Wyrok z 26 marca 2026, sygn. I C 565/25
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Sygnatura akt I C 565/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Ł., dnia 26 marca 2026 r.
Sąd Rejonowy Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Anna Dulska
Protokolant: aplikant sędziowski Lena Brodzińska
po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 r. w Ł.
na rozprawie sprawy z powództwa D. J. (1)
przeciwko (...) Kasa (...) Bank (...) spółce akcyjnej z siedzibą w P.
o zapłatę
I. zasądza od pozwanego (...) Kasa (...) Bank (...) spółki akcyjnej z siedzibą w P. na rzecz powoda D. J. (1) kwotę 60 761 (sześćdziesięciu tysięcy siedmiuset sześćdziesięciu jeden) złotych i 54 (pięćdziesięciu czterech) groszy wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od następujących kwot i dat:
- od kwoty 35 159 (trzydziestu pięciu tysięcy stu pięćdziesięciu dziewięciu) złotych i 49 (czterdziestu dziewięciu) groszy od dnia 16 maja 2025 roku do dnia zapłaty,
- od kwoty 22 352 (dwudziestu dwóch tysięcy trzystu pięćdziesięciu dwóch) złotych i 05 (pięciu) groszy do dnia 1 lipca 2025 roku do dnia zapłaty,
- od kwoty 3 250 (trzech tysięcy dwustu pięćdziesięciu) złotych od dnia 5 sierpnia 2025 roku do dnia zapłaty;
II. zasądza od pozwanego (...) Kasa (...) Bank (...) spółki akcyjnej z siedzibą w P. na rzecz powoda D. J. (1) kwotę (...) (sześciu tysięcy czterystu siedemnastu) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
sędzia Anna Dulska
Sygnatura akt I C 565/25
UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 4 lipca 2025 roku powódka D. J. (1) wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) Kasy (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej w P. kwoty 60 761,54 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od: kwoty 35 159,49 zł za okres od dnia 16 maja 2025 roku do dnia zapłaty; kwoty 22 352,05 zł za okres od dnia 1 lipca 2025 roku do dnia zapłaty oraz kwoty 3 250 zł za okres od dnia następującego po dniu doręczenia przez Sąd odpisu pozwu pozwanemu do dnia zapłaty tj. od dnia 5 sierpnia 2025 roku, a nadto o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podano, że pomiędzy powódką i D. J. (2) a pozwanym bankiem doszło do zawarcia dnia 29 listopada 2007 roku umowy kredytu mieszkaniowego „własny kąt hipoteczny” na podstawie której bank udzielił im kredytu kwocie 368 823,32 zł w kwocie stanowiącej równowartość sumy 175 540 CHF. Podniosła, iż kredytobiorcy do dnia 22 lipca 2024 roku uiścili łącznie na rzecz banku kwotę 459 959,02 zł. Nadto dodała, że od dnia 18 września 1999 roku do dnia 14 grudnia 2022 roku kredytodawcy pozostawali w związku małżeńskim i nie dokonali podziału majątku wspólnego, przy czym dnia 18 lutego 2022 roku ustanowili rozdzielność majątkową małżeńską. W ocenie powódki w treści przedmiotowej umowy zawarto postanowienia abuzywne oraz stosowano zapisy sprzeczne z dobrymi obyczajami i interesem konsumentów, czego potwierdzeniem był wydany w dniu 2 lipca 2025 roku przez Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrok w sprawie o sygnaturze akt I (...) ustalający nie istnienie powyższego stosunku prawnego. Precyzując żądanie wskazała, iż składa się na nie kwota 60 761,54 zł tytułem połowy sum uiszczonych przez kredytobiorców na rzecz banku w związku z realizacją umowy kredytu w okresie od 29 kwietnia 2021 roku do dnia 22 lipca 2024 roku tytułem: rat kapitałowych; rat odsetkowych oraz odsetek karnych, stanowiących świadczenie nienależne.
W odpowiedzi na pozew z dnia 14 sierpnia 2025 roku pozwany (...) Kasa (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w P. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwany zakwestionował roszczenie zarówno co do zasady jak i co do wysokości. W uzasadnieniu pisma przyznał, iż strony zawarły przedmiotową umowę ale zaprzeczył, aby kwota kredytu wypłacona na podstawie umowy wynosiła łącznie 368 823,32 zł, albowiem w rzeczywistości wypłacona została kwota 371 407,54 zł. Zanegował przy tym jakoby powódka nie miała możliwości negocjacji postanowień mowy oraz aby nie była należycie poinformowana o ryzykach związanych z jej zawarciem i jakoby umowa kredytu była nieważna. Podniósł również, iż zawarta między stronami umowa kredytu jest ważna i w pełni skuteczna oraz nie zawiera klauzul abuzywnych.
Do końca postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
D. J. (1) w 2007 roku pozostawała w związku małżeńskim z D. J. (2). Wraz z mężem zamierzała uzyskać kredyt na sfinansowanie zakupu lokalu mieszkalnego, który miał zaspokoić ich wspólne potrzeby mieszkaniowe. W tym celu zwrócili się do (...) Kasy (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej w P. w celu zapoznania się z ofertą kredytową.
Przedstawiciele banku zaproponowali im zawarcie umowy kredytu waloryzowanego kursem firanka szwajcarskiego ((...)). Pomimo obowiązujących w banku procedur, nie poinformowano D. i D. J. (2) o nieograniczonym ryzyku kursowym oraz o jego potencjalnych konsekwencjach ekonomicznych. Wręcz przeciwnie - zapewniano ich, że frank szwajcarski jest walutą stabilną, a ewentualne wahania kursowe będą nieznaczne i nie wpłyną istotnie na wysokość zobowiązania kredytowego.
Bank nie przedstawił D. J. (1) i jej mężowi historycznych danych dotyczących kursu (...) w oparciu o reprezentatywny okres, ani symulacji zakładających możliwy, istotny wzrost kursu tej waluty. Kredytobiorcom nie zaoferowano również żadnych instrumentów zabezpieczających przed ryzykiem kursowym. Co więcej, nie poinformowano ich o stosowaniu przez bank dwóch różnych kursów waluty (...) kursu kupna i kursu sprzedaży - wykorzystywanych przy przeliczeniach salda kredytu oraz rat kapitałowo-odsetkowych.
Z uwagi na pozorną atrakcyjność oferty kredytu powiązanego z walutą franka szwajcarskiego, D. J. (1) wraz z mężem zdecydowali się na zawarcie umowy kredytu denominowanego do (...). W chwili zawierania umowy nie mieli świadomości rzeczywistego ryzyka, nie odczuwali żadnych obaw ani zagrożeń związanych z produktem finansowym oferowanym przez bank. Działali w zaufaniu do banku jako instytucji zaufania publicznego, zakładając, że przedstawione im informacje są rzetelne, kompletne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Dowód: przesłuchanie powódki – akta sprawy I (...)25 k. 189.
W dniu 29 listopada 2007 roku pomiędzy (...) Kasą (...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną w P., a powódką D. J. (1) i D. J. (2) została zawarta umowa kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny” nr 203-(...).
Na mocy tej umowy, na warunkach w niej określonych (...) Kasa (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w P. zobowiązał się postawić do dyspozycji kredytobiorcy kredyt w kwocie 175 540,00 (...), na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w Ł. przy ul. (...), refinansowanie poniesionych kosztów oraz innych kosztów związanych z inwestycją, z przeznaczeniem na potrzeby własne (§ 2 ust. 1-2).
Kredyt został udzielony na okres do dnia 15 listopada 2037 roku w ratach annuitetowych (§ 12 ust. 3). Umowa przewidywała wypłatę kredytu w walucie polskiej na finansowanie zobowiązań w kraju. W tym przypadku stosuje się kurs kupna dla dewiz (aktualna Tabela Kursów) obowiązujący w (...) S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego. W przypadku wypłaty kredytu albo transzy w walucie wymienialnej, stosuje się kursy kupna/sprzedaży dla dewiz (Tabela Kursów) obowiązujące w (...) SA w dniu zlecenia płatniczego (§ 5 ust. 3- 5).
Spłata kredytu miała następować w ratach annuitetowych, w drodze potrącenia przez (...) Kasę (...) Bank (...) Spółkę Akcyjną w P. swoich wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego kredytobiorcy (§ 13 ust. 1). Potrącenie środków z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w walucie polskiej następowało w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, według obowiązującego w (...) S.A. w dniu wymagalności, kursu sprzedaży dla dewiz (aktualna Tabela kursów) (§13 ust. 7). W § 18 ust. 1 postanowiono, że niespłacenie przez kredytobiorcę części albo całości raty w terminie umownym spowoduje, że należność z tytułu zaległej spłaty staje się zadłużeniem przeterminowanym i zostaje przeliczona na walutę polską według kursu sprzedaży dewiz (aktualna Tabela kursów) obowiązującego w (...) S.A. w dniu, o którym mowa w § 13 ust. 3, tj. 15 dnia każdego miesiąca (§ 18 ust. 1 wzw. z § 13 ust. 3).
Stosownie do § 19 umowy, jeżeli spłata zadłużenia przeterminowanego i odsetek nastąpi w walucie innej niż waluta polska:
-w formie bezgotówkowej - kwota wpłaty zostaje przeliczona na kwotę stanowiącą równowartości w walucie polskiej - według kursu kupna dla dewiz (aktualna Tabela kursów Banku), obowiązującego w (...) S.A. w dniu wpływu środków;
-w formie gotówkowej - kwota wpłaty zostanie przeliczona na kwotę stanowiącą równowartość w walucie polskiej - według kursu kupna dla pieniędzy (aktualna Tabela kursów Banku), obowiązującego w (...) S.A. w dniu wpływu środków.
W § 30 ust. 1 umowy, zawarto oświadczenie kredytobiorcy, że został on poinformowany o ponoszeniu ryzyka zmiany kursów walutowych.
Zgodnie z § 1 pkt 7 umowy, użyte w umowie określenie Tabela kursów oznaczało Tabelę kursów (...) SA obowiązującą w chwili dokonywania przez (...) SA określonych w umowie przeliczeń kursowych. Zgodnie z § 6 ust. 3 umowy dla celów ustalenia stawki referencyjnej (...) SA, będzie się posługiwać stawką odpowiednio o godz. 11.00 GMT lub 11.00 na stronie informacyjnej N., w drugim dniu poprzedzającym dzień rozpoczynający pierwszy i kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania stawki referencyjnej, zaokrągloną według matematycznych zasad do czterech miejsc po przecinku.
Kredytobiorcy otrzymali gotowy formularz umowy do podpisania. Nie mieli jednak możliwości wcześniejszego zapoznania się ze wzorem umowy, a nie też negocjowania jej postanowień, zwłaszcza klauzul waloryzacyjnych. Treść kontraktu nie wzbudziła ich wątpliwości, co do zgodności z prawem. W trakcie podpisywania umowy kredytobiorcy nie mieli świadomości abuzywnego charakteru postanowień regulujących wysokość świadczeń stron w oparciu o denominację do waluty obcej.
Dowody: umowa kredytu k. 34-39.
Środki z kredytu zostały wypłacone w trzech transzach w łącznej wysokości 368 823,32 zł (175 5400 (...)).
Kredyt zostały wykorzystany zgodnie z postanowieniami umowy, tj. na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w Ł. (...). Kredytobiorcy zamieszkali w kredytowanej nieruchomości, która służyła im wyłącznie do zaspakajania własnych potrzeb mieszkaniowych i nigdy nie była przeznaczona do wykonywania działalności gospodarczej, ani wynajmowana.
Kredytobiorcy spłacali raty kredytu w walucie polskiej zgodnie z postanowieniami umownymi, w orientacyjnej wysokości ustalonej w oparciu o harmonogram spłaty oraz zawiadomienia o zmianie oprocentowania kredytu. Kredytobiorcy nigdy nie wiedzieli, jaką powinni dokładnie zapłacić ratę.
W okresie spłaty zobowiązania, cena waluty franka szwajcarskiego sukcesywnie wzrastała, zarówno w Tabeli walut obowiązującej w pozwanym banku, jak i na światowym rynku walut. W porównaniu z ceną w dacie podpisania umowy kredytu hipotecznego wartość (...) wzrosła ponad dwukrotnie. Wspomniany wzrost ceny franka szwajcarskiego miał relatywne przełożenie na wysokość spłacanych przez kredytobiorców rat. Kredytobiorcy w trakcie obowiązywania umowy nie mieli wiedzy, jaka będzie wysokość przyszłych rat wyrażonych w walucie polskiej, gdyż kurs sprzedaży waluty ustalał bank. Kredytobiorcy nie dysponowali wiedzą o potencjalnej możliwości spłaty kredytu bezpośrednio w walucie (...).
D. J. (1) uiściła na rzecz banku łączną sumę świadczeń 169 090,51 zł.
Dowody: zaświadczenie z 16 czerwca 2025 roku k. 40-47, przesłuchanie powódki k. 216, zeznania świadka D. J. (2) k. 216.
Dnia 18 lutego 2022 roku D. J. (1) i D. J. (2) zawarli przed notariuszem D. Ł., numer repertorium (...), umowę o ustanowieniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej.
W dniu 6 grudnia 2022 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie X Wydział Cywilny Rodzinny wyrokiem wydanym w sprawie o sygnaturze akt X RC 2150/22 rozwiązał małżeństwo D. J. (1) i D. J. (2).
Dowody: umowa z dnia 18 lutego 2022 roku k. 48, wyrok w sprawie X RC 2150/22 k. 49.
Pismem z dnia 4 listopada 2023 roku powódka D. J. (1), działając wspólnie z D. J. (2), wezwała (...) Kasę (...) Bank (...) S.A. do zapłaty kwoty 408 500,00 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania.
Do przedmiotowego wezwania załączone zostały oświadczenie z dnia 26 października 2023 roku sporządzone przez kredytobiorców, w którym potwierdzili, że są w pełni świadomi skutków prawnych związanych z uznaniem umowy kredytu za nieważną.
Wezwanie zostało doręczone pozwanemu w dniu 16 listopada 2023 roku.
Dowody: wezwanie do zapłaty z dnia 4 listopada 2023 roku k. 50-51, oświadczenia k. 52v-54, potwierdzenie odebrania wezwania do zapłaty k. 56.
Pismem z dnia 16 czerwca 2025 roku kredytobiorcy wystosowali wobec (...) Kasy (...) Spółce Akcyjnej w P. uzupełniające wezwanie do zapłaty w terminie 7 dni kwoty 453 509,02 zł oraz 1 221,39 CHF jako świadczeń nienależnych otrzymanych przez bank. Wezwanie doręczono 23 czerwca 2025 roku.
Dowody: uzupełniające wezwanie do zapłaty k. 57-58, potwierdzenie odebrania wezwania do zapłaty k. 60.
W dniu 2 lipca 2025 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie I Wydział Cywilny wydał wyrok w sprawie o sygnaturze akt I C (...)24, w którym to ustalił, że nie istnieje stosunek prawny pomiędzy powodami D. J. (1) i D. J. (2), a pozwanym (...) Kasą (...) Bank (...) Spółką Akcyjną w P. wynikający z umowy kredytu mieszkaniowego (...) z dnia 29 listopada 2007 roku.
Wyrok uprawomocnił się z dniem 6 listopada 2025 roku
Dowody: wyrok w sprawie (...) k. 127, wyrok w sprawie (...) C (...) wraz z uzasadnieniem– akta sprawy I C (...) k. 226-249, zarządzenie z 8 grudnia 2025 roku – akta sprawy I C (...) k. 252.
Dnia 7 października 2025 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie I Wydział Cywilny wydał wyrok w sprawie I C (...), w którym to zasądził od pozwanego (...) Kasy (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej w P. na rzecz powódki D. J. (1) kwotę 203 000,21 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 maja 2025 roku do dnia zapłaty.
Wyrok uprawomocnił się z dniem 28 listopada 2025 roku.
Dowody: wyrok w sprawie I C (...) wraz z uzasadnieniem k. 196-207, wyrok w sprawie I C (...) wraz z uzasadnieniem – akta sprawy I C (...) k. 194-205, zarządzenie z 31 grudnia 2025 roku – akta sprawy I C (...) k. 213.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.
Stan faktyczny Sąd ustalił głównie na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy bowiem ich autentyczność i wiarygodność nie była kwestionowana przez strony. Również Sąd nie dopatrzył się w powyższych niczego, co uzasadniałoby powzięcie wątpliwości, co do ich wiarygodności i mocy dowodowej. Nadto Sąd wziął pod uwagę również przeprowadzony dowód z przesłuchania powódki oraz świadka D. J. (2), gdyż były one spójne, logiczne i korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Szczególnie przydatne okazały się również ustalenia dokonane w dołączonych do akt niniejszej sprawy postępowania toczące się pod sygnaturami I C (...)25 oraz I C (...).
Pozostałą część zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego objęły, stosownie do art. 243 2 k.p.c., dokumenty złożone do akt zarówno przez stronę powodową jak i pozwanego. Aczkolwiek w toku procesu Sąd nie pominął żadnego z nich, to wydając wyrok ostatecznie uznał, iż dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie dotyczącym dochodzonego powództwa głównego przydatne były wyłącznie te spośród nadesłanych dokumentów, które Sąd wymienił w powyższej części uzasadnienia, opisując swe ustalenia faktyczne. Pozostałe, niewymienione tam, okazały się być pozbawione mocy dowodowej.
W niniejszym postępowaniu strona powodowa domagała się zasądzenia na jej rzecz kwoty 60 761,54 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od: kwoty 35 159,49 zł za okres od dnia 16 maja 2025 roku do dnia zapłaty; kwoty 22 352,05 zł za okres od dnia 1 lipca 2025 roku do dnia zapłaty oraz kwoty 3 250 zł za okres od dnia następującego po dniu doręczenia przez Sąd odpisu pozwu pozwanemu do dnia zapłaty tj. od dnia 5 sierpnia 2025 roku, a nadto o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu według norm przepisanych tytułem zwrotu nienależnego świadczenia uiszczonego w wykonaniu umowy kredytu własny kąt hipoteczny z dnia 29 listopada 2007 roku.
Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuj e się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Natomiast według art. 69 ust. 2 pr. bank, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: 1) strony umowy; 2) kwotę i walutę kredytu; 3) cel, na który kredyt został udzielony; 4) zasady i termin spłaty kredytu; 4a) w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie, którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu; 5) wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany; 6) sposób zabezpieczenia spłaty kredytu; 7) zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu; 8) terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych; 9) wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje; 10) warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy. Ponadto stosownie do art. 69 ust. 3 ustawy Prawo bankowe, w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie; w tym przypadku w umowie o kredyt określa się także zasady otwarcia i prowadzenia rachunku służącego do gromadzenia środków przeznaczonych na spłatę kredytu oraz zasady dokonywania spłaty za pośrednictwem tego rachunku.
Na wstępie warto wskazać, że sprawy tzw. kredytów frankowych były już przedmiotem wielokrotnych rozstrzygnięć Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych. W sprawach tych, od dłuższego już czasu można mówić o ugruntowanej linii orzeczniczej, której wyrazem są m.in. wyroki Sądu Apelacyjnego w Szczecinie: z 30 czerwca 2022 roku, sygn. I ACa 314/22; z 29 czerwca 2022 roku, sygn. I ACa 1029/21; z 31 maja 2022 roku, sygn. I ACa 896/21; z 31 maja 2022 roku, sygn. I ACa 77/22; z 27 maja 2022 roku, sygn. I ACa 738/21; z 29 kwietnia 2022 roku, sygn. I ACa 701/21; z 21 kwietnia 2022 roku, sygn. I ACa 1025/21; z 21 kwietnia 2022 roku, sygn. I ACa 7/22; z 21 kwietnia 2022 roku, sygn. I ACa 26/22; z 31 marca 2022 roku, sygn. I ACa 986/21; z 26 marca 2022 roku, sygn. I ACa 734/21; z 22 marca 2022 roku, sygn. I ACa 324/20; z 31 stycznia 2022 roku, sygn. I ACa 719/21; z 31 stycznia 2022 roku, sygn. I ACa 699/21; z 27 stycznia 2022 roku, sygn. I ACa 600/21; z 26 stycznia 2022 roku, sygn. I ACa 395/21; z 20 grudnia 2021 roku, sygn. I ACa 605/21; z 20 grudnia 2021 roku, sygn. I ACa 705/21; z 23 listopada 2021 roku, sygn. I ACa 590/21; z 29 lipca 2021 roku, sygn. I ACa 274/21 czy z 24 czerwca 2021 roku, sygn. I ACa 35/21 (przy czym powyższe wyliczenie ma charakter wyłącznie przykładowy, a podobnych rozstrzygnięć jest dużo więcej) oraz orzeczenia cytowane w dalszej części niniejszego uzasadnienia.
W obrocie powszechnie spotykane są trzy rodzaje kredytów, po pierwsze tzw. kredyt złotowy (świadczenie określone w walucie polskiej i spłacane w tej walucie - PLN), tzw. kredyt walutowy (świadczenie określone w walucie obcej i spłacane w tej walucie np. (...), EUR, USD), a także tzw. kredyt indeksowany (waloryzowany) kursem waluty obcej (świadczenie określone w walucie polskiej, następnie indeksowane do kursu waluty obcej i spłacane w walucie polskiej lub obcej). W realiach niniejszej sprawy kredyt miał charakter denominowany do kursu waluty obcej.
Umowa kredytu stanowiąca przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie odnosi wysokość spłacanej kwoty do kursu franka szwajcarskiego ((...)). Taka umowa jest ekonomicznym odpowiednikiem kredytu w walucie obcej. Oznacza to, że przeliczenie kwoty kredytu pozwala na wyrażenie wierzytelności wynikającej z umowy w walucie obcej, a tym samym pozwala na udzielenie kredytu oprocentowanego stopami właściwymi dla tej waluty. Taki mechanizm zdaniem Sądu nie stoi w sprzeczności z istotą umowy kredytowej. Tutaj jednakże należy zwrócić uwagę na istotę kredytu udzielonego w (...). Otóż kredyt denominowany będący przedmiotem rozpoznania w sprawie uzależniał wysokość spłaty w walucie polskiej od kursu (...), co oznacza, że w określonej sytuacji rynkowej bank mógł tytułem spłaty kapitału kredytu uzyskać wyższą lub niższą kwotę (w PLN) niż wypłacona kredytobiorcy.
Należy mieć na uwadze, że pogląd o dopuszczalności umowy kredytu waloryzowanego przed rokiem 2011 jest ugruntowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2019 r., II CSK 19/18 i powołane tam wcześniejsze orzecznictwo). Ustawodawca w aktach prawnych, wydanych już po dacie zawarcia przedmiotowej umowy, dwukrotnie regulował obowiązki i uprawnienia wiążące się z umowami kredytu indeksowanego i denominowanego (ustawa z dnia 29 lipca 2011 roku o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw Dz.U. z 2011 r. Nr 165, poz. 984 oraz ustawa z 23 marca 2017 roku o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami Dz.U. z 2017 r. poz. 819). Jest to dodatkowy argument przemawiający za brakiem nieważności umów tego rodzaju wynikającej z art. 69 Prawa bankowego w zw. z art. 58 k.c. Oczywisty bowiem wydaje się wniosek, że racjonalny ustawodawca nie wprowadzałby regulacji dotyczących umów uznawanych przez siebie za nieważne.
Treść umowy zawartej między stronami wskazuje, że jest to umowa kredytu denominowanego kursem waluty obcej, udzielonego w walucie (...), natomiast wypłaconego polskiej, według obowiązującego w banku kursu kupna waluty (...). W umowie określone zostały również zasady spłaty kredytu przez kredytobiorcę - w równych ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych w walucie polskiej. Należy przy tym mieć na uwadze, że powódka nie miała wyboru, w jakiej walucie nastąpi wypłata kredytu. Zobowiązanie będące przedmiotem finansowania znajdowało się na terytorium kraju, a zatem stosownie do § 5 ust. 3 umowy kredyt mógł być wypłacony wyłącznie w walucie polskiej, przy zastosowaniu kursu kupna dla dewiz obowiązującego w (...) S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego, według aktualnej Tabeli kursów. Również w zakresie spłaty kredytu nie można uznać, aby powódka dysponowała dowolnością wyboru waluty spłaty. W § 13 ust. 1 umowy został określony numer konkretnego rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego (ROR), co jak wynika z zeznań powódki, również nie podlegało negocjacji. W umowie został, zatem określony konkretny ROR, do którego odsyła § 13 ust. 7 wprowadzający zasadę spłaty wyłącznie w walucie polskiej, przy zastosowaniu kursu sprzedaży waluty (...) obowiązującego w pozwanym banku. Inne możliwości spłaty, przewidziane w ogólnych dyrektywach umownych, adekwatne do różnych produktów bankowych pozwanego, nie znajdują odzwierciedlenia w przedmiotowej umowie. Sąd nie miał wątpliwości, że umowa nosi znamiona kredytu denominowanego do waluty obcej (...).
Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne); nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Z treści tej regulacji wynika, że aby sąd mógł ją zastosować, winien ustalić, iż badane postanowienie:
1. znalazło się w treści umowy zawartej z konsumentem,
2. nie zostało z nim indywidualnie uzgodnione,
3. ukształtowało jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy,
4. nie określa głównego świadczenia którejś ze stron, chyba że zostało sformułowane w sposób niejednoznaczny.
Przepisy zawarte w § 3 i 4 tego artykułu określają, co należy rozumieć przez postanowienie „nieuzgodnione indywidualnie”, odnosząc to pojęcie do takich postanowień, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, wskazując w szczególności, iż są to takie, jakie zostały przejęte ze wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta, przy czym ustawodawca nałożył ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, na tę stronę, która się na to powołuje, czyli de facto na przedsiębiorcę. W art. 385 2 k.c. określono moment i kontekst decydujące o uznaniu danego postanowienia umownego za niedozwolone. Wskazano tam bowiem, iż oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się: według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w toku procesu brak było jakichkolwiek podstaw, aby odmówić powódce statutu konsumenta. Definicję pojęcia „konsument” wprowadził do kodeksu cywilnego dodany ustawą z dnia 14 lutego 2003 roku o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 49, poz. 408) przepis art. 22 1 k.c., który stanowi, iż za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Koresponduje to definicją konsumenta zamieszoną w art. 2 lit. b) ww. dyrektywy, gdzie - jak już wcześniej wskazano - określono, że za „konsumenta” należy rozumieć każdą osobę fizyczną, która w umowach objętych niniejszą dyrektywą działa w celach niezwiązanych z handlem, przedsiębiorstwem lub zawodem. Obie regulacje kładą zatem nacisk nie na cechy danej osoby, w tym na to czy prowadzi ona działalność gospodarczą lub zawodową, lecz na związek funkcjonalny danej umowy, której postanowienia są oceniane pod kątem ich abuzywności, z takiego rodzaju działalnością, a zatem na to, czy zawarcie umowy służyło prowadzeniu działalności gospodarczej lub zawodowej. Ta winna być niewątpliwie prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły i dotyczyć określonego zakresu czynności, w których należy upatrywać związku z umową. Pozwany nie kwestionował przy tym konsumenckiego statusu powódki.
W postanowieniu z dnia 10 czerwca 2021 roku wydanym w sprawie o sygn. C‑198/20, wszczętej na skutek wniosku o wydanie, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożonego przez Sąd Rejonowy dla Warszawy - Woli w Warszawie, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zwrócił uwagę, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału „to właśnie poprzez odniesienie do statusu kontrahentów, w zależności od tego, czy działają oni w ramach swojej działalności gospodarczej, dyrektywa 93/13 definiuje umowy, do jakich ma zastosowanie”. Wskazał, iż „jeśli chodzi o pojęcie konsumenta w rozumieniu art. 2 lit. b) dyrektywy 93/13, Trybunał wielokrotnie uściślił, że ma ono charakter obiektywny i jest niezależne od konkretnego zasobu wiedzy, jaki może mieć dana osoba, czy też od posiadanych przez nią w rzeczywistości informacji”. Trybunał zauważył, iż „konsument znajduje się w słabszej pozycji niż przedsiębiorca, zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na stopień poinformowania, i w związku z tym godzi on się na postanowienia umowne sporządzone uprzednio przez przedsiębiorcę, nie mając wpływu na ich treść.”. Zdaniem Trybunału „zakwalifikowanie danej osoby jako konsumenta w rozumieniu art. 2 lit. b) dyrektywy 93/13 nie zależy od jej zachowania, choćby było ono niedbałe, przy zawieraniu umowy kredytu.”. Przypomniał, iż „w celu zagwarantowania ochrony, o której mowa w tej dyrektywie, Trybunał podkreślił, że sytuacja nierówności między konsumentem a sprzedawcą lub dostawcą może zostać załagodzona jedynie poprzez aktywną interwencję organu niezwiązanego ze stronami umowy”. W świetle tych rozważań Trybunał orzekł, że „w ramach zadań ciążących na sądzie krajowym na mocy przepisów dyrektywy 93/13 sąd ten jest zobowiązany do zbadania z urzędu nieuczciwego charakteru warunku umownego i w ten sposób do zniwelowania braku równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą”, dodając że „spoczywający na sądzie krajowym obowiązek dokonania, w razie potrzeby z urzędu i zgodnie z art. 3 i 4 tej dyrektywy, oceny nieuczciwego charakteru warunków umownych również nie zależy od zachowania danego konsumenta, choćby było ono niedbałe.”. Trybunał „nie ograniczył zakresu stosowania systemu ochrony konsumenckiej przewidzianej przez dyrektywę 93/13 jedynie do właściwie poinformowanych oraz dostatecznie uważnych i rozsądnych przeciętnych konsumentów”.
Uzasadniając cytowane wyżej postanowienie z dnia 10 czerwca 2021 roku w sprawie o sygn. C‑198/20, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, powołując się na wcześniej wydany przez siebie wyrok z dnia 30 kwietnia 2014 roku pod sygn. C‑26/13, wskazał, iż odnosząc się do zagadnień objętych wcześniej wywiedzionymi pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi w szczególności wykładni art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13, a zwłaszcza znaczenia, jakie należy nadać pojęciom „główny przedmiot umowy” i „wynagrodzenie”, jak również dotyczącymi zakresu wymogu, zgodnie z którym warunek umowny powinien być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, orzekł, że „jeżeli chodzi o określoną przez analizowany warunek specyfikę mechanizmu przeliczania waluty obcej, do sądu odsyłającego należy ustalenie, czy w świetle całokształtu istotnych okoliczności faktycznych, w tym form zachęty stosowanych przez kredytodawcę w procesie negocjacji umowy kredytu i dostarczonych na tym etapie informacji, właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument mógł nie tylko dowiedzieć się o istnieniu różnicy, ogólnie obserwowanej na rynku papierów wartościowych, między kursem sprzedaży a kursem kupna waluty obcej, ale również oszacować - potencjalnie istotne - konsekwencje ekonomiczne, jakie niosło dla niego zastosowanie kursu sprzedaży przy obliczaniu rat kredytu, którymi zostanie ostatecznie obciążony, a w rezultacie także całkowity koszt zaciągniętego przez siebie kredytu”. Dodał, że Trybunał stwierdził zatem we wspomnianym wyroku, że „w ramach oceny, której powinien dokonać sąd odsyłający w celu ustalenia, czy warunek umowny został wyrażony prostym i zrozumiałym językiem w rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13, sąd ten powinien przyjąć jako kryterium oceny właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta. Wynika z tego, że jedynie w ramach dokonywanej przez sąd krajowy oceny przejrzystego charakteru warunku umownego odnosi się on do właściwie poinformowanego oraz dostatecznie uważnego i rozsądnego przeciętnego konsumenta”.
Po przeprowadzeniu całego postępowania dowodowego sąd ocenił, iż zapisy zamieszczone w umowie kredytu ukształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, co nakazywało zastosować do nich regulacje zawarte w art. 385 1 k.c.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stanął na stanowisku, iż zapisy zawarte postanowieniach umownych uznanych za abuzywne określały główne świadczenia stron. Mając na względzie dotychczasowe stanowisko dotyczące podobnych postanowień wyrażane w orzecznictwie, w którym odmiennie oceniano powyższe zagadnienie, Sąd przychylił się jednak do poglądu przedstawionego przez Sąd Najwyższy w wyroku wydanym dnia 11 grudnia 2019 roku pod sygn. akt V CSK 382/18, wedle którego zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej klauzule kształtujące mechanizm waloryzacji określają główne świadczenie kredytobiorcy. W powyższym orzeczeniu Sąd Najwyższy przedstawił swoje zapatrywanie prowadzące go do wniosku, że po wyeliminowaniu z umowy kredytu indeksowanego klauzul indeksacyjnych jest wątpliwe, by umowa mogła pozostać uznana za ważną. Analogicznie tutejszy sąd przyjął, że po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych w kredycie denominowanym również nie miał możliwości przyjęcia przedmiotowej umowy za ważną.
W tym miejscu podkreślić należy, iż szczegółowa ocena ważności przedmiotowej umowy została dokonana w sprawie (...) prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Szczecinie. Wyrokiem z dnia 2 lipca 2025 roku sąd ten uznał, iż umowa będąca przedmiotem oceny w niniejszej sprawie została uznana za nieistniejącą. Wyrok uprawomocnił się w dacie 6 listopada 2025 roku. Ponadto w toku postępowania strony zgodnie oświadczyły, iż nie podnoszą zarzutów co do ważności omawianej umowy.
Skoro ww. umowa kredytu okazała się być zdaniem Sądu w całości nieważna, stronie powodowej niewątpliwie przysługiwało dochodzone w sprawie w ramach powództwa głównego roszczenie o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych dotychczas na rzecz banku w wykonaniu tej umowy, jako nienależnych.
Fakt, iż kwot uiszczonych przez powodów na rzecz banku została wykazana zaświadczeniem wydanym przez bank oraz zeznaniami powodów. Zważywszy, iż pozwany sam sporządził ww. dokument, zakwestionowanie prawdziwości stwierdzonych w nim faktów, czyli tego kiedy i w jakiej wysokości zostały uiszczone świadczenia na poczet wykonania opisanej w pozwie umowy kredytu, nie mogłoby się ograniczyć jedynie do ogólnikowego zaprzeczenia dochodzonego powództwa „co do zasady i wysokości”.
Na podstawie powyższego dowodu Sąd uznał zatem, iż o ww. kwotę zubożeniu uległ w okresie objętym powództwem majątek powódki, czemu odpowiadało przysporzenie majątkowe po stronie pozwanej. O nienależności świadczenia w tej wysokości przemawiało natomiast to, co już wcześniej Sąd stwierdził, że czynność prawna zobowiązująca do świadczenia (czyli umowa kredytu) była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Zdaniem Sądu powództwo jawi się, jako zasadne, co do wysokości dochodzonego roszczenia. Sąd dostrzega, że kredytobiorca realizując postanowienia umowy kredytu, uiścił na rzecz pozwanego banku łączną sumę świadczeń 169 090,51 zł. Wynika to wprost ze złożonego do akt zaświadczenia banku, a nadto z prostej kalkulacji polegającej na zsumowaniu zapłaconych na rzecz banku kwot.
Oprócz ww. należności głównej stronie powodowej przysługiwało roszczenie uboczne o zapłatę odsetek za opóźnienie w jej uiszczeniu.
O odsetkach tych Sąd orzekł na podstawie przepisów zawartych w art. 481 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którymi jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.
Do powstania stanu wymagalności ww. roszczenia konieczne było - w świetle art. 455 k.c. - wezwanie pozwanego do jego spełnienia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie odsetek ustawowych za opóźnienie w płatności ww. kwoty znajdowało podstawę w art. 455 k.c. i 481 k.c. Powódka wniosła o zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia: 16 maja 2025 roku do dnia zapłaty w zakresie kwoty 35 159,49 zł; od dnia 1 lipca 2025 roku do dnia zapłaty w zakresie kwoty 22 352,05 zł oraz od dnia następnego po dniu doręczenia pozwu tj. 5 listopada 2025 roku do dnia zapłaty w zakresie kwoty 3 250 zł. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy. Zgodnie z art. 455 k.c. Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Z kolei z art. 481 k.c. wynika, że G. dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Pismem z dnia 4 listopada 2023 roku powódka wezwała bank do zapłaty kwoty 408 500,00 zł, w terminie 7 dni. Bank odebrał wezwanie w dniu 16 listopada 2023 roku, zatem termin na spełnienie świadczenia upłynął z dniem 23 listopada 2023 roku. Kolejno pismem z dnia 16 czerwca 2025 roku ponownie wystosowała wezwanie do zapłaty, które odebrane zostało 23 czerwca 2025 roku. Termin na spełnienie świadczenia upłynął w dniu 30 czerwca 2025 roku.
W ocenie sądu pozwany w toku procesu nie zgłosił skutecznie żadnych zarzutów, które niweczyłyby prawo powódki do otrzymania od niego zwrotu ww. świadczenia nienależnego. Nie można przyjąć, że przeszkodą do tego mógłby być art. 409 k.c., zgodnie z którym obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Z uwagi na charakter świadczeń kredytobiorcy (były to świadczenia pieniężne) nie można uznać, że bank zużył je lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony. Pozwany nie zdołał również wykazać okoliczności, które by nakazywały sądowi zastosować w sprawie przepis art. 411 pkt 1 k.c., zgodnie z którym nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Po pierwsze brak dowodów przekonujących o tym, że kredytobiorcy wówczas, gdy świadczyli, wiedzieli, że nie był do tego zobowiązany. Po drugie Sąd uznał, że świadczenia kredytobiorców były nienależne dlatego, że nastąpiły w wykonaniu nieważnej czynności prawnej, co wyłącza możliwość zastosowania ww. przepisu. Z uwagi na to, iż obowiązek zwrotu ww. świadczeń powstał w wyniku zareagowania przez bank umowy kredytu w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, całkowicie nieuzasadnione jawiłoby się doszukiwanie się podstaw do oddalenia roszczeń objętych powództwem w oparciu o art. 5 k.c., jako sprzecznych z zasadami współżycia społecznego. Nie może bowiem poszukiwać ochrony na podstawie art. 5 k.c. ten podmiot, który sam w ramach danego stosunku zachował się w sposób niezgodny z regułami, do których odnosi się to unormowanie.
O kosztach postepowania Sąd orzekł w punkcie II wyroku w oparciu o treść art. 98 § 1 i 2 k.p.c., mając na uwadze, iż strona powodowa wygrała proces w całości. Na koszty poniesione przez stronę powodową składała się opłata od pozwu w kwocie 1 000 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz koszty profesjonalnego pełnomocnika ustalone na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2025 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych w kwocie 5 400 zł, dlatego od pozwanego na rzecz powoda należała się łączna kwota 6 417 zł.
Z uwagi na powyższe orzeczono, jak w sentencji wyroku.
Sędzia Anna Dulska
Sygnatura akt I C 565/25
ZARZĄDZENIE
1. (...),
2. (...),
3. (...).
Sędzia Anna Dulska