Postanowienie z 23 kwietnia 2026, sygn. I Ns 373/22

POSTANOWIENIE

Dnia 23 kwietnia 2026 r.

Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Lidia Grzelak

Protokolant sądowy Judyta Malinowska

po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2026 r. w L.

na rozprawie

sprawy z wniosku T. M. (1)

z udziałem S. Z. i R. F.

o dział spadku po J. M. i A. M. i zniesienie współwłasności

postanawia:

I ustalić, że przedmiotem działu spadku po J. M. i A. M. i zniesienia współwłasności jest zabudowana nieruchomość położona w L., stanowiąca działkę o powierzchni 0,0497 ha oznaczoną w ewidencji gruntów jednostki ewidencyjnej (...) L.-m obręb (...) I. (...) P. numerem (...) o wartości 38000,00 zł ( trzydzieści osiem tysięcy złotych ), stanowiąca przedmiot współwłasności wnioskodawczyni T. M. (1) oraz uczestników postępowania S. Z. i R. F. w udziałach po 1/3 (jednej trzeciej) części;

II dokonać działu spadku po J. M. i A. M. i zniesienia współwłasności w ten sposób, że nieruchomość opisaną w pkt I przyznać na zasadach współwłasności w udziałach po ½ (jednej drugiej ) części na rzecz uczestników postępowania S. Z. i R. F.;

III zasądzić od uczestniczki postępowania S. Z. na rzecz wnioskodawczyni T. M. (1) tytułem spłaty kwotę 6333,33 zł (sześć tysięcy trzysta trzydzieści trzy złote trzydzieści trzy grosze) płatną w terminie miesiąca od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności;

IV zasądzić od uczestnika postępowania R. F. na rzecz wnioskodawczyni T. M. (1) tytułem spłaty kwotę 6333,33 zł (sześć tysięcy trzysta trzydzieści trzy złote trzydzieści trzy grosze) płatną w terminie miesiąca od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności;

V zasądzić od uczestniczki postępowania S. Z. na rzecz wnioskodawczyni T. M. (1) kwotę 333,33 zł (trzysta trzydzieści trzy złote trzydzieści trzy grosze) tytułem zwrotu części opłaty sądowej;

VI zasądzić od uczestnika postępowania R. F. na rzecz wnioskodawczyni T. M. (1) kwotę 333,33 zł (trzysta trzydzieści trzy złote trzydzieści trzy grosze) tytułem zwrotu części opłaty sądowej;

VII zasądzić od wnioskodawczyni T. M. (1) na rzecz uczestniczki postępowania S. Z. kwotę 802,22 zł (osiemset dwa złote dwadzieścia dwa grosze) tytułem zwrotu części kosztów postępowania;

VIII zasądzić od wnioskodawczyni T. M. (1) na rzecz uczestnika postępowania R. F. kwotę 802,22 zł (osiemset dwa złote dwadzieścia dwa grosze) tytułem zwrotu części kosztów postępowania;

IX w pozostałym zakresie pozostawić wnioskodawczynię i uczestników postępowania przy poniesionych kosztach postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.

sędzia Lidia Grzelak

Sygn. akt I Ns 373/22

UZASADNIENIE

Wnioskodawczyni T. M. (1) wnosiła o dokonanie zniesienia współwłasności nieruchomości, składającej się z (...) położonych w I. gmina L. oraz nr 138 położonej w L.. Ostatecznie wnioskodawczyni wnosiła o dokonanie zniesienia współwłasności co do działki nr (...) położonej w L., wobec ustalenia, że brak jest tytułów własności co do pozostałych działek wskazanych we wniosku. Wnioskodawczyni wnosiła o przyznanie działki nr (...) na rzecz uczestników postępowania na zasadach współwłasności ze spłatą na jej rzecz w wysokości 75000,00 zł płatną solidarnie przez uczestników postępowania. Ponadto wnosiła o ustalenie, że wartość przedmiotowej działki wynosi 160000,00 zł.

Uczestniczki postępowania S. Z. i G. F. (2) przyłączyli się do wniosku co do zasady w zakresie zniesienia współwłasności działki oznaczonej nr (...), wnosząc o przyznanie własności działki na ich rzecz na zasadach współwłasności ze spłatą na rzecz wnioskodawczyni w wysokości odpowiadającej wartości jej udziału w przedmiocie postępowania po jej ustaleniu przez biegłego sądowego, wskazując, że wartość nieruchomości jest znacznie niższa niż twierdzi wnioskodawczyni, co wynika z dokonania przez uczestniczki postępowania nakładów na nieruchomość już po śmierci ich rodziców J. M. i A. M..

Uczestniczka postępowania G. F. (1) zmarła dnia 4 kwietnia 2022 r. Spadek po niej nabyli: syn R. F. oraz córki T. N. i J. W. po 1/3 części. Postanowieniem z dnia 10 października 2023 r. sąd zwolnił od udziału w sprawie T. N. oraz J. W. wobec zawarcia z uczestnikiem postępowania R. F. umowy darowizny udziałów w spadku po G. F. (1).

Uczestnicy postępowania S. Z. i R. F. wnosili ostatecznie o przyznanie własności nieruchomości na ich rzecz na zasadach współwłasności w udziałach po ½ części ze spłatą na rzecz wnioskodawczyni T. M. (1) w wysokości odpowiadającej wartości jej udziału w nieruchomości zgodnie z opinią biegłego sądowego w zakresie wyceny nieruchomości i budownictwa J. T..

Sąd ustalił, co następuje:

Nieruchomość, stanowiąca działkę oznaczoną w ewidencji gruntów nr (...) o powierzchni 0,0497 ha położona jest w L.. Obecnie znajduje się w posiadaniu S. Z. oraz R. F. jako następcy prawnego G. F. (1). Dla nieruchomości nie jest prowadzona księga wieczysta ani założony zbiór dokumentów (bezsporne).

Prawo własności nieruchomości przysługiwało pierwotnie J. M. i A. M. na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej. Własność nieruchomości J. i A. małż. M. nabyli zgodnie z pkt VII prawomocnego postanowienia z dnia 20 grudnia 1984 r. Sądu Rejonowego w Ciechanowie wydanego w sprawie I Ns (...)/84. Wskazana w treści postanowienia działka (...) położona w I. o powierzchni 0,0506 ha odpowiada obecnie działce nr (...) położonej w L. o powierzchni 0,0497 ha (bezsporne).

Z tytułu dziedziczenia po rodzicach J. M. (zmarłej dnia 6 lipca 1983 r.) oraz A. M. (zmarłym dnia 15 grudnia 1998 r.) współwłaścicielami nieruchomości zostali: S. Z., G. F. (1) oraz T. M. (2) po 1/3 części. T. M. (2) przysługujący mu z tytułu dziedziczenia po rodzicach udział w nieruchomości w wysokości 1/3 części darował córce T. M. (1). T. N. oraz J. W. przysługujące im z tytułu dziedziczenia po matce G. F. (1) udziały w spadku darowały na rzecz brata R. F. (bezsporne).

Działka nr (...) jest zabudowana. Jej wartość, bez nakładów dokonanych przez S. Z. oraz G. F. (3), wynosi 38000,00 zł (opinia biegłego sądowego w zakresie budownictwa oraz wyceny nieruchomości inż. J. T. k. 161-199, 325-394).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt spraw spadkowych (I Ns 366/91, I Ns 28/99), akt sprawy o zasiedzenie nieruchomości (I Ns 344/84), akt rozgraniczenia, zebranej w sprawie dokumentacji dotyczącej własności nieruchomości oraz dokumentacji geodezyjnej powołanych powyżej oraz opinii biegłego sądowego w zakresie budownictwa oraz wyceny nieruchomości inż. J. T. (k. 161-199, 325-394).

Sąd dał w pełni wiarę zebranym w sprawie dokumentom; żadna ze stron nie kwestionowała ich mocy dowodowej.

Podkreślić należy, że wnioskodawczyni T. M. (1) nie kwestionowała zakresu nakładów na nieruchomość poniesionych przez S. Z. oraz G. F. (1).

Wartość nieruchomości, bez nakładów poniesionych przez jej współwłaścicielki S. Z. oraz G. F. (1), jak również wartość tych nakładów, sąd ustalił zgodnie z opinią biegłego sądowego w zakresie budownictwa i wyceny nieruchomości inż. J. T., którą sąd podziela. Wskazać należy, że niewątpliwie, wartość nieruchomości bez tych nakładów, ustalona według stanu na dzień 15 grudnia 1998 r. tj. według daty zgonu spadkodawcy A. M., nie jest znaczna; wynosi 38000,00 zł. Wartość nakładów poniesionych przecz S. Z. oraz G. F. (1), których zakres nie był kwestionowany przez wnioskodawczynię, jest wysoka, wynosi bowiem 471000,00 zł. W sytuacji jednak, gdy wnioski stron, co do przyznania nieruchomości na rzecz uczestników postępowania na zasadach współwłasności są zbieżne, brak jest podstaw do dokonywania rozliczeń tych nakładów, gdyż zostały dokonane przez S. Z. i G. F. (1) a w wyniku zniesienia współwłasności mają przypaść S. Z. i następcy prawnemu G. F. (1), a zatem wartość dokonanych nakładów przypadnie osobom, które dokonywały nakładów lub ich następcom prawnym.

Dodatkowo wskazać należy, że wnioskodawczyni wskazywała, że wartość nieruchomości wynosi 160000,00 zł. Nie wykazała natomiast, że właśnie tyle wartość nieruchomości podlegającej podziałowi wynosi, a więc, że przewyższa wartość wskazaną w opinii biegłego sądowego tj. kwotę 38000,00 zł. Zauważyć należy, abstrahując od terminu złożenia, że zastrzeżenia z dnia 21 stycznia 2026 r. (data stempla operatora pocztowego) do opinii biegłego sądowego, kwestionują wartość nieruchomości (bez nakładów) wskazaną przez biegłego sądowego, jednakże nie zawierają żadnych wniosków dowodowych w tym zakresie, również w zakresie ewentualnego uzupełnienia opinii bądź powołania innego biegłego sądowego. Zastrzeżenia sąd pominął jako spóźnione. Odpis opinii wraz z zobowiązaniem złożenia ewentualnych zastrzeżeń w zakreślonym 14-dniowym terminie, pełnomocnik wnioskodawczyni otrzymał dnia 23 grudnia 2025 r. (k. 454). Termin do złożenia zastrzeżeń upłynął zatem dnia 8 stycznia 2026 r.

Sąd zważył, co następuje:

W ocenie Sądu, wniosek wnioskodawczyni T. M. (1) co do zasady tj. w zakresie sposobu zniesienia współwłasności. Wskazać należy, że uczestnicy postępowania S. Z. i R. F. przyłączyli się do wniosku.

Spór w sprawie dotyczył wartości nieruchomości położnej w L., stanowiącej działkę oznaczoną (...) o powierzchni 0,0497 ha.

Bezspornym było w niniejszej sprawie, że przedmiotem zniesienia współwłasności była nieruchomość stanowiąca uprzednio przedmiot współwłasności poprzedników prawnych stron. Wysokość udziałów we współwłasności nieruchomości wnioskodawcy i poszczególnych uczestników postępowania wynosi po 1/3 części i wynika z treści prawomocnym postanowień spadkowych oraz umów darowizny udziałów spadkowych.

Zgodnie z art. 1035 kc, jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (…). Stosownie zaś do art. 688 kpc, do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zniesienia współwłasności, a w szczególności art. 618 § 2 i 3. Zgodnie zaś z art. 689 kpc, jeżeli cały majątek spadkowy lub poszczególne rzeczy wchodzące w jego skład stanowią współwłasność z innego tytułu niż dziedziczenie, dział spadku i zniesienie współwłasności mogą być połączone w jednym postępowaniu.

Zgodnie z art. 1038 § 1 kc, sądowy dział spadku powinien obejmować cały spadek. Jednakże z ważnych powodów może być ograniczony do części spadku.

W pierwszej kolejności wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 210 kc, każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności.

Zgodnie z art. 211 kc każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzecz wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

Zgodnie z art. 622 § 2 kpc, gdy wszyscy współwłaściciele złożą zgodny wniosek co do sposobu zniesienia współwłasności, sąd wyda postanowienie odpowiadające treści wniosku (…).

Stosownie zaś do art. 1044 kc, na żądanie dwóch lub więcej spadkobierców są może wydzielić im schedy spadkowe w całości lub w części w taki sposób, że przyzna im pewien przedmiot lub pewne przedmioty należące do spadku jako współwłasność w określonych częściach ułamkowych. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w przypadku zniesienia współwłasności.

Orzekając w przedmiocie działu spadku i zniesienia współwłasności Sąd miał na uwadze wnioski stron co do sposobu podziału nieruchomości.

Wartość nieruchomości według stanu na dzień 15 grudnia 1998 r., bez uwzględnienia wartości nakładów poniesionych przez następców prawnych J. M. i A. M., sąd ustalił na kwotę 38000,00 zł zgodnie z treścią opinii biegłego sądowego powołanego w niniejszej sprawie, którą sąd podziela.

W związku z powyższym Sąd przyznał nieruchomość, stanowiącą przedmiot postępowania na rzecz uczestników postępowania S. Z. i R. F. na zasadach współwłasności w udziałach po ½ części. Jednocześnie Sąd zasądził stosowną spłatę na rzecz wnioskodawczyni T. M. (1) w wysokości po 6333,33 zł od każdego z uczestników postępowania tj. łącznie 12666,66 zł, ustalając termin płatności tych należności na jeden miesiąc od uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku uchybienia terminowi płatności.

Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 212 § 3 kc, jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. Sąd oznaczył termin płatności spłat i dopłat przy uwzględnieniu, że postępowanie było długotrwałe, strony od początku deklarowały taki sposób podziału, a wartość należnej wnioskodawczyni spłaty nie jest znaczna.

Odnosząc się do wniosku o przyznanie wnioskodawczyni spłaty w wysokości 75000,00 zł wskazać należy, że nie znajduje ona uzasadnienia w realiach niniejszej sprawy. Podkreślić należy, że nawet spłata ustalona od wartości nieruchomości określonej według twierdzeń samej wnioskodawczyni wynosiłaby 53333,33 zł (160000,00 zł / 3), a więc ponad 20000 złotych mniej.

O kosztach postępowania Sąd orzekł co do zasady stosunkowo je rozdzielając stosownie do wysokości przysługujących współwłaścicielom udziałów w przedmiocie postępowania na podstawie art. 520 § 1 kpc. Z tych względów sąd zasądził od uczestników postępowania na rzecz wnioskodawczyni po 333,33 zł tytułem zwrotu 1/3 opłaty sądowej od wniosku, zaś od wnioskodawczyni na rzecz uczestników postępowania po 802,22 zł tytułem zwrotu kosztów opinii biegłego sądowego.

W pozostałym zakresie Sąd pozostawił wnioskodawczynię i uczestników postępowania przy poniesionych kosztach postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.