Postanowienie z 20 kwietnia 2026, sygn. I C 258/25

POSTANOWIENIE

Dnia 20 kwietnia 2026 roku

Sąd Rejonowy w Człuchowie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Anna Wołujewicz

po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2026 roku w Człuchowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Wierzytelności z siedzibą w X.

przeciwko J. X.

o zapłatę

postanawia:

1.  oddalić wniosek o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego,

2.  oddalić wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania,

3.  umorzyć postępowanie.

Sygn. akt I C 258/25 upr

UZASADNIENIE

Powód (...) B. z siedzibą w B. wniósł przeciwko J. X. pozew o zapłatę kwoty 2.976 zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu. W treści pozwu powód wskazał adres zamieszkania pozwanej: (...)-(...) K., ul. (...).

Korespondencja dla pozwanej, zawierająca odpis pozwu wraz z załącznikami i pouczeniami, skierowana pod wskazany w pozwie adres, została zwrócona po dwukrotnym awizowaniu. Następnie dokonano weryfikacji miejsca zamieszkania pozwanej w systemie PESEL-SAD, na podstawie której nie ustalono aktualnego adresu. O powyższym zawiadomiono powoda i zobowiązano go przez pełnomocnika do doręczenia pozwanej za pośrednictwem komornika: odpisu pozwu wraz z załącznikami i pouczeniami oraz do złożenia w tut. Sądzie potwierdzenia doręczenia pism pozwanej za pośrednictwem komornika albo zwrócenia korespondencji wraz z dowodem na piśmie, że pozwana zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie – w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia zobowiązania pod rygorem zawieszenia postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.

Powyższe zobowiązanie prawidłowo doręczono pełnomocnikowi powoda w dniu 1 września 2025 roku.

Mimo zobowiązania, powód nie doręczył pozwanej korespondencji za pośrednictwem komornika ani nie przedłożył dowodu na piśmie, że pozwana zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie, w związku z czym postanowieniem z dnia 27 listopada 2025 r. Sąd zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 6 k.p.c.

Pismem z dnia 12 stycznia 2026 r. powód wniósł o podjęcie zawieszonego postepowania, o ustanowienie kuratora dla pozwanej nieznanej z miejsca pobytu oraz o zasadzenie od strony pozwanej kwoty 293,44 tytułem kosztów postępowania związanego z doręczeniem komorniczym. W uzasadnieniu poinformował, że podjął bezskuteczną próbę doręczenia korespondencji za pośrednictwem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Człuchowie Ireny Ochocińskiej. Następnie wniósł o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania pozwanej. Komornik ustalił nowy adres, w związku z czym powód zlecił doręczenie za pośrednictwem komornika pod nowy adres (Km 580/25), ale ta próba również okazała się bezskuteczna – ustalono, że pozwana nie mieszka pod wskazanymi adresami.

Według powoda uprawdopodobniono, że miejsce pobytu strony pozwanej nie jest znane, a on nie posiada w swoich zasobach adresu innego poza adresem wskazanym w pozwie. Wszelkie posiadane informacje wynikają ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Powodowi nie jest wiadome, z kim strona pozwana posiada więź rodzinną, zawodową czy towarzyską. Powód ani poprzedni wierzyciel nie pozostawali ze stroną pozwaną w żadnej bliższej relacji, nie mieli nawet możliwości pozyskania takich danych. Ponadto powód nie posiadał żadnych uprawnień do tego, aby takie dane czy też informacje mógł i miał prawo skądkolwiek pozyskać, a następnie w jakikolwiek sposób zapisywać, a następnie przetwarzać. Ponadto nie ma informacji, czy w ogóle istnieją inne osoby, które mogą mieć dane o miejscu pobytu strony pozwanej, a w szczególności krewni, powinowaci i inne osoby bliskie. Roszczenie powoda wynika ze stosunku umownego i dane tego typu nie są zbierane ani na etapie zawierania takiej umowy, ani jej wykonania. Podkreślono również, że zgodnie z przepisami, o ustanowieniu kuratora ogłasza się publicznie w budynku sądowym i lokalu wójta (burmistrza, prezydenta miasta), a w sprawach większej wagi, gdy uzna to za potrzebne, także w prasie. Podkreślono również, że komornik, który dysponuje znacznie większym wachlarzem odpowiednich narzędzi - na zlecenie powoda - podjął bezskuteczną próbę ustalenia adresu zamieszkania strony pozwanej. Według strony należy uznać, że dołożono odpowiedniej staranności, aby ustalić miejsce pobytu strony pozwanej.

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2026 roku Sąd Rejonowy w Człuchowie oddalił wniosek powoda o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego, oddalił wniosek powoda o podjęcie zawieszonego postępowania i umorzył postępowanie w niniejszej sprawie.

Sąd ustalił i zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 143 k.p.c., jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne pismo procesowe wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający. Przesłanką ustanowienia kuratora jest – poza stwierdzeniem potrzeby doręczenia stronie pozwu lub innego pisma procesowego wymagającego podjęcia obrony jej praw – uprawdopodobnienie, że miejsce pobytu strony nie jest znane. Obowiązek uprawdopodobnienia, że miejsce pobytu strony nie jest znane, spoczywa – w myśl art. 144 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. – na osobie zainteresowanej ustanowieniem kuratora na podstawie art. 143 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2006 r., II CSK 86/05).

Uprawdopodobnienie, jako instytucja kodeksowa, odnosi się do sytuacji, w których ustawodawca nie wymaga ustalenia twierdzeń o faktach przy pomocy dowodów, lecz zadowala się mniejszym stopniem pewności – uprawdopodobnieniem tych twierdzeń. Uprawdopodobnienie może być przeprowadzone przez sąd przy użyciu środków, które uzna on za właściwe, nie wyłączając środków dowodowych. Przy uprawdopodobnieniu nie jest jednak konieczne zachowanie szczególnych przepisów o postępowaniu dowodowym (art. 243 k.p.c.). Uprawdopodobnienie w odróżnieniu od dowodu nie daje zatem pewności co do prawdziwości twierdzenia o istnieniu konkretnego roszczenia, lecz sprawia, że twierdzenie to staje się prawdopodobne (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, s. 71 i n.).

Nie można zatem uznawać za uprawdopodobnienie samego twierdzenia strony, że nie posiada aktualnego miejsca zamieszkania (pobytu) strony przeciwnej. W literaturze przedmiotu i w orzecznictwie podnosi się, że – wobec praktycznie nieograniczonej możliwości wyjazdów i okresowych pobytów za granicą – należy zaostrzyć kryteria oceny, czy doszło do uprawdopodobnienia, że miejsce pobytu strony nie jest znane. W miarę potrzeby i dla zapobieżenia ewentualnym nadużyciom, należałoby przesłuchać na tę okoliczność przeciwnika strony, dla której ma być ustanowiony kurator, domowników, sąsiadów lub administratora domu itp. ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 1997 r., II CKU 71/97). Konieczne jest poza tym uprawdopodobnienie, że nie tylko żądający ustanowienia kuratora, lecz także inne osoby, które mogą mieć informacje o miejscu pobytu strony, a w szczególności krewni, powinowaci i inne osoby bliskie, nie mają wiadomości potrzebnych do doręczenia stronie pisma procesowego lub zawiadomienia o posiedzeniu sądu ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1979 r., II CZ 44/79). Ustanowienie kuratora bez należytego uprawdopodobnienia, że miejsce pobytu strony nie jest znane, powoduje nieważność postępowania toczącego się z jego udziałem ( por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 16 sierpnia 1960 r. i z dnia 28 listopada 1969 r., III CRN 418/69).

W niniejszej sprawie, w piśmie z dnia 12 stycznia 2026 r. powód wniósł o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanej. W piśmie tym wskazał, że jego wniosek jest uprawdopodobniony, albowiem ani powodowi ani poprzedniemu wierzycielowi oraz komornikowi, który dysponuje znacznie większym wachlarzem odpowiednich narzędzi, nie udało się ustalić tego adresu. Ponadto powodowi oraz poprzedniemu wierzycielowi nie jest wiadome, z kim strona pozwana posiada więź rodzinną, zawodową czy towarzyską, nie mieli nawet możliwości pozyskania takich danych. Ponadto nie posiada on żadnych uprawnień do tego, aby takie dane czy też informacje mógł i miał prawo skądkolwiek pozyskać, a następnie w jakikolwiek sposób zapisywać, a następnie przetwarzać. Ponadto nie ma informacji, czy w ogóle istnieją inne osoby, które mogą mieć dane o miejscu pobytu strony pozwanej, a w szczególności krewni, powinowaci i inne osoby bliskie.

Do pisma, w celu uprawdopodobnienia wywodzonych okoliczności, dołączono korespondencję od komornika z dnia 30 października 2025 r., 20 listopada 2025 r., protokół z dnia 23 października 2025 r., 1 grudnia 2025 r. postanowienie z dnia 20 listopada 2025 r., 31 grudnia 2025 r. Według powoda powyższe dowody uprawdopodobniły, że miejsce pobytu pozwanej nie jest znane.

W ocenie sądu powód nie uprawdopodobnił jednak powyższych okoliczności, nie podjął bowiem wszelkich możliwych czynności mających na celu ustalenie aktualnego adresu miejsca zamieszkania pozwanej. W oparciu o twierdzenia powoda, jak i z treść pism komornika złożonych do akt, nie sposób bowiem uznać, że miejsce zamieszkania pozwanej nie jest znane. W ocenie Sądu powód ograniczył swoje czynności do doręczenia korespondencji pozwanej przez komornika. Natomiast okoliczność, że miejsce pobytu pozwanej nie jest znane powodowi, nie stanowi przesłanki ustanowienia kuratora. Regulacja dotycząca ustanowienia kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu nie może bowiem służyć za instrument mający na celu przyspieszenie postępowania, w przypadku, gdy doręczenie stronie pism jest utrudnione. Niewątpliwe powód dysponował również innymi środkami umożliwiającymi ustalenie aktualnego miejsca pozwanej. Podkreślić należy, że powód mógł wnosić przede wszystkim o ustalenie przez Sąd czy rodzice pozwanej żyją i po ustaleniu przez Sąd danych w systemie pesel-sad, wnioskować o przesłuchanie ich w charakterze świadków, albowiem członkowie rodziny mogą mieć przedmiotowe informacje. Powodowi niewątpliwe przysługuje prawo nie tylko złożenia wniosku do komornika w przedmiocie zlecenia poszukiwania adresu pozwanej ale także do Sądu, aby zwrócił się do poszczególnych instytucji w celu ustalenia przedmiotowych danych np. ZUS (czy pozwany podlega ubezpieczeniom społecznym, jeżeli tak to która jednostka ZUS jest właściwa), Izby Administracji Skarbowej (czy, a jeśli tak to w którym urzędzie skarbowym rozliczany jest pozwany), Rejestr Dokumentów Paszportowych (z wnioskiem o udostępnienie danych dot. pozwanej, w szczególności wskazania placówek w których składała wniosek paszportowy lub odbierała paszport), Centralnego Rejestru Wyborców (czy pozwana uczestniczyła w jakichkolwiek wyborach w ostatnich latach), NOE-SAD (czy pozwana przebywa lub przebywała w zakładzie karnym). Brak jest też informacji czy podjęto czynności w celu ustalenia danych pozwanej w mediach społecznościowych, które obecnie są bardzo popularne i stanowią aktualnie jedno z bogatych źródeł na temat danych osobowych stron.

W związku z powyższym nie sposób uznać, w oparciu o twierdzenia powoda, jak i dokumenty złożone w celu uprawdopodobnienia wywodzonych okoliczności, że miejsce pobytu pozwanej nie jest znane.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił wniosek o ustanowienie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej J. X., o czym orzeczono w punkcie 1 postanowienia.

Należy pamiętać, że przyczyną zawieszenia postępowania z powodu braku prawidłowego adresu pozwanego jest niemożność nadania sprawie biegu lub kontynuowania postępowania; brak tego adresu - adresu zamieszkania lub siedziby (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2014 r., III CZP 43/14) - uniemożliwia doręczenie odpisu pozwu oraz innych pism lub zawiadomień, odbywania posiedzeń jawnych, wydawania orzeczeń etc. Jest zatem oczywiste, że dopóki powód nie wskaże prawidłowego adresu pozwanej - a jest to jeden z jego podstawowych obowiązków procesowych (por. art. 187 § 1 w związku z art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c. ) - dopóty postępowanie nie może się toczyć (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2015 r., III CZP 74/15).

W związku z powyższym należy przyjąć, iż w sytuacji zawieszenia postępowania z powodu braku aktualnego adresu pozwanej, podjęcie zawieszonego postępowania może nastąpić w momencie: złożenia potwierdzenia doręczenia pisma pozwanej za pośrednictwem komornika; zwrócenia korespondencji wraz z dowodem na piśmie, że pozwana przebywa pod adresem wskazanym w pozwie albo skutecznego złożenia wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.

W niniejszej sprawie powód nie wywiązał się z nałożonego na niego zobowiązania, nie złożył dowodu doręczenia korespondencji pozwanej pod adresem wskazanym w pozwie. Jak wynika z przedłożonych przez niego dokumentów, w toku prowadzonych czynności komornik nie doręczył korespondencji pozwanej, a z uzyskanych informacji wynikało, że pozwana nie zamieszkuje pod adresem wskazanym w pozwie i pismach. Powód wskazał, że podjął czynności zmierzające do ustalenia aktualnego adresu i ustalił inne adresy, jednak również pod tymi adresami nie udało się doręczyć korespondencji.

Powód nie wskazał aktualnego adresu miejsca zamieszkania pozwanej; nie złożył również skutecznego wniosku o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego. Brak było zatem podstaw do podjęcia zawieszonego postępowania, o czym orzeczono w pkt 2 postanowienia – nie ustały bowiem przyczyny zawieszenia.

Zgodnie z treścią art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd umarza zawieszone postępowanie, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie zostanie zgłoszony w ciągu trzech miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania. Samo złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania - bezzasadnego, bo nie powodującego ustania przyczyny uniemożliwiającej nadania sprawie biegu - jest procesowo jałowe i wniosek taki podlega oddaleniu, gdyż przyczyna zawieszenia postępowania, udaremniająca jego dalszy bieg, nie zostaje usunięta, w związku z czym postępowanie wciąż nie może się toczyć. Podjęcie zawieszonego postępowania następuje zawsze wtedy, gdy przyczyna zawieszenia postępowania ustała i może ono toczyć się dalej ( por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2015 r., III CZP 74/15). Przy czym początkowym terminem 3 miesięcznego okresu, po upływie którego sąd umarza postępowanie, jest data postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie dzień uprawomocnienia się tego postanowienia ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 października 1974 r., III PRN 45/74, i z dnia 16 stycznia 2018 r., III UK 18/17).

W przedmiotowej sprawie powód w terminie 3 miesięcy od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania nie wykonał czynności pozwalających na podjęcie zawieszonego postępowania – złożony wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania okazał się nieskuteczny, dlatego też na mocy art. 182 § 1 pkt 1 k.p.c. należało umorzyć niniejsze postępowanie, o czym orzeczono w pkt 3 postanowienia.