych w maju 2025 r.

Nadto w ocenie biegłych, mając na uwadze charakter wykonywanej przez odwołującego się pracy a także charakter odczuwanych przez niego dolegliwości (przewlekły zespół bólowy kręgosłupa na tle zmian zwyrodnieniowo-dyskopatycznych), na dzień 29 lipca 2024 r. jedyny skutecznym sposobem leczenia go była kontynuacja zwolnienia lekarskiego połączona z dalszą rehabilitacją. W takich warunkach istniała realna szansa na poprawę stanu zdrowia odwołującego w przeciągu kolejnych miesięcy, szczególnie gdyby został zakwalifikowany do rehabilitacji w ramach prewencji rentowej ZUS.

Biegli wskazali, że ubezpieczony kontynuował pracę zarobkową w przebiegu której cały czas przeciążał kręgosłup, proces jego leczenia wydłużył się w sposób znaczny. Jednakże jak zostało wskazane powyżej pod dni 28 lipca 2024 r. ubezpieczony nie kontynuował pracy zarobkowej, która przeciążałaby kręgosłup, a co za tym nie wydłużyło to jego procesu leczenia.

Na marginesie swojej opinii biegli podnieśli, że stanowisko organu rentowego nie było zasadne bowiem opierało się w praktycznie w pełni na wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego przez Lekarza Orzecznika ZUS w dniu 7 sierpnia 2024 r. Należy zauważyć, że opis tego badania jest bardzo skąpy (jak na osobę dotkniętą tak licznymi i przewlekłymi schorzeniami narządu ruchu) i sprowadza się w zasadzie jedynie do stwierdzenia obecności objawów korzeniowych (przy 60 stopniach), bez wzmianki na temat ruchomości kręgosłupa, czy też jego stanu fizykalnego (bolesności, tkliwości, wzmożonego napięcie mięśni etc). W ocenie biegłych wskazywać to może, że badanie zostało przeprowadzone przez Lekarza Orzecznika ZUS zbyt pobieżnie, a dodatkowo, nie zostało one w sposób właściwy przeanalizowane w kontekście wykonywanej przez odwołującego się pracy. W odniesieniu do odwołującego się nie zachodziła konieczność badania przez innych biegłych.

Do opinii biegłych lekarzy sądowych z zakresu neurologii oraz ortopedii‑traumatologii żadna ze stron postępowania nie wniosła zastrzeżeń. Wskazać należy, że na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. pełnomocnik organu rentowego oświadczył, iż w związku z brakiem złożonych zastrzeżeń organu rentowego do opinii biegłych przychyla się do odwołania i wniósł o wydanie wyroku zgodnie z opinią biegłych tj. przyznanie ubezpieczonemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 12 miesięcy. Pełnomocnik strony pozwanej oświadczył również, że zgadza się z treścią opinii.

W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę opinia ta została sporządzona w sposób rzetelny, szczegółowy i kompleksowy. Biegli dokonali oceny stanu zdrowia odwołującego zarówno na podstawie obszernej dokumentacji medycznej, jak i przeprowadzonych badań przedmiotowych, odnosząc się do wszystkich istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na zdolność odwołującego do wykonywania pracy zarobkowej. Opinię cechowała jasność, spójność wewnętrzna oraz logiczne uzasadnienie wniosków, co umożliwiło Sądowi dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny zasadności zgłoszonych roszczeń.

Sporządzona na potrzeby niniejszego postępowania opinia biegłych była zatem w pełni wystarczająca do uwzględnienia odwołania.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii biegłych, należało przyjąć, że odwołujący po dniu 28 lipca 2024 r. pozostawał nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały odzyskanie tej zdolności. Tym samym – przy braku innych przeszkód spełniał on przesłanki do przyznania świadczenia rehabilitacyjnego określone w art. 18 ustawy zasiłkowej.

Jak wskazano wcześniej, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie, że odwołujący w okresie, w którym domagał się przyznania świadczenia rehabilitacyjnego, wykonywał pracę zarobkową w ramach prowadzonej przez siebie pozarolniczej działalności gospodarczej. Postępowanie dowodowe wykazało, że odwołujący ograniczał się do czynności formalno‑prawnych niezbędnych do utrzymania bytu przedsiębiorstwa, nie wykonywał faktycznie czynności zawodowych stanowiących istotę prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż zostały one powierzone zatrudnionemu pracownikowi.

Całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dał podstawę do ustalenia, że stan zdrowia odwołującego się uzasadniał przyznanie mu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 12 miesięcy po zakończeniu okresu zasiłkowego, który zakończył się z dniem 28 lipca 2024 r., gdyż odwołujący się był nadal niezdolny do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku oraz istniały rokowania odzyskania zdolności do pracy w następstwie kontynuowanego procesu leczenia lub rehabilitacji leczniczej. Ponadto odwołujący w okresie, w którym domagał się przyznania świadczenia rehabilitacyjnego ograniczał się do czynności formalno‑prawnych niezbędnych do utrzymania bytu przedsiębiorstwa, przez co nie doszło do naruszenia art. 17 ustawy zasiłkowej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie I. sentencji wyroku, na mocy przepisu art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawcy prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres dwunastu miesięcy.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 959 t.j.), strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa. Wobec powyższego w punkcie II. sentencji wyroku Sąd koszty postępowania zaliczył na rachunek Skarbu Państwa.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w wyroku.