Wyrok z 12 marca 2026, sygn. I C 396/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 marca 2026 roku

Sąd Rejonowy w Człuchowie I Wydział Cywilny w składzie:

po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 roku w I.

na rozprawie

sprawy z powództwa E. H.

przeciwko Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu w I.

o zadośćuczynienie

1.  oddala powództwo,

2.  zasądza od powoda E. H. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa Zakładu Karnego w I. kwotę 3.600 zł (słownie: trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 396/25

UZASADNIENIE

Powód E. H. wniósł przeciwko Skarbowi Państwa Zakładowi Karnemu w I. o zasądzenie na rzecz powoda kwoty 15 000 zł tytułem zadośćuczynienia, wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu wskazał, iż decyzją Dyrektora Zakładu Karnego w I. z 23.09.2023 r. został skierowany do zatrudnienia odpłatnego. Następnie decyzją 9.10.2023 r. zmieniono uprzednią decyzję opierając się na oświadczeniu powoda z 6.10.2023 r. i niewyrażeniu przez powoda zgody na zatrudnienie nieodpłatne, wydano decyzję o odmowie skierowania powoda do zatrudnienia odpłatnego. Na skutek zażalenia powoda Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w H. uznał je za zasadne. Powód powinien zostać zatrudniony odpłatnie od 23.10.2023 r. Postępowanie skargowe trwało dwa miesiące a dopiero 9.01.2024 r. Dyrektor ponownie wydał zgodę na skierowanie powoda do zatrudnienia odpłatnego. Wobec wydania przez dyrektora decyzji niezgodnej z prawem w dniu 9.10.2023 r. powód utracił co najmniej trzy miesięczne pensje, a rzeczywiście powód został zatrudniony od 12.01.2024 r. Dodatkowym naruszeniem dóbr osobistych powoda było to, że po zatrudnieniu powoda od 12.01.2024 r. do 14.05.2024 r. tj. wycofania powoda z zatrudnienia przez cztery miesiące Zakład Karny pozbawiał powoda pełnej normy żywnościowej w postaci drugiego śniadania dla pracujących, co gwarantuje regulamin porządku wewnętrznego i art. 109 k.k.w. W zawiązku z naruszeniem dóbr osobistych powoda powództwo zdaniem powoda jest zasadne, kwota żądania jest uzasadniona kwotą utraconych dochodów, z co najmniej trzech miesięcy pracy zarobkowej, którą utracił na skutek niezgodnej z prawem decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w I..

Pełnomocnik pozwanego Skarbu Państwa Zakładu Karnego w I. wniósł o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego i zasadzenie kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew strona pozwana podniosła, iż powód przebywał w Zakładzie Karnym w I. od 20.09.2022 do 22.11.2022 oraz 20.02.2023 do 3.11.2025 r. Powód 4.09.2023 r. złożył wniosek o zatrudnienie odpłatne, który został zaopiniowany pozytywnie przez wychowawcę oraz inspektora N. Ochrony, lecz w ramach oddziału mieszkalnego, co wiąże się z poparciem wniosku na zatrudnienie nieodpłatne. Prośba powoda została rozpatrzona pozytywnie jednak wyłącznie w ramach zatrudnienia nieodpłatnego. 6.10.2023 r. doręczono powodowi oświadczenie o wyrażeniu zgody na zatrudnienie nieodpłatne. W zawiązku z powyższym decyzją zastępcy N. prośba powoda o zatrudnienie odpłatne została rozpatrzona odmownie. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w H. (...)/S.450.(...).5.2023 na skutek skargi powoda stwierdził, że zaskarżona decyzja nie była zgodna z prawem i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Ostatecznie powód od 11.01.2024 r. do 4.04.2024 r. świadczył pracę nieodpłatnie a od 8.04.2024 r. do 15.05.2024 r. odpłatnie. Decyzją z 15.05.2024 r. powód został wycofany z zatrudnienia opłatnego w związku z tym, że 14.05.2024 r. w miejscu zatrudnienia był pod wpływem alkoholu. Powód był żywiony według posiłku podstawowego (...) i zgodnie z obowiązującymi w tym przedmiocie normami. Tylko dla osadzonych wykonujących prace w warunkach szczególnie uciążliwych wydaje się posiłki dodatkowe (...), na wniosek osoby nadzorującej zatrudnienie osób pozbawionych wolności. Do pozwanej jednostki nie wpłynął wniosek zatrudniającego powoda, dotyczący obowiązku zapewnienia wyżywienia w związku z uciążliwymi i ciężkimi warunkami wykonywanej pracy. Skarga powoda w tym zakresie została rozpatrzona przez Dyrektora Okręgowy Służby Więziennej w H. (...)/S.451.(...).4.2023, który w toku postępowania nie dopatrzył się nieprawidłowości ze strony pozwanej jednostki. Również czynności wyjaśniające w sprawie D/P.451.(...).8.2023 nie wykazały uchybień w przedmiocie żywienia powoda.

Sąd ustalił co następuje:

E. H. odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w I. od 20.09.2022 r. do 22.11.2022 r. oraz od 20.02.2023 r. do 3.11.2025 r.

(niesporne, nadto historia rozmieszczenia skazanego k.72-73).

Powód 4.09.2023 r. złożył wniosek o zatrudnienie odpłatne, który został zaopiniowany pozytywnie przez wychowawcę oraz inspektora N. Ochrony, lecz w ramach oddziału mieszkalnego, co wiąże się z poparciem wniosku na zatrudnienie nieodpłatne. Prośba powoda została rozpatrzona pozytywnie jednak wyłącznie w ramach zatrudnienia nieodpłatnego. 6.10.2023 r. doręczono powodowi oświadczenie o wyrażeniu zgody na zatrudnienie nieodpłatne. Powód nie wyraził zgody na zatrudnienie go na stanowisku pracownika porządkowego, nieodpłatnie.

(niesporne, nadto wniosek k. 81- 84).

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w H. OI/S.450.(...).5.2023 na skutek skargi powoda z 19.10.2023 r. stwierdził, że negatywna decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w I. dotycząca odpłatnego zatrudnienia osadzonego powoda, nie była zgodna z prawem i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

(dowód: pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w H. (...)/S.450.(...).5.2023 k. 13-14).

Powód od 11.01.2024 r. do 4.04.2024 r. świadczył pracę nieodpłatnie a od 8.04.2024 r. do 15.05.2024 r. odpłatnie.

(bezsporne, nadto notatka służbowa z 17.01.2024 r. k. 88).

Decyzją z 15.05.2024 r. powód został wycofany z zatrudnienia opłatnego w związku z tym, że 14.05.2024 r. w miejscu zatrudnienia był pod wpływem alkoholu, znieważał i groził funkcjonariuszom, był agresywny i została wymierzona mu kara dyscyplinarna.

(dowód: decyzja o wycofaniu z zatrudnienia z 15.05.2024 r. k.93, wniosek o wymierzenie kary dyscyplinarnej k.94-96).

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w H. OI/S.451.(...).4.2023 KK w piśmie z 19.02.2024 r. na skutek skargi powoda z 11.09.2023 r. stwierdził, że ilość i waga przygotowywanych posiłków była i jest zgodna z Zarządzeniem Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w sprawie gospodarki żywnościowej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej i były zachowane również proporcje procentowej zawartości składników odżywczych jak i kaloryczność posiłku i odpowiednia ilość warzyw lub owoców.

(dowód: pismo Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w H. OI/S.451.(...).4.2023 KK k. 97-99).

Czynności wyjaśniające podjęte przez Dyrektora Zakładu Karnego w I. w sprawie D/P.451.(...).8.2023 nie wykazały uchybień w przedmiocie żywienia powoda.

(dowód: sprawozdanie z czynności wyjaśniających k.100-102).

Sąd zważył co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Dla przyjęcia odpowiedzialności za zadośćuczynienia z tytułu naruszenie dóbr osobistych zgodnie z art. 24 k.c. konieczne jest zaistnienie 3 przesłanek, a więc oprócz bezprawności działania sprawcy również dwie inne przesłanki tj: istnienia dobra osobistego podlegającego ochronie oraz jego naruszenia lub zagrożenia.

Bezprawność działania pozwanego jest objęta domniemaniem prawnym, co oznacza, że powód nie musi jej wykazywać. Samo zaś stwierdzenie bezprawności zachowania pozwanego jest tylko jedną z trzech przesłanek jego odpowiedzialności. Nie może więc samo przez się prowadzić do odpowiedzialności pozwanego. Odpowiedzialność ta powstaje dopiero z chwilą jednoczesnego spełnienia powyższych trzech przesłanek.

Zgodnie z ogólną zasadą dowodową wyrażoną w art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. w przedmiotowej sprawie ciężar wykazania istnienia dobra osobistego podlegającego ochronie oraz faktu jego naruszenia spoczywał na powodzie jako osobie, która z faktów tych wywodzi określone skutki prawne. Powód mógł wykazać powyższe fakty wszelakimi dowodami. W przypadku zaś skutecznego wykazania naruszenia dobra osobistego pozwany mógłby zwolnić się z odpowiedzialności dopiero poprzez wykazanie, iż jego działanie (zaniechanie) nie miało charakteru bezprawnego – tj. było zgodne z wiążącym go prawem (domniemanie bezprawności działania).

Powód winien wskazać i udowodnić jakie konkretnie jego dobro osobiste zostało naruszone działaniem pozwanego i na czym naruszenie polega (porównaj orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 26 lutego 2009r., I ACa 21/09).

Przy ocenie, jaka suma jest, w rozumieniu art. 448 KC, odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych, należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostało naruszone, ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem. Ocena, czy doszło do naruszenia dobra osobistego powinna być zobiektywizowana.

Zadośćuczynienie to pieniężna forma rekompensaty za szkody niemajątkowe (krzywdę), takie jak ból, cierpienie fizyczne, trauma czy naruszenie dóbr osobistych. Przysługuje głównie przy uszkodzeniach ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci bliskiej osoby lub na skutek naruszenia dóbr osobistych. Celem zadośćuczynienia jest złagodzenie cierpień fizycznych i psychicznych. Podstawą prawną zadośćuczynienia jest najczęściej art. 445 k.c. (uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, pozbawienie wolności) oraz art. 448 k.c. (naruszenie dóbr osobistych, np. godności, wizerunku).

Przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa są: niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, zaistnienie szkody, związek przyczynowy między niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej a szkodą. Przesłanką stosowania art. 417 § 1 k.c. i ewentualnej odpowiedzialności pozwanego jest wykazanie, iż funkcjonariusze zatrudnieni w zakładzie karnym postępowali niezgodnie z prawem.

Powód wskazał, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w związku z decyzją Dyrektora Zakładu Karnego w I. z 23.09.2023 r. kierującą go do zatrudnienia odpłatnego, następnie zmienioną decyzją 9.10.2023 r., opierając się na oświadczeniu powoda z 6.10.2023 r. i niewyrażeniu przez powoda zgody na zatrudnienie nieodpłatne. Na skutek zażalenia powoda Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w H. uznał je za zasadne. Powód powinien zostać zatrudniony odpłatnie od 23.10.2023 r. Postępowanie skargowe trwało dwa miesiące a dopiero 9.01.2024 r. Dyrektor ponownie wydał zgodę na skierowanie powoda do zatrudnienia odpłatnego. Wobec wydania przez dyrektora decyzji niezgodnej z prawem w dniu 9.10.2023 r. powód utracił co najmniej trzy miesięczne pensje, a rzeczywiście powód został zatrudniony od 12.01.2024 r. Dodatkowym naruszeniem dóbr osobistych powoda było to, że po zatrudnieniu powoda od 12.01.2024 r. do 14.05.2024 r. tj. wycofania powoda z zatrudnienia przez cztery miesiące Zakład Karny pozbawiał powoda pełnej normy żywnościowej w postaci drugiego śniadania dla pracujących, co gwarantuje regulamin porządku wewnętrznego i art. 109 k.k.w.

W razie skierowania do pracy świadczenie pracy w trybie art. 121 § 2 k.k.w. nie jest efektem obowiązku przyjętego przez skazanego dobrowolnie, lecz wynika z faktu skierowania przez administrację zakładu karnego. W konsekwencji skazany świadczy pracę nie w ramach zobowiązaniowego stosunku prawnego, lecz w ramach stosunku publicznoprawnego, jaki powstaje na skutek orzeczenia wobec niego kary pozbawienia wolności i który wiąże skazanego przez czas jej odbywania z państwem, reprezentowanym przez administrację zakładu karnego (A. Kosut, Zasady zatrudniania osadzonych..., s. 9).

Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego nie występuje tutaj jako organ administrujący w rozumieniu nauk administracyjnych, ale jest organem wykonującym władzę publiczną w zakresie realizacji kary pozbawienia wolności ukierunkowanej na cele resocjalizacyjne wyrażone w art. 67 § 1 k.k.w. Stosunek penitencjarno-prawny zatrudnienia charakteryzuje nierównorzędność stron – dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego zajmuje pozycję władczą, a skazany podległą. Powstanie stosunku następuje na podstawie jednostronnej decyzji organu wykonującego funkcje władcze, której skazany powinien się podporządkować. Podobnie, jeżeli chodzi o treść stosunku penitencjarno-prawnego zatrudnienia wyznaczana jest ona przez dyrektora zakładu karnego lub aresztu śledczego, określającego warunki pracy, które powinny zapewniać prawidłowy przebieg odbywania kary pozbawienia wolności ( art. 121 § 3 k.k.w.). Sankcją za niewykonywanie obowiązku pracy ( art. 116 § 1 pkt 4 k.k.w.) jest odpowiedzialność dyscyplinarna ( art. 142 § 1 k.k.w.).

Decyzja dyrektora zakładu karnego w przedmiocie wyrażenia zgody na podjęcie pracy przez skazanego ma charakter karno-wykonawczy i podlega zaskarżeniu w trybie art. 7 k.k.w. do sądu penitencjarnego, nadzorowi penitencjarnemu sędziego penitencjarnego zgodnie z art. 34 § 1 k.k.w. oraz nadzorowi służbowemu przez dyrektora okręgowego lub Dyrektora Generalnego Służby Więziennej ( art. 78 § 2 k.k.w.).

Zgodnie z uregulowaniami wynikającym z przepisów art. 121 k.k.w. i § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 lutego 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad zatrudniania skazanych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1887), to do kompetencji dyrektora zakładu karnego kierowanie skazanego do zatrudnienia odpłatnego.

Zatrudnianie skazanych na podstawie skierowania, odbywa się nie w oparciu o przewidziane w § 6 rozporządzenia porozumienie zawarte między dyrektorem zakładu karnego a podmiotem zatrudniającym skazanego na podstawie zawieranej z nim umowy, ale w oparciu o umowę o zatrudnienie odpłatne skazanych, zawartą przez dyrektora zakładu karnego z podmiotem zatrudniającym i określającą wszystkie warunki pracy skazanego, przy uwzględnieniu regulacji Kodeksu karnego wykonawczego oraz rozporządzenia z 9 lutego 2004 r. W tym przypadku podstawą świadczenia pracy przez skazanego nie jest zatem stosunek prawny wynikający z zawartej przez niego umowy, ale skierowanie go przez dyrektora zakładu karnego do wykonywania pracy na warunkach określonych w umowie łączącej dyrektora tego zakładu z podmiotem zatrudniającym. W razie nieprzestrzegania tych warunków przez zatrudniającego, dyrektor zakładu karnego ma prawo wstrzymania zatrudnienia lub rozwiązania umowy o odpłatne zatrudnienie skazanych (§ 10 rozporządzenia). Może również - na szczegółowo uzasadniony wniosek podmiotu zatrudniającego - zmienić miejsce i rodzaj pracy skazanego lub wycofać go z zatrudnienia (§ 9 rozporządzenia). W omawianym przypadku skazany świadczy więc pracę nie w ramach zobowiązaniowego stosunku prawnego łączącego go z podmiotem zatrudniającym i na warunkach określonych w umowie zawartej przez niego z tym podmiotem, ale w ramach stosunku publicznoprawnego, jaki powstaje na skutek orzeczenia kary pozbawienia wolności i trwa przez cały czas jej odbywania, wiążąc skazanego z państwem, reprezentowanym przez administrację zakładu karnego (zob. A. Kosut: Zasady zatrudniania osadzonych w świetle nowych uregulowań prawnych. (...) 1999 nr 24-25, s. 6). Ponieważ praca wykonywana na podstawie skierowania stanowi element publicznoprawnego stosunku wykonania kary ( art. 116 § 1 pkt 4 k.k.w.), przeto skarżący ma obowiązek jej wykonywania (z wyjątkami określonymi w przepisach szczególnych - art. 107 k.k.w.), bez możliwości nieakceptowania warunków zatrudnienia ustalonych w umowie dyrektora zakładu karnego z podmiotem zatrudniającym oraz sprzeciwienia się skierowaniu do pracy (poza zatrudnieniem przy pracach szkodliwych dla zdrowia - art. 122 § 1 zdanie drugie k.k.w.) - pod rygorem odpowiedzialności dyscyplinarnej ( art. 142 § 1 k.k.w.); nie stosuje się również do niego przepisów prawa pracy, z wyjątkiem przepisów dotyczących czasu pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy ( art. 121 § 9 k.k.w.).

Skierowanie do pracy odpłatnej nie jest prawem skazanego do zatrudnienia, a tym samym w przypadku braku zgody na umożliwienie świadczenia pracy nie można skutecznie domagać się realizacji takiego uprawnienia. W praktyce występują bowiem znaczne trudności w zapewnieniu wszystkim skazanym zatrudnienia. Jednostki penitencjarne nie są w stanie zapewnić płatnego świadczenia pracy wszystkim chętnym, rozpatrując wiele wniosków w sprawie zatrudnienia, jednak z uwagi na szczupłe możliwości organizacyjne, jak i rynkowe, zmuszone są do dokonywania selekcji wniosków (zob. Postulski Kazimierz (w:) Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Opublikowano: WK, 2016, LEX).

Zatem w przypadku odmowy skierowania skazanego do pracy odpłatnej, nie występuje okoliczność naruszenia przepisów prawa czy też godności osadzonego i nie występują podstawy prawne do żądania zadośćuczynienia z tytułu braku skierowania do pracy, zmiany decyzji o skierowaniu czy wycofania z zatrudnienia odpłatnego.

Co więcej powód nie wykazał też wysokości ewentualnej szkody z tego tytułu.

Zarządzenie nr (...) Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z 22.07.2025 r. w sprawie gospodarki żywnościowej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej, na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1869 i 1871 oraz z 2025 r. poz. 179, 240 i 718) § 1.1. określa w : Rozdziale 1 Przepisy ogólne 1) zasady prowadzenia gospodarki żywnościowej celem realizacji wyżywienia osadzonych, funkcjonariuszy i zwierząt wykorzystywanych do zadań służbowych w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej a § 20.1. określa wielkości wydawanych skazanym posiłków.

Zarządzenie nr/17 13 dyrektora generalnego służby więziennej z 03.09.2017 r. w sprawie realizacji wyżywienia osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych wydane na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2017 r. poz. 631) w § 1 określa szczegółowe sposoby realizacji uprawnień do wyżywienia osób osadzonych w zakładach karnych, aresztach śledczych oraz ośrodkach szkolenia i doskonalenia Służby Więziennej, zwanych dalej ,jednostkami".

§ 3. 1. Stanowi, iż godziny wydawania posiłków w ciągu dnia ustala kierownik jednostki w porządku wewnętrznym. 2. Odstęp czasowy pomiędzy wydawanymi w ciągu dnia posiłkami nie może być krótszy niż 2 godziny oraz dłuższy niż 6 godzin.

W przypadku osadzonych zatrudnionych, biorących udział w szkoleniu lub nauczaniu, dopuszcza się możliwość wydłużenia odstępu czasu pomiędzy kolejnymi posiłkami do 9 godzin. 3. Odstępy czasowe, o których mowa w ust. 2, nie dotyczą wyżywienia realizowanego w postaci suchego prowiantu.

§ 6 pkt. 5 cytowanego wyżej rozporządzenia przewiduje, iż posiłki dla osadzonych wykonujących pracę w warunkach szczególnie uciążliwych, zwane posiłkami dodatkowymi (...), przygotowuje się na wniosek osoby nadzorującej zatrudnienie osób pozbawionych wolności - zgodnie z przepisami określonymi przez kierownika jednostki.

Pełnomocnik strony pozwanej wskazała, iż do pozwanej jednostki penitencjarnej nie wpłynęło pismo od pracodawcy osadzonego, dotyczące obowiązku zapewnienia mu wyżywienia w związku z uciążliwymi i ciężkimi warunkami pracy. Natomiast drugie śniadanie jest wydawane jednocześnie z pierwszym a skazani pracujący zgodnie obowiązującym porządkiem w godzinach 10 ⁰⁰ – 10 ¹⁵, mają wyznaczony czas na spożycie drugiego śniadania w miejscu zatrudnienia.

Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w H. OI/S.451.(...).4.2023 KK w piśmie z 19.02.2024 r. na skutek skargi powoda z 11.09.2023 r. stwierdził, że ilość i waga przygotowywanych posiłków była i jest zgodna z Zarządzeniem Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w sprawie gospodarki żywnościowej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej i były zachowane również proporcje procentowej zawartości składników odżywczych jak i kaloryczność posiłku i odpowiednia ilość warzyw lub owoców.

Odnośnie powoływania się przez powoda na nieadekwatne racje żywieniowe osoby pracującej - powód był na diecie podstawowej, która zaspokajała zapotrzebowanie kaloryczne oraz w niezbędne składniki odżywcze. Ocenę poziomu zabezpieczenia potrzeb żywnościowych należy oceniać przede wszystkim przez pryzmat bezpieczeństwa zdrowotnego osadzonych i potrzeb koniecznej dietetyki. Brak jest zaś podstaw do uznania, że posiłki i napoje wydawane więźniom miały zbyt niską wartość odżywczą i energetyczną. Nie ma więc podstaw do uznania naruszenia przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19 lutego 2016 r. w sprawie wyżywienia osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Zgodnie z tym rozporządzeniem, a konkretnie § 3 ust. 2, wartość energetyczna posiłków, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1-3, w ramach dziennego wyżywienia osadzonych zawiera nie mniej niż: 2800 kcal w artykułach żywnościowych dla osadzonych w wieku do ukończenia 18-go roku życia, natomiast 2600 kcal w artykułach żywnościowych dla pozostałych osadzonych. Zgodnie z ust. 4, posiłek dodatkowy - Pf - wydaje się w dniach wykonywania przez osadzonych pracy w warunkach szczególnie uciążliwych. Uwypuklić należy, że w rozporządzeniu nie tyle powołano się na warunki uciążliwe - a szczególnie uciążliwe, jako podstawę do wydania dodatkowego posiłku, a przymiot szczególnej uciążliwości pracy na stanowisku jakie objął powód, nie został wykazany.

Powód nie wykazał by jego praca na stanowisku introligatora wiązała się w pracą w warunkach szczególnie uciążliwych. Dodatkowo praca introligatora, co do zasady nie jest zaliczana do prac w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, co znajduje potwierdzenie w judykaturze sądów powszechnych.

Oczywiście, każda praca zawodowa wiąże się z swoistymi uciążliwościami, co nie oznacza jednocześnie, że jest ona automatycznie uznawana za szczególnie uciążliwą lub wykonywaną w szczególnych warunkach.

Podnieść należy też, iż odmowa zasądzenia zadośćuczynienia może być spowodowana znikomym wymiarem cierpień i innych negatywnych konsekwencji doznanych przez poszkodowanego na skutek naruszenia dobra osobistego, czy też podejmowaniem przez naruszyciela dóbr osobistych dobrowolnych działań mających na celu zniwelowanie czy też zmniejszenie doznanych przez poszkodowanego negatywnych konsekwencji na skutek naruszenia jego dobra osobistego (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 stycznia 2024 r. II CSKP 1269/22, OSNC-ZD 2024/4/35).

Samo skazanie i ukaranie karą pozbawienia wolności zakłada określoną dolegliwość, odnoszącą się między innymi do podania się rygorom i zasadom wykonywania kary, w tym dotyczącym skierowania do pracy odpłatnej lub nieodpłatnej czy związanych z zasadami żywienia. Konsekwencją przebywania w warunkach izolacyjnych, na skutek orzeczenia karty pozbawienia wolności, jest również ograniczony dostęp do dóbr materialnych i niematerialnych, który przybiera formę zestandaryzowaną dla osób osadzonych w danej jednostce penitencjarnej.

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 8 maja 2009 r. (sygn. akt VI ACa 1242/08) stwierdził, że nie każdy przypadek dyskomfortu psychicznego spowodowany bezprawnym zachowaniem się innej osoby, jest wystarczającą podstawą do poszukiwania ochrony sądowej dóbr osobistych, bowiem należy mieć na uwadze również zobiektywizowaną ocenę zewnętrzną. Konieczne jest także zachowanie proporcji oraz umiaru i nie może nadużywać instrumentów prawnych właściwych tej ochronie do przypadków opierających się w głównej mierze na subiektywnych odczuciach zainteresowanego, gdyż taki sposób postępowania prowadziłby do deprecjonowania samego przedmiotu ochrony.

Ponadto odmowa zasądzenia zadośćuczynienia może być spowodowana znikomym wymiarem cierpień i innych negatywnych konsekwencji doznanych przez poszkodowanego na skutek naruszenia dobra osobistego (vide: Wyrok Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2024 r.
II CSKP 1269/22).

Sąd uznał, że powód nie wykazał naruszenia dóbr osobistych ani bezprawności działań strony pozwanej. Zebrany materiał dowodowy potwierdził, że warunki pracy, wyżywienia i bytowe były zgodne z normami, a ewentualne niedogodności nie przekroczyły standardów przewidzianych dla osób odbywających karę pozbawienia wolności. Sąd podkreślił, że subiektywne odczucia powoda nie są wystarczające do uznania naruszenia dóbr osobistych, a decydujące znaczenie mają obiektywne kryteria i całokształt okoliczności. Powód nie udowodnił krzywdy ani związku przyczynowego między zachowaniem strony pozwanej a domniemanym naruszeniem.

W konsekwencji stwierdzić należy, że powód nie wykazał w wystarczający sposób by doszło do naruszenia jego godności i niezasadne okazało się jego domaganie ochrony w oparciu o art. 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. i żądanie wysokiego zadośćuczynienia, czego skutkiem było oddalenie jego powództwa.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm. ), zasądzając od powoda na rzecz pozwanego 3600 zł tytułem kosztów procesu, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.