Wyrok z 1 kwietnia 2026, sygn. IV U 127/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 kwietnia 2026 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Maria Szymańska

po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. w T.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy A. C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.

o zasiłek chorobowy

w związku z odwołaniem od decyzji z dnia 5 lutego 2026 r., znak: (...)

I.  zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.
z dnia 5 lutego 2026 r., znak: (...)w ten sposób,
że przyznaje A. C. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 15 grudnia 2025 r. do 15 lutego 2026 r.,

II.  wniosek A. C. o ustalenie prawa do odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie zasiłku chorobowego za okres od 15 grudnia 2025 r. do 15 lutego 2026 r. przekazuje do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

Sygn. akt IV U 127/26

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 lutego 2026 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.– powołując się na art. 4 ust.1 pkt 1, ust. 2 i 3 oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 501 ze zm.), dalej: ustawa zasiłkowa – odmówił A. C. prawa do zasiłki chorobowego za okres od 15 grudnia 2025 r. do 15 lutego 2026 r. W uzasadnieniu wskazano, że zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy nie nabyła prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia z powodu braku wymaganego okresu ubezpieczenia. W przypadku osób podlegających ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo wymagany jest okres 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że tytuł ubezpieczenia chorobowego A. C. ustał w dniu 4 grudnia 2025 r., zaś w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego ubezpieczona nie nabyła prawa do zasiłku chorobowego z powodu braku wymaganego okresu 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

A. C. wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy zasiłkowej poprzez błędne przyjęcie, że nie nabyła prawa do zasiłku chorobowego. Ubezpieczona podniosła, że była zatrudniona na podstawie umowy o pracę od 5 listopada 2025 r. do 4 grudnia 2025 r., a okres ten obejmuje 30 dni nieprzerwanego obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego i tym samym spełniła wymóg tzw. okresu wyczekiwania. W konsekwencji ubezpieczona wniosła o zmianę decyzji i przyznanie prawa do zasiłku chorobowego oraz zasądzenie należnego świadczenia wraz z odsetkami.

W odpowiedzi na odwołanie organa wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując stanowisko oparte na argumentacji faktycznej i prawnej zawartej w zaskarżonej decyzji. Organ przyznał, że ubezpieczona pozostawała w stosunku pracy, jednakże nie zmaterializowania się względem niej przesłanka art. 4 ust. 1 ustawy zasiłkowej, przyznającej prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, a w dniu 5 grudnia 2025 r. odwołująca nie była już ubezpieczoną w rozumieniu przedmiotowego przepisu. Organ powołał się również na wyrok Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 2017 r., I BU 3/16.

Sąd ustalił, co następuje:

A. C. od 5 listopada 2025 r. do 4 grudnia 2025 r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony (30 dni) na stanowisku sprzedawcy w pełnym wymiarze czasu w firmie (...) i z tego tytułu podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu. Płatnik składek rozliczył i opłacił należne składki.

/fakt bezsporny oraz dowód: umowa o pracę k. 6; świadectwo pracy k. 7-8; zaświadczenie płatnika składek k. 306 akt zasiłkowych/

W dniu 17 grudnia 2025 r. ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku chorobowego za okres od 15 grudnia 2025 r. do 11 stycznia 2026 r., następnie w dniu
19 stycznia 2026 r. za okres od 12 stycznia 2026 r. do 15 lutego 2026 r.

Łączny okres powstałej w ciągu 14 dniu od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego niezdolności do pracy ubezpieczonej wyniósł 63 dni.

W dniu 5 lutego 2026 r. organ wydał zaskarżoną decyzję.

/fakt bezsporny oraz dowód: wniosek o zasiłek chorobowy z dnia 17 grudnia 2025 r. wraz z zaświadczeniem płatnika składek – k. 1-6 akt zasiłkowych, oświadczenie do wniosku o zasiłek chorobowy po ustaniu tytułu zatrudnienia – k. 7-9 akt zasiłkowych, wniosek o zasiłek chorobowy z dnia 19 stycznia 2026 – k. 10-11 akt zasiłkowych/

Sąd zważył co następuje:

Ustalenia faktyczne poczynione zostały w oparciu o fakty bezsporne oraz
na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony, w tym zawartych w załączonych aktach zasiłkowych. Sąd uznał dowody z dokumentów za wiarygodne. Żadna ze stron nie składała zastrzeżeń co do ich autentyczności, a i Sąd nie miał podstaw do ich kwestionowania z urzędu.

Przedmiot sporu koncentrował się na ocenie czy ubezpieczona nabyła prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia w firmie (...) w której pracowała przez okres 30 dni (od 5 listopada 2025 r. do 4 grudnia 2025 r.) i z tego tytułu podlegała obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy zasiłkowej ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, jeżeli podlega temu ubezpieczeniu obowiązkowo (pkt 1) lub po upływie 90 dni dla ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie (pkt 2). Zasiłek chorobowy – w myśl art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej – przysługuje ubezpieczonemu, który stał niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Natomiast według art. 7 pkt 1 tejże ustawy zasiłek chorobowy przysługuje również osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy zasiłkowej zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy nie nabyła prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia, w przypadkach określonych w art. 4 ust. 1, tj. nie spełnienia warunku pozostawania w ubezpieczeniu chorobowym przez 30 dni (przy ubezpieczeniu obowiązkowym) oraz 90 dni (przy ubezpieczeniu dobrowolnym). Tym samy jeśli okres ubezpieczenia był krótszy niż 30 lub 90, prawo do zasiłku nie powstanie.

W sprawie bezspornym było, że ubezpieczona jako pracownik w płatnika składek (...) podlegała obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu (art. 11 ust. 1 ustawy o z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199). Okres ubezpieczenia trwał 30 dni, a zatem spełniał wymóg wyczekiwania wskazany w przez ustawodawcę w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej. Oczekiwanie od ubezpieczonej dłuższego okresu pozostawania w obowiązkowym ubezpieczeniu chorobowym jest w świetle powyższej regulacji niezasadne. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w powołanej przez organ sprawie I BU 3/16, iż „z treści tego przepisu (art. 4 ust. 1 ustawy zasiłkowej – dop. Sądu) wynika, że prawo do zasiłku chorobowego nie nabywa osoba, której okres podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowego wyniósł dokładnie 30 dni, a która w pierwszym dniu po upływie tego okresu nie podlega już obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu. W tym przypadku nie zostaje spełniony warunek nabycia prawa do zasiłku chorobowego w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, to jest "upływ 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego". Stanowisko to nie zostało poddane głębszej analizie. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy zasiłkowej nie pozwala na przyjęcie, że do upływu 30 bądź 90 dni dochodzi dopiero dnia następnego (31 lub 91) i dopiero wówczas ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego.

W tym zakresie należało odwołać się do trafnego i szeroko uzasadnionego stanowiska Sądu Najwyższego, który w orzeczeniu z dnia 28 listopada 2019 r. (I UK 269/18) wyjaśnił, że warunkiem otrzymania zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego jest wystąpienie łącznie czterech przesłanek. Dwie z nich wynikają z samego art. 7 ustawy zasiłkowej: 1) utrata zdolności do pracy z powodu choroby musi nastąpić w czasie tzw. okresu ochronnego - niezdolność do pracy musi powstać nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego (w wyjątkowych przypadkach nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego), 2) nieprzerwana niezdolność do pracy musi trwać co najmniej 30 dni. Pozostałe przesłanki wynikają z przepisów ogólnych: 3) wstępnym warunkiem nabycia prawa do zasiłku chorobowego za okres niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego jest posiadanie stosownego okresu wyczekiwania, co najmniej 30-dniowego (art. 4 ust. 1 ustawy - z wyjątkiem sytuacji, gdy istnieją okoliczności uzasadniające prawo do zasiłku chorobowego bez zachowania okresu wyczekiwania, określone w art. 4 ust. 3 ustawy), 4) brak okoliczności wykluczających nabycie prawa do zasiłku chorobowego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego (art. 13 ustawy) - warunek ten można nazwać negatywnym. „W rozpoznawanej sprawie warunek wymaganego okresu wyczekiwania przewidziany w art. 4 ust. 1 pkt 1 został spełniony, ponieważ ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu chorobowym przez 30 dni - od 1 do 30 września 2016 r. Okres ubezpieczenia chorobowego w jego przypadku wynosił dokładnie 30 dni, czyli trwał tyle, ile (w minimalnym wymiarze) wymaga art. 4 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Warunek ten został spełniony przed ustaniem ubezpieczenia (rozwiązaniem umowy o pracę zawartej na czas określony 30 dni). Bezpodstawne jest twierdzenie organu rentowego, że ubezpieczony mógł nabyć prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni ubezpieczenia chorobowego, jednak dopiero od 31. dnia tego ubezpieczenia, czyli musiałby pozostawać w ubezpieczeniu chorobowym jeszcze 31. dnia, aby dopiero po 31 dniach ubezpieczenia chorobowego mógł zacząć działać mechanizm ochronny z art. 7 ustawy zasiłkowej. Taka wykładnia nie znajduje potwierdzenia w dosłownym brzmieniu analizowanych przepisów. W stanie faktycznym poddawanym ocenie w rozpoznawanej sprawie ostatnim dniem obowiązkowego okresu 30-dniowego wyczekiwania (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej) był 30 września 2016 r. Od 1 października 2016 r. rozpoczął się dla ubezpieczonego 14-dniowy okres ochronny wynikający z art. 7 pkt 1 ustawy zasiłkowej.”

Sytuacja A. C. była analogiczna. Okres nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego ubezpieczonej trwał od 5 listopada 2025 r. do 4 grudnia 2025 r., co łącznie stanowi 30 dni, zaś stwierdzona od 15 grudnia 2025 r. niezdolność do pracy ubezpieczonej powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego i trwała łącznie przez 63 dni. Tym samym okres ubezpieczenia chorobowego ubezpieczone trwał tyle ile w minimalnym wymiarze wymaga art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej, a warunek ten został spełniony przed ustaniem ubezpieczenia. Organ nie podnosił natomiast, iż zaszły inne przesłanki umożliwiające przyznanie ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego wskazane w art. 13 ust. 1 ustawy zasiłkowej, ani też, iż świadczenie miałoby ubezpieczonej nie przysługiwał z uwagi na niepowstanie niezdolności do pracy w okresach wynikających z zaświadczeń lekarskich. Tym samym w ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych przemawiających za odmową przyznania ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 15 grudnia 2025 r. do 15 lutego 2026 r.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 477 ^{( 14 )}§ 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia 5 lutego 2026 r. i przyznał A. C. prawo do zasiłku chorobowego od 15 grudnia 2025 r. do 15 lutego 2026 r., o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku.

Odnosząc się do żądania zasądzenia odsetek tak od przyznanego zasiłku chorobowego wyjaśnić należało, iż jako złożone pierwszorazowo na etapie sądowego postępowania odwoławczego, nie poprzedzone wydaną w tym przedmiocie decyzją organu, nie podlegało ono merytorycznemu rozpoznaniu. Zgodne z art. 476 § 2 k.p.c., Sąd rozpoznaje sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących m. in. ubezpieczeń społecznych, emerytur i renta także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie. Odwołania od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji (art. 477 ⁹ § 1 k.p.c.). Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Takim świadczeniem jest zasiłek chorobowy. Roszczenie o zapłatę odsetek (jako akcesoryjne względem samego zasiłku) jest więc świadczeniem z ubezpieczenia społecznego (por. postanowienie Sądu Najwyższego kolegium kompetencyjne z dnia 10 lipca 2002 r., III KKO 6/02, OSNP 2003/21/528). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, Sąd nie rozstrzyga o zasadności wniosku, nie działa w zastępstwie organu rentowego i nie ustala prawa do świadczeń (por. wyrok SN z dnia 25.05.1999 r., II UKN 622/98, OSNP 2000/15/591).

Wniosek A. C.złożony do Sądu o odsetki od niewypłaconego świadczenia nie był rozpoznany przez organ rentowy. W tym przedmiocie organ rentowy nie wydał decyzji. Wobec tego właściwym organem do rozpoznania tego wniosku jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W myśl art. 464 § 1 k.p.c. gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ, sąd przekaże mu sprawę. Zgodnie zaś z art. 477 ^{( 10)} § 2 k.p.c. jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nie rozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu. O rzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku.