Wyrok z 2 kwietnia 2026, sygn. IV U 384/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 kwietnia 2026 r.

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Adam Semiczek

Protokolant: Monika Rzepecka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 r. we Wrocławiu

sprawy z odwołania D. X.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we C.

z dnia 14 marca 2025 r. znak: (...)-(...)

o świadczenie rehabilitacyjne

I.  zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we C. z dnia 14 marca 2025 r. znak: (...) w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonej D. X. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres dwunastu miesięcy od dnia 13 stycznia 2025 roku;

II.  nieuiszczone koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt IV U 384/25

UZASADNIENIE

W dniu 27 marca 2025 r. ubezpieczona D. X. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Oddziału we C. z dnia 14 marca 2025 r. znak: (...)-(...), odmawiającej jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ rentowy wskazał, że orzeczeniem z dnia 11 marca 2025 r. Komisja Lekarska ZUS orzekła, że stan zdrowia ubezpieczonej nie uzasadnia przyznania jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Wobec powyższego organ rentowy ustalił brak przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego.

W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona podała, że zaskarżona decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym. Wskazała, że ze względu na stan zdrowia wymaga dalszego leczenia i rehabilitacji, które pozwolą jej na powrót do pracy.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Uzasadniając swoje stanowisko organ podtrzymał stanowisko oraz argumentację zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazywał przy tym, że została ona oparta na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS oraz Komisji Lekarskiej ZUS.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Ubezpieczona D. X. urodziła się (...)

Okoliczność bezsporna

Ubezpieczona była ostatnio zatrudniona na stanowisku kasjera-sprzedawcy na dziale mięsnym. Pracę tę wykonywania od 12 sierpnia 2010 r.

Dowód:

- z akt organu rentowego:

- wywiad zawodowy z dnia 11 grudnia 2024 r.

Od końca 2019 r. ubezpieczona leczyła się na alergiczne zapalenie naczyń.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- karta informacyjna z dnia 29 grudnia 2019 r.;

- karta informacyjna z dnia 17 marca 2020 r.

W 2020 r. ubezpieczona była diagnozowana onkologicznie z powodu zmian w piersiach. Nadto, z uwagi na wykryte zmiany w płucach, ubezpieczona była konsultowana pulmonologicznie. Przeprowadzone w tym kierunku badania wykazały zmiany drobnoguzkowe w płucach do obserwacji oraz torbiele obu piersi. U ubezpieczonej zdiagnozowano też wówczas osteopenię.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- opis badania TK z dnia 4 czerwca 2020 r.;

- karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 13 lutego 2020 r.;

- wynik TK klatki piersiowej.

W 2021 r. u ubezpieczonej nasiliły się występujące u niej wówczas już od kilku lat bóle kręgosłupa szyjnego. Okresowo występowały u niej także drętwienia obu łydek i stóp oraz obu

rąk. Ból nasilał się podczas leżenia i schylania. Podczas schylenia ubezpieczona czasami doświadczała zawrotów głowy. Po wykonaniu badań kręgosłupa u ubezpieczonej stwierdzono łagodne lewowypukłe skrzywienie kręgosłupa szyjnego z wyprostowaniem jego fizjologicznej lordozy, wadę wrodzoną kręgosłupa w postaci prawie całkowitego bloku kostnego trzonów C5-C6-C7-Th1, hipoplazji trzonów C5, C6, C6 i niewielkiej hipoplazji trzonu Th1 oraz rozszczepienia łuków tych kręgów, podwichnięcie w prawym stawie szczytowo-potylicznym, liczne uwypuklenia krążków międzykręgowych, degeneracyjne obniżenie wysokości krążków międzykręgowych, a także zmiany degeneracyjne i przeciążeniowe trzonów kręgów.

W związku z ww. dolegliwościami ze strony kręgosłupa ubezpieczona otrzymała skierowanie na rehabilitację (kinezyterapię). Ubezpieczona poddawała się rehabilitacji od dnia 27 października 2021 r. do 18 stycznia 2022 r. Następnie, w okresie od 21 lipca 2022 r. do 13 sierpnia 2022 r. ubezpieczona przebywała na 24-dniowej rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS w schorzeniach narządu ruchu. W wyniku zastosowanej interwencji osiągnięto umiarkowaną poprawę zakresu ruchomości kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego. Nie uzyskano natomiast zadowalającej reedukacji dolegliwości bólowych.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- historia zdrowia i choroby z dnia 24 maja 2021 r.;

- wynik rezonansu magnetycznego kręgosłupa z dnia 29 lipca 2021 r.;

- konsultacja lekarska z dnia 4 sierpnia 2021 r.

- wynik tomografii komputerowej kręgosłupa szyjnego z dnia 24 września 2021 r.;

- skierowanie na rehabilitację z dnia 24 września 2021 r.;

- wynik badania RTG kręgosłupa lędźwiowego z dnia 7 września 2021 r.;

- karta badania i przebiegu kinezyterapii;

- informacja o przebytej rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS w schorzeniach narządu ruchu z dnia 13 sierpnia 2022 r.;

Ubezpieczona wykorzystała okres zasiłkowy z dniem 16 kwietnia 2021 r. W dniu 20 września 2021 r. wniosła o świadczenie rehabilitacyjne w związku z ogólnym stanem zdrowia. Organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 27 października 2021 r. do 21 października 2022 r.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- wniosek o świadczenie rehabilitacyjne z dnia 20 września 2021 r.,

- decyzja (...) Oddział we C. z dnia 26 października 2021 r. znak: (...);

- decyzja (...) Oddział we C. z dnia 6 grudnia 2021 r. znak: (...)-(...);

- decyzja (...) we C. z dnia 23 marca 2022 r. znak: (...);

- decyzja (...) we C. z dnia 30 sierpnia 2022 r. znak: (...)-(...).

W 2023 r. ubezpieczona wnioskowała o rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS w zakresie schorzeń narządu ruchu. Z przedłożonego przez nią wówczas zaświadczenia o stanie zdrowia wynikało m.in., że brak jest wskazań do leczenia operacyjnego ubezpieczonej. Ze względu jednak na zaawansowany proces zwyrodnieniowy kręgosłupa szyjnego i obecność wady wrodzonej wymaga ona systematycznej fizjoterapii.

Ww. rehabilitacja nie została wówczas ubezpieczonej przyznana.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- wniosek o rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS w zakresie schorzeń narządu ruchu z dnia 3 marca 2023 r.;

- zaświadczenie o stanie zdrowia OL-9 z dnia 21 marca 2023 r.

- opinia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 14 marca 2023 r.;

- opinia Komisja Lekarskiej ZUS z dnia 4 kwietnia 2023 r.

W dniu 29 lipca 2024 r. ubezpieczona doznała urazu na skutek dźwignięcia w pracy, na miejsce wezwano pogotowie ratunkowe. Wskutek powyższego urazu ubezpieczona odczuwała ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej, w związku z czym w dnu 30 lipca 2024 r. zgłosiła się do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego. Na miejscu u ubezpieczonej wykonano badanie TK kręgosłupa lędźwiowego, które wykazało drobne zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające trzonów kręgowych. Tego samego dnia ubezpieczoną wypisano do domu z zaleceniem odpoczynku, unikania dźwigania, podjęcia rehabilitacji, zażywania zapisanych leków oraz kontroli u lekarza POZ.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- karta informacyjna SOR z dnia 30 lipca 2024 r.;

- karta medycznych czynności ratunkowych.

W dniu 30 lipca 2024 r. u ubezpieczonej wykonano badanie RTG kręgosłupa. Badanie to wykazało m.in. prawowypukłe odchylenie osi oraz spłycenie lordozy lędźwiowej, wielopoziomowe zwężenie przestrzeni międzykręgowych w przedziałach tylnych (cechy dyskopatii), zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze na krawędziach przednio bocznych trzonów kręgosłupa lędźwiowego oraz zmiany zwyrodnieniowe w stawach międzykręgowych.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- wynik badania radiografii kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z dnia 30 lipca 2024 r.

Ze względu na utrzymujące się dolegliwości bólowe ubezpieczona dwukrotnie (w dniu 30 lipca 2024 r. oraz 8 sierpnia 2024 r.) odbyła wizytę u lekarza POZ, który rozpoznał u niej zmiany zwyrodnienie kręgosłupa. Ubezpieczonej wystawiono wówczas zwolnienie lekarskie, przepisano jej leki przeciwbólowe oraz skierowano na badanie RTG oraz do poradni chirurgii urazowo-ortopedycznej.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- karta wizyty z dnia 30 lipca 2024 r.

- karta wizyty z dnia 8 sierpnia 2024 r.;

- zaświadczenie lekarskie;

- karta informacyjna ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego z dnia 30 lipca 2024 r.

W dniu 9 sierpnia 2024 r. u ubezpieczonej przeprowadzono rezonans magnetyczny kręgosłupa szyjnego, piersiowego i lędźwiowo-krzyżowego. We wnioskach ww. badania wskazano na wrodzony blok kostny pomiędzy trzonami elementów tylnych kręgów C5, C6, C7 i Th1, spondylozę szyjną ze stenozą otworów międzykręgowych z uciskiem korzeni nerwowych C4 i C5, łagodną spondylozę piersiową bez ucisku struktur nerwowych oraz łagodną spondylozę lędźwiową bez ucisku struktur nerwowych.

Dowód:

- karta badania z dnia 9 sierpnia 2024 r., k. 18-19.

W dniu 6 września 2024 r. ubezpieczona odbyła konsultację ortopedyczną. W badaniu przedmiotowym lekarz stwierdził u ubezpieczonej deformację kręgosłupa piersiowo-szyjnego, znaczną skoliozę kręgosłupa, skrócenie kończyny dolnej prawej, objawy bólowe przy palpacji kręgosłupa oraz ograniczenie ruchomości. Postawione wówczas rozpoznanie obejmowało skoliozę kręgosłupa, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, podejrzenie przebytej wady wrodzonej łopatki lewej, blok kostny odcinka szyjnego oraz skrócenie kończyny prawej. Ubezpieczonej wystawiono zwolnienie lekarskie, zalecono odbycie konsultacji neurologicznej, przeprowadzenie badania EMG kończyny górnej oraz MR łopatki i barku lewego, kontynuację leczenia rehabilitacyjnego oraz unikanie dźwigania.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- karta wizyty z dnia 6 września 2024 r.;

- skierowanie do pracowni diagnostycznej z dnia 6 września 2024 r.

W dniu 28 września 2024 r. u ubezpieczonej wykonano rezonans magnetyczny stawu barkowego. Badanie to wykazało m.in. rotację wewnętrzną barku, miernie nasilone zmiany zwyrodnieniowe wzdłuż bruzdy międzyguzkowej oraz nasilone zmiany zwyrodnieniowe w stawie obojczykowo-barkowym z wysiękiem i obrzękiem.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- opis badania rezonansu magnetycznego z dnia 28 września 2024 r.

W dniu 2 października 2024 r. ubezpieczona poddała się badaniu RTG kręgosłupa. W opisie ww. badania podano, że u ubezpieczonej występuje m.in. nieco boczne prawostronne skrzywienie kręgosłupa piersiowego, nasilenie fizjologicznej krzywizny kręgosłupa piersiowego i lędźwiowego, zaostrzenie krawędzi trzonów oraz dyskopatia na wysokości L5-S1 oraz pomiędzy górnymi i środkowymi trzonami.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- wynik badania RTG kręgosłupa z dnia 2 października 2024 r.

W dniu 5 listopada 2024 r. ubezpieczona była po raz kolejny konsultowana ortopedycznie. Podczas wizyty zgłaszała utrzymujące się bóle barków, odcinka szyjnego oraz lędźwiowego. Po analizie wyników badania MR stwierdził przepukliny C2-C5 pośrodkowe z uciskiem na prawy korzeń nerwowy C3/C4, przepukliny L3-S1, zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawów międzykręgowych, blok kostny pomiędzy trzonami C5-Th1, odprostowanie odcinka szyjnego oraz pogłębienie lordozy lędźwiowej. Ubezpieczonej zalecono odciążenie, kontynuację leczenia rehabilitacyjnego oraz kontrolę po diagnostyce MR i RTG bioder. Wystawiono zwolnienie lekarskie na dalszy okres skierowanie do poradni diagnostycznej.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- karta wizyty z dnia 5 listopada 2024 r.;

- skierowanie do pracowni diagnostycznej z dnia 5 listopada 2024 r.

W dniu 21 listopada 2024 r. ubezpieczona poddała się radiografii stawu biodrowego. Ww. badanie wykazało niewielkie zmiany zwyrodnieniowe w stawach biodrowych pod postacią wzmożenia podchrzęstnej sklerotyzacji stropów panewek orz drobnych zmian wytwórczych na krawędziach kości tworzących stawy.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- wynik badania radiografii stawów biodrowych z dnia 21 listopada 2024 r.

W dniu 27 listopada 2024 r. ubezpieczona odbyła trzecią konsultację ortopedyczną. Lekarz zalecił jej wówczas podjęcie rehabilitacji (pole magnetyczne, laser O. na kręgosłup lędźwiowy, kinezyterapię).

Dowód:

z akt organu rentowego:

- karta wizyty z dnia 27 listopada 2024 r.

W styczniu 2025 r. ubezpieczona po raz kolejny zgłosiła się do ortopedy, zgłaszając utrzymywanie się bólów kręgosłupa oraz bóle rotacyjne. Postawione przez lekarza rozpoznanie obejmowało bóle grzbietu – bóle okolicy lędźwiowo-krzyżowej, uszkodzenie barku - zespół czepca ścięgnisto-mięśniowego, skoliozę, zmiany zwyrodnieniowe dyskopatyczne kręgosłupa, przewlekły zespół bólowy kręgosłupa oraz zaburzenie segmentacji kręgosłupa. Ubezpieczonej zalecono m.in. rehabilitację obu stawów barkowych oraz kręgosłupa, przyjmowanie leków przeciwzapalnych oraz kontrolę za 6 tygodni.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- karta wizyty z dnia 29 stycznia 2025 r.

W okresie od 14 do 27 lutego 2025 r. ubezpieczona była poddawana rehabilitacji (O., jonoforeza, pole magnetyczne, krioterapia)

Dowód:

z akt organu rentowego:

- zaświadczenie fizjoterapeutyczne z dnia 27 lutego 2025 r.

W dniu 19 grudnia 2024 r. ubezpieczona złożyła do organu rentowego wniosek o rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS w zakresie schorzeń układu ruchu. W treści ww. wniosku jako rozpoznanie główne wskazano uraz skrętny odcinka lędźwiowego oraz pourazową dyskopatię odcinka lędźwiowego. Jako choroby współistniejące wskazano tam wadę wrodzoną kręgosłupa szyjnego (blok kostny), wadę wrodzoną łopatki lewej, zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych i biodrowo-krzyżowych, a także uszkodzenie stożka rotatorów barków.

W opinii z dnia 12 lutego 2025 r. Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził, że ubezpieczona nie jest zagrożona długotrwałą niezdolnością do pracy, w związku z czym nie wymaga leczenia w ramach prewencji rentowej ZUS.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- wniosek o rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS w zakresie schorzeń układu ruchu.

Dnia 18 czerwca 2025 r. ubezpieczona odbyła kontrolną wizytę u lekarza ortopedy. Nadal skarżyła się na skargi na bóle barku prawego. Przeprowadzone badanie przedmiotowe wykazało m.in. żywą bolesność okołostawową barku prawego oraz żywą bolesność w rotacjach i odwiedzeniu wbrew oporowi.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- karta wizyty z dnia 18 czerwca 2025 r., k. 14-17.

Z dniem 12 stycznia 2025 r. ubezpieczona wykorzystała pełny 182-dniowy okres zasiłkowy.

Okoliczność bezsporna

W dniu 19 grudnia 2024 r. ubezpieczona złożyła wniosek o świadczenie rehabilitacyjne.

Orzeczeniem z dnia 12 lutego 2025 r. Lekarz Orzecznik ZUS stwierdził, że ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy, w związku z czym brak jest okoliczności uzasadniających ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego. W treści uzasadnienia ww. orzeczenia wskazano, że, choć dolegliwości bólowe naruszają sprawność ubezpieczonej, to stwierdzenie naruszenia nie powoduje niezdolności do pracy, a leczenie i usprawnianie mogą być kontynuowane równolegle ze świadczeniem pracy.

Opinią z dnia 11 marca 2025 r. Komisja Lekarska ZUS przychyliła się do stanowiska Lekarza Orzecznika ZUS.

Dowód:

z akt organu rentowego:

- orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 12 lutego 2025 r.;

- orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 11 marca 2025 r.

Biegli lekarze sądowi z zakresu ortopedii oraz z zakresu neurologii rozpoznali u ubezpieczonej zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa L-S z pęknięciem krążka L5/S1 z uciskiem korzeni nerwowych i przewlekłym zespołem bólowym, wadę wrodzoną kręgosłupa (prawostronnę skoliozę rotacyjną odcinka rotacyjnego odcinka piersiowego, wadę wrodzoną kręgosłupa w postaci prawie całkowitego bloku kostnego trzonów C5-C6-C7-Th1, hipoplazji trzonów C5, C6, C7 i niewielkiej hipoplazji trzonu Th1 oraz rozszczep łuków tych kręgów), chorobę X. – wysokie, wrodzone ustawienie łopatki lewej, obustronny zespół bólowy obu barków w przebiegu zmian zwyrodnieniowo-degeneracyjnych z objawami ciasnoty podbarkowej na tle przewlekłego uszkodzenia stożka rotatorów, prawostronny zespół cieśni nadgarstka, koksartrozę protuzyjną obustronną początkową, stan po leczeniu gruźlicy oraz chorobę tkanki łącznej (zapalenie naczyń).

W opinii biegłych wnioskodawczyni od dnia 13 stycznia 2025 r. była nadal niezdolna do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku pracy (kasjer-sprzedawca), a dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały nadzieję odzyskania zdolności do pracy. Zdaniem biegłych, mając na uwadze wiek ubezpieczonej, przewlekłość objawów, a także ich charakter oraz etiologię, uzasadnione jest orzeczenie wobec ubezpieczonej maksymalnego możliwego okresu świadczenia, tj. 12 miesięcy, poczynając od dnia 13 stycznia 2025 r. W tym czasie istniała realna szansa na poprawę stanu zdrowia ubezpieczonej umożliwiająca jej powrót do pracy. Biegli wskazali, że organ rentowy w niewystarczającym stopniu uwzględnił charakter wykonywanej przez powódkę pracy (i wynikających z tego dla układu ruchu obciążeń), nie ocenił też samodzielnie stanu zdrowia ubezpieczonej.

Nie było potrzeby oceny stanu zdrowia powódki przez biegłych innych specjalizacji. Obecne u niej ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu mieszczą się w pełni w gestii oceny biegłych neurologa i ortopedy.

Dowód:

- opinia biegłych sądowych z zakresu neurologii oraz z zakresu ortopedii z dnia 14 lipca 2025 r., k. 20-33.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu.

W niniejszej sprawie odwołująca się D. X. domagała się zmiany decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we C. z dnia 14 marca 2025 r. znak: (...), odmawiającej jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego poprzez przyznanie jej prawa do ww. świadczenia. Z kolei organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd działał w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazany w treści uzasadnienia, tj. o dowody z dokumentów przedłożonych przez strony oraz znajdujące się w aktach organu rentowego, których wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości stron ani Sądu. Jednocześnie, z uwagi na to, iż podstawowa kwestia sporna w niniejszej sprawie, a więc to, czy odwołującej się należało przyznać prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, wymagała zasięgnięcia wiadomości specjalnych, Sąd swoje ustalenia faktyczne, w tym zakresie, oparł na dowodzie z opinii biegłych sądowych z zakresu neurologii oraz z zakresu ortopedii. Z przyczyn, które zostały szeroko omówione w dalszej części uzasadnienia, Sąd uznał sporządzoną na potrzeby sprawy opinię za kompletną, logiczną i w sposób wyczerpujący odpowiadającą na pytania Sądu, a w konsekwencji migocącą stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 501, t.j.; dalej jako ustawa zasiłkowa) świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, t.j.; dalej jako ustawa systemowa).

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy zasiłkowej świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (art. 18 ust. 2). O okolicznościach, o których mowa w ust. 1 i 2, orzeka lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). Od orzeczenia lekarza orzecznika ubezpieczonemu przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie i na zasadach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 4). Od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie wniesione za pośrednictwem Oddziału ZUS do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych właściwego według miejsca zamieszkania, w terminie miesiąca od doręczenia decyzji.

Celem świadczenia rehabilitacyjnego jest umożliwienie osobie niezdolnej do pracy kontynuowania leczenia lub rehabilitacji w sytuacji, gdy okres zasiłku chorobowego jest zbyt krótki do odzyskania pełnej zdolności do pracy - a lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzi, że dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Niezdolność do pracy oceniana jako przesłanka nabycia prawa, zarówno do zasiłku chorobowego, jak i do świadczenia rehabilitacyjnego, musi dotyczyć pracy (stanowiska), w zakresie której została orzeczona, a nie do jakiejkolwiek innej pracy. Innymi słowy, chodzi o niezdolność do pracy wskutek choroby odnoszonej do pracy (stanowiska) wykonywanej przed zachorowaniem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2015 r., II UK 118/14, LEX nr 1652389). Sąd Najwyższy w powołanej uchwale uznał więc, że niezdolność do pracy jako przesłanka prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego przewidzianych ustawą zasiłkową, to będący skutkiem choroby stan organizmu odbiegający od stanu zapewniającego mu normalne funkcjonowanie, powodujący czasową niemożność wykonywania dotychczasowej pracy, to znaczy pracy wykonywanej przed zachorowaniem. Pojęcie to ma autonomiczny charakter i odnosi się do wszystkich świadczeń z "ubezpieczenia chorobowego", których warunkiem przyznania jest niezdolność do pracy z powodu choroby. Należy też powtórzyć za wywodem Sądu Najwyższego zawartym w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt III UZP 16/15, że świadczenie rehabilitacyjne jest kolejnym (krótkoterminowym) świadczeniem pieniężnym przysługującym z tytułu czasowej niezdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne wypełnia lukę pomiędzy okresem po wyczerpaniu okresu zasiłkowego a przed stwierdzeniem trwałej niezdolności do pracy. Jest więc swego rodzaju świadczeniem przejściowym pomiędzy zasiłkiem chorobowym a rentą z tytułu niezdolności do pracy. Stanowi przedłużenie zasiłku chorobowego, zapewniając ubezpieczonemu pomoc pieniężną w sytuacjach wymagających dłuższego leczenia. Przy czym, jako świadczenie na dokończenie leczenia, pozostaje związane z kontynuacją leczenia schorzenia, które było podstawą do stwierdzenia niezdolności do pracy dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku chorobowego. Świadczenie rehabilitacyjne chroni tę samą rodzajowo sytuację co zasiłek chorobowy - czasową niezdolność do pracy dotychczasowej i ma takie samo zadanie jak zasiłek chorobowy. Prawo do świadczenia rehabilitacyjnego różni się zaś tym od prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, że wymaga stwierdzenia niezdolności czasowej, ale jednocześnie niezdolność ta nie może stanowić trwałej przeszkody w wykonywaniu pracy. Wobec tego, że celem świadczenia rehabilitacyjnego jest dokończenie leczenia rozpoczętego w okresie zasiłkowym, świadczenie to ma charakter swoistego przedłużenia zasiłku chorobowego (I. Jędrasik-Jankowska: Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2013, s. 362).

W sprawie bezsporne było, iż z dniem 12 stycznia 2025 r. odwołująca się wyczerpała okres zasiłkowy, a decyzją z dnia 14 marca 2025 r. znak: (...) organ rentowy odmówił jej przyznania świadczenia rehabilitacyjnego. Sporne pozostawało natomiast to, czy po 12 stycznia 2025 r. ubezpieczona była nadal niezdolna do pracy i mogło przysługiwać jej prawo do dalszego świadczenia rehabilitacyjnego. Stwierdzenie okoliczności istotnych dla rozpoznania niniejszej sprawy wymagało wiadomości specjalnych i musiało znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłego sądowego. Pełne wyjaśnienie spornych okoliczności wymagało bowiem wiadomości specjalnych, jakimi Sąd nie dysponował.

Na okoliczność ustalenia, czy odwołująca się po dniu 12 stycznia 2025 r. była nadal niezdolny do pracy na dotychczasowym stanowisku kasjera-sprzedawcy na stoisku mięsnym, a dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały nadzieję odzyskania zdolności do pracy i czy może mieć przyznane prawo do dalszego świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli tak to na jaki okres, czy zachodzi konieczność badania przez innych biegłych sądowych oraz czy zasadne jest orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych lekarza ortopedy oraz neurologa.

Powołani w sprawie biegli sądowi ortopeda oraz neurolog rozpoznali u odwołującej się zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa L-S z pęknięciem krążka L5/S1 z uciskiem korzeni nerwowych i przewlekłym zespołem bólowym, wadę wrodzoną kręgosłupa (prawostronnę skoliozę rotacyjną odcinka rotacyjnego odcinka piersiowego, wadę wrodzoną kręgosłupa w postaci prawie całkowitego bloku kostnego trzonów C5-C6-C7-Th1, hipoplazji trzonów C5, C6, C7 i niewielkiej hipoplazji trzonu Th1 oraz rozszczep łuków tych kręgów), chorobę X. – wysokie, wrodzone ustawienie łopatki lewej, obustronny zespół bólowy obu barków w przebiegu zmian zwyrodnieniowo-degeneracyjnych z objawami ciasnoty podbarkowej na tle przewlekłego uszkodzenia stożka rotatorów, prawostronny zespół cieśni nadgarstka, koksartrozę protuzyjną obustronną początkową, stan po leczeniu gruźlicy oraz chorobę tkanki łącznej (zapalenie naczyń).

W opinii biegłych ubezpieczona po zakończeniu okresu zasiłkowego (po dniu 12 stycznia 2025 r.) była nadal niezdolna do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku pracy (kasjer-sprzedawca), a dalsze leczenie i rehabilitacja rokowały nadzieję odzyskania zdolności do pracy. Zdaniem biegłych, zważywszy na wiek ubezpieczonej, przewlekłość objawów, a także ich charakter oraz etiologię, uzasadnione jest orzeczenie wobec ubezpieczonej maksymalnego możliwego okresu świadczenia, tj. 12 miesięcy. W tym czasie istniała realna szansa na poprawę stanu zdrowia ubezpieczonej umożliwiająca jej powrót do pracy. Biegli wskazali też, że organ rentowy w niewystarczającym stopniu uwzględnił charakter wykonywanej przez powódkę pracy (i wynikających z tego dla układu ruchu obciążeń), nie ocenił też samodzielnie stanu zdrowia ubezpieczonej. W końcu biegli stwierdzili, że nie ma potrzeby oceny stanu zdrowia powódki przez biegłych innych specjalizacji, albowiem obecne u niej ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu mieszczą się w pełni w gestii oceny biegłych neurologa i ortopedy.

Do ww. opinii zastrzeżenia wniósł organ rentowy. Wskazywał, że w toku postępowania administracyjnego ubezpieczona była badana przez doświadczonego orzeczniczo lekarza chirurga, który ocenił, że wnioskodawczyni była nastawiona na negatywną autoprezentację. Nadto zauważył, że zatrudnienie powódki ustało, w związku z czym niezasadne jest dokonywanie oceny stanu funkcjonalnego do ostatnio wykonywanego zawodu, ale do poziomu posiadanych kwalifikacji. Powódka jako osoba z wykształceniem podstawowym, przy uwzględnieniu profilaktycznych przeciwwskazań (np. podnoszenia bardzo ciężkich przedmiotów) może więc podjąć zarobkowanie.

W ocenie Sądu, zastrzeżenia organu rentowego nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż stanowiły jedynie polemikę z rzeczowymi wnioskami biegłego. Jak wskazano powyżej, w postępowaniu o świadczenie rehabilitacyjne (w przeciwieństwie do postępowania o rentę z tytułu niezdolności do pracy), niezdolność do pracy jest zawsze analizowana w kontekście stanowiska pracy zajmowanego przez ubezpieczonego przed zachorowaniem. Wbrew twierdzeniom organu rentowego, bez wpływu na powyższe pozostaje ustanie stosunku pracy. W tym miejscu podkreślić należy, że w art. 53 k.p. ustawodawca przyznał pracodawcy prawo rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z uwagi na długotrwałą, usprawiedliwioną nieobecność pracownika w pracy. Dalej Sąd wskazuje, że biegli w swojej opinii odnieśli się szczegółowo do oceny stanu zdrowia ubezpieczonej. Opinia biegłych jest jasna i wyczerpująca, dające możliwość Sądowi w sposób pełny i wszechstronny ocenić stan zdrowia ubezpieczonej pod kątem zasadności zgłoszonych żądań. Samo zaś niezadowolenie strony z niekorzystnej dla niej opinii, a w gruncie rzeczy do tego składają się zastrzeżenia organu rentowego, nie dają podstaw do powoływania z urzędu dowodu z kolejnej opinii. Jak podnosi się w orzecznictwie „Sąd nie jest zobowiązany do uwzględniania kolejnych wniosków dowodowych stron tak długo, aż strona udowodni korzystną dla siebie tezę i pomija od momentu dostatecznie wyjaśnienia spornych okoliczności sprawy” (wyrok SN z 19.03.1997 r., II UKN 45/97, OSNP 1998/1/24).

Jak celnie zauważył Sąd Najwyższych w postanowieniu z dnia 24 stycznia 2025 r. (sygn. akt I USK 307/23), że specyfika dowodu z opinii biegłego polega między innymi na tym, że jeżeli taki dowód już został przez sąd dopuszczony, to opinii dodatkowego biegłego można żądać jedynie "w razie potrzeby". Nie można przyjąć, że sąd zobowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym przypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony, gdyż nie odpowiada jej stanowisku procesowemu. Potrzeba powołania innego biegłego powinna zatem wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii. Potrzebą taką nie może być przy tym przeświadczenie strony, że dalsze opinie pozwolą na udowodnienie korzystnej dla strony tezy. Samo niezadowolenie strony z oceny przedstawionej przez biegłych nie uzasadnia potrzeby dopuszczenia przez sąd dowodu z opinii innych biegłych (LEX nr 3821858).

W konsekwencji, w niniejszej sprawie, Sąd uwzględnił treść opinii biegłych sądowych z zakresu neurologii oraz z zakresu ortopedii. Przedmiotowa opinia jest w ocenie Sądu spójna, logiczna i wyczerpująca. Biegły szczegółowo opisał materiał stanowiący podstawę konkluzji. Z treści opinii wynika, że powstały one w oparciu o badanie i wywiad z odwołującą się, po dokładnym zapoznaniu się z dokumentacją medyczną odwołującej się zawartą w aktach sprawy. Reasumując, Sąd uznał opinię biegłych sporządzoną i uwzględnioną w niniejszej sprawie za w pełni wiarygodną, podzielając dokonane w niej ustalenia i uznając, że nie ma podstaw do zanegowania prezentowanego przez biegłych stanowiska ani uzupełniania go w świetle złożonych przez organ rentowy zastrzeżeń, które stanowiły jedynie nieuzasadnioną z nimi polemikę.

Całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dał podstawę do ustalenia, że stan zdrowia odwołującej się uzasadniał przyznanie jej prawa do dalszego świadczenia rehabilitacyjnego na okres 12 miesięcy od dnia 13 stycznia 2025 r., gdyż odwołująca się po wykorzystaniu okresu zasiłkowego była nadal niezdolna do pracy na ostatnio zajmowanym stanowisku oraz istniały rokowania odzyskania zdolności do pracy w następstwie kontynuowanego procesu leczenia lub rehabilitacji leczniczej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w punkcie I. sentencji wyroku, na mocy przepisu art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres dwunastu miesięcy od dnia 13 stycznia 2025 r.

Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 959 t.j.), strona wnosząca odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). Zgodnie zaś z art. 98 u.k.s.c., w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa. Wobec powyższego w punkcie II. sentencji wyroku Sąd koszty postępowania zaliczył na rachunek Skarbu Państwa.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w wyroku.