Zarządzenie z 13 kwietnia 2026, sygn. IX U 94/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 27 grudnia 2024 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił ubezpieczonej H. M. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 1 listopada 2024 r. do 1 grudnia 2024 r. na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Uzasadniając powyższą decyzję organ wskazał, iż z posiadanej dokumentacji wynika, że tytuły ubezpieczenia ubezpieczonej w związku z zatrudnieniem w Starostwie Powiatowym w P. oraz w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w P. ustały 31 października 2024 r. Zdaniem organu, z uwagi na fakt, iż zatrudnienie podjęte w Poradni trwało wyłącznie w okresie urlopu bezpłatnego udzielonego przez pierwszego pracodawcę (Starostwo Powiatowe w P.) to prawo do zasiłku chorobowego ubezpieczonej nie przysługuje. Organ powołał się na przepisy ustawy zasiłkowej, zgodnie z którymi zasiłek chorobowy nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego. Ponadto organ uzasadniając swoje stanowisko poinformował, że prawo do zasiłku chorobowego nie przysługuje po ustaniu dodatkowego zatrudnienia, jeśli zatrudnienie to było podjęte u innego pracodawcy wyłącznie w okresie urlopu bezpłatnego udzielonego przez pierwszego pracodawcę. Mając na uwadze powyższe organ rentowy orzekł, że zasiłek chorobowy po zakończeniu urlopu bezpłatnego przysługuje wyłącznie z tytułu zatrudnienia u pierwszego pracodawcy, który udzielił urlopu bezpłatnego.

Ubezpieczona H. M. odwołując się od wyżej wymienionej decyzji wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 1 listopada 2024 r. do 1 grudnia 2024 r. Argumentując swoje stanowisko odwołująca się wskazała, iż organ rentowy błędnie przyjął, że ubezpieczonej w spornym okresie nie przysługiwało prawo do zasiłku chorobowego, z uwagi na wyczerpanie przez odwołującą prawa jego wypłaty. W ocenie odwołującej się przebywanie na urlopie bezpłatnym u pierwszego pracodawcy jest bez znaczenia, ponieważ wniosła o wypłatę zasiłku chorobowego z tytułu zatrudnienia w Poradni (...), z tytułu którego była uprawniona do pobierania świadczeń.

W odpowiedzi organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości, uzasadniając swoje stanowisko jak w zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

H. M.od 26 lipca 2000 r. do dnia 31 października 2024 r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Starostwie Powiatowym w P. i z tego tytułu podlegała ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu.

Pracodawca w okresie od 1 września 2023 r. do 31 października 2024 r. udzielił odwołującej się urlopu bezpłatnego.

W czasie przebywania na urlopie bezpłatnym H. M. została zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w P. na stanowisku dyrektora placówki. Z tego tytułu H. M. również podlegała ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu. Stosunek pracy z Poradnią ustał w tym momencie co ze Starostwem Powiatowym w P., tj. z dniem 31 października 2024 r.

Niesporne

Umowa o pracę wiążąca H. M. z Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną w P., w czasie przebywania na urlopie bezpłatnym udzielonym przez Starostwo Powiatowe w P., była jej jedynym źródłem dochodu i tylko z tego tytułu były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne, w tym ubezpieczenie chorobowe.

Niesporne , nadto: przesłuchanie ubezpieczonej – k. 25v,

H. M.była niezdolna do pracy w okresie od 25 października 2024 r. do 1 grudnia 2024 r. Niezdolność do pracy, w tym okresie, była pierwszą od momentu rozpoczęcia przez H. M. urlopu bezpłatnego oraz rozpoczęcia pracy w Poradni.

W październiku 2024 r.H. M. otrzymała wynagrodzenie chorobowe z tytułu zatrudnienia u płatnika Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w P..

2 grudnia 2024 r. H. M. podjęła zatrudnienie w Urzędzie Miejskim w P..

Niesporne , nadto: zwolnienia lekarskie – nienumerowane karty akt organu rentowego, przesłuchanie ubezpieczonej – k. 25v.

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny w niniejszej sprawie ustalony został w oparciu o zgromadzone dokumenty i korespondujące z nimi zeznania ubezpieczonej. Sąd nie znalazł podstaw do odmówienia wiary wskazanym dowodom. Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonej oceniając je jako spontaniczne, spójne i korespondujące z pozostałym, zwięzłym materiałem dowodowym w postaci dokumentów zgromadzonych przez organ rentowy.

Na tle dokonanych ustaleń faktycznych istniały podstawy do przyznania ubezpieczonej prawa do zasiłku chorobowego za cały sporny okres.

Regulacje dotyczące świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, do których należy zasiłek chorobowy zawarte zostały w przepisach ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst – Dz. U. z 2023 r. poz. 2780 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą zasiłkową”. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – jeżeli podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu. Zasiłek chorobowy przysługuje również osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego (art. 7 pkt 1 ustawy). Od wskazanej reguły przewidziane zostały wyjątki w art. 13 ustawy. Zgodnie ze wskazanym przepisem zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy (art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy), kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby (art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy). Ponadto jak wskazuje art. 13 ust. 2 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres niezdolności po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego.

W przedmiotowej sprawie bezsporne pozostawało, że stan zdrowia ubezpieczonej skutkował jej niezdolnością do pracy w okresie od 25 października 2024 r. do 1 grudnia 2024 r. Istota sporu pomiędzy stronami sprowadzała się do zastosowania przez organ, jako odmowy przyznania prawa do zasiłku przepisu art. 13 ust. 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Wynikało to z założenia przez organ, iż zasiłek chorobowy, po zakończeniu urlopu bezpłatnego przysługuje wyłącznie z tytułu zatrudnienia u pierwszego pracodawcy.

Rozstrzygając powyższą wątpliwość Sąd przychylił się do stanowiska prezentowanego przez ubezpieczoną. Zgromadzona bowiem dokumentacja w niniejszej sprawie, jak również zeznania ubezpieczonej potwierdziły, że zostały spełnione przesłanki wskazane przez ustawodawcę w art. 7 ustawy zasiłkowej, w związku z czym w spornym okresie ubezpieczonej przysługiwało prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia.

Trzeba zaznaczyć, że prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia ma charakter wyjątkowy. Co do zasady bowiem, celem zasiłku chorobowego, określonego w ustawie jest zapewnienie środków finansowych ubezpieczonym, którzy w wyniku zaistnienia zdarzeń objętych ryzykiem ubezpieczenia chorobowego nie mogą uzyskiwać dochodu ze swojej działalności zarobkowej. Zasiłek chorobowy rekompensuje zarobek utracony przez ubezpieczonego. Z tego względu ustawodawca wyraźnie wyłącza prawo do zasiłku za te okresy niezdolności do pracy, w których dana osoba zachowała prawo do wynagrodzenia (art. 12 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Tymczasem zasiłek chorobowy po ustaniu tytułu ubezpieczenia przysługuje osobom niepodlegającym ubezpieczeniu, a więc nie ma on ekwiwalentu w składce i to z tytułu zdarzeń nieobjętych ryzykiem ubezpieczenia chorobowego. Przyczyną utraty zarobku w tym wypadku nie jest bowiem czasowa niezdolność do pracy, ale zaprzestanie wykonywania działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia. W orzecznictwie prawo do tego świadczenia uzasadnia się koniecznością ochrony wytworzonej przez chorobę przerwy w pracy oraz niemożnością wykonywania (kontynuowania lub podjęcia) nowego zatrudnienia.

Ustawodawca, decydując się na taką ochronę ze względów społecznych, wskazał w art. 13 ustawy zasiłkowej negatywne przesłanki, których zaistnienie powoduje wyłączenie tej ochrony. W myśl art. 13 ust. 2 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres niezdolności do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego. Norma wynikająca z tego przepisu odnosi się zarówno do zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jak też powstałej w jego trakcie. Przez wyczerpanie prawa do zasiłku rozumieć należy wykorzystanie okresu zasiłkowego (182 dni lub 270 dni). Jednocześnie warto przypomnieć, że począwszy od 1 stycznia 2022 r., zasiłek chorobowy za okres niezdolności do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, co do zasady, przysługuje nie dłużej niż 91 dni (art. 8 ust. 2 ustawy zasiłkowej).

Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organ nietrafnie zastosował przepis art. 13 ust. 3 ustawy zasiłkowej odmawiając ubezpieczonej prawa do zasiłku za okres po ustaniu zatrudnienia u uprzednich płatników, ponieważ w niniejszej sprawie doszło do sytuacji, w której po ustaniu zatrudnienia ubezpieczona była niezdolna do pracy przez okres co najmniej trzydziestu dni, a niezdolność do pracy trwała mniej niż 91 dni. Ponadto niezdolność do pracy powstała jeszcze przed ustaniem stosunku pracy z płatnikiem Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną w P., wobec czego w przypadku H. M. zostały spełnione przesłanki uprawniające ubezpieczoną do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia, wskazane w art. 7 ustawy zasiłkowej. Spełnienie powyższych przesłanek obligowało organ rentowy do udzielenia zabezpieczenia w ramach zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia. W konsekwencji ubezpieczonej przysługiwał zasiłek chorobowy z tytułu ubezpieczenia chorobowego, z uwagi na podleganie ubezpieczeniom z tytułu zatrudnienia w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej. Zdaniem Sądu brak jest przesłanek i regulacji prowadzących do uznania, że jej stosunek pracy ze Starostwem Powiatowym w P. maiłby mieć charakter nadrzędny, priorytetowy i wiodący wobec stosunku pracy z Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną i tylko on miałby być poczytywany jako uprawniający (choćby hipotetycznie) do oświadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Tym bardziej, że okres urlopu bezpłatnego nie generował konieczności opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne i z tego względu nie dawałby podstaw do naliczenia jakichkolwiek świadczeń. W rezultacie odwołująca się, pomimo opłacania składek z innego stosunku pracy, nie miałaby prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego nawet w sytuacji swoistego „wypracowania” ochrony ubezpieczeniowej w odróżnieniu do innych ubezpieczonych, których tytuł ubezpieczenia ustał.

W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, nie ma znaczenia udzielenie przez pierwszego z pracodawców urlopu bezpłatnego w okresie zatrudnienia w Poradni. Prawo do zasiłku chorobowego nie przysługiwałoby, jeżeli H. M. wniosłaby o przyznanie prawa do zasiłku z tytułu zatrudnienia w Starostwie Powiatowym w P., ponieważ w takiej sytuacji zasadne byłoby zastosowanie przepisu art. 12 ust. 2 pkt. 1 ustawy zasiłkowej.

Wobec powyższego, do niniejszej sprawy nie może zostać przytoczona treść uchwały Sądu Najwyższego Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 czerwca 2002 r. w sprawie III (...) 4/02, ponieważ uchwała ta dotyczyła sytuacji, gdy pracownik chciał otrzymać zasiłek chorobowy z tytułu zatrudnienia u płatnika, u którego korzystał z urlopu bezpłatnego – co w żaden sposób nie odnosi się do przedmiotu niniejszej sprawy.

Stosunki pracy wiążące ubezpieczoną ze Starostwem Powiatowym w P. oraz Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną w P. ustały w tym samym dniu, wobec czego nie ma miejsca sytuacja, w której odwołująca się miałaby inny tytuł ubezpieczenia po ustaniu stosunku pracy w Poradni. Nowe zatrudnienie ubezpieczona podjęła po ustaniu niezdolności do pracy w dniu 2 grudnia 2025 r. uzyskując dopiero wtedy nowy tytuł ubezpieczenia.

W ocenie Sądu, z chwilą ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego, osoba ubezpieczona zachowuje prawo do ochrony ubezpieczeniowej na zasadach analogicznych do każdego innego pracownika, od którego wynagrodzenia odprowadzane były stosowne składki. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku zatrudnienia odwołującej się w Poradni, gdzie składki były uiszczane aż do momentu ustania stosunku pracy. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma fakt, iż odwołująca się nie domagała się świadczenia z tytułu zatrudnienia, w okresie którego przebywała na urlopie bezpłatnym, lecz z tytułu zatrudnienia, w ramach którego faktycznie świadczyła pracę na rzecz pracodawcy i od którego odprowadzane były składki na ubezpieczenia społeczne, w tym ubezpieczenie chorobowe.

W konsekwencji, Sąd uwzględnił odwołanie w całości i w oparciu o treść art. 477 ^{( 14)} § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z 27 grudnia 2024 r. przyznając H. M. prawo do zasiłku chorobowego za sporny okres.

ZARZĄDZENIE

1.  (...),

2.  (...),

3.  (...).

13 kwietnia 2026 r.