Zarządzenie z 1 kwietnia 2026, sygn. IX U 1165/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 4 listopada 2025 r. znak. (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił odwołującej się K. K. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 11 sierpnia 2025 r. do 3 września 2025 r. W uzasadnieniu decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wskazał, że odwołujący wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Przyczyną odmowy przyznania odwołującej prawa do zasiłku chorobowego przez organ było nieodebranie przez K. K. korespondencji, zawierającej protokół wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na prawo do uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych, w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się o złożenie wyjaśnień czy w okresie od 11 sierpnia 2025 r. do 3 września 2025 r. odwołująca się wykonywała czynności promujące wykonywaną przez nią działalność związaną z usługami fotograficznymi. Ponadto odwołująca się nie złożyła ww. wyjaśnień oraz nie wyjaśniła przyczyny niedostarczenia protokołu wyjaśnień, co w ocenie organu uniemożliwiło sprawdzenie prawidłowości wykorzystywania przez odwołującą zwolnienia lekarskiego. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. uznał, iż K. K. w sposób niewłaściwy wykorzystywała zwolnienie lekarskie poprzez promowanie wykonywanej przez odwołującą działalności, wobec czego nie przysługuje jej prawo do zasiłku chorobowego za okres od 11 sierpnia 2025 do 3 września 2025 r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K. K., domagając się zmiany decyzji poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku chorobowego za okres objęty zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, iż niezłożenie przez nią wyjaśnień, do których zobowiązał ją organ wynikało z niewiedzy, iż taka korespondencja została do niej przesłana, ponieważ w jej skrzynce pocztowej nie zostało zamieszczone w terminie awizo. Odwołująca również wskazała, że w okresie zwolnienia lekarskiego nie wykonywała działalności zarobkowej, a umieszczenie na jej stronie w mediach społecznościowych treści miały jedynie charakter promocyjny i informacyjny, który miał na celu zachęcenie wcześniejszych oraz potencjalnie przyszłych klientów do umawiania się na sesje zdjęciowe, ponieważ odwołująca się planowała po zakończeniu zwolnienia lekarskiego powrócić do prowadzenia działalności fotograficznej.

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniósł o oddalenie odwołania w całości, a nadto o zasądzenie od odwołującej się kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu stanowiska organ ponownie wskazał argumentację zawartą w decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że każda praca zarobkowa wykonywana w czasie zwolnienia lekarskiego powoduje utratę prawa do świadczeń, a nadto że za niedopuszczalne uznaje się pobieranie świadczeń w razie uzyskiwania dochodów z kontynuowanej działalności, nawet w przypadku, gdy wykonywane czynności nie obciążały znacząco organizmu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

K. K. od 24 lipca 2023 r. do 4 listopada 2024 r. prowadziła działalność gospodarczą jako fotograf, którą następnie zawiesiła na czas nieokreślony. Od 14 listopada 2024 r. do 31 stycznia 2026 r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na stanowisku pakowacz przy kontroli jakości.

Niesporne , a nadto dowód: przesłuchanie K. K. w charakterze strony – k. 12 – 15, k. 39-40

Od lipca 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. (w tym w okresie spornym od 11 sierpnia do 3 września 2025 r.) K. K. przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z kontuzją kolana spowodowaną uszkodzeniem łękotki. Na zwolnieniu lekarskim, według wskazań lekarza wystawiającego zaświadczenie lekarskie, mogła chodzić. Nie mogła pozostawać przez dłuższy czas w jednej pozycji i musiała ją często zmieniać.

Dowód: zaświadczenie lekarskie za okres 11.08-3.09.2025 r. – k. 1 akt organu, przesłuchanie K. K. w charakterze strony – k. 12 – 15, k. 39-40

W okresie wykorzystywania niezdolności do pracy pracodawca odwołującej się dokonał kontroli czy zwolnienie lekarskie jest wykorzystywane przez odwołującą zgodnie z jego celem. W toku przeprowadzonej kontroli stwierdził, iż K. K. w sposób niewłaściwy wykorzystuje zwolnienie lekarskie. Podstawą takiego stwierdzenia było publikowanie przez nią w dniach 19 – 20 sierpnia 2025 r., 22 – 23 sierpnia 2025 r. oraz 25 – 26 sierpnia 2026 r. na prowadzonym profilu w serwisie (...) relacji reklamujących wykonywane przez nią usługi fotograficzne. Publikowane zdjęcia były opatrzone hasłami promocyjnymi, co w ocenie pracodawcy miało charakter marketingowy i ukierunkowany na osiągnięcie przychodu.

Mając na względzie powyższe, (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S., jako płatnik, wniosła o wydanie przez organ decyzji odmawiającej prawa do zasiłku za okres niezdolności do pracy stwierdzonej zaświadczeniem lekarskim. Jednocześnie pracodawca K. K. wniósł o rozstrzygnięcie czy zwolnienie lekarskie zostało wydane zgodnie z przepisami dotyczącymi zasad wystawiania zaświadczeń lekarskich oraz skierowanie pracownika na komisję lekarską mającą na celu ustalenie zasadności wystawienia zaświadczenia lekarskiego oraz przeprowadzenie kontroli dokumentacji medycznej.

Niesporne, a nadto dowód: protokół prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy – k. 2-5 akt organu, pismo pracodawcy z dnia 1 września 2025 r. – k. 6 akt organu

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. po uzyskaniu ww. informacji wszczął postępowanie wyjaśniające, mające na celu rozstrzygnięcie czy zwolnienie lekarskie w okresie od 11 sierpnia 2025 r. do 3 września 2025 r. było przez K. K.wykorzystywane zgodnie z jego celem.

Zawiadamiając odwołującą o wszczęciu postępowania, organ zwrócił się do niej o złożenie wyjaśnień związanych z wykorzystywaniem zwolnienia lekarskiego w okresie spornym.

Niesporne, a nadto dowód: pisma organu z dnia 15 września 2025 r. – zawiadomienia o wszczęciu postępowania skierowane do płatnika składek oraz odwołującej – k. 7 – 9 akt organu, protokół wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego – k. 10 akt organu

K. K. nie podjęła tej przesyłki w terminie. Zawiadomienie o przesyłce pojawiło się w jej skrzynce pocztowej już po zwrocie korespondencji organowi.

Dowód: niepodjęta korespondencja – k. 11 akt organu, przesłuchanie K. K. w charakterze strony – k. 12 – 15, k. 39-40

Na skutek niezłożenia wyjaśnień, organ odmówił K. K. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 11 sierpnia 2025 do 3 września 2025 r.

Niesporne, a nadto dowód: decyzja ZUS z dnia 4 listopada 2025 r. – k. 17 akt organu

W okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim – w dniach w dniach 19 – 20 sierpnia 2025 r., 22 – 23 sierpnia 2025 r. oraz 25 – 26 sierpnia 2026 r. K. K. publikowała na portalach społecznościowych posty (w sumie 7) ze zdjęciami z sesji fotograficznych wykonanych przez nią w czasie, gdy prowadziła działalność gospodarczą, jeszcze przed okresem niezdolności do pracy. Jednocześnie K. K. informowała o 15% zniżce na sesje. Nie wskazywała w jakim okresie obowiązuje taka promocja. Jej działania związane były z planem wznowienia działalności gospodarczej po odzyskaniu zdolności do pracy. W tamtym czasie K. K. miała nadzieję, że odzyska zdolność do pracy po okresie zwolnienia lekarskiego trwającego od 11 sierpnia 2025 r. do 3 września 2025 r.

Zdjęcia publikowane przez odwołującą się w okresie trwania zwolnienia lekarskiego zostały przez nią wykonane w latach 2023 r. – 2024 r. Jedno opublikowanie zdjęcie zostało wykonane w dniu 8 sierpnia 2025 r. podczas bezpłatnej sesji zdjęciowej wykonanej przez K. K.dla jej przyjaciółki – M. K..

Po 8 sierpnia 2025 r. odwołująca nie wykonywała żadnych sesji zdjęciowych. Obróbka zdjęć wykonanych przyjaciółce podczas sesji w dniu 8 sierpnia 2025 r., przy pomocy specjalistycznych programów, zajęła K. K.łącznie około 1,5 godziny.

Dowód: przesłuchanie K. K. w charakterze strony – k. 12 – 15, k. 39 - 40, zdjęcia – k. 2-3 akt organu, umowy o wykonanie i wykorzystanie wizerunku – k. 18-19, k. 32-33, wydruki ze zrzutami z ekranu z portalu mafelo.com wraz ze zgodami na wykorzystanie zdjęć – k. 22, k. 24, k. 27, k. 29-30, wydruki ze zrzutami z ekranu zawierającymi dane (...) z sesji zdjęciowych – k. 20-21, k. 23, k. 25-26, k. 28, k. 31, k. 34

Ostatecznie K. K. do dziś nie wznowiła działalności gospodarczej i nie powróciła do wykonywania sesji zdjęciowych. Obecnie pozostaje ona zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna.

Dowód: przesłuchanie K. K. w charakterze strony – k. 12 – 15, k. 39-40

Już przed okresem zwolnienia lekarskiego K. K. miała świadomość, że jej pracodawca regularnie zleca firmie zewnętrznej dokonywanie kontroli zwolnień lekarskich swoich pracowników.

Dowód: zaświadczenie lekarskie za okres 11.08-3.09.2025 r. – k. 1 akt organu, przesłuchanie K. K. w charakterze strony – k. 12 – 15, k. 39-40

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie K. K. okazało się uzasadnione.

Stan faktyczny w sprawie został ustalony w oparciu o dowód z przesłuchania odwołującej K. K. oraz przedłożonych przez nią dokumentów dotyczących czasu wykonywania sesji fotograficznych o podejmowania czynności związanych z edytowaniem (tzw. obróbką) zdjęć. Prawdziwość i rzetelność tych dokumentów nie była kwestionowana przez stronę przeciwną. Odwołująca się w swoich zeznaniach przedstawiła bardzo szczegółowo okoliczności publikowania postów w mediach społecznościowych, moment wykonania i edytowania poszczególnych zdjęć, czas na to poświęcony, kwestię odpłatności za sesje zdjęciowe, co wraz z przedstawioną przez nią dokumentacją, w pełni potwierdziło prezentowane przez nią twierdzenia co do sposobu wykorzystywania zwolnienia lekarskiego i co do tego, iż odwołująca w okresie spornym nie wykonywała działalności zarobkowej.

Przedmiotem niniejszej sprawy było prawo odwołującej się do zasiłku chorobowego za okres od 11 sierpnia 2025 r. do 3 września 2025 r.

Regulacje dotyczące świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, do których należy zasiłek chorobowy zawarte zostały w przepisach ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 501 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą zasiłkową”. W myśl art. 6 tej ustawy, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

Organ nie kwestionował, że stan zdrowia odwołującej skutkował jej niezdolnością do pracy w okresie od 11 sierpnia 2025 r. do 3 września 2025 r., jednak stał na stanowisku, że K. K. wykorzystywała zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem z uwagi na wykonywanie, w czasie jego trwania, czynności promujących działalności związanej z usługami fotograficznymi. Organ stwierdził też, że każda praca zarobkowa powoduje utratę prawa do świadczeń, a za pracę zarobkową należy uznać każdą pracę, w tym wykonywanie czynności w ramach kontynuowania własnej działalności gospodarczej.

Ustawodawca wyłączył w pewnych sytuacjach prawo do zasiłku chorobowego. Uczynił to w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Zgodnie z treścią tego przepisu, ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Przesłanki stanowiące podstawę utraty prawa do zasiłku zostały we wskazanym przepisie wymienione alternatywnie, zatem do pozbawienia ubezpieczonego prawa do zasiłku chorobowego wystarczy wystąpienie jednej z tych przesłanek. Przez pracę zarobkową należy przy tym rozumieć wszelką pracę zarobkową wykonywaną na każdej podstawie prawnej albo bez takiej podstawy, bez względu na wymiar czasu tej pracy. Natomiast za wykorzystanie zwolnienia od pracy niezgodnie z jego celem uważa się nieprzestrzeganie wskazań lekarskich, np. nakazu leżenia w łóżku, zakazu wykonywania różnych prac domowych, pracę w ogrodzie lub gospodarstwie rolnym itp. lub wykorzystywanie tego zwolnienia dla innych celów niż leczenie. W tych przypadkach utrata prawa do zasiłku chorobowego następuje za cały okres otrzymanego zwolnienia.

Niespornym jest, że K. K. w okresie zwolnienia lekarskiego wystawionego na okres od 11 sierpnia 2025 r. do 3 września 2025 r. – w mediach społecznościowych publikowała posty reklamujące wykonywane przez nią usługi fotograficzne. Konkretnie miało to miejsce w dniach 19 – 20 sierpnia 2025 r., 22 – 23 sierpnia 2025 r. oraz 25 – 26 sierpnia 2026 r. (opublikowano 7 postów). Publikowane zdjęcia były opatrzone hasłami promocyjnymi, mającymi na celu zachęcenie klientów do korzystania z jej usług bez określenia w jakim okresie taka promocja obowiązuje. Jak zeznała odwołująca, działania te związane były z jej planem wznowienia działalności gospodarczej po odzyskaniu przez nią zdolności do pracy. W tamtym czasie K. K. miała bowiem nadzieję, że odzyska zdolność do pracy zaraz po okresie zwolnienia lekarskiego trwającego od 11 sierpnia 2025 r. do 3 września 2025 r. Ostatecznie jednak odwołująca do dnia dzisiejszego nie powróciła do wykonywania sesji zdjęciowych ani nie wznowiła prowadzenia działalności gospodarczej zawieszonej od dnia 4 listopada 2024 r. (od kiedy podjęła zatrudnienie w spółce (...)). Jednocześnie odwołująca nie kryła się ze swoimi działaniami przed pracodawcą, nie uważając ich za niedozwolone w trakcie zwolnienia lekarskiego. Jej profile na portalach społecznościowych były publiczne, w związku z czym każdy miał do nich dostęp. Jak zeznała, powszechnie wiadomym było, że pracodawca kontroluje swoich pracowników w zakresie prawidłowego wykorzystywania przez nich zwolnień lekarskich, zlecając czynności kontrolne zewnętrznej firmie.

Wyjaśnień tych odwołująca nie złożyła w toku postępowania przed organem, a dopiero przed Sądem, ponieważ pismo wzywające ją do złożenia tych wyjaśnień nie zostało przez nią podjęte w terminie. Jak zeznała odwołująca, nastąpiło to na skutek opóźnionej informacji o awizacji przesyłki, co jednak nie miało większego znaczenia, ponieważ Sąd zobowiązany był rozpoznać sprawę merytorycznie niezależnie od etapu, na którym odwołująca złożyła wyjaśnienia.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że K. K. ani nie prowadziła działalności zarobkowej podczas zwolnienia lekarskiego wstawionego na okres od 11 sierpnia 2025 r. do 3 września 2025 r., ani nie wykorzystywała go niezgodnie z jego celem.

Za działalność zarobkową uznaje się każdą aktywność ludzką o charakterze zarobkowym, zmierzającą do osiągnięcia korzyści majątkowej, niezależnie od stosunku prawnego, w ramach którego jest realizowana. Praca ma charakter zarobkowy, jeżeli jest podjęta w celu uzyskania dochodu lub gdy jej wykonywanie przynosi ubezpieczonemu bezpośrednią korzyść majątkową. Istotny jest obiektywny aspekt zawodowy i zarobkowy danej czynności, a nie subiektywna motywacja ubezpieczonego. O zarobkowym charakterze pracy decyduje fakt, że za jej wykonanie przysługuje wynagrodzenie lub może ona stanowić źródło dochodu. Definicja pracy zarobkowej na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych ściśle wiąże się z funkcją zasiłku chorobowego, który ma stanowić rekompensatę za utracony zarobek. Niedopuszczalne jest jednoczesne pobieranie świadczeń z funduszu ubezpieczeń społecznych (przy jednoczesnym zwolnieniu z obowiązku opłacania składek) i uzyskiwanie przychodów z kontynuowanej aktywności zawodowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej nie może ograniczać się do analizy językowej, lecz musi uwzględniać aspekty funkcjonalne oraz prokonstytucyjne. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lutego 2014 r. (sygn. akt SK 18/13) pojęcie „pracy zarobkowej” należy interpretować przez pryzmat jej celu i skali i istotnym punktem odniesienia jest tu wysokość uzyskanego dochodu w relacji do minimalnego wynagrodzenia za pracę. Sankcja całkowitej utraty zasiłku za incydentalną, sporadyczną aktywność o zerowej wartości ekonomicznej byłaby środkiem nadmiernie drastycznym, niesprawiedliwym i nieproporcjonalnym do stopnia przewinienia.

Z przedłożonych przez K. K. dokumentów i z jej zeznań wynika, iż zdjęcia publikowane w okresie spornym zostały wykonane przez nią w okresie prowadzenia działalności gospodarczej, na długo przed zatrudnieniem u płatnika składek (lata 2023-2024). Ostatnie zdjęcia odwołująca wykonała w dniu 8 sierpnia 2025 r. podczas nieodpłatnej sesji dla jej przyjaciółki, a więc jeszcze przed okresem, na który wystawiono zakwestionowane zwolnienie lekarskie. K. K. nie uzyskała w związku z publikowanymi treściami oraz z tytułu wykonanej sesji żadnego dochodu. Jej działania nie przyniosły dochodu także po okresie zakwestionowanego zwolnienia, bowiem K. K. nigdy nie powróciła już do wykonywania sesji zdjęciowych ani nie wznowiła prowadzenia działalności gospodarczej. Organ, na którym spoczywał ciężar udowodnienia, że działania odwołującej miały charakter zarobkowy, w żaden sposób tego nie wykazał.

Nie zachodziła także druga z przesłanej wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem to podejmowanie przez ubezpieczonego w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wszelkich czynności, które mogą przedłużyć ten okres lub utrudnić proces leczenia i rekonwalescencji. Przesłanka ta skupia się na obiektywnym wpływie zachowania ubezpieczonego na proces odzyskiwania zdolności do pracy. Celem zwolnienia lekarskiego jest odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy. Realizacja tego celu wymaga od chorego powstrzymania się od aktywności kolidujących z procesem terapeutycznym oraz przestrzegania reżimu sanitarnego adekwatnego do stanu zdrowia. Zachowania zaprzeczające celowi zwolnienia, które wskazują, że zwolnienie lekarskie zostało wykorzystane jako instrument do osiągnięcia celów innych niż lecznicze (np. udział w wycieczce zagranicznej, imprezie towarzyskiej czy remont mieszkania). Takie działania stanowią podstawę do utraty prawa do zasiłku chorobowego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

W ocenie Sądu, na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego, uznać należy, iż działania odwołującej nie wpłynęły na proces odzyskiwania przez nią zdolności do pracy. K. K. była niezdolna do pracy z powodu wewnętrznego uszkodzenia stawu kolanowego ze wskazaniem medycznym, że może chodzić w okresie wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. Nie jest potrzebna wiedza specjalistyczna a wystarczą zasady doświadczenia życiowego, by ocenić, że K. K. publikując materiały na portalach społecznościowych, czy dokonując obróbki zdjęć (łącznie 1,5 h) po sesji wykonanej dla jej przyjaciółki w dniu 8 sierpnia 2015 r. (zakładając nawet, że obróbka ta miała miejsce już w okresie zakwestionowanego zwolnienia, czego odwołująca nie pamiętała), nie wykonywała czynności, które w jakikolwiek sposób obciążyłyby jej kolano, a w konsekwencji doprowadziły do przedłużenia lub utrudnienia procesu leczenia i rekonwalescencji.

Jednocześnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że ocena zachowania ubezpieczonego powinna być każdorazowo dokonywana z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności charakteru podejmowanych czynności, ich potencjalnego wpływu na przebieg procesu leczenia oraz stopnia świadomości ubezpieczonego co do możliwych skutków jego działań. Rozpoznając niniejszą sprawę, mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, trudno uznać, by odwołująca wypełniła swoim działaniem przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, także w zakresie dotyczącym wykorzystywania zwolnienia zgodnie z jego celem. Organ i tej przesłanki nie udowodnił.

Indywidualna ocena stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi zaś do wniosku, że podjęte przez odwołującą czynności nie stanowiły realnej konkurencji dla procesu rekonwalescencji, jak również pozwoliła na ustalenie, iż odwołująca, w związku ze swoim działaniem nie uzyskała żadnego dochodu. W konsekwencji, kierując się zasadami słuszności, Sąd uznał, że brak jest podstaw do zastosowania art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej i odebrania jej prawa do świadczenia, gdyż prowadziłoby to do rozstrzygnięcia sprzecznego z celem społecznym instytucji zasiłku chorobowego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w oparciu o treść art. 477 ^{( 14 )}§ 2 k.p.c., przyznając K. K. prawo do zasiłku chorobowego za okres wskazany w decyzji.

ZARZĄDZENIE

1.  (...),

2.  (...),

3.  (...),

4.  (...).

1 kwietnia 2026 r.