Uzasadnienie z 20 kwietnia 2026, sygn. VII C 709/25

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 22 sierpnia 2025 roku X. B. (2) i J. B. (2), reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, wnieśli przeciwko B. B. (1) pozew o ustalenie rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości ujawnionej w (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Radomiu, VI Wydział Ksiąg Wieczystych, położonej w X. przy (...), stanowiącej lokal niemieszkalny o pięciu pomieszczeniach o powierzchni 440 m ², poprzez zamknięcie ww. księgi wieczystej i wykreślenie wszystkich wpisów w dziale III i IV oraz wnieśli o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz zwrotu kosztów procesu.

W uzasadnieniu pozwu strona powodowa wskazała, że są użytkownikami wieczystymi działki o (...) o pow. 0,1342 ha, położonej w X. przy ul(...), dla której Sąd Rejonowy w Radomiu VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr (...) oraz właścicielami położonego na nieruchomości budynku o powierzchni 784,48 m2. W dniu 6 lutego 2004 roku B. B. (1) zawarł ze Spółdzielnią (...) umowę ustanowienia spółdzielczego, własnościowego prawa do lokalu użytkowego położonego w X. przy ul(...) i złożył wniosek o założenie księgi wieczystej. W dniu 22 lipca 2005 roku Spółdzielnia (...) sprzedała B. B. (1) i X. B. (1) prawo użytkowania wieczystego (...) o (...) o pow. 0,1342 ha wraz z prawem własności budynku użytkowego o powierzchni 784,48 m2. Zdaniem strony powodowej z momentem nabycia przez małżeństwo B. prawa użytkowania wieczystego wraz z prawem własności budynku użytkowego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wygasło z uwagi na konfuzję praw. W dniu 23 marca 2012 roku B. B. (1) darował swojemu synowi J. B. (1) ½ udziałów w prawu użytkowania wieczystego działki o (...) o pow.0,1342 ha oraz ½ udziałów w prawie własności budynku użytkowego o powierzchni 784,48 m2 (pozew k. 5-6v, pełnomocnictwo k. 8).

Pozwany B. B. (1) w odpowiedzi na pozew uznał powództwo w całości oraz wniósł o stosunkowe rozdzielenie kosztów postępowania zgodnie z udziałem strony w powadzonym postępowaniu (odpowiedz na pozew k.185).

Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2025 wydanym na rozprawie, Sąd Rejonowy w Radomiu na podstawie art. 195 kpc wezwał powodów do prawidłowego oznaczenia strony pozwanej w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia powództwa (postanowienie k. 189).

Pismem z dnia 17 grudnia 2025 roku powodowie jako pozwanych wskazali dodatkowo Gminę Miasta X. oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w X. (pismo k. 191).

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2025 roku Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanych: Gminę Miasta X. oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w X. (postanowienie k. 192).

Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w X., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa wobec ZUS, w tym w szczególności w zakresie żądania zamknięcia księgi wieczystej (...) oraz wykreślenia wpisów w dziale III i IV jako bezzasadnego i nieudowodnionego, ewentualnie o takie ukształtowanie rozstrzygnięcia, aby nie prowadziło ono do automatycznego wykreślenia w/w wpisów bez wykazania przesłanki materialnoprawnej do wykreślenia. Ponadto pozwany wniósł o zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

W uzasadnieniu strona pozwana wskazała, że powodowie nie wykazali przesłanek roszczenia na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w szczególności nie udowodnili, że doszło do wygaśnięcia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz skutków tego wygaśnięcia dla wpisów w dziale III i IV księgi wieczystej (...) (odpowiedz na pozew k. 201-202v, pełnomocnictwo k. 203-204).

Pozwany Gmina Miasta X., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu według norm przypisanych.

W uzasadnieniu wskazał, iż na początkowym etapie wyodrębniana spółdzielczego, własnościowego prawa do lokalu nastąpił błąd, poprzez nie wskazanie położenia, na jakiej działce znajduje się przedmiotowy lokal użytkowy. Następnie podczas zakupu prawa użytkowania wieczystego i prawa własności budynków powódka i pozwany B. B. (1) zataili informację o istnieniu księgi wieczystej dla tegoż lokalu. W ocenie strony pozwanej po przekształceniu spółdzielczego, własnościowego prawa do lokalu niemieszkalnego we własności należałoby zamknąć prowadzoną księgę wieczystą dla własności lub gruntu, a wpisaną na spółdzielczym prawie do lokalu hipoteką obciążyć nieruchomość (odpowiedz na pozew k. 211-215).

Pismem z dnia 24 lutego 2026 roku pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w X. podtrzymał dotychczasowe stanowisku wskazując, iż strona powodowa nie wykazała zasadności przesłanek roszczenia oraz nie udowodniła wygaśnięcia własnościowego prawa do lokalu użytkowego oraz brak jest podstaw do automatycznego wykreślenia wpisów W dalszej części, wskazała na nierzetelność powodów i pozwanego B. B. (1), którzy mając świadomość o istnieniu księgi wieczystej, zataili ten fakt przy zakupie własności budynku, co skutkowało powstaniem drugiej odrębnej księgi wieczystej (pismo k. 230-232).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Dla lokalu niemieszkalnego o powierzchni 440 m2, położonego w X. przy (...), stanowiącego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu prowadzona jest KW o nr (...). Podstawą założenia księgi wieczystej był wniosek złożony przez B. B. (1) w dniu 9 lipca 2004 roku. Z działu II księgi wieczystej wynikało, iż właścicielem są B. B. (2) i X. B. (2) po ½ części (dowód: akta KW (...), podanie o założenie KW k. 80-82).

W dziale III księgi wieczystej widnieją wpisy ograniczające w rozporządzaniu nieruchomością złożone przez Gminę Miasta X. z uwagi na wszczęcie postępowania egzekucyjnego w sprawie o sygnaturze Km 141/22 oraz Km 1470/24 (dowód: akta (...)).

W dziale IV księgi wieczystej dokonano wpisu 8 hipotek przymusowych na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w X. z tytułu zabezpieczenia wierzytelności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz odsetek na podstawie decyzji ZUS, określających wysokość zadłużenia B. B. (1) (dowód: akta księgi wieczystej o nr (...), akta ZUS).

Dla gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste i dla budynku niemieszkalnego (po byłej kotłowni) o powierzchni 785,48 m2, stanowiącego odrębną nieruchomość położonego na (...) przy (...) w X. o łącznej powierzchni 0,1342ha prowadzona jest KW o nr (...). Podstawą założenia księgi wieczystej była umowa sprzedaży z dnia 22 lipca 2005 roku. Jako właściciele budynku i użytkownicy wieczyści w dziale II KW wpisani są X. B. (1) i J. B. (1) po ½ części każde z nich, zaś Gmina Miasta X. jest właścicielem gruntu. W dziale IV wpisów nie ma (dowód: akta księgi wieczystej o nr (...), wypis z rejestru gruntów i budynków k. 72-77).

W dniu 6 lutego 2004 roku B. B. (1) i X. B. (1) zawarli ze (...) umowę o ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego położonego w X. przy (...) o powierzchni użytkowej 440m2 (dowód: umowa k. 12-14, 84-88).

Z zaświadczenia Spółdzielni (...) z dnia 7 lipca 2004r. wynikało, iż B. B. (1) był członkiem spółdzielni i posiadał lokal użytkowy o powierzchni 440 m2 na warunkach własnościowego prawa do lokalu (dowód: zaświadczenie k. 83).

W dniu 28 czerwca 2004 roku B. B. (1) i X. B. (1) zawarli umowę z Bankiem (...) spółką akcyjną z siedzibą w S. umowę pożyczki konsumpcyjnej na kwotę 52.300 złotych. Zgodnie z § 1 ust. 3 umowy (k. 89) kwota uzyskanego kredytu miała zostać przelana na konto bankowe (...) w X.. Zabezpieczenie umowy pożyczki stanowił weksel in blanco oraz wpis hipoteki zwykłej na lokal użytkowy o pow. 440 m ² położony w X. przy ul. (...) ( dowód: umowa k. 89-93).

W dniu 9 lipca 2004 roku B. B. (1) złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Radomiu, VI Wydziału Ksiąg Wieczystych o założenie księgi wieczystej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego o pow. 440 m2, składającego się z pięciu pomieszczeń, położonego w X. przy ul(...) oraz o dokonanie wpisu hipoteki zwykłej w nowopowstałej księdze na kwotę 52.300 złotych (dowód: wniosek. 80-82, umowa pożyczki konsumpcyjnej k. 89-93).

W dniu 9 sierpnia 2004 roku Sąd Rejonowy w Radomiu VI Wydział Ksiąg Wieczystych zawiadomił B. B. (1) i X. B. (1) o założeniu Księgi wieczystej o nr (...) (dowód: zawiadomienie k. 94-96).

W dniu 22 lipca 2005 roku aktem notarialnym rep. A (...) zawarto umowę sprzedaży pomiędzy B. B. (1) i X. B. (1), a (...) w X. prawo użytkowania wieczystego działki o nr (...) o pow. 0,1342 ha wraz z prawem własności budynku użytkowego, stanowiącego odrębną nieruchomość o powierzchni 784,48 m2, stanowiący budynek użytkowy po byłej kotłowni. W § 1 pkt 4 oświadczono, że dla w/w prawa do lokalu nie jest założona księga wieczysta. Kupujący wnieśli o założenie dla w/w prawa nowej księgi wieczystej - § 8 umowy (dowód: umowa sprzedaży k. 15-17, 62-66).

W dniu 11 stycznia 2011 roku B. B. (1) i X. B. (1) na podstawie umowy ustanowili rozdzielność majątkową (dowód: umowa ustanowienia rozdzielności majątkowej (...) k. 70-71).

Aktem (...) sporządzonym w dniu 23 lutego 2012 roku B. B. (1) darował swojemu synowi J. B. (1) cały swój udział wynoszący ½ części w prawie użytkowania wieczystego działki o nr (...) i w prawie własności budynku użytkowego, dla którego jest prowadzona KW (...) (dowód: umowa darowizny k.18-19, 67-69).

ZUS złożył wniosek w dniu 30 sierpnia 2021 roku o wpis w (...) nr (...) w dziale II prawa własności na rzecz B. B. (1) do ½ części i X. B. (1) do ½ na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 4 grudnia 2021 roku, sygn. akt I C 840/12 (dowód: wniosek k. 97-101, akta (...)).

ZUS składał również szereg wniosków o wpisy hipotek przymusowych w dziale IV księgi (...) nr (...) na podstawie decyzji określających wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dotyczące dłużnika B. B. (1). Wpisy zostały uwzględnione (dowód: k. 102-220, akta ZUS).

Wniosek o wpis w (...) nr (...) w dziale III złożony był również przez Komornika Sądowego J. Kiełbasińskiego w sprawie egzekucyjnej KM 141/22. Komornik wnosił o wpisanie wzmianki o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym z udziału ½ części należącym do B. B. (1) na podstawie wniosku wierzyciela Gminy Miasta X. oraz tytułu wykonawczego wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu w sprawie I C (...)/20 o zapłatę należności głównej w kwocie 90.680,07 zł wraz z odsetkami. Wpis został uwzględniony (dowód: wniosek o wpis k. 134-139, akta (...)).

Kolejny wniosek o wpis w dziale III księgi (...) złożony był przez Komornika Sądowego J. Kiełbińskiego w sprawie egzekucyjnej Km 1470/24 z wniosku wierzyciela Gminy Miasta X. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 16 kwietnia 2024 roku w stosunku do dłużnika B. B. (1) o zapłatę należności głównej w wysokości 61.996,55 zł. Wpis został uwzględniony (dowód: wniosek k. 166-171, akta (...)).

W dniu 15 listopada 2023 roku w stosunku do B. B. (1) wydany był nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym o zapłatę kwoty 41.946,91 zł wobec Gminy Miasta X., który to nakaz uprawomocnił się w dniu 14 lutego 2025 roku (dowód: akta V GMc 1972/23 k. 244-246).

Hipoteki przymusowe na rzecz ZUS (...)/X. nie zostały spłacone. Nie zostało spłacone również zadłużenie u Komornika Sądowego M. D. w prowadzonych przez niego postepowaniach egzekucyjnych (okoliczność bezsporna, oświadczenia powodów i pozwanych złożone na rozprawie k. 189, w tym Gminy Miasta X. na rozprawie w dniu 17 marca 2026r.).

W (...) w dziale III i IV żadnych wpisów nie ma (dowód: akta (...)).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy niniejszej, w tym akt (...) oraz akt ZUS. Sąd uwzględnił załączone do akt sprawy dokumenty, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność w świetle wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego nie nasuwała żadnych wątpliwości i nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Strony, poza przeprowadzeniem dowodu z dokumentów, żadnych wniosków nie składały.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo, jako bezzasadne, podlegało na oddaleniu w całości.

W przedmiotowej sprawie powodowie X. B. (2) i J. B. (2) domagali się uzgodnienia treści (...) z rzeczywistym stanem prawnym poprzez zamknięcie w/w księgi i wykreślenie wszystkich wpisów w dziale III i IV księgi tj. wykreślenie hipotek przymusowych wpisanych na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w X. oraz wykreślenie wpisów w dziale III - ostrzeżenia o toczącej się egzekucji.

Podstawą roszczenia powodów był art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (dalej u.k.w.h.), który stanowił, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.

Przedmiotem postępowania dowodowego było ustalenie, czy zachodziła niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, uzasadniającym usunięcie dokonanych na podstawie przepisów prawa wpisów tj. hipotek przymusowych oraz ostrzeżeń o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Ciężar dowodu, że rzeczywisty stan prawny nieruchomości jest odmienny od ujawnionego w księdze wieczystej spoczywał zatem na stronie powodowej (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt IV CSK 309/11).

Powództwo z art. 10 u.k.w.h. służy ochronie interesu osoby niewpisanej lub błędnie wpisanej do księgi wieczystej, a jego hipotezą objęte są wszystkie możliwe stany faktyczne, których stwierdzenie prowadzi do niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Niezgodność ta może odnosić się do istnienia bądź nieistnienia danego prawa. W wymienionym przepisie przedstawiono systematykę niezgodności ze względu na prawo podlegające ochronie. Na podstawie komentowanego przepisu ochrona procesowa przysługuje osobie, gdy jej prawo: po pierwsze nie jest wpisane do księgi wieczystej, po drugie zostało błędnie wpisane albo po trzecie jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia (np. w księdze wieczystej wpisano hipotekę, a następnie spłacono wszystkie zabezpieczone wierzytelności - art. 94 u.k.w.h., w rezultacie hipoteka wygasła, ale ciągle jest ujawniona w księdze wieczystej).

Celem tego powództwa zatem jest ustalenie i ujawnienie w księdze wieczystej prawa osoby zainteresowanej, przy jednoczesnym ustaleniu braku podstaw do utrzymania w mocy istniejącego wpisu. Chodzi o to, aby wpisy w księgach wieczystych odzwierciedlały prawdziwy i aktualny stan prawny danej nieruchomości.

W takiej sprawie konieczny był zatem udział osób uprawnionych do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej oraz innych, których prawa mogły być tym wpisem dotknięte. Zaznaczyć trzeba, iż legitymacja procesowa stanowi przesłankę materialnoprawną, a Sąd dokonuje oceny w zakresie jej istnienia bądź jej braku w momencie orzekania co do istoty sprawy. W konkretnej sprawie wykazać należy, że strony są związane prawno – materialnie z przedmiotem procesu. W tym miejscu podnieść trzeba, że w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym legitymację procesową czynną posiada tylko osoba uprawniona do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt III CZP 106/05). Legitymowanym biernie w takim procesie jest z kolei osoba, której prawo zostało ujawnione w sposób niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wykształcił się pogląd, zgodnie z którym treść art. 195 § 1 i 2 k.p.c., dotyczących współuczestnictwa koniecznego występującego po stronie powodowej lub pozwanej, obligują sąd do podjęcia działań zmierzających do uzupełnienia braków w zakresie legitymacji czynnej lub biernej z urzędu. Zatem zarówno wezwanie powoda do oznaczenia wszystkich osób, których łączny udział po stronie powodowej lub pozwanej jest konieczny w sposób umożliwiający ich zawiadomienie lub wezwanie, jak i samo zawiadomienie lub wezwanie tych osób do udziału w sprawie jest obowiązkiem sądu rozpoznającego sprawę (tak: postanowienie SN z dnia 25 czerwca 2025 roku w sprawie III Cz 115/25). Jeśli w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, nie występują po stronie pozwanej wszystkie osoby, których prawa mogą być wpisem dotknięte lub podlegają wpisaniu, sąd wzywa je do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanych, stosując art. 195 § 1 i 2 k.p.c. (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2017 roku, III CZP 31/17).

Zatem celowym było prawidłowe oznaczenie przez powoda strony pozwanej z uwagi, gdyż usuniecie wpisów dziale III i IV księgi wieczystej dotyczyło ich praw. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2025 na rozprawie Sąd Rejonowy w Radomiu na podstawie art. 195 kpc wezwał powodów do prawidłowego oznaczenia strony pozwanej w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia powództwa (postanowienie k. 189). Pismem z dnia 17 grudnia 2025 roku powodowie jako pozwanych wskazali dodatkowo Gminę Miasta X. oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w X. (pismo k. 191).

Należy też mieć na uwadze fakt, iż w dziale II księgi (...) nadal wpisani są B. B. (2) i X. B. (2) po ½ części. W (...) nr (...) jako właściciele budynku i użytkownicy wieczyści w dziale II KW wpisani są X. B. (1) i J. B. (1) po ½ części każde z nich. Zatem stroną powodową winien być tylko B. B. (1) i X. B. (1) jako właściciele księgi (...) i żądający wykreślenia wpisów w dziale III i IV księgi. Natomiast powodem jest X. B. (1) i J. B. (1). Zatem pełnomocnik powodów w sposób nieprawidłowy oznaczył również stronę powodową, co miało również (poza okolicznościami wskazanymi poniżej), wpływ na wydane rozstrzygnięcie Sądu.

Zgodnie z art. 109 cytowanej ustawy wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (hipoteka przymusowa). Podstawą wpisu przymusowych hipotek są zaległości w zapłacie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych, zdrowotnych na podstawie przepisów ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2020.266 t.j.) dalej cytowanie jako sus.

Zgodnie z art. 26 cyt. ustawy dla zabezpieczenia należności z tytułu składek Zakładowi przysługuje hipoteka przymusowa na wszystkich nieruchomościach dłużnika, z uwzględnieniem ust. 3a i 3b. Podstawą ustanowienia hipoteki przymusowej jest decyzja o określeniu wysokości należności z tytułu składek lub o odpowiedzialności osoby trzeciej lub o odpowiedzialności następcy prawnego. Zgodnie z ust. 3a przedmiotem hipoteki przymusowej może być: część ułamkowa nieruchomości, jeżeli stanowi udział dłużnika, nieruchomość stanowiąca przedmiot współwłasności łącznej dłużnika i jego małżonka, nieruchomość stanowiąca przedmiot współwłasności łącznej wspólników spółki cywilnej lub część ułamkowa nieruchomości stanowiąca udział wspólników spółki cywilnej - w przypadku gdy dłużnikiem jest spółka.

Zgodnie z art. 94 u. k.w.h. wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą wygaśnięcie hipoteki, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zdarzeniem, które w obrocie najczęściej pociąga za sobą wygaśnięcie hipoteki jest zapłata, czyli właściciel, będący zarazem dłużnikiem osobistym, zaspokaja wierzyciela hipotecznego. Z chwilą wygaśnięcia wierzytelności wygasa - jak stanowi art. 94 - hipoteka, a treść księgi wieczystej, w której taka hipoteka formalnie nadal figuruje, jest - od chwili wygaśnięcia wierzytelności - niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Najczęstszym sposobem wygaśniecie hipoteki jest wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipotecznie poprzez dokonanie zapłaty, zwolnienie z długu czy przedawnienie.

Jedynie wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką skutkuje wygaśnięciem hipoteki. Tym samym, zgodnie z art. 6 k.c i 232 k.p.c., domagający się wykreślenia hipoteki zobowiązany jest wykazać dokumentem, że wierzytelność wygasła. W niniejszej sprawie powodowie nie sprostali temu obowiązkowi. Nie przedstawili żadnych dokumentów potwierdzających te okoliczności. Powodowie sami przyznali, że nie spłacili długu.

W ocenie Sądu podnoszony przez nich zarzut instytucji konfuzji (scalenia) praw był niezasadny, a dodatkowo stanowiący nadużycie prawa w myśl art. 5 k.c.

W dniu 9 lipca 2004 roku B. B. (1) złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Radomiu, VI Wydziału Ksiąg Wieczystych o założenie księgi wieczystej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego o pow. 440 m2, składającego się z pięciu pomieszczeń, położonego w X. przy ul. (...) oraz o dokonanie wpisu hipoteki zwykłej w nowopowstałej księdze na kwotę 52.300 złotych (dowód: wniosek. 80, akta KW (...)). Złożenie takie wniosku świadczyło, iż wiedział iż taka księga wieczysta została założona. W dniu 9 sierpnia 2004 roku Sąd Rejonowy w Radomiu zawiadomił B. B. (1) i X. B. (1) o założeniu Księgi wieczystej o nr (...) (dowód: zawiadomienie k. 94-96).

Podczas umowy sprzedaży z dnia 22 lipca 2005 roku aktem notarialnym rep. (...) prawa użytkowania wieczystego (...) o (...) o pow. 0,1342 ha wraz z prawem własności budynku użytkowego, stanowiącego odrębną nieruchomość o powierzchni 784,48 m2, powódka X. B. (1) i pozwany B. B. (1) oświadczyli, że dla w/w prawa do lokalu nie jest założona księga wieczysta. Kupujący wnieśli o założenie dla w/w prawa nowej księgi wieczystej (dowód: §1 pkt 4 i § 8 umowy sprzedaży k. 15-17, 62-66). Zatem nie budziło żadnych wątpliwości, że w/w od samego początku wiedzieli o istnieniu dwóch odrębnych ksiąg wieczystych dla spółdzielczego własnościowego lokalu usługowego oraz dla budynku. Mimo posiadanej informacji nie ujawnili jej podczas zawierania umowy sprzedaży, co skutkowało powstaniem kolejnej księgi wieczystej. Taki stan rzeczy utrzymał się przez lata. Obecnie uwzględnienie powództwa zmierzałoby do obejścia prawa i bezpodstawnego ograniczenia prawa wierzyciela do zwrotu zobowiązania. Biorąc pod uwagę, że hipoteka nadal istnieje, jej wpis w dziale IV księgi wieczystej prawidłowo odzwierciedla rzeczywisty stan prawny nieruchomości obciążonej spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, które – jako ograniczone prawo rzeczowe – może być przedmiotem obciążenia hipotecznego. Nie było zatem podstaw do ingerencji sądu w treść księgi wieczystej, a tym bardziej do wykreślania prawidłowo ujawnionych obciążeń. Takie powództwo zostałoby uwzględnione dopiero w sytuacji, gdyby powodowie spłacili swoje zadłużenie z tytułu wpisanej hipoteki. Zgodnie z art. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką pociąga za sobą wygaśnięcie hipoteki. Tym samym dłużnik domagający się wykreślenia hipoteki zobowiązany był wykazać dokumentem, że wierzytelność wygasła.

Nie doszło również w ocenie Sądu do przedawnienia należności z tytułu wpisanych hipotek. Zgodnie z art. 24 ust. 6 ustawy sus nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. To samo dotyczy wpisanych w dziale III ostrzeżeń o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym.

Zatem powództwo zmierzało w istocie do podważenia skuteczności istniejących hipotek i wpisanych ostrzeżeń bez wykazania ustawowych przesłanek do ich wygaśnięcia. Tego rodzaju działanie stanowiło nadużycie instytucji powództwa z art. 10 u.k.w.h., które służy jedynie przywracaniu zgodności księgi z rzeczywistym stanem prawnym, a nie eliminowaniu wpisów, które są prawidłowe i w pełni odpowiadają aktualnemu stanowi prawnemu.

Ponadto dokonującego wpisu w dziale III i IV ksiąg wieczystych chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Instytucja ta stanowi nieliczny wyjątek od zasady, że nikt nie może przenieść na drugą osobę więcej praw, aniżeli sam posiada. W myśl przepisu art. 5 u.k.w.h. w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Celem tej instytucji jest ochrona zaufania uczestników obrotu do rejestru publicznego. Chroni się uzasadnione zaufanie do informacji ujawnionych w księdze wieczystej, które przejawia osoba dokonująca czynności prawnej odnośnie do prawa wpisanego w tej księdze. Instytucja ta - jak sama nazwa wskazuje - wzmacnia wiarygodność ksiąg wieczystych, przyczyniając się do zwiększenia bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami. Wierzyciele dokonujących stosownych wpisów byli chronieni w myśl powyższej zasady.

Stanowisko powodów jako miałoby dojść do kontuzji praw w przedmiocie istnienia dwóch równoległych ksiąg wieczystych było niezasadne. O konfuzji można mówić tylko wówczas gdy wszystkie prawa i obowiązki przechodzą na tę samą osobę. Konfuzja, czyli połączenie w rękach jednej osoby praw wierzyciela i dłużnika, jest jedną z przyczyn wygaśnięcia prawa, w tym hipoteki (art. 94 u.k.w.h.). W kontekście hipotek oznacza to, że jeśli właściciel nieruchomości staje się jednocześnie wierzycielem hipotecznym (np. przejmuje dług obciążony hipoteką), hipoteka wygasa z mocy prawa. Takiej sytuacji nie ma w niniejszej sprawie, zatem argumentacja powodów była całkowicie błędna.

Wobec wykazania, że hipoteka wciąż istnieje, a wpisy w dziale III księgo wieczystej są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym, powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej podlegało oddaleniu jako niezasadne.

Sąd zasądził w pkt II i III wyroku, od powodów, jako strony przegrywającej, na podstawie art. 98 kpc na rzecz pozwanych ZUS O/X. i Gminy Miasta X. kwoty po 1800 zł obliczonej na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 5 pkt 8 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r.

Sędzia Edyta Karwat