Uzasadnienie z 18 marca 2026, sygn. III Nsm 111/25

UZASADNIENIE

L. Z. wystąpiła z wnioskiem o nakazanie uczestnikowi V. U. wydania małoletniej T. U. (1), córki L. Z. i V. U., przebywającej u uczestnika postępowania, matce małoletniej – L. Z. w terminie trzech dni od ogłoszenia postanowienia w przedmiocie niniejszej sprawy.

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni L. Z. wskazała, że Sąd Rejonowy w Piszu 23 listopada 2023 roku w sprawie sygn. akt (...) wydał postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia ustalając miejsce zamieszkania małoletniej T. U. (1) jako każdorazowe miejsce zamieszkania jej matki – L. Z.. Ponadto, Sąd ustalił kontakty uczestnika z małoletnią T. U. (1) i małoletnią T. U. (2) w ten sposób, że na czas trwania postępowania będą odbywały się w co drugi weekend miesiąca od piątku, od godziny 16:00 do niedzieli, do godziny 17:00, poza miejscem zamieszkania małoletniej i bez obecności L. Z.. Jednocześnie Sąd zobowiązał uczestnika do odbierania i odwożenia małoletnich poczynając od 1 grudnia 2023 roku.

W chwili wydania postanowienia o zabezpieczeniu małoletnia przebywała u ojca i miała zostać odwieziona przez uczestnika do matki w niedzielę, 3 (...) 2023 roku. Uczestnik nie odwiózł małoletniej i od ponad półtora roku izoluje córkę od matki. Wszelkie próby wnioskodawczyni odebrania małoletniej kończyły się niepowodzeniem. Uczestnik manipuluje córką, przekupuje ją, nastawia córkę przeciwko matce. Od półtora roku małoletnia jest izolowana od matki oraz od pozostałego rodzeństwa.

Postanowieniem z 18 (...) 2025 roku w sprawi sygn. akt (...) Sąd ustalił miejsce pobytu małoletniej T. i T. jako każdorazowe miejsce zamieszkania ich matki L. Z..

W odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania V. U. wniósł o oddalenie wniosku w całości.

W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania V. U. wskazał, że małoletnia T. pozostaje dobrowolnie przy ojcu i z zupełnym przekonaniem odmawia powrotu do marki. Jej decyzja wynika z utrwalonych negatywnych doświadczeń związanych z postawą L. Z., obejmujących m.in. nadużywaniem alkoholu, prowadzenie towarzyskiego trybu życia, stosowanie przemocy psychicznej oraz fizycznej, a także brak troski o podstawowe potrzeby dziecka. T. wielokrotnie deklarowała w rozmowach z ojcem, pedagogiem, a także kuratorem, że czuje się przy ojcu bezpiecznie, ma zapewnione stabilne i przewidywalne warunki życia, edukacji oraz rozwoju emocjonalnego. Z kolei wizja powrotu do matki budzi w niej lęk, powoduje płacz, reakcje obronne i emocjonalną destabilizację, co zostało odnotowane zarówno przez osoby z jej otoczenia szkolnego, jak i w dokumentacji kuratorskiej.

W ocenie uczestnika postępowania tak wyrażane trwałe stanowisko dziecka, które osiągnęło już stopień rozwoju pozwalający na rozeznanie swojej sytuacji, nie może być lekceważone i powinno podlegać pełnej ochronie prawnej w świetle zasady nadrzędności dobra dziecka.

Sąd ustalił, co następuje:

Małoletnia T. U. (1) pochodzi z nieformalnego związku (...).

Postanowieniem z 23 (...) 2023 roku w sprawie sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w Piszu zabezpieczył miejsce zamieszkania małoletniej T. U. (1) w każdorazowym miejscu zamieszkania jej matki – L. Z..

Postanowieniem z 18(...)2025 roku w sprawie sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w Piszu ustalił miejsce pobytu małoletniej T. i T. jako każdorazowe miejsce zamieszkania ich matki L. Z.. Postanowienie jest prawomocne.

(bezsporne)

L. Z. ma 31 lat, jest panną, posiada wykształcenie podstawowe – gimnazjalne. Ma ukończony kurs zawodowy kasjer oraz kelner. Otrzymuje świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie 1600 zł oraz alimenty na jedno dziecko w wysokości 600 zł miesięcznie. Korzysta z zasiłku rodzinnego oraz zasiłków jednorazowych. Korzysta również z pomocy finansowej sowiej babci.

L. Z. wraz z małoletnimi dziećmi mieszka w wynajętym mieszkaniu. Mieszkanie ma powierzchnię około 48 m2, dwa pokoje, kuchnię i łazienkę z ubikacją. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą około (...) zł miesięcznie.

(dowód: sprawozdanie z wywiadu środowiskowego k. 67-67v)

V. U. ma (...) lata, jest kawalerem. S. wykształcenie zawodowe mechaniczne. Pomaga w gospodarstwie rolnym swojego (...) oraz podejmuje prace dorywcze. Otrzymuje świadczenie wychowawcze 800 zł oraz zasiłek rodzinny. Płaci alimenty na rzecz małoletniej T. U. (2).

V. U. mieszka wraz z córką T. U. (1), a także matką D. U. i bratem D. U..

Rodzina zajmuje dom drewniany, parterowy z poddaszem użytkowym. W dolnej kondygnacji budynek składa się z 3 pokoi, kuchni, łazienki i przedsionka. Z górnej kondygnacji korzysta V. U. i małoletnia T. U. (1). Są tam trzy pokoje, kuchnia i łazienka.

(dowód: sprawozdanie z wywiadu kuratora k. 117-117v)

Małoletnia T. U. (1) ukończyła klasę pierwszą i uzyskała promocję do klasy drugiej. Małoletnia jest objęta na terenie szkoły pomocą psychologiczną – pedagogiczną.

T. jest uczennicą, która systematycznie uczęszcza do szkoły. Dziewczynka osiąga przeciętne wyniki w nauce.

(dowód: kopia świadectwa szkolnego k. 69-69v, informacja k. 71, opinia o uczennicy k. 72)

Przed wydaniem postanowienia o zabezpieczeniu w sprawie sygn. akt (...) V. U. przywoził małoletnią T. do matki na weekendy w celu wykonania kontaktów. Małoletnia chętnie spotykała się z matką, bywało, że nie chciała wracać do ojca po pobycie u matki.

Po wydaniu wymienionego postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia ojciec nie przywiózł małoletniej T. do matki ani razu, wskazując, że taka jest wola dziecka.

Matka odwiedziła małoletnią córkę kilka razy w szkole. Córka wówczas wyrażała chęć przyjazdu do matki. Jednakże, gdy wracała do domu dzwoniła do matki z telefonu ojca, oznajmiając, że zmieniła zdanie.

L. Z. od września 2025 roku podjęła zatrudnienie. V. U. pracuje dorywczo, zarabia około (...) zł miesięcznie.

(dowód: przesłuchanie wnioskodawczyni L. Z. e-protokół z 21.01.2026r. [00:15:50], [00:23:30], [00:24:49], [00:26:15], [00:39:09], k 119v-120, przesłuchanie uczestnika postępowania V. U. e-protokół z 21.01.2026r. [00:53:06] k. 120v)

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 100 § 1 kro, sąd opiekuńczy i inne organy władzy publicznej są obowiązane udzielać pomocy rodzicom, jeżeli jest ona potrzebna do należytego wykonywania władzy rodzicielskiej. W szczególności każde z rodziców może zwrócić się do sądu opiekuńczego o odebranie dziecka od osoby nieuprawnionej.

Osobą nieuprawnioną jest osoba obca, ale i osoba bliska, czyli rodzic niewykonujący pieczy nad dzieckiem.

Przebywanie dziecka u osoby nieuprawnionej polega na faktycznym, lecz bezprawnym pobycie dziecka w miejscu jej zamieszkania albo w miejscu jej czasowego pobytu.

Uczestnik postępowania V. U. jest osobą nieuprawnioną w rozumieniu art. 100 § 1 kro, gdyż Sąd Rejonowy w Piszu w sprawie (...) postanowieniem z dnia 23 listopada 2023r. w przedmiocie zabezpieczenia ustalił, iż miejscem zamieszkania małoletniej T. U. (1) jest każdorazowe miejsce zamieszkania jej matki – L. Z.. B. ustalił miejsce zamieszkania małoletniej T. U. (1) przy matce. Postanowienie to zostało skontrolowane przez Sąd drugiej instancji i jest prawomocne.

Uczestnik postępowania nie respektuje powyższego orzeczenia. Przetrzymuje dziecko wbrew orzeczeniu sądowemu i woli matki małoletniej.

Decyzja o odebraniu dziecka, tak jak każde inne rozstrzygnięcie, które dotyczy dziecka, powinna być przeanalizowana nie tylko w aspekcie ściśle formalnym, ale także w świetle fundamentalnej zasady obowiązującej przy realizowaniu władzy rodzicielskiej, to jest kierowania się dobrem dziecka – art. 95 § 3 kro (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14.04.1999 roku sygn. III CKN 1228/98; Lex 38946).

Analiza dotychczas zebranego materiału dowodowego w niniejszej sprawie nie wykazała, aby zamieszkiwanie małoletniej u matki zagrażało dobru dziecka.

Wszystkie zarzuty przeciwko matce podnoszone w niniejszym postępowaniu były podnoszone w sprawie III (...) (...) i rozpoznawane przez Sąd tutejszy, a także Sąd Okręgowy w Olsztynie. Władza rodzicielska L. Z. nad małoletnimi dziećmi została ograniczona poprzez nadzór kuratora sądowego. Jednakże, to matka jawi się jako rodzic rokujący, który ma wzgląd w swoje postępowanie, jest w stanie podwyższyć swoje kompetencje rodzicielskie, pracować nad sobą, a co za tym idzie – zapewnić lepsze warunki małoletnim dzieciom.

Należy podkreślić brak spójności w zachowaniu ojca. V. U. twierdzi, że L. Z. jest złą matką, jednak nie ma oporów, żeby odwozić młodszą córkę T. do matki, pomimo szeregu kierowanych wobec niej zarzutów. Trudno więc uznać, że uczestnik postępowania naprawdę uważa, iż małoletnie dzieci nie są bezpieczne pod opieką matki – wtedy jego działania wskazywałby na to, że dba o dobro tylko starszej córki T.. W ocenie Sądu uczestnik postępowania postanowił „podzielić się” dziećmi po rozstaniu z L. Z..

Należy powtórzyć za Sądem Okręgowym orzekającym w sprawie (...), że środowisko ojca nie jest w stanie zaspokoić emocjonalnych potrzeb dzieci, ale wręcz wyrządza dzieciom krzywdę w tym zakresie. Ojciec swoim działaniem wywołuje trwałe szkody w psychice dzieci, neguje potrzebę obecności matki w życiu córek, nie jest zdolny do nawiązania z nią jakiejkolwiek współpracy na płaszczyźnie rodzicielskiej.

Zachowanie ojca, jeśli nie zostanie skorygowane, może stanowić podstawę do wszczęcia postanowienia o zmianę postanowienia w zakresie władzy rodzicielskiej z urzędu. O. upłyną 4 lata odkąd rozpoczęły się sprawy sądowe dotyczące małoletnich dzieci. Od 2 lat V. U. nie wykonuje orzeczeń Sądu w zakresie ustalenia miejsca zamieszkania małoletniej T. przy matce. W tym czasie uczestnik postępowania nie tylko nie skorygował swojej postawy, ale ta naganna postawa zdaje się utrwalać. W ocenie Sądu każdy kolejny dzień, w którym to ojciec nie odda małoletniej T. U. (1) matce przedłuża dramat jego córki.

Małoletnia T. U. (1) potrzebuje mamy i taty. Mama i tata nie są w stanie wzajemnie się zastąpić, ponieważ pełnią w życiu dziecka różne role. Role te nie konkurują ze sobą, ale wzajemnie się uzupełniają, o czym ojciec zdaje się zapominać. Jego postawa polegająca na nieustannym deprecjonowaniu wnioskodawczyni pogłębia trwający konflikt między rodzicami.

W ocenie Sądu u małoletniej doprowadziło to do konfliktu lojalnościowego. Konflikt lojalności pojawia się u dziecka, gdy stara się zadowolić każdego z rodziców, kosztem swoich potrzeb. W konflikcie lojalnościowym dziecko każdemu z rodziców mówi przeciwstawne rzeczy na temat tego, czego pragnie, żeby zadowolić tego właśnie rodzica – małoletnia nie potrafi powiedzieć ojcu, że tęskni za mamą i rodzeństwem i chce się z nimi spotkać. Małoletnia boi się okazać jakiekolwiek pozytywne emocje wobec matki w obecności ojca.

Dzieci próbują sobie poradzić z konfliktem lojalności tak jak potrafią. Niektóre próbują, nie patrząc na swoje potrzeby, zadowalać rodziców. Kosztuje je to wiele energii, może powodować depresje, zaburzenia lękowe. Niektóre dzieci postanawiają stanąć po stronie jednego rodzica, dystansując się lub urywając kontakt z drugim rodzicem. To działanie zmniejsza konflikt lojalności. Jednak dziecko potrzebuje obojga rodziców. Odcięcie jednego z nich jest niekorzystne dla dalszego rozwoju dziecka.

Sąd wyraża nadzieję, że uczestnik postępowania nareszcie dokona refleksji nad swoim zachowaniem i uświadomi sobie, że jego działania powodują cierpienie jego córki.

Wobec powyższego uznając, że po stronie wnioskodawczyni nie zachodzą przesłanki sprzeciwiające się wydaniu jej dziecka i dobro dziecka nie jest zagrożone, na podstawie art. 100 § 1 kro, Sąd nakazał uczestnikowi postępowania V. U. wydanie małoletniej T. U. (1) matce małoletniej – L. Z. w terminie trzech dni od ogłoszenia postanowienia. Określając termin oddania małoletniego Sąd miał na uwadze konieczność przygotowanie dziecka do powrotu do matki.

Sąd zasądził od uczestnika postępowania V. U. na rzecz wnioskodawczyni L. Z. kwotę 977 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

O kosztach postępowania związanych z udziałem uczestników w postępowaniu Sąd rozstrzygnął w myśl art. 520 § 3 k.p.c., art. 103 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215). Na zasądzoną kwotę składają się podwójna kwota 480 zł tytułem zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.