Wyrok z 20 marca 2026, sygn. I C 111/25
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
Sygn. akt: I C 111/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 marca 2026 roku
Sąd Rejonowy w Człuchowie I Wydział Cywilny w składzie:
|
Przewodniczący: |
sędzia Anna Wołujewicz |
|
Protokolant: |
sekretarz sądowy Łukasz Talarczyk |
po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2026 roku w Człuchowie
na rozprawie
sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w A.
przeciwko E. E.
o zapłatę
1. oddala powództwo
2. zasądza od powoda (...) S.A. z siedzibą w A. na rzecz pozwanej E. E. kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.
Sygn. akt I C 111/25
UZASADNIENIE
Powód – (...) S.A. z siedzibą w A. wniósł o zasądzenie w postępowaniu upominawczym od pozwanej E. E. kwoty 43.016,38 złotych wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 22 marca 2024 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wskazano, że roszczenie dochodzone pozwem powstało w związku z umową zawartą z konsumentem. Pozwana poprzez podpisanie weksla dnia 14 listopada 2023 roku zobowiązała się do zapłaty w dniu 22 marca 2024 roku kwoty wskazanej na wekslu w wysokości 54.638,38 złotych. Dlatego w dniu 21 lutego 2024 roku powód wezwał pozwaną do wykupu weksla. Po wypełnieniu weksla pozwana dokonała wpłaty kwoty 8.722 zł..
Powód wyjaśnił, że weksel został wystawiony przez pozwaną na zabezpieczenie zwrotu całego zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej przez (...) S.A. na podstawie umowy pożyczki gotówkowej (...) z dnia 14 listopada 2023 roku. Na dochodzoną pozwem należność składa się suma pozostałych do zapłaty rat pożyczki oraz należne maksymalne odsetki za opóźnienie liczone zgodnie z art. 481 § 2 1 k.c. za każdy dzień opóźnienia w płatności każdej z rat. Powód podkreślił, że pozwana podpisując własnoręcznie kalendarz spłat, znała doskonale wysokość swojego zobowiązania i termin spłaty. Granice wypełnienia weksla określa deklaracja wekslowa załączona do pozwu, którą pozwana również podpisała.
Powód wskazał, że do dnia wypełnienia weksla pozwana wpłaciła na rzecz powoda kwotę 2.900 złotych, a następnie zaprzestała spłacania reszty roszczeń. Powód podkreślił, że pozwana poprzez rozpoczęcie procesu spłaty potwierdziła fakt wykonania umowy przez powódkę. Powód wysłał pozwanej ostateczne wezwanie do zapłaty, po bezskutecznym upływie terminu zakreślonym w wezwaniu powód wypowiedział umowę i wypełnił weksel zgodnie z warunkami uzgodnionymi w deklaracji wekslowej.
W odpowiedzi na pozew, pozwana reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu. Z daleko posuniętej ostrożności procesowej w przypadku uwzględnienia przez Sąd powództwa wniosła o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty z uwagi na trudną sytuację majątkową i życiową oraz o nieobciążanie jej kosztami sądowymi na podstawie art. 102 k.p.c.
W uzasadnieniu swojego stanowiska zakwestionowała twierdzenie powoda, że dochodzone pozwem roszczenie jest zasadne, albowiem w treści pozwu całkowicie pominięto okoliczności dotyczące powstania tego zobowiązania. Wskazała, że dochodzone roszczenie wynika ze stosunku podstawowego, jakimi były uprzednio zawarte pomiędzy stronami umowy pożyczek nr (...) i nr (...). Wyjaśniła, że zawarła z powodem w styczniu 2022 r. umowę pożyczki o nr (...) na kwotę kapitału 7 000,00 zł, natomiast w ramach umowy nr (...) zawartej w maju 2023r. otrzymała kapitał w wysokości 15 000,00 zł. Z tytułu umowy nr (...) pozwana spłaciła łącznie kwotę 10.004,00 zł, natomiast z umowy nr (...) spłacona została kwota 2.932,00 zł.
Pozwana wyjaśniła również, że nie była w stanie kontynuować regularnych spłat z powodu trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Wpadła w zadłużenie, a w międzyczasie doświadczyła rozstania z mężem i została sama z dzieckiem, co znacznie pogorszyło jej możliwości finansowe. Przedstawiciele powoda dochodząc spłaty zadłużenia z tytułu zawartych pożyczek nr (...), kontaktowali się z nią za pośrednictwem wiadomości SMS, dzwonili do niej oraz nachodzili ją w miejscu zamieszkania oraz w pracy. Równocześnie proponowali refinansowanie istniejących zobowiązań, przekonując ją, że nowe warunki, w tym niższa rata, będą dla niej korzystniejsze. Pozwana, będąc w trudnej sytuacji, zgodziła się na tę propozycję, mając nadzieję na uzyskanie ulgi w spłatach. Ponadto podniosła, że nie przypomina sobie, aby powód przekazał jej ani przed ani w trakcie zawierania umowy formularz informacyjny dotyczący umowy pożyczki nr (...) zawartej w dniu 14.11.2023r., pomimo spoczywającego na nim obowiązku wynikającego z art. 14 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Podkreśliła, iż brak tego formularza uniemożliwił jej porównanie oferty powoda z innymi propozycjami dostępnymi na rynku i podjęcia świadomej decyzji o zawarciu umowy.
Podkreśliła również, że pomimo opóźnień w płatności rat wynikającej z umowy pożyczki z dnia 14.11.2023 r., w miarę swoich możliwości starała się spłacać raty, łącznie spłaciła kwotę 11.622,00 zł przed wniesieniem powództwa oraz 4.000,00zł po jego wniesieniu. Według pozwanej ww. umowa nie stanowi odrębnej, samodzielnej umowy lecz jest ściśle powiązana z wcześniej zawartymi umowami pożyczek nr (...), które stanowią integralną część tego stosunku prawnego. Podkreślała, iż brak przedłożenia przez powoda treści umów pożyczek nr (...) uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej oceny zasadności zgłaszanego roszczenia. Powód nie wykazał również, w jaki sposób, kiedy oraz na jakiej podstawie prawnej umowy te zostały wypowiedziane lub rozwiązane, co dodatkowo uniemożliwia ocenę ewentualnej wymagalności roszczenia.
Podkreśliła, że niedołączenie wcześniejszych umów uniemożliwia zbadanie ich postanowień, w tym ustalenie w szczególności: na jakich warunkach zostały zawarte,
jakie koszty i opłaty przewidywały, czy i w jakim zakresie przewidywały możliwość refinansowania, oraz jaka była rzeczywista wysokość świadczenia głównego, którego dochodzi powód. W związku z powyższym jej zdaniem nie jest możliwe stwierdzenie, czy refinansowanie udzielone w ramach pożyczki nr (...) obejmowało również odsetki za opóźnienie z poprzednich umów, albowiem to naruszałoby zasadę zakazu anatocyzmu, wynikającą z art. 482§1 k.c. Zdaniem pozwanej bez analizy treści wcześniejszych umów pożyczkowych nie jest możliwe dokonanie prawidłowej oceny charakteru i zakresu zobowiązania, które powód dochodzi niniejszym pozwem. Zdaniem strony powód naruszył zasadę obowiązku przedstawienia pełnego materiału dowodowego na poparcie swoich twierdzeń (art. 6 k.c.), a wskutek tego nie udowodnił w sposób należyty zasadności dochodzonego roszczenia jak i jego wysokości. Strona pozwana zakwestionowała również wymagalność dochodzonego roszczenia, albowiem niniejsze powództwo uznała za przedwczesne z uwagi na brak spełnienia przesłanki z pkt 8.1 umowy.
Zaprzeczyła, aby powód skutecznie doręczył jej wypowiedzenie umowy pożyczki nr (...). Zaznaczyła, że dokumenty zarówno „ostateczne wezwanie do zapłaty” z dnia 23.01.20254 r., jak i „wypowiedzenie umowy pożyczki wraz z wezwaniem do wykupu weksla” z dnia 21.02.2024 r. nie zostały poświadczone przez pełnomocnika jako zgodne z oryginałami, a przedłożone kserokopie nie stanowią dokumentów prywatnych w rozumieniu art. 245 k.p.c., co powoduje, że nie mają one waloru dowodowego, a na ich podstawie nie można uznać, że umowa pożyczki nr (...) została skutecznie wypowiedziana. Według strony załączony przez powoda w pozwie materiał dowodowy nie potwierdza czy korespondencja, która została skierowana do pozwanej w dniu 22.02.2024 r., zawierała oświadczenie o wypowiedzeniu, albowiem z przedstawionego dowodu nadania korespondencji z dnia 22.02.2024 r., która została dwukrotnie awizowana, a następnie zwrócona i z którą pozwana się nie zapoznała, nie sposób ustalić, czy korespondencja ta zawierała rzeczywiście wypowiedzenie umowy, ponadto przesyłka ta została nadana w oddziale urzędu pocztowego w F., a z jej treści wynika, że została sporządzona w K..
Według pozwanej powód nie sprostał ciążącemu na nim ciężarowi dowodowemu w zakresie wykazania wymagalności roszczenia, albowiem termin do którego pozwana ma prawo spłacać pożyczkę w ratach jeszcze nie minął. Jej zdaniem skoro rzekome wypowiedzenie umowy wraz z wezwaniem do wykupu weksla zostało nadane w dniu 22.02.2024 r., awizowane drugi raz 05.03.2024 r. i zwrócone w dniu 12.03.2024 r., to zgodnie z treścią umowy (pkt 8.1) w myśl której pożyczkodawca mógł wypowiedzieć umowę z zachowaniem 30-dniowego terminu, wypełnienie weksla w dniu 22.03.2024 r. było przedwczesne, gdyż tego dnia roszczenie powoda nie było jeszcze w całości wymagalne.
Wyjaśniła również, że nawet gdyby przyjąć fikcję doręczenia (art. 61§1 k.c.), to skoro przesyłka została zwrócona nadawcy w dniu 12.03.2024 r., to ewentualnie, termin 30-dniowy powinien być liczony od dnia 13.03.2024 r. i upływałby 12.04.2024 r., a roszczenie powinno zatem zostać postawione w stan wymagalności 13.04.2024 r. i taka data powinna była zostać wpisana w wekslu, a zetem powód nie wykazał faktu zgodnego z deklaracją wekslową wypełnienia weksla i właściwego przedstawienia go do zapłaty,
Pozwana również zakwestionowała wysokość dochodzonego roszczenia, albowiem zgodnie z pkt 1.2 umowy pożyczka została oprocentowana według stałej stopy oprocentowania w wysokości 18,496055% w skali roku („odsetki umowne”), a jednocześnie w pkt 1.4 przedmiotowej umowy pożyczkodawca zastrzegł, że pożyczkobiorca jest zobowiązany ponieść koszt obejmujący wyłącznie odsetki umowne, które zostały wyliczone na kwotę 16.209,00 zł (pkt 1.5 lit.a umowy). Podkreśliła, że pożyczkodawca na mocy przedmiotowej umowy mógł zastrzec odsetki kapitałowe w wysokości odsetek maksymalnych, które w dacie zawarcia umowy wynosiły 18,5%. Należy jednak zauważyć, iż faktem notoryjnym jest, iż od dnia 14.11.2023 r. wysokość maksymalnych odsetek kapitałowych w Polsce uległa obniżeniu i kształtowała się następująco: w okresie 05.10.2023 do 07.05.2025 - 18,5%, w okresie od 18.05.2025 do 02.07.2025 - 17,5%, a w okresie od 03.07.2025 - 17%. Zdaniem pozwanej powód nie uwzględnił w ogóle zmian w zakresie wysokości odsetek maksymalnych, a tylko takich mógł się domagać zgodnie z treścią art. 359§2 2 k.c. Według pozwanej harmonogram spłaty załączony do umowy przewidywał rozłożenie płatności na 48 rat, przy czym płatność ostatniej raty miała nastąpić w dniu 23.11.2027 r. Pożyczkodawca wyliczając odsetki dla poszczególnych rat ustalił je w wysokości odsetek maksymalnych, tj. 18,5%, co łącznie dawało kwotę 16.209,00 zł, którą zsumował z całkowitą kwotą pożyczki, pomniejszając ją o kwotę spłaty dokonaną przez pozwaną przed wtoczeniem powództwa, tj. 11 622,00 zł. W konsekwencji powód całkowicie wyłączył ryzyko obniżki kosztów kredytu leżące po stronie pożyczkodawcy, wskutek czego pozwana pomimo spadku oprocentowania poniżej dolnego progu, została zobowiązana do poniesienia wyższych kosztów. Postanowienia umów zastrzegające nadmierne odsetki nie stają się nieważne w całości, a jedynie co do nadwyżki. Nadwyżkę zaś, stosownie do treści art. 359§2 k.c. stanowią odsetki przerastające wysokość odsetek ustawowych. Nieważność postanowienia umowy w przedmiocie wysokości odsetek wywołuje bowiem taki skutek, jak gdyby wysokość ta nie była w inny sposób oznaczona. Dotyczy to zarówno wynagrodzenia za wskazany w umowie okres korzystania z pożyczonych pieniędzy jak i odszkodowania z tytułu opóźnienia zwrotu tych pieniędzy. W związku z powyższym według pozwanej koszty umowne zostały obliczone przez powoda nieprawidłowo i zostały zawyżone, co z kolei skutkowało wpisaniem w wekslu nieprawidłowej sumy wekslowej. Według pozwanej nieprawidłowo naliczono do roszczenia odsetki kapitałowe po dacie wypowiedzenia umowy, które to wypowiedzenie sam powód uznaje za skuteczne. Znaczna część dochodzonych przez powoda odsetek kapitałowych dotyczy rat, które byłyby należne dopiero w przyszłości, gdyby nie doszło do wypowiedzenia umowy. Tym samym wysokość roszczenia powoda pozostaje niezasadna.
Ponadto pozwana wskazała, że od chwili wniesienia pozwu uiściła część należności objętej żądaniem pozwu w kwocie 4.000,00 zł, co skutkuje zmniejszeniem wysokości roszczenia. Wobec powyższego żądanie pozwu w całości jest niezasadne, a ewentualne dalsze dochodzenie roszczeń przez powoda winno uwzględniać dokonane wpłaty.
Ponadto pozwana podniosła zarzut nieprawidłowo wypełnionego weksla, zakwestionowała zasadność roszczenia wekslowego podnosząc, że weksel in blanco został uzupełniony niezgodnie z deklaracją wekslową - zarówno w zakresie wpisanej kwoty, jak i daty wymagalności. Jej zdaniem wpisana przez powoda suma wekslowa jest zawyżona, zdecydowanie nie odpowiada rzeczywistemu zadłużeniu i obejmuje dodatkowe koszty, które nie zostały ani uzgodnione, ani wykazane (w szczególności koszty umowne w postaci odsetek kapitałowych, które zostały wskazane). Ponadto powód nie wykazał, w jaki sposób wyliczona została kwota wekslowa ani na jakiej podstawie została ona określona na wskazanym poziomie, a tym samym nie sposób jest uznać, że działał w granicach upoważnienia wynikającego z deklaracji wekslowej. Powód błędnie '"liczył datę wypowiedzenia umowy pożyczki wskazując na datę wcześniejszą 22.03.2024 r., podczas gdy powinna być to data 13.04.2024 r. (gdyby przyjąć, iż doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy). Tym samym, powód wypełnił weksel przedwcześnie tj. przed upływem okresu wypowiedzenia umowy pożyczki i postawienia roszczenia w stan pełnej wymagalności.
Podkreśliła również, że w niniejszej sprawie prowadzonej na podstawie weksla gwarancyjnego, wystawionego pierwotnie in blanco, zabezpieczającego spłatę przez pozwaną ww. umowy pożyczki, wypełnionego później przez wierzyciela wekslowego i nie puszczonego w obieg w drodze indosu, do odpowiedzialności pozwanej znajduje zastosowanie art. 10 prawa wekslowego. Wystawca uzyskuje uprawnienie do wykazania, iż weksel wypełniono niezgodnie z porozumieniem wekslowym, a jednocześnie wierzyciel wekslowy winien wyjaśnić istotę stosunku podstawowego oraz wykazać przysługującą mu sumę wekslową. Zarzut oparty na treści art. 10 prawa wekslowego jest bowiem zarzutem wekslowym i prowadzi jedynie do uwzględnienia stosunku podstawowego w ramach oceny zasadności dochodzonego roszczenia wekslowego. Nadal więc przedmiotem sporu jest roszczenie wekslowe, z tą tylko różnicą, że przy jego rozpoznawaniu uwzględniany jest również stosunek podstawowy ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2006 r., VCSK 86/06). Zdaniem powoda przeniesienie sporu na stosunek podstawowy sensu stricto wymaga zatem w tym zakresie inicjatywy powoda, który już w pozwie może podnieść twierdzenia uzasadniające uwzględnienie powództwa na podstawie stosunku, który weksel zabezpieczał. Tylko w przypadku skutecznego podniesienia zarzutu wypełnienia weksla niezgodnie z deklaracja wekslową, argumenty dotyczące stosunku podstawowego zaczynają mieć znaczenie. Wtedy też od powoda wymaga się wykazania wierzytelności, a od strony pozwanej wykazania niezgodności z deklaracja wekslową. Zdaniem pozwanej w przypadku zakwestionowania prawidłowości uzupełnienia weksla in blanco wierzyciel ma obowiązek wskazać, z jakiego tytułu domaga się zapłaty oraz przedstawić stosowne wyliczenie, przedłożony przy pozwie weksel nie jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, zatem konieczne jest zbadanie odpowiedzialności pozwanej w kontekście stosunku podstawowego tj. umowy pożyczki, na zabezpieczenie której pozwana wystawiła weksel in blanco.
Pozwana z ostrożności procesowej na wypadek ewentualnego uwzględnienia powództwa wniosła o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty oraz o nieobciążanie jej kosztami procesowymi z uwagi na swoją trudną sytuację życiową i majątkową. Wyjaśniła, że jest po rozwodzie i samotnie wychowuje dziecko, jest aktywna zawodowo, pracuje na podstawie umowy o pracę w firmie (...) Sp. z o.o. , a jej miesięczne średnie wynagrodzenie z tego tytułu kształtuje się w kwocie 5.777,81 zł netto, uzyskuje dodatkowo: prowizję w kwocie około 270 zł miesięcznie na podstawie umowy zlecenia zawartej z (...) S.A., świadczenie z programu 800 + oraz alimenty od byłego męża przyznane na dziecko w kwocie 500 zł miesięcznie. Podkreśliła, że osiągane przez nią dochody nie wystarczają na pokrycie podstawowych potrzeb bytowych jej i jej małoletniej córki. Wynajmuje mieszkanie, co wiąże się z comiesięcznym istotnym obciążeniem finansowym w tym w szczególności z opłatami miesięcznymi za mieszkanie: czynsz za najem w kwocie 1.700 zł, czynsz eksploatacyjny ok. 600 zł miesięcznie oraz za prąd około 300 zł, wydatkami za usługi telekomunikacyjne w kwocie ok. 400 zł miesięcznie, zobowiązaniami kredytowymi zaciągniętymi wcześniej, które również spłaca z byłym mężem na pół, w miarę swoich możliwości. Ponadto dodatkowy koszt utrzymania siebie i dziecka szacuje na kwotę na ponad 2.000 zł , w którego w skład wchodzą m.in. wyżywienie, lekarstwa, odzież, obuwie oraz inne uzasadnione podstawowe potrzeby. Rozłożenie ewentualnego zasądzonego zobowiązania na raty umożliwiłoby, zdaniem pozwanej systematyczne i uczciwe regulowanie należności bez konieczności prowadzenia egzekucji komorniczej, która nie tylko generowałaby dodatkowe koszty, ale również prowadziłaby do rażącego uszczerbku dla sytuacji pozwanej i jej małoletniej córki. Jednocześnie, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w szczególności sytuację majątkową i osobistą, jej trudne położenie oraz fakt, że nie działa ona w złej wierze, wnosiła o odstąpienie od obciążania jej ewentualnymi kosztami procesu, uznając że ich zasądzenie byłoby w danych okolicznościach rażąco niesprawiedliwe.
W piśmie procesowym z dnia 28 lipca 2025 r. powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w pozwie.
Na rozprawie w dniu 20 marca 206 r. pozwana przyznała, że zawierała umowę objętą pozwem na spłatę wcześniejszych zobowiązań z (...), które częściowo były już spłacone. Opisała również swoją trudną sytuację osobistą i majątkową w jakiej się znalazła, podkreślała jednak, że płaciła tyle ile miała, i jak mogła. Wyjaśniła również, że przedstawiciele powoda wydzwaniali do niej i straszyli ją, że pójdą do sądu i zabiorą jej wszystko co ma. Zaproponowali jej refinansowanie dwóch wcześniejszych pożyczek, na co się zgodziła żeby mieć spokój i ratować swoją sytuację. Wyjaśniła, że przyjechał do niej przedstawiciel powoda z gotową już umową, a przed jej podpisaniem nie dostała żadnych informacji, tylko przedstawiciel powoda oświadczył, że nie ma weksla, bo już jeden jest.
Podkreślała, że podczas podpisywania umowy nie wiedziała jaki był kapitał i co się składa na kwotę pożyczki. Według niej podpisanie tej umowy to był jedyny sposób powstrzymania nagonki. Wyjaśniła również, że nie widziała pieniędzy z umowy refinansującej, albowiem poszło wszystko na spłatę poprzednich pożyczek. Wskazała, że nie powiedziano jej nic o spłacaniu kar, o prowizjach, czy kosztach operacyjnych. Podkreśliła, że jakby wiedziała, że trzecia umowa powiększyła jej dług to świadomie poszłaby z tym do sądu.
Pełnomocnik pozwanej na rozprawie cofnął wniosek o zwrócenie się do powoda i dopuszczenie dowodu z wcześniejszych umów pożyczek.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Pozwana E. E. zawarła z powodem (...) S.A. z siedzibą w A. w styczniu 2022 r. umowę pożyczki o nr (...) na kwotę kapitału 7 000,00 zł, natomiast w maju 2023r umowę nr (...) na podstawie której otrzymała kapitał w wysokości 15 000,00 zł. Z tytułu umowy nr (...) pozwana spłaciła łącznie kwotę 10.004,00 zł, natomiast z umowy nr (...) spłacona została kwota 2.932,00 zł.
bezsporne
Z uwagi na pogorszenie swojej sytuacji osobistej i majątkowej pozwana nie była w stanie kontynuować regularnych spłat. Wpadła w zadłużenie, w międzyczasie doświadczyła rozstania z mężem, została sama z dzieckiem, co znacznie pogorszyło jej możliwości finansowe. W związku z nieregulowaniem w terminie należności wynikających z ww. umów przedstawiciele powoda dochodzili spłat zaległego zadłużenia. W tym celu kontaktowali się z nią za pośrednictwem wiadomości SMS, dzwonili do niej oraz nachodzili ją w miejscu zamieszkania oraz w pracy. Straszyli ją, że pójdą do sądu i zabiorą jej wszystko co ma. Równocześnie proponowali refinansowanie istniejących zobowiązań, przekonując ją, że nowe warunki, w tym niższa rata, będą dla niej korzystniejsze. Pozwana, będąc w trudnej sytuacji, zgodziła się na tę propozycję, mając nadzieję na uzyskanie ulgi w spłatach.
bezsporne
Po podjęciu decyzji o zgodzie na refinansowanie pożyczki w dniu 13 listopada 2023 roku przyjechał do pozwanej przedstawiciel powoda z gotową już umową, przed jej podpisaniem nie dostała żadnych informacji. W trakcie zawierania umowy przedstawiciel powoda nie wręczył jej weksla do podpisu, albowiem wskazał, że jest już jeden weksel. Pozwana zawarła z powodem umowę pożyczki gotówkowej nr (...).(...), na podstawie pożyczkodawca udzielił pożyczki gotówkowej w wysokości 38.367 złotych, na którą składała się całkowita kwota pożyczki, czyli suma wszystkich środków pieniężnych, które pożyczkodawca udostępnił pożyczkobiorcy na podstawie umowy. Pożyczka miła być udostępniona celem umożliwienia pożyczkobiorcy spłaty zobowiązania wymagalnego wobec pożyczkodawcy wskazanego we wniosku o pożyczkę. W związku z udzieleniem pożyczki pożyczkobiorca był zobowiązany ponieść koszt obejmujący wyłącznie odsetki umowne, a całkowity koszt pożyczki wyniósł 16.209 zł., całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę wyniosła kwotę 54.576 złotych.
Pozwana zobowiązała się spłacić pożyczkę w 48 miesięcznych równych ratach, każda w wysokości 1.137 złotych, zgodnie z harmonogramem spłat stanowiącym załącznik numer 1 do umowy, na rachunek pożyczkodawcy.
W umowie wskazano także, że pożyczka zostanie udostępniona pozwanej przez udostępnienie całkowitej kwoty pożyczki przez pożyczkodawcę na wskazany przez pożyczkobiorcę rachunek bankowy, tj. kwota 8.145 zł. miała zostać wypłacona na rachunek (...) nie wskazano tytułem jakiej pożyczki, a kwota 30.222 zł. na rachunek bankowy 89 1240 (...), nie wskazano na poczet jakiej umowy ( dowód z innych wniosków dowodowych: kserokopia umowy pożyczki k 3-5).
Umowę zawarto do dnia 23 listopada 2027 roku lub do całkowitej spłaty zobowiązań wynikających z umowy. Ulegała rozwiązaniu w przypadkach: odstąpienia pożyczkobiorcy od umowy, spłaty całkowitej kwoty do zapłaty przed upływem okresu kredytowania oraz wypowiedzenia umowy przez pożyczkodawcę.
Pożyczkodawca miał wypowiedzieć umowę w przypadku, gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Pożyczkodawca miał obowiązek wezwać pożyczkobiorcę do zapłaty na piśmie na adres pożyczkobiorcy, wskazany we wniosku kredytowym lub na inny adres wskazany przez pożyczkobiorcę, zgodnie z pkt 5.1 powyżej. Pożyczkodawca zobowiązany był do zachowania 30-dniowego okresu wypowiedzenia warunków umowy .
Pożyczkodawca miał prawo wypełnić weksel in blanco na zasadach określonych w deklaracji wekslowej w przypadku, gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania.
bezsporne, ponadto dowód z innych wniosków dowodowych: kserokopia umowy pożyczki z wraz z harmonogramem spłat k.3 –6 , deklaracja wekslowa k. 10
Pozwana z uwagi na trudna sytuacje finansową zaprzestała wywiązywać się z ciążącego na niej zobowiązania i nie spłacała rat pożyczki zgodnie z ustalonym kalendarzem spłat.
Powód pismem z dnia 24 stycznia 2024 roku wezwał pozwaną do zapłaty zaległych rat pożyczki w łącznej wysokości 2.274 złotych w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma pod rygorem wypowiedzenia umowy. Pismem z dnia 22 lutego 2024 roku wypowiedział umowę oraz wezwał do wykupu weksla, który został już wypełniony.
bezsporne, ponadto dowód: pisma k. 8, 11, potwierdzenie nadania k. 12,13
W dniu 29 stycznia 2025 r. pozwana na poczet umowy objętej pozwem wpłaciła kwotę 3.000 zł., a w dniu 3 marca 2025 r. kwotę 1000 zł.
bezsporne, ponadto dowód: potwierdzenie przelewu k. 59, k. 60
Wysokość maksymalnych odsetek kapitałowych w Polsce w okresie 05.10.2023 do 07.05.2025 wynosiła 18,5%, w okresie od 18.05.2025 do 02.07.2025 - 17,5%, a w okresie od 03.07.2025 - 17%.
bezsporne
Sąd zważył co następuje:
Powództwo w ocenie Sądu nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 6 k.c., to na stronie powodowej spoczywa obowiązek udowodnienia zarówno zasadności, jak i wysokości określonej wierzytelności, albowiem ciężar udowodnienia spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi określone dla siebie skutki prawne, tym bardziej, że ciężar dowodu pozostaje w ścisłym związku z problematyką procesową dowodów i spełnia przy tym dwie zasadnicze funkcje. Po pierwsze dynamizuje postępowanie dowodowe w systemie obowiązywania zasady sporności (kontradyktoryjności) w procesie, po drugie określa wynik merytoryczny sporu (sprawy) w sytuacji krytycznej, gdy strona nie udowodni faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (por. K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze, 2003 r.). Oznacza to zatem, że Sąd tylko wyjątkowo winien ingerować w przebieg postępowania dowodowego dopuszczając dowody z urzędu, które to uprawnienie wynika z treści przepisu art. 232 k.p.c. Ponadto, zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa, obowiązek wskazania dowodów potrzebnych dla rozstrzygnięcia sprawy, obciąża przede wszystkim strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 października 1996 roku, III CKN 6/96, OSNC 1997/3/29), ponieważ Sąd został wyposażony jedynie w uprawnienie a nie obowiązek dopuszczenia dalszych jeszcze, nie wskazanych przez żadną ze stron dowodów, kierując się przy tym własną oceną, czy zebrany w sprawie materiał jest - czy też nie jest - dostateczny do jej rozstrzygnięcia (art. 316 § 1 in principio k.p.c.). Dlatego też Sąd powinien korzystać z przewidzianego w art. 232 zd. 2 k.p.c. uprawnienia powściągliwie i z umiarem, pamiętając, że taka inicjatywa należy przede wszystkim do samych stron i że cały rozpoznawany spór jest ich sprawą, a nie sądu. Podkreślić również należy, że zasada kontradyktoryjności winna być całkowicie zachowana zwłaszcza wówczas, gdy strony korzystają z pomocy profesjonalnych pełnomocników.
Przedmiotem powództwa było roszczenie wynikające z umowy pożyczki, zabezpieczonej wekslem, która została zawarta przez pozwaną występującą jako konsument. Podkreślić należy, że zgodnie z prawem unijnym TSUE (por. wyr. Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 września 2018 r. (C-176/17), Sąd ma obowiązek zbadać czy w umowach z konsumentami nie występują niedozwolone klauzule umowne lub inne postanowienia naruszające prawa konsumentów. Obowiązek taki istnieje nawet bez konkretnego zarzutu strony pozwanej (por. wyrok TSUE z dnia 7 listopada 2019 roku w sprawie C-419/18 i C-483/18 ((...)), z dnia 13 września 2018 roku, w sprawie C-176/17 ((...)) oraz z dnia 18 listopada 2018 roku, w sprawie C-632/17 ((...) Bank (...)).
Podkreślić również należy, że zarówno normy prawa wspólnotowego chronią praw konsumentów, ale także polski ustawodawca wprowadził szczególną ochronę tej grupy uczestników obrotu cywilnego jako słabszej strony stosunków zobowiązaniowych zapewniając im ochronę przed stosowaniem przez silniejszego przedsiębiorcę, profesjonalnie działającego w obrocie, postanowień kształtujących ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i wywierający szkodliwy wpływ na ich interesy. Powyższe wynika zarówno z art. 76 Konstytucji RP, zgodnie z którym władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi jak i przepisów ustawowych .
Ocena zgodności z prawdą twierdzeń powoda następuje na podstawie materiału procesowego znajdującego się w aktach sprawy. Nie budzi wątpliwości, że obowiązkiem strony powodowej jest dołączenie do pozwu dowodów, które umożliwią Sądowi weryfikację twierdzeń pozwu. Z treści art. 3 k.p.c. wynika obowiązek stron i ich pełnomocników do przedstawiania dowodów istotnych w sprawie.
Podkreślenia wymaga fakt, iż to strona powodowa powinna udowodnić, że określona wierzytelność jej przysługuje, tym bardziej, że jako wierzyciel dochodzący zaspokojenia wierzytelności, powinien wykazać podstawę (źródło) zobowiązania pozwanego, jak i jego wysokość. Sąd ma obowiązek zbadać czy w umowach z konsumentami nie występują niedozwolone klauzule umowne lub inne postanowienia naruszające prawa konsumentów.
Wprawdzie powód wywodził swoje roszczenie z weksla, który zabezpieczał jednak wierzytelności związane z zawartą w dniu 13 listopada 2023 roku umową pożyczki, a jak powyżej wskazano roszczenie powstało w związku z niewywiązaniem się przez pozwaną, występującą jako konsument z zobowiązania. Podkreślić należy, że powód dochodził swoich roszczeń w oparciu o weksel i związane z tym unormowania. Według powoda weksel stanowił zabezpieczenie spłaty pożyczki, był on wystawiony in blanco nie na zlecenie, a zasady wypełnienia weksla regulowała deklaracja wekslowa. Zgodnie z deklaracją wekslową pożyczkodawca został upoważniony do wypełnienia weksla wyłącznie na sumę odpowiadającą zadłużeniu pożyczkobiorcy wobec pożyczkodawcy wynikającemu z umowy pożyczki.
Podkreślić jednak należy, że pozwana wskazała, że przy zawieraniu umowy refinansującej nie wypełniała ona nowego weksla, albowiem przedstawiciel powoda twierdził że nie ma takiej potrzeby, albowiem już jeden weksel jest (por. wyjaśnienia pozwanej z dnia 20 marca 2026 r. 00:06:42). Okoliczność ta nie została zakwestionowana przez powoda, w związku z czym na mocy art. 230 k.p.c. została uznana przez Sąd za przyznaną. W związku z powyższym należało uznać, że przy zawieraniu przedmiotowej pozwana nie podpisywała weksla.
Nadmienić jednak należy, że nawet przyjmując, ze przedmiotowy weksel był wystawiony przez pozwaną przy zawieraniu umowy, to był to weksel in blanco nie na zlecenie. Na mocy art. 9 prawa wekslowego wystawca weksla odpowiada za przyjęcie i za zapłatę weksla. Nie budzi wątpliwości, że wręczeniu weksla in blanco towarzyszy porozumienie dotyczące uzupełnienia weksla. Istnienie porozumienia co do uzupełnienia weksla jest obligatoryjne, związane jest z wystawieniem i wydaniem weksla in blanco. Z brzmienia ww. art. 10 wynika konieczność istnienia porozumienia stron. Jeżeli wystawca wydał weksel in blanco, to tym samym upoważnił otrzymującego weksel do wypełnienia go zgodnie z umową. W wyniku wypełnienia weksla in blanco częściowo niezgodnie z porozumieniem na niekorzyść osoby na nim podpisanej, osoba ta może stać się zobowiązana wekslowo w granicach, w których tekst weksla odpowiada porozumieniu – deklaracji wekslowej (por. SN z 26.1.2001 r., II CKN 25/00). W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że w razie naruszenia uprawnienia do uzupełnienia weksla in blanco przez wpisanie wyższej sumy od kwoty wierzytelności, dla której zabezpieczenia weksel in blanco został wręczony, osoba na nim podpisana staje się zobowiązana wekslowo w granicach w jakich tekst weksla jest zgodny z upoważnieniem ( por. wyr. SN z 22.6.2006 r., V CSK 70/06, OSNC 2007, Nr 4, poz. 59; SN z 1.12.2010 r., I CSK 181/10, L.)
Nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie wypełnienie weksla mogło dotyczyć tylko zadłużenia istniejącego w chwili jego wypełnienia, wyłącznie na sumę odpowiadającą zadłużeniu pożyczkobiorcy wobec pożyczkodawcy wynikającemu z umowy pożyczki, na która powód powołał się w pozwie. Nie budzi również wątpliwości, że Sąd ma obowiązek także w procesie wekslowym z udziałem konsumenta badać stosunek podstawy łączący strony, nawet bez zarzutu strony pozwanej. Aby skutecznie dochodzić roszczenia z weksla będącego pierwotnie wekslem in blanco stanowiącym zabezpieczenie innych roszczeń między stronami, konieczne jest przedłożenie zarówno weksla oraz wykazanie, że między stronami istniało porozumienie (deklaracja – umowa - wekslowa), upoważniające stronę otrzymującą weksel do jego wypełnienia i określające warunki dokonania tej czynności. Powód jako strona stosunku podstawowego, winien przestawić deklarację wekslową i wskazać na okoliczności decydujące o jego wypełnieniu zgodnie z zawartą deklaracją. Abstrakcyjność zobowiązania z weksla in blanco między stronami stosunku podstawowego ma bowiem osłabiony charakter i uwzględnia funkcję tego weksla jako formy zabezpieczenia roszczenia ze stosunku podstawowego. Konsekwencje z tego płynące winny być przy tym przestrzegane szczególnie, gdy stroną stosunku podstawowego dającą zabezpieczenie jest konsument, do której zastosowanie mają przepisy ustawy o kredycie konsumenckim (tj. z dnia 16 maja 2019 r. - Dz.U. z 2019 r. poz. 1083). Przepisy tej ustawy zawierają ograniczenia dotyczące stosowania tej formy zabezpieczenia kredytu konsumenckiego odnoszące się min. do możliwości zbywania wystawionego przez konsumenta weksla ( art. 41 ustawy).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, jak słusznie podniosła pozwana, powód nie wykazał że wypełnienie przez niego weksla in blanco nastąpiło zgodnie z porozumieniem wekslowym stron. Powód w pozwie wskazał, że granice wypełnienia weksla określała deklaracja wekslowa, a co przesłanek wypełnienia weksla odwołał się wpłaty przez pozwaną kwoty 8.722 zł. i zaprzestania przez nią spłacenia reszty zadłużenia, podkreślając, że pozwana składając podpis na kalendarzu potwierdziła, iż zna wysokość zobowiązania i termin spłat. Brak jest jednak w pozwie jak i materiale dowodowym powołania się na okoliczności, które zgodnie z porozumieniem wekslowym uzasadniały wypełnienie weksla in blanco w przypadku nieregulowania należności. Z porozumienia wekslowego jednoznacznie wynikają przesłanki umożliwiające powodowi wypełnienie weksla in blanco. Wypełnienie weksla z powodu opóźnienia w terminie płatności mogło nastąpić jedynie, gdy opóźnienie w płatności równej jednej racie przekroczyło 30 dni po uprzednim wezwaniu do zapłaty w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Brak jest jakichkolwiek twierdzeń powoda, że pozwana pozostawała w opóźnieniu w zakresie płatności w takim okresie i w takiej wysokości i to zarówno w momencie wzywania o zapłatę jak i wypełniania weksla. Powyższe nie wynika ani z pozwu ani z pisma z dnia 22 lutego 2024 o wypowiedzeniu umowy pożyczki i wezwaniu do wykupu weksla, z którego wynika jedynie, iż doszło do poważnych naruszeń postanowień umowy, które polegały na niepłaceniu zobowiązań umownych zgodnie z kalendarzem spłat, w związku z czym wypowiedziano umowę z zachowaniem terminu 30 dni. Brak jest natomiast informacji które zaległości tj. w jakiej wysokości i z jakiego okresu uprawniały powoda do wypełnienia weksla przed wypowiedzeniem umowy na podstawie przedmiotowej umowy i porozumienia wekslowego.
Ponadto słuszny był również zarzut pozwanej, że koszty umowne zostały obliczone przez powoda nieprawidłowo i zostały zawyżone, z uwagi na obniżenie odsetek maksymalnych, co z kolei skutkowało wpisaniem w wekslu nieprawidłowej sumy wekslowej, albowiem powód nie uwzględnił zmiany oprocentowania. Wysokość maksymalnych odsetek kapitałowych w Polsce w okresie 05.10.2023 do 07.05.2025 wynosiła 18,5%, w okresie od 18.05.2025 do 02.07.2025 - 17,5%, a w okresie od 03.07.2025 - 17%. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w przypadku obniżenia odsetek maksymalnych poniżej poziomu umówionego, należą się odsetki w wysokości maksymalnej (art. 359§ 2 2 k.c.).
W związku z powyższym w ocenie Sądu brak było podstaw do uznania, że wypełnienie weksla nastąpiło zgodnie z porozumieniem wekslowym.
Ponadto należy wskazać, że powód dochodzi roszczeń wynikających z ww. umowy pożyczki, na podstawie której stronie pozwanej, konsumentowi udzielono pożyczki w kwocie 38.367 zł. Do pozwu została dołączona kserokopia umowy z których to dowodów wynika, że całkowita kwota pożyczki zostanie przelana przez pożyczkodawcę na wskazane przez pożyczkobiorcę rachunki tj. kwota 8.145 zł. miała zostać wypłacona na (...), nie wskazano tytułem jakiej pożyczki, a kwota 30.222 zł. na rachunek bankowy 89 1240 (...) i również nie wskazano na poczet jakiej umowy. Wskazano tylko, że celem umożliwienia spłaty zobowiązania wymagalnego wobec pożyczkodawcy wskazanego we wniosku o pożyczkę, którego jednak powód nie przedłożył ( dowód z innych wniosków dowodowych: kserokopia umowy pożyczki k 3-5).
W związku z powyższym z treści umowy wynika, że umowa ta miała charakter umowy refinansującej na podstawie której pożyczkodawca zobowiązany był do wypłaty należności wynikających z innych umów zawartych między stronami. Podkreślić jednak należy, że ani z dokumentów, ani z twierdzeń zawartych w pozwie nie wynika, czego dotyczyły te umowy, tylko z twierdzeń pozwanej wynikało, że dotyczyła ona roszczeń z umowy zawartej w styczniu 2022 r o nr (...) na kwotę kapitału 7 000,00 zł, oraz zawartej w maju 2023r nr (...) na podstawie której otrzymała kapitał w wysokości 15 000,00 zł.
Sąd w pełni podzielił stanowisko pozwanej, że w przypadku umów, na podstawie których pożyczkodawca spłaca inne zobowiązania pożyczkobiorcy koniecznym jest aby Sąd miał możliwość oceny tych pierwotnych zobowiązań. W związku z powyższym konieczne jest aby w pozwie był opis zobowiązań, które mają być spłacone przez pożyczkodawcę, a następnie powinny one być ujęte w umowie zawieranej przez strony, a do pozwu dołączona powinna być umowa, umożliwiając Sądowi czy ta pierwotna umowa nie zawiera klauzul abuzywnych, czy należności nie były przedawnione. W niniejszej sprawie brak jest informacji, kiedy dokładnie umowy zostały zawarte, jakie były ich warunki, czy nie zawierały klauzul abuzywnych. Nie budzi wątpliwości, że strony umowy pożyczki mogą postanowić, że pożyczkodawca udziela pożyczki, a środki te nie trafiają do rąk konsumenta, lecz są od razu kompensowane (potrącane) z wierzytelnością z innej, wcześniejszej umowy. Podkreślić jednak należy, że Sąd – jak powyżej wskazano ma obowiązek zbadać każdą umowę zawartą z konsumentem czy nie zawiera ona klauzul abuzywnych, czy roszczenia z niej wynikające nie są przedawnione (art. 117 § 2 1 k.c.).
Podkreślić należy, że oceniając warunki umowy objętej pozwem, Sąd nie miał możliwości oceny czy nowa umowa nie generuje wyższych kosztów, pomimo że faktycznie pozwana nie otrzymuje gotówki w pełnym zakresie albowiem kwota pożyczki pokrywa poprzednie, nieustalonej treści zadłużenia oraz dodatkowe wysokie koszty nowej pożyczki. Brak jest jakichkolwiek twierdzeń i dowodów umożliwiających ustalenie przez Sąd czy z przedmiotowej umowy nie zostały pokryte zobowiązania niezasadne, przedawnione lub wynikające z klauzul abuzywnych.
Podkreślić należy, że w ocenie Sąd pozwana zapewne była obciążona kosztami przy zawieraniu poprzednich umów, jednakże powód uniemożliwił Sądowi ustalenie z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, albowiem zarówno z pozwu jak i zawartej umowy z dnia 13 listopada 2023 r. nie wynika jak zostały ustalone te koszty oraz czy uwzględniono koszty, którymi była obciążona pozwana przy zawieraniu umów. Czy nie jest słuszny jej zarzut nieuprawnionego obciążenia jej odsetkami przy rozliczeniach z umów o nr (...) i o (...) jak i umowy nr (...).
W ocenie Sądu zarówno w pozwie jak i na rozprawie okoliczności związane z umową i jej warunkami praktycznie nie zostały wyjaśnione, a okoliczność, że pozwana zawierała umowę pożyczki i że nie wywiązała się z niej nie daje podstawy do uwzględnienia żądania pozwu, które było oparte na twierdzeniu, że wierzyciel udostępnił na podstawie umowy środki pieniężne, które jednak w całości przeznaczono na spłatę innych zobowiązań. Z pozwu jednoznacznie wynika, że powód wywodził swoje roszczenie z umowy pożyczki, zabezpieczonej wekslem – udostępnienia pozwanej środków pieniężnych, brak jest jakichkolwiek twierdzeń dotyczących spłaty innej umowy. Brak wyjaśnień i materiału dowodowego ze strony powodowej powoduje, że w ocenie Sądu umowa z dnia 13 listopada 2023 r. może prowadzić do znacznego zwiększenia zadłużenia pozwanej poprzez ciągłe doliczanie wysokich odsetek do nowego kapitału pożyczki, co może być uznane za nieuczciwą praktykę rynkową.
Nie budzi wątpliwości, że jeżeli materiał dowodowy zgromadzony przez strony nie daje podstawy do dokonania odpowiednich ustaleń faktycznych, Sąd musi wyciągnąć ujemne konsekwencje z nieudowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów. Wobec powyższego, skoro powód nie wykazał w sposób który nie budził wątpliwości zasadności roszczenia dochodzonego przedmiotowym pozwem, to zasadnym było oddalenie powództwa w całości.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., z którego wynika, iż obowiązek poniesienia kosztów sądowych ciąży na stronie przegrywającej sprawę.