Wyrok z 31 marca 2026, sygn. VI U 564/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31/03/2026 r.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie: Przewodniczący: Sędzia Anna Kliś-Marciniak

Protokolant: Ewelina Kamińska

po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy K. I.

przeciwko Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w O.

przy udziale zainteresowanego (...)Spółka Akcyjna w O.

o zasiłek chorobowy

na skutek odwołania K. I.

od decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w O. z dnia 26 września 2025 r. znak (...)

oddala odwołanie.

Sygn. akt VI U 564/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 września 2025 roku znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w O. odmówił K. I. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 12 października 2021 roku do 15 października 2021 roku, od 18 października 2021 roku do 29 października 2021 roku, za 9 grudnia 2022 roku, od 18 lipca 2023 roku do 21 lipca 2023 roku, od 20 listopada 2023 roku do 24 listopada 2023 roku oraz zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 4.169,43 zł. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że ubezpieczona wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenia w tych okresach w wyżej wymienionych okresach u innych płatników składek.

(decyzja z dnia 26.09.2025 r. – a.r.)

Od powyższej decyzji K. I. wniosła odwołanie, wskazując, że nie wykonywała żadnych czynności sprzątania (...) Pocztowego.

(odwołanie – k. 1)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.

(odpowiedź na odwołanie – k. 2-2v)

Sąd zawiadomił jako zainteresowanego (...)S.A., która przystąpiła od udziału w sprawie.

(postanowienie na rozprawie – k. 36, pismo – k. 41)

Sąd ustalił, co następuje:

Odwołująca jest zatrudniona jako pracownik w (...) S.A. na podstawie umowy o pracę na pełen etat, wykonuje czynności sprzątania w placówce pocztowej na Ł..

Odwołująca świadczyła dla (...) Sp. z o.o. prace w okresach od 7 grudnia 2022 roku do 9 grudnia 2022 roku, od 4 lipca 2023 roku do 21 lipca 2023 roku, od 20 listopada 2023 roku do 24 listopada 2023 roku jako pracownik fizyczny na podstawie umowy o pracę, za co otrzymała wynagrodzenie.

Odwołująca świadczyła dla (...) Sp. z o.o. pracę w okresie od 12 do 15 października 2021 roku, od 18 października 2021 roku do 29 października 2021 roku, za co otrzymała wynagrodzenie. Wykonywała pracę przez cały miesiąc październik 2021 roku przez 33,60 godziny, a wynagrodzenie wynosiło 447,61 zł netto. Obejmowało to również dni, kiedy odwołująca była niezdolna do pracy w (...) S.A. czyli od 12 do 15 października 2021 roku, od 18 października 2021 roku do 29 października 2021 roku.

Obowiązki wykonywała jako pracownik sprzątający, albowiem (...)zawierała umowy z innymi podmiotami na wykonywanie usług sprzątania. W wyżej wskazanych okresach wykonywała pracę w UP na Ł., w Pasażu (...), sprzątając w małych filiach tego urzędu.

(ewidencje czasu pracy – k. 14-16; potwierdzenie transakcji – k. 31; lista obecności – k. 32; umowa o pracę – k. 33)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów, których autentyczność nie była kwestionowana w toku postępowania.

W zakresie zeznań odwołującej K. I. Sąd nie dał jej wiary w odnośnie tego, że nie wykonywała pracy, mając wystawione zwolnienie lekarskie w dniach od 12 października 2021 roku do 15 października 2021 roku, od 18 października 2021 roku do 29 października 2021 roku, 9 grudnia 2022 roku, od 18 lipca 2023 roku do 21 lipca 2023 roku, od 20 listopada 2023 roku do 24 listopada 2023roku. Sąd oparł się na ewidencji czasu pracy i listach obecności, które w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości, gdyż były przesłane od dwóch innych podmiotów. Odwołująca potwierdziła również autentyczność złożonych podpisów (k.32 a.s.) Ponadto zeznała, że otrzymała wynagrodzenie za dni, kiedy była na zwolnieniu lekarskim. Skoro odwołująca miała nie świadczyć pracy na podstawie umowy zlecenia, to nie powinna podpisywać list obecności, a tym samym nie otrzymałaby wynagrodzenia za dni, kiedy korzystała ze zwolnienia lekarskiego. Jeśli odwołująca nie wykonywałaby pracy to jako rozsądna osoba dbająca o swoje interesy nie powinna podpisywać listy obecności za dni, kiedy nie pracowała. Podpisywanie listy nawet zbiorczo nie zwalniało odwołującej z tego, podpisy złożyć jedynie za dni w których pracowała.

Sąd pominął wnioski dowodowe, co do zwrócenia się o listę obecności do ZUS-u, raportu wykonywanej pracy, potwierdzenia odbioru wynagrodzenia, korespondencji z filii spółki (...) oraz zobowiązania spółek do przedłożenia dokumentacji dotyczącej zatrudnienia odwołującej (karta 20 v akt sprawy) oraz uchylił zobowiązanie na co do uzupełnienia danych adresowych wskazanych świadków i pominął wniosek złożony przez pełnomocnika odwołującej się na rozprawie w dniu 05.02.2026r. W tym zakresie Sąd miał na względzie, że wnioski te zmierzają do przedłużenia postępowania w sprawie, a okoliczności wykonywania czynności zarobkowych w okresach sporny, zostały wykazane w toku postępowania dowodami z dokumentów i zeznań odwołującej, która w toku przesłuchania przedstawiła wersje rażąco sprzeczną z dowodami z dokumentów. Nie była ona w stanie logicznie wyjaśnić rozbieżności między swoimi twierdzeniami, a dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy. Strategia procesowa polegająca na totalnym zaprzeczeniu faktom ( Negantis probatio nulla es), w sytuacji dysponowania przez Sad twardymi dowodami przeciwnymi czyni zeznania odwołującej całkowicie niewiarygodnymi. Wobec powyższego dopuszczenie dowodów z zeznań świadków na okoliczności które zostały już obiektywnie zaprzeczone przez dokumenty i zeznania odwołującej były nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Znamienne jest, że Sąd zmienił swoją decyzję co do wniosku pełnomocnika odwołującej z rozprawy z dnia 5 lutego 2026 roku właśnie po zeznaniach odwołującej, uznając je za całkowicie pozbawione waloru wiarygodności.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa: ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Ww. dwie przesłanki mają charakter niezależny (odrębny). Wykonywanie pracy zarobkowej pozbawia ubezpieczonego prawa do zasiłku niezależnie od tego czy praca ta była niezgodna z celem zwolnienia. Wykonywanie pracy zarobkowej w rozumieniu tego przepisu to praca w potocznym tego słowa znaczeniu, w tym wykonywania różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych, także o charakterze cywilnoprawnym - jak np. umowa zlecenia. Przepis wymaga jedynie, by praca była podjęta w celu zarobkowym i nie uzależnia pozbawienia prawa do zasiłku od faktycznego uzyskania dochodu. Orzecznictwo dopuszcza wyjątkowe sytuacje, które noszą cechy pracy zarobkowej jak np. czynności formalnoprawne do których pracodawca jest zobowiązany czy podpisanie dokumentów finansowych. Praca zarobkowa nie obejmuje czynności incydentalnych, które są wykonywane sporadycznie i nie stanowią stałego źródła dochodu.

W kwestii wykładni pojęcia "wykonywanie pracy zarobkowej", mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy wskazane w decyzji organu rentowego i potwierdzone w ustaleniach faktycznych czynności odwołującej stanowiły taką pracę, należy wskazać, że orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmuje wąską wykładnię tej przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego, uznając zasadniczo, że wszelka aktywność zarobkowa w okresie pobierania zasiłku powoduje taki skutek.

Sąd Najwyższy uznaje jednak, że od ww. zasady mogą istnieć odstępstwa uzasadnione zwłaszcza sporadycznym i formalnym charakterem czynności ubezpieczonego lub ich niezbędnością dla kontynuacji działalności gospodarczej, jak niektóre czynności związane z zatrudnianiem pracowników, opłacanie czynszu itp. Możliwość uznania, że nie dochodzi do utraty prawa do zasiłku chorobowego, w przypadku aktywności zmierzającej do osiągnięcia zarobku w czasie pobierania tego zasiłku, występuje jednak tylko wówczas, gdy ma ona charakter incydentalny i wymuszony okolicznościami (por. wyrok SN z 15 czerwca 2007 r., II UK 223/06). Stanowisko dopuszczające tego rodzaju wyjątki jest już wyraźnie ukształtowane w orzecznictwie (wyroki SN z: 9 października 2006 r., II UK 44/06; 15 czerwca 2007 r., II UK 223/06; 11 grudnia 2007 r., I UK 145/07; 6 lutego 2008 r., II UK 10/07; 5 czerwca 2008 r., III UK 11/08; 3 października 2008 r., II UK 26/08; 6 maja 2009 r., II UK 359/08).

Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy, Sąd zważył, że odwołująca w okresach od 12 października 2021 roku do 15 października 2021 roku, od 18 października 2021 roku do 29 października 2021 roku, 9 grudnia 2022 roku, od 18 lipca 2023 roku do 21 lipca 2023 roku, od 20 listopada 2023 roku do 24 listopada 2023 roku wykonywała pracę zarobkową, czym wypełniła dyspozycję art. 17 ust 1 ustawy zasiłkowej. W toku tego postępowania odwołująca nie wykazała, aby nie świadczyła pracy polegającej na sprzątaniu, albowiem na listach obecności i ewidencji czasu pracy odwołującej znajdują się jej podpisy i figuruje ona jako osoba wykonująca pracę w spornych okresach. Za pracę w AG-MAR i R. I. (1) odwołująca otrzymała wynagrodzenie za pracę. Nie zostało wykazane, że obowiązki które odwołująca miała wykonywać zostały powierzone innym pracownikom. Skoro odwołująca otrzymała wynagrodzenie zarówno od AG-MAR i R. I. (1) za czas wykonywania pracy (AG-MAR - 9 grudnia 2022 rok, od 4 lipca 2023 roku do 21 lipca 2023 roku, od 20 listopada do 24 listopada 2023 roku; R. I. (1) - od 12 października 2021 roku do 15 października 2021 roku, od 18 października 2021 roku do 29 października 2021 roku), to należy przyjąć, że stanowiło to jej pracę zarobkową w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

Okolicznością dodatkowo obciążającą odwołującą jest to, że zarówno dla (...) S.A., jak AG(...) oraz R. I. (1) wykonywała ona te same obowiązki – sprzątanie. Mogła więc otrzymać zwolnienia lekarskie na każdy z podmiotów dla którego miała wykonywać pracę, nie będąc obiektywnie zdolną do pracy w obu podmiotach ze względu na tożsamość wykonywanych obowiązków. Skoro była niezdolna do pracy w (...) tj. nie mogąc sprzątać, to była tak samo niezdolna do pracy odpowiednio w AG-MAR oraz R. I. (1), gdzie nie powinna również pracować.

Co więcej w pismach od Ag-(...) (k.11) i R. I. (2) podmioty te jednoznacznie wskazały, iż odwołująca w spornych okresach wykonywała prace na ich rzecz i przedstawiły stosowane dokumenty to potwierdzające.

Nie można, poza tym powiedzieć, że wykonywanie pracy zarobkowej przez odwołującą było czynnościami incydentalnymi, wymuszonymi okolicznościami danego rodzaju, albowiem świadczyła pracę sprzątając przez kilkanaście dni będąc jednocześnie niezdolną do pracy w (...). Odwołująca powinna mieć świadomość tego, jak przeciętny, rozsądny ubezpieczony, że będąc niezdolnym do pracy, czyli np. sprzątania nie może wykonywać tej samej pracy u innego pracodawcy, ponieważ może skutkować to utratą prawa do zasiłku chorobowego. Reasumując decyzja o odmowie prawa do zasiłku chorobowego za okres od 12 października 2021 roku do 15 października 2021 roku, od 18 października 2021 roku do 29 października 2021 roku, za 9 grudnia 2022 roku, od 18 lipca 2023 roku do 21 lipca 2023 roku, od 20 listopada 2023 roku do 24 listopada 2023 roku, jest zgodna z prawem.

Odnośnie kwestii zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego, Sąd zważył jak niżej.

W aktualnym stanie prawnym (obowiązującym od 18 września 2021 r.) przepis art. 84 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497), dalej jako "ustawa systemowa", oprócz pkt 1-2, zawiera również pkt 3.

Zgodnie bowiem z powołanym przepisem ( art. 84 ust. 2 ustawy systemowej), za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:

1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia;

3) świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

W uzasadnieniu projektu ustawy wprowadzającej art. 84 ust. 2 pkt 3 ustawy systemowej (IX kadencja druk sejm. nr (...)) wskazano, że "doprecyzowanie przepisów art. 84 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest niezbędne w związku z brakiem jednolitej linii orzeczniczej na poziomie Sądów w odniesieniu do nienależnie pobranego świadczenia". Projektodawca powołał się na wyrok SN z 8 marca 2017 r., II UK 753/15, R. nr (...), w którym z jednej strony wskazano, że w przypadku wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wypłacone świadczenia nie mogą być uznane za nienależnie pobrane, gdyż nie jest spełniona przesłanka określona w art. 84 ust. 2 pkt 1 u.s.u.s., tj. pouczenie świadczeniobiorcy o braku prawa do pobierania świadczeń. Z drugiej strony podkreślono, że w wyroku SN z 26 lipca 2017 r., I UK 287/16, R. nr (...), przyjęto, że mimo,a iż świadczeniobiorca nie był pouczony o braku prawa do pobierania świadczeń, wypłacone mu świadczenie może być uznane za nienależnie pobrane, gdyż wykonując pracę w czasie zwolnienia lekarskiego, świadomie wprowadził on w błąd organ rentowy ( art. 84 ust. 2 pkt 2 u.s.u.s.). Sąd w wyroku tym dodał, że w przypadku wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystywania zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia zachodzą przesłanki uznania świadczeń za nienależnie pobrane na podstawie art. 84 ust. 2 pkt 2 u.s.u.s. i w konsekwencji ZUS wydaje decyzje odmawiające prawa do zasiłku i zobowiązujące do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku. Stąd w ocenie projektodawcy "zmiana przepisu w kierunku jego doprecyzowania pozwoli wyeliminować ryzyko różnych interpretacji" (por. R. Babińska-Górecka (w:) Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. K. Antonów, Warszawa 2024, art. 84).

Odwołująca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w żadnym zakresie nie wskazała, iż nie miała świadomości, że nie może podejmować pracy w okresie zwolnienia. Linia obrony odwołującej była ograniczona jedynie do negowania faktów (podejmowania pracy), a zupełnie zaniechano zwalczania przesłanki świadomości nienależności świadczenia. Sąd nie może domniemywać braku pouczenia odwołującej przez Zus, jeśli profesjonalny pełnomocnik nie podnosi tego zarzutu i nie podnosi w ogóle zarzutu braku świadomości strony co do wadliwości pobieranego zasiłku. Skoro odwołująca twierdziła, iż „nie pracowała” sąd nie mógł badać czy „pracowała nieświadomie”.

Mając na względzie powyższe rozważania odwołanie podlegało oddaleniu.