Wyrok z 29 kwietnia 2026, sygn. I C 52/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 kwietnia 2026 r.

Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Anna Gajewska

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Zuzga

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2026 roku

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w U.

o zapłatę

o r z e k a:

I.  Oddala powództwo.

II.  Zasądza od powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U. na rzecz pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w U. na rzecz powoda kwotę 287 zł (dwieście osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Anna Gajewska

Sygn. akt I C 52/26

UZASADNIENIE

(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U. wystąpił z powództwem przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w U. o zapłatę kwoty 1 500 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że 7 października 2021 roku pozwany zawarł umowę o kredyt konsumencki nr (...) z konsumentem A. H. (dalej Kredytobiorca). Pozwany udzielił Kredytobiorcy kredytu w wysokości 114 577,52 zł. Na kwotę kredytu składała się kwota kredytu w wysokości 104 244,32 zł oraz kredytowane koszty kredytu w łącznej wysokości 10 333,20 zł. Oprocentowanie kredytu było zmienne i w dniu zawarcia umowy wynosiło 6,20 % w stosunku rocznym. Podstawą naliczania odsetek była całkowita kwota kredytu powiększona o kredytowane przez Pozwanego koszty kredytu. Spłata zaciągniętego zobowiązania miała nastąpić w 120 miesięcznych ratach. Według postanowień umowy o kredyt konsumencki nr (...) rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 8,67 % - przy założeniu, że umowa będzie trwała przez cały okres, na jaki została zawarta, a oprocentowanie kredytu wskazane w dniu zawarcia umowy pozostało niezmienne przez cały okres obowiązywania umowy o kredyt konsumencki. Całkowita kwota do zapłaty zgodnie z postanowieniami umowy o kredyt konsumencki wynosiła 153 999,36 zł.

Z tytułu umowy o kredyt konsumencki nr (...) z 7 października 2021 roku Kredytobiorca dokonał tytułem spłaty odsetek umownych wpłat na łączną kwotę 31 846,10 zł.

Kredytobiorca 8 kwietnia 2024 rok złożył pozwanemu na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w związku z naruszeniem przez pozwanego przepisu art., 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim. W odpowiedzi na złożone przez Kredytobiorcę oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego pozwany pismem z 21 kwietnia 2021 roku odmówił uznania złożonego oświadczenia za skuteczne.

Kredytobiorca 8 kwietnia 2024 roku zawarł ze stroną powodową umowę powierniczego przelewu wierzytelności nr (...), na mocy której powód nabył wszelkie wierzytelności pieniężne przysługujące Kredytobiorcy od pozwanego.

Pozwany (...) Bank Spółka Akcyjna w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany zaprzeczył, że treść zawartej umowy kredytu konsumenckiego nr (...) nie spełniała wszystkich wymogów wskazanych w ustawie o kredycie konsumenckim.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 7 października 2021 roku pomiędzy (...) Spółką Akcyjną (zwany dalej Bank), a A. H. (dalej Kredytobiorca) została zawarta umowa kredytu konsolidacyjnego nr (...).

Na podstawie wymienionej umowy Bank udzielił Kredytobiorcy kredytu w wysokości 114 577,52 zł. Kwota ta obejmuje koszty kredytowe tj. kwotę 10 333,20 zł na pokrycie jednorazowej składki ubezpieczeniowej do przekazania (...) SA, z tytułu zawarcia przez Kredytobiorcę umowy ubezpieczenia dla kredytobiorców kredytów gotówkowych udzielanych przez Bank – pakiet (...), utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych numer (...). (§ 1 ust. 1)

Kwotę udzielonego kredytu Kredytobiorca zobowiązał się spłacić wraz z odsetkami umownymi w 120 równych ratach kapitałowo-odsetkowych płatnych nie później niż do 5 dnia każdego miesiąca. (§ 1 ust. 4)

W związku ze skorzystaniem przez Kredytobiorcę z produktu dodatkowego: Ubezpieczenie dla kredytobiorców kredytów gotówkowych udzielanych przez (...) SA – pakiet (...), utrata pracy i zwrot kosztów opłat eksploatacyjnych w związku z umową ubezpieczenia o numerze (...) zawartą z Kredytobiorcą obowiązywały następujące warunki dotyczące prowizji:

a)  prowizja, o której mowa w § 1 ust. 1 pkt 3 lit. a) uwzględnia obniżkę o 8339,55 zł, z zastrzeżeniem pkt 2) poniżej;

b)  w przypadku rezygnacji Kredytobiorcy z indywidualnego ubezpieczenia w trakcie trwania umowy, Bank naliczy Kredytobiorcy prowizję uzupełniającą w wysokości równej kwocie 8 339,55zł pomniejszonej proporcjonalnie do niewykorzystanego okresu obowiązywania ubezpieczenia, tj. kwota 8339,55 zł zostanie pomnożona przez wskaźnik ustalony jako stosunek liczby dni niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej, do liczby dni na jaką ubezpieczenie zostało zawarte, z zaokrągleniem do dwóch miejsc po przecinku. ( § 2ust. 1 pkt 1 i 2)

Oprocentowanie kredytu jest liczone według stopy zmiennej, która na dzień zawarcia umowy wynosi 6,20 % w stosunku rocznym. WIBOR oznacza wskaźnik referencyjny opracowany przez (...) S.A. lub inny podmiot, który go zastąpi. Oprocentowanie to suma zmiennej stawki wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M i stałej w okresie umowy marży 5,95 punktów procentowych. W trakcie umowy oprocentowanie nie przekroczy wysokości odsetek maksymalnych w rozumieniu art. 359 § 2 ¹ kodeksu cywilnego. Oprocentowanie jest ustalane na trzymiesięczne okresy obrachunkowe wyznaczone przez terminy spłat rat. Pierwszy okres obrachunkowy zaczyna się w dniu uruchomienia kredytu i trwa do dnia spłaty trzeciej raty wynikającej z harmonogramu. W przypadku gdy termin pierwszej raty, w uzgodnieniu z Kredytobiorcą, zostanie przesunięty o jeden miesiąc, pierwszy okres obrachunkowy zaczyna się w dniu uruchomienia kredytu i trwa do dnia spłaty drugiej raty wnikającej z harmonogramu. Dla pierwszego okresu obrachunkowego, oprocentowanie wylicza się na podstawie stawki referencyjnej WIBOR 3M z przedostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zawarcia umowy w wysokości 0,25 %. Oprocentowanie dla kolejnych trzymiesięcznych okresów obrachunkowych wylicza się na podstawie stawki referencyjnej WIBOR 3M z przedostatniego dnia roboczego przed dniem spłaty raty wynikającym z harmonogramu. Zmiana oprocentowania wpływa na wysokość zadłużenia wynikającego z umowy. Jeżeli oprocentowanie zmieni się, Kredytobiorca otrzyma niezwłocznie nowy harmonogram spłat. Zmiana oprocentowania nie zmienia warunków umowy i nie wymaga zawarcia aneksu. (§ 3)

Bank w § 3a umowy określił działania Banku w przypadku zaprzestania publikacji lub istotnej zmiany wskaźnika referencyjnego.

Bank pobiera opłaty i prowizje zgodnie z postanowieniami Umowy oraz Taryfy Opłat i Prowizji (...) Banku SA dla T. Indywidualnych. W trakcie trwania umowy opłaty i prowizje mogą ulec zmianie. Zmiany opłat i prowizji mogą nastąpić w przypadku wystąpienia przynajmniej jednego z poniższych warunków: 1) zmiana wysokości płacy minimalnej oraz poziomu wskaźników publikowanych przez GUS: inflacji, przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw; 2) zmiany cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, rozliczeń międzybankowych oraz stóp procentowych ustalany przez Narodowy Bank Polski; 3) zmiany cen usług i operacji, z których Bank korzysta przy wykonywaniu poszczególnych czynności bankowych i niebankowych; 4) zmiany zakresu formy świadczonych przez Bank usług (w tym zmiany lub dodania nowej funkcjonalności w zakresie obsługi danego produktu) w zakresie, w jakim zmiany te mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem Umowy 5) zmiany przepisów prawa regulujących produkty lub usługi oferowane przez Bank lub mających wpływ na wykonywanie Umowy, w zakresie, w jakim ta zmiana mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem Umowy; 6) zmiany przepisów podatkowych i/lub zasad rachunkowości stosowanych przez Bank, w zakresie w jakim te zmiany mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonywaniem umowy; 7) zmiana lub wydanie nowych orzeczeń sądowych, orzeczeń organów administracji, zaleceń lub rekomendacji uprawnionych organów, w tym Komisji Nadzoru Finansowego – w zakresie mającym wpływ na koszty ponoszone przez Bank w związku z wykonaniem mowy. (§ 4)

Całkowita kwota kredytu wynosi 104 244,32 zł. Kwota ta nie obejmuje kredytowanych kosztów kredytu określonych w § 1 ust. 1 pkt 3). Całkowity koszt kredytu na dzień zawarcia umowy wynosi 49 746,04 zł. Na całkowity koszt kredytu składają się: a) naliczone odsetki umowne – 39 412,84 zł; prowizja za udzielenie kredytu – 0 zł; jednorazowa składka ubezpieczeniowa za ubezpieczenie - pakiet (...), utrata pracy i zwrot opłat eksploatacyjnych dla (...) SA – 10 333,20 zł. Całkowita kwota kredytu na dzień zawarcia umowy wynosi 153 990,36 zł. Jest to suma całkowitej kwoty kredytu z ust. 1 i oraz całkowitego kosztu kredytu z ust. 2. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO) na dzień zawarcia umowy wynosi 8,67 %. Bank wyliczył ją, uwzględniając wartości z ust. 1-3 powyżej oraz przyjmując następujące założenia: 1) umowa będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta, a zobowiązania z niej wynikające będą wypełnione w terminach określonych w umowie, 2) spłata kredytu będzie odbywać się w równych ratach miesięcznych określonych w umowie, 3) prowizja za udzielenie kredytu, opłata dla pośrednika kredytowego oraz jednorazowa składa ubezpieczeniowa są kredytowane, 4) odstępy czasu między datami używanymi w obliczeniach wyrażone będą w latach lub ułamkach roku, przy czym rok liczy 365 dni, a w przypadku lat przestępnych 366 dni, 5) wynik obliczeń podajemy z dokładnością do drugiego miejsca po przecinku. (§ 5)

Kredytobiorca może dokonać przedterminowej spłaty części lub całości kwoty kredytu zgodnie z poniższymi zasadami:

1)  W przypadku spłaty całości lub części kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresy, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby Kredytobiorca poniósł je przed tą spłatą, z wyłączeniem ochrony ubezpieczeniowej, jeżeli Kredytobiorca zdecydował się kontynuować tę ochronę,

2)  W przypadku spłaty części kredytu przed terminem określonym w umowie, po rozliczeniu wpłaconych środków przez Bank, z zastrzeżeniem pkt 3), Bank proporcjonalnie obniży wysokość pozostałych do spłaty rat miesięcznych zachowując dotychczasowy okres kredytowania. Taka zmiana nie wymaga zawarcia aneksu. W takim przypadku Bank prześle niezwłocznie Kredytobiorcy nowy harmonogram spłat,

3)  Kredytobiorca zainteresowany rozliczeniem częściowej spłaty w inny sposób niż określony w pkt 2), powinien złożyć Bankowi dyspozycje określająca inny sposób rozliczenia wcześniejszej spłaty.

Bank dokona rozliczenia kredytu w terminie 14 dni od dnia dokonania całkowitej spłaty kredytu. Bank uzna kredyt za spłacony w przypadku niedopłaty do rachunku nie wyższej niż 10 zł. Po rozliczeniu kredytu, w przypadku wystąpienia nadpłaty oraz jeśli Kredytodawca nie wyda odrębnej dyspozycji, Bank dokona przelewu nadwyżki z rachunku kredytu w następującej kolejności: 1) na spłatę zaległości w bieżącej spłacie na pozostałych rachunkach produktów kredytowych posiadanych w Banku przez Kredytobiorcę, 2) na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy Kredytobiorcy. W przypadku braku posiadania ww. produktów w Banku, Bank podejmie próbę kontaktu z Kredytobiorcą w celu rozdysponowania kwoty nadpłaty. W przypadku niemożliwości skontaktowania się z Kredytobiorcą w okresie 14 dni od całkowitej spłaty kredytu Bank zamknie rachunek kredytu i skieruje kwotę nadpłaty na nieoprocentowany rachunek Banku. W przypadku umowy zawartej przez dwóch lub więcej Kredytobiorców, kwota nadpłaty zostanie przelana na rachunek jednego z Kredytobiorców. Dyspozycja może być złożona przez jednego z Kredytobiorców.

Kredytobiorca w § 7 został poinformowany o możliwości i sposobie odstąpienia od umowy. Zapisy § 8 dotyczą skutków braku płatności, natomiast § 9 rozwiązania umowy.

(dowód: wydruk umowy k. 15-20)

Pismem z 8 kwietnia 2024 roku Kredytobiorca złożył Bankowi oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W ocenie Kredytobiorcy Bank w szczególności naruszył art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim.

W odpowiedzi Bank nie uznał reklamacji i stwierdził brak podstaw do skorzystania przez Kredytobiorcę z sankcji kredytu darmowego.

(dowód: odpis pisma z 8.04.2024r. k. 21-21v, odpis odpowiedzi na reklamacje k 22-24v)

Na dzień 24 czerwca 2024 roku kwota spłaconych odsetek umownych od 7 października 2021 roku do 23 czerwca 2024 roku wynosiła 31 846,10 zł.

(dowód: opinia bankowa (informacja) o spłaconych odsetkach k. 25)

W dniu 8 kwietnia 2024 roku pomiędzy Kredytobiorcą A. H., a (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością została zawarta umowa powierniczego przelewu wierzytelności nr (...) roku. Na mocy umowy Kredytobiorca przelał w celu windykacji należności na rzecz Cesjonariusza wszelkie wierzytelności przysługujące Cedentowi od (...) Spółki Akcyjnej oraz ewentualnych następców prawnych, zarówno obecne, jak i przyszłe wynikające z umowy o kredyt konsumencki (...) zawartej w dniu 7 października 2021 roku.

Pismem z 8 kwietnia 2024 roku (...) Bank Spółka Akcyjna został zawiadomiony o przelewie wierzytelności. Pismo doręczono 18 listopada 2024 roku.

Pismem z 28 października 2024 roku (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wezwała (...) Spółkę Akcyjną do zapłaty kwoty 34 946,06 zł.

(dowód: odpis umowy przelewu powierniczego k. 26-26v, przedsądowe wezwanie do zapłaty k. 27, zawiadomienie o przelewie wierzytelności k. 28, wydruk śledzenia przesyłki k. 29-30)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powód, uzasadniając swoją legitymację, powoływał się w niniejszej sprawie na umowę powierniczego przelewu wierzytelności. Zgodnie z art. 509 § 1 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (§ 2). Przedmiotem umowy cesji jest wierzytelność, czyli prawo podmiotowe przysługujące wierzycielowi do żądania od dłużnika, aby spełnił świadczenie.

Aby wierzytelność mogła stać się przedmiotem czynności zobowiązująco - rozporządzającej musi być w dostateczny sposób oznaczona, zindywidualizowana. Przede wszystkim powinien być wyraźnie określony stosunek zobowiązaniowy, którego elementem jest zbywana wierzytelność (wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 1999 r., sygn. III CKN 423/98). Chodzi tu głównie o oznaczanie stron tego stosunku, świadczenia oraz przedmiotu świadczenia. Wskazane elementy muszą być oznaczone bądź przynajmniej oznaczalne już w momencie zawierania umowy przenoszącej wierzytelność, do chwili zaś przejścia wierzytelności z majątku zbywcy do majątku nabywcy powinno nastąpić wyczerpujące sprecyzowanie również pozostałych elementów stosunku zobowiązaniowego, w którego ramach istnieje zbywana wierzytelność.

Wierzytelność konsumenta, która jest przedmiotem niniejszego postępowania, powstaje po wykonaniu uprawnienia prawnokształtującego dotyczącego sankcji kredytu darmowego - art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. W tym celu konieczne jest doręczenie kredytodawcy odpowiedniego oświadczenia woli. Dopóki takie uprawnienie nie zostanie wykonane, dopóty wierzytelność ma charakter przyszły. Nie budzi także wątpliwości, że przelew wierzytelności przyszłej jest dopuszczalny (uchwała Sądu Najwyższego z 19 września 1997 r., III CZP 45/97). Co prawda konstrukcja przelewu takiej wierzytelności nie wynika wprost z przepisów kodeksu cywilnego, ale podstawy obrotu takimi wierzytelnościami upatruje się w treści art. 555 k.c. i jak wskazał Sąd Najwyższy, sam charakter wierzytelności przyszłych nie wyklucza ich przelewu.

Analizowana umowa powierniczego przelewu wierzytelności zawarta między stronami - powodem i kredytobiorcą - dotyczyła wszelkich wierzytelności pieniężnych, zarówno obecnych, jak i przyszłych, wraz ze wszystkimi przynależnymi do wierzytelności prawami (m.in. odsetki za zwłokę i opóźnienie) wynikających z zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego, określonej w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, w odniesieniu od umowy kredytu konsumenckiego z 7 października 2021 roku nr (...) wobec (...) S.A.

Przedmiotowe oznaczenie wierzytelności przyszłej, wobec doprecyzowania stosunku, który jest podstawą jej powstania oraz rodzaju należności wynikających ze spornej umowy, tj. poprzez wskazanie, że dotyczy wierzytelności wynikającej z zastosowania sankcji kredytu darmowego i obejmuje odsetki umowne i prowizje nienależne w skutek złożenia oświadczenia prawnokształtującego, w ocenie Sądu w sposób dostateczny precyzuje wierzytelność przyszłą będącą przedmiotem umowy przelewu.

Podstawą prawną dochodzonego przez powódkę roszczenia stanowił art. 45 w związku z art. 30 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1362). – dalej: „ustawa o kredycie konsumenckim” lub „u.k.k.”. W art. 45 wprowadzono tzw. sankcję kredytu darmowego. Sankcja ta polega na pozbawieniu kredytodawcy przychodów z tytułu kredytu konsumenckiego, gdy naruszył on oznaczone obowiązki dotyczące treści dokumentu umowy albo limitów kosztów pozaodsetkowych.

Do zawartej przez poprzednika powoda i pozwanego umowy pożyczki zastosowanie znajdują przepisy u.k.k. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 tejże ustawy, przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki.

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości (art. 720 § 1 k.c.).

Zgodnie ze stanowiskiem powódki, jej poprzednik prawny skorzystał z uprawnienia prawnokształtującego, o którym mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, w wyniku którego to oświadczenia pozwany utracił prawo do pobrania z tytułu umowy kredytu świadczeń innych aniżeli sam tylko zwrot pożyczonego kapitału. Tym samym, świadczenie w zakresie przenoszącym kapitał ma w ocenie powódki charakter świadczenia nienależnego, które powinno podlegać zwrotowi.

W niniejszej sprawie, powódka zarzuciła naruszenie przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 .

Jak stanowi art. 45 ust. 1 u.k.k., w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Przedmiotowa regulacja kreuje jednostronne uprawnienie konsumenta do istotnej zmiany treści łączącego strony. Tym samym, uwzględnienie któregokolwiek z zarzutów wskazanych w pozwie skutkować musi przyjęciem za trafne stanowiska powoda, że posiadał on uprawnienie do skorzystania z sankcji.

W pierwszej kolejności nie sposób w ocenie Sądu zgodzić się z twierdzeniem pozwanego, iż termin wynikający z art. 45 u.k.k. powinien liczony być od dnia podpisania umowy kredytu i wypłaty środków na rzecz kredytobiorcy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ukształtowane już zapatrywanie sądów powszechnych, że terminu przewidzianego w art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim nie sposób utożsamiać z datą wykonania umowy przez bank, a należy go interpretować zgodnie z zasadą ochrony konsumenta i rozumieć jako wykonanie umowy przez wszystkie strony stosunku prawnego (tak np. wyrok SO w Warszawie z dnia 20 września 2024 r., XXVII Ca 988/24, wyrok SO w Warszawie z dnia 6 czerwca 2024 r., V Ca 1495/23, wyrok SO w Warszawie z dnia 16 maja 2024 r., V Ca 1279/23 i inne). Z treści omawianego przepisu nie wynika bowiem, że termin ten zaczyna biec po wykonaniu umowy przez jedną ze stroną (i którą) – tym samym, umowa ta celem jej „wykonania” obejmuje (z uwagi na fakt, że jest umową dwustronnie zobowiązującą) wykonanie obowiązków z niej wynikających przez obie strony.

Uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa zatem po upływie roku od dnia wykonania umowy. Przez wykonanie umowy należy rozumieć wypełnienie wszystkich obowiązków przez obie strony umowy powstałe również na podstawie ustawy, wykonane dobrowolnie jak i przymusowo. Jest to termin zawity prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Ustawodawca nie wskazał, iż przez wykonanie umowy należy rozumieć wypłatę kwoty kredytu przez kredytodawcę (uzyskania środków przez konsumenta), bądź chwilę zawarcia umowy. Ustawodawca nie zawęził również w aspekcie podmiotowym pojęcia wykonania umowy poprzez połączenie go ze spełnieniem świadczenia przez którąś ze stron. W niniejszej sprawie umowa została zawarta na czas określony do dnia 7 października 2031 roku i nie została wykonana do dnia dzisiejszego. Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego datowane na 8 kwietnia 2024 roku zostało doręczone pozwanemu 18 kwietnia 2024 roku – co wynika z odpowiedzi na reklamacje (k. 22). Skoro pożyczka nie została spłacona w całości, to termin do skorzystania z sankcji kredytu darmowego nie zaczął jeszcze biec, a tym samym, oświadczenie zostało złożone przed upływem terminu określonego w art. 45 ust. 5 u.k.k.

Niezależnie jednak od powyższego, w ocenie Sądu nie doszło w przedmiotowym stanie faktycznym do naruszenia zarzucanych przez powoda obowiązków informacyjnych.

Strona powodowa zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k., który stanowi, iż umowa o kredyt konsumencki powinna określać całkowitą kwotę kredytu.

Całkowita kwota kredytu to suma wszystkich środków pieniężnych udostępnionych konsumentowi przez kredytodawcę w ramach kredytu konsumenckiego. Standardowy europejski arkusz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego, w ramach którego konsument otrzymuje stosowne informacje przed zawarciem umowy o kredyt, określa całkowitą kwotę kredytu jako maksymalną kwotę lub łączne kwoty udostępnione na podstawie umowy o kredyt (zob. pkt 2 załączników II i III do dyrektywy 2008/48/WE) (zob. K. Osajda (red.), Tom VII. Prawo konsumenckie. Komentarz, Warszawa 2019). Powód wskazał, że w początkowej części umowy o kredyt konsumencki wskazano, że kredytodawca udziela kwoty kredytu w wysokości 114 577,52 zł, po czym dopiero w dalszych postanowieniach umowy, dotyczących RRSO, wskazane zostaje że „całkowita kwota kredytu” wynosi 104 244,32 zł. Powód podkreślił, że tym samym zostały wskazane dwie kwoty związane z wysokością kredytu. Nie sposób jednak zgodzić się z zarzutem powoda.

Analizując treść zapisu dotyczącego całkowitej kwoty kredytu (§ 5 ust. 1), należy zauważyć, że całkowita kwota kredytu nie obejmowała kredytowanych kosztów kredytu. Tak więc całkowita kwota kredytu wskazana przez pozwanego została ustalona w sposób prawidłowy. Zatem, skoro powód podnosi ten zarzut, to zgodnie z treścią art. 6 kc winien on wykazać, że pozwany nie dopełnił tego obowiązku i objął całkowitą kwotą kredytu również składniki wskazane w oświadczeniu o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Samo posłużenie się terminem innym niż wskazane w ustawie, nie może zostać uznane za naruszenie obowiązków informacyjnych. Natomiast powód, oprócz sformułowania zaczerpniętego z art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k., nie zaoferował w tym zakresie żadnego materiału dowodowego.

Powódka zarzuciła naruszenie art. 30 ust. 1 pkt. 6 u.k.k. Zdaniem strony powodowej w umowie nie wystarczy wskazać, iż oprocentowanie może ulec zmianie w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczność czy uwarunkowań ekonomiczno-gospodarczych. Rolą kredytodawcy jest takie określenie czynników wpływających na jeden z istotniejszych elementów umowy kredytu/pożyczki, aby czynniki te były rzeczywiste i możliwe do zbadania przez konsumenta. Istotne jest określenie w umowie nie tylko warunków, ale i procedury zmiany oprocentowania. Zdaniem strony powodowej pozwany nie określił procedury zmiany oprocentowania w sposób prawidłowy.

W realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k. Zgodnie z przywołanym przepisem umowa o kredyt konsumencki powinna określać stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy. Biorąc pod uwagę treść przedmiotowego przepisu, Sąd uznał, że w umowie wskazano wszystkie wymagane informacje dotyczące odsetek. W dokumencie (§ 3) wskazano stopę oprocentowania, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki zmiany stopy oprocentowania. W szczególności podano dostatecznie zobiektywizowane i skonkretyzowane podstawy do podjęcia decyzji o zmianach oprocentowania. Postanowienia dotyczące oprocentowania kredytu były jasne, spójne i nie wprowadzały konsumenta w błąd. Kredytobiorca został wyraźnie poinformowany (§ 5 ust. 4 pkt 3), że zastosowana stopa oprocentowania odnosi się również do przewidzianych w umowie kosztów kredytu. Nie zaistniała taka sytuacja, aby w umowie w sposób nieprawidłowy określono faktycznie zastosowaną stopę oprocentowania. Powód nie wykazał, aby faktycznie zastosowano stopę wyższą niż wskazano w umowie.

Powód zarzucił również naruszenie art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. poprzez nieprawidłowe określenie RRSO i poprzez brak wskazania wszystkich założeń przyjętych do obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania.

Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. umowa powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. W obecnym stanie prawnym nie może budzić wątpliwości, że całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt (art. 5 ust. 7 u.k.k.). Mając zaś na uwadze, że rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 ust. 12 u.k.k.), to niewłaściwe określenie całkowitej kwoty kredytu, prowadzi do podania błędnej informacji o RRSO.

W § 5 ust. 4 umowy zawarta została informacja dotycząca rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. W § 5 ust. 3 umowy podano informację o całkowitej kwocie do zapłaty. Informacje te zostały przedstawione w sposób prawidłowy i zrozumiały. W tym zakresie pozwany nie naruszył obowiązku informacyjnego. W przypadku obowiązku informacyjnego naruszenie może polegać na podaniu konsumentowi nieprawdziwych lub niepełnych wiadomości. Ocena, czy informacja jest nieprawdziwa, musi zasadzać się jednak na wcześniejszym uznaniu, że dana kwestia jest jednoznacznie oceniana i ocenienie jej w inny sposób stanowi o niedochowaniu należytej staranności (przy uwzględnieniu profesjonalnego charakteru działalności banku). Pamiętać należy, że chodzi tu o obowiązek informacyjny, to znaczy, aby klient miał pełną informację, która przede wszystkim pozwoli mu na ocenę wysokości jego zobowiązania oraz na porównanie oferty z ofertami innych kredytodawców. Wszystkie niezbędne dane liczbowe dotyczące rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty zostały szczegółowo i prawidłowo opisane. Bank ustalił RRSO na 8,67 %, uwzględniając parametry i koszty kredytu, zakładając terminową spłatę kredytu. Całkowity koszt kredytu uwzględniał wszelkie koszty przewidziane w umowie. Powód nie wykazał zaistnienia nieprawidłowości w tym zakresie. Kredytobiorca nie został tym sposobem pozbawiony możliwości porównania atrakcyjności oferty z innymi, w drodze porównania wskaźnika RRSO.

Nie został zatem naruszony art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k., w tym w zakresie dotyczącym podania w treści umowy, a w szczególności w § 2 ust. 3 oraz § 5 umowy, wszystkich założeń przyjętych do obliczenia RRSO. Założenia te zostały wskazane przez bank w sposób konieczny i wystarczający. Nie wykazano nieprawidłowości w tym zakresie.

Powód zarzucił nadto naruszenie przez pozwanego obowiązku informacyjnego określonego w art. 30 ust. 1 pkt 7 i 10 u.k.k. poprzez wskazanie w umowie wysokości kredytowanych kosztów z pominięciem wysokości naliczonych odsetek od tych kosztów, a także art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. w ten sposób, że wskazano jako okoliczności uzasadniające zwiększenie opłat związanych z wykonywaniem umowy okoliczności niemożliwe do zweryfikowania przez konsumenta.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., umowa kredytu powinna określać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.

Zdaniem Sądu, Bank zadośćuczynił wszystkim wymogom informacyjnym w tym zakresie, a jego działanie nie nosiło znamion naruszenia.

Zgodnie z § 4 ust 1 umowy za czynności związane z obsługą pożyczki, Bank pobiera opłaty i prowizje zgodnie z Taryfą Opłat i Prowizji, którą otrzymał i z którą zapoznał się kredytodawca. Zgodnie z umową opłaty i prowizje mogły ulec zmianie w przypadku, a pozwany w § 4 ust. 3 wskazał w jakich wypadkach zmiany te mogą nastąpić.

Wskazać należy, iż rodzaj, wysokość i precyzyjne zasady dotyczące zmiany opłat pobieranych przez bank zostały określone w Taryfie opłat i prowizji (...) S.A. dla klientów indywidualnych. W ocenie Sądu, wskazane w umowie wskaźniki zmiany kosztów kredytu są jednoznaczne i weryfikowalne. Klauzule wskazane w § 4 ust. 3 umowy należy uznać za precyzyjne biorąc pod uwagę ich hipotetyczność. Ustawodawca w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. in fine nakazuje udzielenia informacji o warunkach, na jakich inne koszty mogą ulec zmianie. Oczywistym, że nie da się z góry przewidzieć, że zaistnienie jakiejś przesłanki będzie generować wzrost kosztów działalności banku. Na sytuację na rynku finansowym wpływa wiele czynników. Możliwa jest sytuacja, że dojdzie do wzrostu jednego ze wskaźników na niekorzyść banku, ale jednocześnie zaistnieje inna przesłanka, która zrównoważy bankowi tą niedogodność, przez co finalnie bank nie zdecyduje się na zmianę opłat i prowizji. Bank jest związany wymienionymi przez siebie przesłankami, które mają charakter obiektywny i bez wątpienia mogą rzutować na koszty prowadzenia jego działalności. Ponadto w § 4 ust. 4 umowy wskazano, że zmiany stawek opłat i prowizji następują na zasadach i w wysokości określonych w taryfie opłat i prowizji. W ust. 5 wskazano sposób poinformowania kredytobiorcy o zmianie stawek, a w ust. 6 o możliwości dokonania wypowiedzenia umowy w terminie 30 dni od powiadomienia go przez bank o zmianach. Rola art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. nie może być rozumiana jako obowiązek kredytodawcy do dokonania abstrakcyjnego, rozbudowanego wyliczenia wszelkich możliwych sytuacji, w których może dojść do zmiany wysokości poszczególnych opłat, a jedynie do tych które mogą przy konkretnej umowie ulec aktualizacji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2019 r., I ACa 281/19, LEX nr 2712576).

Ponadto z § 5 umowy wyraźnie wynika, że na pożyczkę udzielaną kredytobiorcy przez bank składa się zarówno całkowita kwota kredytu w wysokości 104 244,32 zł, jak i kwota przeznaczona na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki, tj. składki ubezpieczeniowej w wysokości 10 333,20 zł. Pozwany w wymienionym wyżej § 5 wskazał w założeniach naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów kredytu oraz ich wysokość. Wbrew twierdzeniom strony powodowej, w treści umowy wyraźnie wskazano kwotę kosztów kredytu ponoszonych przez konsumenta w § 5 ust. 2, gdzie określono całkowity koszt kredytu na kwotę 49 746,04 zł.

Należy więc uznać, że kredytodawca spełnił ciążący na nim na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy obowiązek informacyjny.

Powódka postawiła także zarzut, że pozwany Bank nie określił w umowie procedury i warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie, jak również brak jest informacji co do wcześniejszej spłaty pożyczki, a więc naruszył art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 ukk w związku z art. 49 ust. 1 u.k.k.

W myśl art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 ukk umowa o kredyt powinna zawierać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie (pkt 10) oraz prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem (pkt 16).

W przedmiotowej umowie pożyczki znajdują się postanowienia określające prawo konsumenta do przedterminowej spłaty pożyczki oraz procedurę przedterminowej spłaty (§ 6 ust. 6-9). W umowie nie wprowadzono ograniczeń co do wcześniejszej spłaty pożyczki. Uprawnienie to przysługuje pożyczkobiorcy w całym okresie wykonywania umowy pożyczki i może on ją spłacić wcześniej w całości bądź w części. Przepisy u.k.k. nie narzucają, w jaki sposób w przypadku wcześniejszej częściowej spłaty ma dojść do rozliczenia z konsumentem.

W ocenie Sądu § 6 umowy w sposób wyczerpujący czyni zadość wymogom stawianym przez cytowaną regulację. Zapisy umowy zawarte w § 11 ust. 6-9 w sposób wyczerpujący określają procedurę spłaty pożyczki przez terminem. Sposób rozliczenia wcześniejszej spłaty pożyczki, który określa art. 49 ust. 1 u.k.k. - całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócony czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłat - jest wprost ujęty w treści umowy w § 6 ust. 6 pkt 1.

Zaznaczenia nadto wymaga, że badanie spełnienia przesłanek do skorzystania z sankcji kredytu darmowego nie powinno polegać na drobiazgowym poszukiwaniu wręcz „na siłę” jakiegokolwiek odstępstwa od wymogów z art. 30 u.k.k., gdyż takie zastosowanie prawnokształtującego uprawnienia z art. 45 ust. 1 u.k.k. pozostaje w sprzeczności ze społeczno-gospodarczym jego przeznaczeniem. Celem sankcji kredytu darmowego jest zapobieżenie sytuacji, w której – z uwagi na naruszenie obowiązków informacyjnych – konsument nie ma możliwości pełnego zorientowania się w swojej sytuacji prawnej i parametrach kredytu, nie zaś możliwość skorzystania z darmowego kredytu w przypadku dowolnego, choćby drobnego i niemającego żadnego wpływu na decyzję konsumenta naruszenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się w realiach niniejszej sprawy naruszenia przez stronę pozwaną obowiązków informacyjnych określonych w art. 30 u.k.k., które skutkowałyby możliwością skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

W tym stanie rzeczy, wziąwszy pod uwagę, że nie powstało po stronie pozwanej zobowiązanie do zwrotu pobranych świadczeń, albowiem nie miały one bowiem charakteru świadczenia nienależnego, powództwo podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu, zawarte w pkt 2 wyroku, oparte zostało na treści art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Strona pozwana wygrała niniejszą sprawę w całości, a tym samym należne jej były poniesione koszty procesu w łącznej wysokości 287 złotych. Na koszty te złożyły się zaś kwota 270 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego, ustalona na podstawie § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz kwota 17 złotych tytułem uiszczonej przez pozwanego opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.

Od wskazanych powyżej kosztów – na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c. – należne pozwanemu były również odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego naliczane od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Mając na względzie powyższe rozważania, orzeczono jak w pkt 1 i 2 wyroku.

sędzia Anna Gajewska