Wyrok z 31 marca 2026, sygn. VI U 620/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31/03/2026 r.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie Przewodniczący: Sędzia Anna Kliś-Marciniak

Protokolant: Ewelina Kamińska

po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2026 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy J. S. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

o zasiłek chorobowy

na skutek odwołania J. S. (1)

od decyzji z dnia 4 listopada 2025 r. znak (...)

zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia z dnia 4 listopada 2025 r. znak (...), w ten sposób, że przyznaje odwołującemu się J. S. (1) prawo do zasiłku chorobowego za okres od 13 października 2025 roku do 2 listopada 2025 roku.

Sygn. akt VI U 620/25 10 kwietnia 2026 roku

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 listopada 2025 roku znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił J. S. (1) prawa do zasiłku chorobowego za okres od 13 października do 2 listopada 2025 roku. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że 29 października 2025 roku przeprowadzając kontrolę pod adresem zamieszkania W. nie zastała go pod wskazanym adresem. Czynność związana z udaniem się do Urzędu Pracy tego dnia była niewłaściwym wykorzystaniem zwolnienia lekarskiego.

(decyzja z dnia 4.11.2025 r. – a.r.)

Od powyższej decyzji J. S. (1) wniósł odwołanie wskazując, że nie wykorzystywał zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem, albowiem chciał wrócić na rynek pracy po okresie niezdolności do pracy z przyczyny depresji i nerwicy.

(odwołanie – k. 1-1v)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powielając argumentację z zaskarżonej decyzji. Ponadto organ rentowy wskazał, że możliwość chodzenia przez pacjenta powinna ograniczać się do najbliższych okolic, a w czasie zwolnienia pacjent nie może podejmować jakichkolwiek czynności i swobodnie dysponować swoim czasem.

(odpowiedź na odwołanie – k. 3-4v)

Sąd ustalił, co następuje:

Odwołujący był niezdolny do pracy m.in. w okresie po ustaniu zatrudnienia od 13 października 2025 roku do 2 listopada 2025 roku, z powodu depresji i nerwicy. Wskazano na zaświadczeniu lekarskim, że „chory może chodzić”.

W dniu 29 października 2025 roku odwołujący wyszedł ze swojego miejsca zamieszkania i udał się do Urzędu Pracy celem zapytania czy jest dostęp do coacha zawodowego i czy jest możliwość umówienia się na spotkanie. Odwołujący poszukiwał pomocy w powrocie na rynek pracy, ponieważ psychiatra, u którego się leczył diagnozował u niego lęk społeczny, spowodowany m.in. stresem w pracy i nieradzeniem sobie z tym. Udając się do Urzędu Pracy odwołujący chciał zasięgnąć profesjonalnej porady, aby mógł wrócić na rynek pracy po okresie bez aktywności zawodowej.

Tego dnia u odwołującego przeprowadzona została kontrola zwolnienia lekarskiego. Pojawiła się osoba z ZUS, która nie zastała odwołującego w domu. Żona odwołującego powiedziała pracownikowi ZUS, że ten udał się do Urzędu Pracy i zadzwoniła do odwołującego. W trakcie rozmowy odwołujący powiedział, że może wrócić do domu, jednak pracownik ZUS powiedział, że nie ma czasu i zakończył kontrolę. Po powrocie do domu przez odwołującego, nie było już tam pracownika ZUS, więc odwołujący napisał do ZUS pismo, w którym wyjaśnił sytuację. Pozostało to bez odpowiedzi.

(zeznania odwołującego J. S. (2) – k. 10-10v)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań odwołującego które Sąd ocenił jako wiarygodne w całości. Nie zachodziła konieczność uzupełnienia materiału dowodowego z urzędu.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Jako podstawę odmowy prawa do zasiłku chorobowego organ rentowy wskazał art. 17 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 1732, 2140, 2476; dalej jako ustawa zasiłkowa).

Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia (art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego czy odwołujący winien zostać pozbawiony prawa do zasiłku chorobowego za wskazane wyżej okresy orzeczonej niezdolności do pracy w oparciu o art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

Pracownik nieświadczący pracy z powodu choroby powinien dążyć do odzyskania zdolności do pracy, z jednej strony stosując zaordynowane leczenie i rehabilitację, a z drugiej strony unikając zachowań niepożądanych z punktu widzenia procesu zdrowienia. Zarówno wskazania, jak i przeciwwskazania lecznicze nie mają charakteru abstrakcyjnego, ale w każdym przypadku skonkretyzowany - uwzględniający jednostkę chorobową, ogólny stan zdrowia pacjenta, jego predyspozycje, tryb życia.

Sąd Najwyższy wypowiadał się w zakresie wykorzystywania zwolnienia lekarskiego niezgodnie z przeznaczeniem często w sprawach dotyczących oceny zasadności rozwiązania umowy o pracę, jednak rozważania te mają charakter na tyle ogólny, że wykładnia ta znajduje zastosowanie także w sprawie o prawo do zasiłku. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że nie można uznać za wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego przeznaczeniem w sytuacji: jednorazowego wyjazdu na pielgrzymkę chorej pracownicy, po uzyskaniu uprzedniej zgody lekarza prowadzącego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., I PKN 308/99, L.), udziału pracownika we własnym ślubie w czasie zwolnienia lekarskiego zawierającego adnotację "chory może chodzić" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1998 r., I PKN 14/98, OSNAPiUS 1999 Nr 6, poz. 210) oraz uczestniczenie pracownika w zajęciach szkolnych w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, niesprzeczne z zaleceniami lekarza (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1999 r., I PKN 613/98, OSNAPiUS 2000 Nr 8, poz. 309).

Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą adnotacja na zwolnieniu lekarskim "pacjent może chodzić" nie oznacza, że jest to czas, kiedy chory może dowolnie dysponować swoim czasem. Orzeczona niezdolność do pracy z możliwością poruszania się stanowi bowiem jedynie o możliwości wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, dokonania zakupów żywności, zakupu leków, materiałów medycznych, udania na zabieg medyczny czy kontrolę lekarską, poruszania się po mieszkaniu. Czas zwolnienia lekarskiego nie może natomiast być traktowany jako równoważny okresowi urlopu wypoczynkowego, czy urlopu bezpłatnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w . z 6 kwietnia 2017 r., sygn. II SA/Wa 1687/16, LEX nr 2290836; z 6 sierpnia 2020 r., sygn. II SA/Wa 2257/19, LEX nr 3068261, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 12 listopada 2002 r., sygn. III AUa 3189/01, Pr. Pracy 2003, Nr 10, poz. 43).

Ustawa zasiłkowa nie definiuje pojęcia wykorzystywania zwolnienia niezgodnie z celem jego udzielenia, albowiem nie jest możliwym zdefiniowanie legalne wszystkich stanów faktycznych, które mogą zaistnieć w czasie niezdolności do pracy. Każdy stan faktyczny zatem podlega tym samym ocenie z punktu widzenia normy prawnej w kontekście sytuacji chorobowej i wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. Ustawodawca nie zakazuje wyjazdów, nawet o charakterze urlopowym w trakcie zwolnienia lekarskiego, o ile przykładowo regeneracja o charakterze psychicznym jest wskazaniem lekarskim, co może mieć miejsce w zaburzeniach depresyjnych, czy też związanych z wypaleniem zawodowym, do czego niezbędnym wydaje się być zmiana otoczenia.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt ustalonego stanu faktycznego, Sąd zważył, że opuszczenie przez odwołującego w dniu 29 października 2025 roku miejsca zamieszkania, udanie się do Urzędu Pracy celem ustalenia możliwości umówienia się z coachem zawodowych, przy istniejących schorzeniach psychiatrycznych nie stanowiło wykorzystywania zwolnienia lekarskiego niezgodne z jego celem. Sąd wskazuje, że opuszczenie przez odwołującego miejsca zamieszkania przed kontrolą zwolnienia lekarskiego przez pracownika ZUS, nie skutkowało wydłużeniem okresu niezdolności do pracy, nie kolidowało z tym, aby odzyskiwał zdolność do pracy.

Udanie się przez odwołującego na konsultację do Urzędu Pracy, wręcz przeciwnie świadczyło o tym, że odwołujący chce odzyskać zdolność do pracy, albowiem jego niezdolność do pracy wynikała z zaburzeń psychiatrycznych związanych z lękiem i stresem spowodowanym pracą. Odwołujący udając się do Urzędu Pracy chciał móc wrócić na rynek pracy, albowiem działając jako rozsądny obywatel, który podlegał do ubezpieczeń społecznych, chciał jak najszybciej odzyskać zdolność do pracy i nie korzystać ze świadczeń z ZUS.

Poza tym odwołujący chciał umożliwić skontrolowanie wykorzystania zwolnienia lekarskiego i jego zasadności chcąc jak najszybciej wrócić do domu, a prosił tylko o poczekanie przez pracownika ZUS. Ten jednak nie chcąc czekać lub nie mogąc tego zrobić, nie umożliwił odwołującemu wytłumaczenie się z jego aktywności. Wbrew temu co twierdzi organ rentowy, stwierdzenie „pacjent może chodzić” nie musi ograniczać się do najbliższych okolic, albowiem skoro ma to służyć np. udaniu się do lekarza, to ten lekarz nie musi znajdować się najbliższej okolicy. Poza tym odwołujący nie był niezdolny do pracy z powodu schorzeń układu ruchu, gdzie chodzenie mogłoby być dla niego obciążeniem. W ocenie Sądu, poza tym czynnością zwykła dnia codziennego, gdzie odwołujący jest niezdolny do pracy i chce wrócić na rynek pracy, jest podejmowanie przez niego aktywności niewpływającej na jego niezdolność do pracy w sposób ujemny, czyli np. podejmowanie czynności, aby znaleźć pracę, czy radzić sobie z potencjalnym stresem w pracy.

Reasumując przy chorobach psychicznych izolacja w domu często jest przeciwwskazana. Aktywność polegająca na poszukiwaniu wsparcia w powrocie do aktywności społecznej i zawodowej (rozmowa z coachem) wpisuje się w proces rekonwalescencji. Wizyta w urzędzie i rozmowa o przyszłości zawodowej nie stanowi „wykonywania pracy zarobkowej”. Jest to działanie przygotowawcze, które ma skrócić okres niezdolności do pracy w przyszłości. ZUS nie wykazał, aby krótka wizyta w urzędzie celem rozmowy wspierającej mogła pogorszyć stan zdrowia odwołującego. Wręcz przeciwnie, proaktywna postawa pacjenta w depresji jest pożądana terapeutycznie.

Sąd uznaje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykazał się w niniejszej sprawie brakiem empatii oraz niezrozumieniem istoty ubezpieczeń społecznych, które mają chronić, a nie represjonować osobę chorą za wykazywanie proaktywnej postawy w procesie leczenia.

Restytuując udanie się przez odwołującego w dniu 29 października 2025 roku poza miejsce zamieszkania do Urzędu Pracy, nie stanowiło wykorzystania zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem, nie wpłynęło na wydłużenie niezdolności do pracy. Tak więc wobec niespełnienia przesłanki z art. 17 ust 1 i 3 ustawy zasiłkowej odwołujący ma prawo do zasiłku chorobowego za okres od 13 października do 2 listopada 2025 roku. Skutkowało to zmianą zaskarżonej decyzji, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.