Uzasadnienie z 11 maja 2026, sygn. III RC 185/25

UZASADNIENIE

O. P. (4) w imieniu swojej małoletniej córki H. P. (1) wystąpiła z powództwem przeciwko C. P. (1) o podwyższenie alimentów ustalonych w ugodzie z (...) w Sądzie Rejonowym w Piszu sygn. akt (...) na rzecz małoletniej H. P. (1) od pozwanego C. P. (1) z kwoty 650 złotych miesięcznie do kwoty 1 100 złotych miesięcznie płatnych z góry do 30-go dnia każdego miesiąca.

W uzasadnieniu pozwu matka małoletniej wskazała, że małoletnia H. P. (1) uczęszcza obecnie do szkoły średniej Zespołu Szkół Zawodowych z Biblioteką Pedagogiczną w T. w zawodzie (...) i jest uczennicą klasy trzeciej. Wraz z wiekiem i rozwojem edukacyjnym zwiększyły się potrzeby H. w zakresie zakupu odzieży, obuwia, środków higieny, opieki medycznej, telefonu oraz niezbędnych materiałów szkolnych. Koszty życia w gospodarstwie domowym wynoszą 1 529 złotych miesięcznie tj. 509 zł na osobę. Na koszty utrzymania małoletniej składają się: żywność – 550 zł, odzież i obuwie – 150 zł, szkoła i edukacja – 100 zł, opieka medyczna – 50 zł, środki czystości -30 zł, higiena – 70 zł, wycieczki, imprezy szkolne - 85 zł, dojazd do szkoły – 240 zł, kieszonkowe -150 zł. Łączny miesięczny koszt utrzymania małoletniej wynosi 1 799 zł.

Matka małoletniej obecnie nie pracuje. W sezonie letnim dorabia sprzątając na ośrodku wypoczynkowym. Głównym źródłem dochodu są zarobki męża matki małoletniej, który na stałe pracuje za granicą. Ponosi on koszty swojego utrzymania w N., a także płaci alimenty na swoje dzieci. O. P. (1) pobiera świadczenia wychowawcze w kwocie 800 złotych oraz B. z Niemiec w wysokości 255 euro miesięcznie. Matka małoletniej wskazała, że dotychczasowa kwota alimentów nie pokrywa nawet połowy rzeczywistych kosztów utrzymania córki.

W odpowiedzi na pozew pozwany C. P. (1) uznał żądanie pozwu do kwoty 800 złotych miesięcznie od dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie oraz wniósł o oddalenie powództwa w pozostałym zakresie.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew wskazał, że nie mieszka z małoletnią, jednak w istotny sposób angażuje się w wychowanie i utrzymanie córki, pozwany i jego rodzina utrzymują prawidłowe i stałe relacje z małoletnią powódką.

Pozwany podał, że matka małoletniej odziedziczyła po swojej zmarłej matce mieszkanie (...) w C., które zostało sprzedane za około (...)zł, zatem posiada oszczędności pozwalające na życie na bardzo wysokim poziomie.

Matka małoletniej ma duże doświadczenie zawodowe w gastronomii, była również managerem w dużej restauracji, zatem posiada doświadczenie zawodowe typowe dla rejonu, w którym zamieszkuje.

Ojciec wskazał, że ponosi koszty utrzymania małoletniej, gdy córka u niego przebywa tj. wyżywienie, środki czystości i pielęgnacyjne, każdorazowo kilka zestawów ubrań dla córki, wypoczynku i atrakcje, wielokrotnie zdarza się, że przywozi/odwozi córkę ze swojego miejsca zamieszkania w N. do miejsca zamieszkania córki w Polsce.

Pozwany obecnie nie pracuje i utrzymuje się z zasiłku przyznanego rodzinie w kwocie (...), w tym kwota (...)jest przekazywana bezpośrednio na konto właściciela mieszkania, w którym zamieszkuje rodzina pozwanego. Stan zdrowia żony pozwanego nie pozwala mu na podjęcie pracy, gdyż żona ma obecnie(...) (...) i (...) oraz została zakwalifikowana do przeszczepu p.. Orzeczeniem o n. u N. P. (1) 50% uszczerbku na zdrowiu.

Pozwany ponosi następujące koszty utrzymania siebie i rodziny: czynsz za mieszkanie – 1 140,56 euro, prąd 140 euro, wyżywienie 500 euro, środki czystości – 50 euro, tv/Internet – 68,26 euro, telefon – 150 euro, benzyna – 150 euro, odzież – 33 euro, utrzymanie samochodu – 50 euro, leczenie 200 euro.

Pozwany nie posiada majątku, z którego uzyskiwałby dodatkowy dochód pozwalający na przyczynianie się do utrzymania córki w większym stopniu niż kwota 800 zł. Nie ma również innego doświadczenia zawodowego oraz umiejętności pozwalających na podjęcie dodatkowego zatrudnienia.

Rodzina powódki żyje na zdecydowanie wyższym poziomie życia niż rodzina pozwanego. Mąż matki małoletniej zarabia około 15 000 zł miesięcznie jako (...)pracujący na stałe w N., a rodzina uzyskuje świadczenia wychowawcze oraz B., które w przeliczeniu na złotówki wynosi 1 100 zł, zatem na utrzymanie miesięczne mają do dyspozycji około (...) 000 zł, natomiast pozwany około 5 200 zł.

W ocenie pozwanego matka małoletniej w żaden sposób nie wykazała zmiany wysokości utrzymania córki.

Sąd ustalił, co następuje:

Małoletnia H. P. (1) jest dzieckiem O. A. oraz C. P. (1). O. P. (3) oraz C. P. (1) posiadają również syna L. C. P. (2).

W dniu (...) przed Sądem Rejonowym w Piszu w sprawie (...) C. P. (1) zobowiązał się do płacenia na rzecz L. P. oraz H. P. (1) alimentów w kwocie po 650 złotych miesięcznie (łącznie 1300 złotych) płatnych z góry do dnia 30 każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku zwłoki w terminie płatności którejkolwiek z rat, poczynając od dnia 1 kwietnia 2021 roku, w miejsce alimentów zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z (...) września 2014 roku w sprawie (...) w kwocie po 500 złotych miesięcznie.

C. P. (1) był wówczas w związku małżeńskim z N. P. (1), z którego pochodzi małoletni N. P. (2) urodzony (...) oraz małoletnia Z. P. urodzona (...).

C. P. (2) wówczas nie pracował, był zarejestrowany jako bezrobotny i otrzymywał zasiłek w kwocie 1 335,90 euro.

W dacie ostatniego ustalenia alimentów O. P. (1) nie pracowała, opiekowała się córką pochodzącą ze związku małżeńskiego z N. A.. N. A. pracował na stałe w N., był hydraulikiem i zarabiał około 1 600 euro miesięcznie.

Małoletnia H. P. (2) uczęszczała do VI klasy szkoły podstawowej w (...). Była zdrowym dzieckiem.

O. P. (1) pobierała zasiłek na H. w kwocie 102 euro oraz L. w kwocie 219 euro. Świadczenie na małoletnią H. było obniżone z uwagi na pobieranie świadczenia wychowawczego w wysokości 500 złotych. Na najmłodszą córkę pobierała kwotę 219 euro.

C. P. (1) płacił alimenty, miał opóźnienie 1500 zł. Gdy dzieci spędzały wakacje u ojca, ojciec płacił połowę wysokości alimentów.

(dowód: odpis skrócony aktu urodzenia k. 5, 72,73, tłumaczenie decyzji k. 79-81, wyjaśnienia O. P. (1) e-protokół z 22.03.2021r. [00:09:10], [00:11:58], [00:14:50], [00:16:42], [00:20:17] k. 159-159v załącznik do protokołu k. 180 znajdujące się w aktach sprawy (...) Sadu Rejonowego w Piszu)

C. P. (1) ma obecnie 49 lat. Pozostaje w zawiązku małżeńskim z N. P. (1). Żona C. P. (1) cierpi na (...) Z tego tytułu stwierdzono, że należy do grupy (...) w 50 %.

C. P. (1) opiekuje się swoją żoną i wykonuje domowe obowiązki. Z uwagi na duszności jego żona nie może wykonywać obowiązków domowych. Nie jest leżąca. Może podróżować – na początku 2026 roku małżonkowie byli w Polsce dwa razy, w tym raz, gdy zmarła matka N. P. (1).

Rodzina otrzymuje zasiłek w łącznej kwocie (...), w tym (...) na koszty zakwaterowania i ogrzewania wypłacane do rąk właściciela mieszkania, w którym rodzina mieszka. Otrzymuje również B. w łącznej kwocie 515 euro.

C. P. (1) wynajmuje mieszkanie k. w Polsce, w którym przebywa w czasie, gdy jest w Polsce. Koszt mieszkania wynosi 600 złotych miesięcznie. C. P. (2) opłaca je nieregularnie. Mieszkanie nie może być podnajmowane osobom trzecim z uwagi na zapisy w umowie. Nie posiada majątku, z którego może czerpać dochody.

C. P. (1) płaci alimenty na córkę oraz dwa razy w roku wysyła paczki ze słodyczami. W ubiegłym roku córka nie spędzała wakacji u ojca, gdyż chciała przyjechać tylko na miesiąc, termin ten był zbyt krótki w ocenie pozwanego i dlatego nieopłacalny, aby pojechać po córkę do Polski , a następnie odwieźć ją z powrotem.

(dowód: dokumentacja medyczna k. 51-59, przesłuchanie przedstawicielki ustawowej e-protokół z 4.03.2026r. [00:11:33] k. 158v, przesłuchanie pozwanego C. P. (2) e-protokół z 4.03.2026r. [00:26:04], [00:36:02], [00:40:01], [00:45:17] k. 159)

O. P. (1) ma 46 lat. Pozostaje w związku małżeńskim. Mąż pracuje w N. i zarabia około 1700 euro miesięcznie. Przekazuje rodzinie około 600 – 900 euro.

O. P. (1) pracuje jedynie sezonowo od kwietnia do września i osiąga dochód od 2500 do 3000 złotych. Poza sezonem pozostaje na utrzymaniu swojego męża. W 2023 roku osiągnęła dochód w wysokości 9570 zł.

Pobiera świadczenia na obie córki z Niemiec w łącznej kwocie po 518 euro oraz świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie 1600 złotych. Młodsza córka jest w I klasie szkoły podstawowej. Jest zdrowa, diagnozowana u dermatologa.

Małoletnia H. P. (1) jest uczennicą III klasy T. H. w T.. Nie choruje przewlekle.

O. P. (2) sprzedała udział ¼ w nieruchomości stanowiącej samodzielny lokal mieszkalny numer (...), położony na pierwszej kondygnacji budynku nr (...) przy ulicy (...) w C., za cenę w kwocie 67 062,50 zł.

Matka małoletniej H. N. ponosi koszty utrzymania małoletniej takie jak koszt wycieczki - 274 zł, 450 zł, rada rodziców – 10 zł, kieszonkowe – 150 zł. Ponadto ponosi koszty Internetu – 108 zł, telewizji – 88, I. – 80 zł. Kupuje również opał, za który w styczniu 2026 roku zapłaciła 1592 złotych, natomiast w sierpniu 2026 roku 2998 złotych

A. syn C. P. (2) i O. P. (6) ma 24 lata i jest już samodzielny.

(dowód: kopia aktu notarialnego k. 69-76, PIT k. 77-79, zaświadczenie k. 105, informacji o wycieczce k. 106, faktura k. 108-116, 118-135, 147-148 dowód wpłaty k. 117, potwierdzenie transakcji k. 136-138, 141-145, 149-150, przesłuchanie przedstawicielki ustawowej e-protokół z 4.03.2026r. [00:08:49], [00:10:42], [00:13:29], [00:15:20], [00:21:50], [00:23:51] k. 158-158v)

Sąd zważył, co następuje:

W myśl art. 133 § 1 kro rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

W treści art. 135 kro uregulowano, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

Zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami kwota alimentów należnych dziecku, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, a nie posiada majątku przynoszącego dochód, zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości każdego z jego rodziców, albowiem obowiązek alimentacyjny spoczywa w odpowiednich częściach na obojgu rodzicach, stosownie do ich aktualnych możliwości finansowych.

Oznacza to, że pozwany powinien ponosić odpowiednią część wszystkich wydatków związanych z utrzymaniem dzieci w postaci: zakupu wyżywienia, ubioru, wydatków dotyczących stanu zdrowia, części opłat eksploatacyjnych za mieszkanie, w którym przebywa, oraz innych wydatków niezbędnych do jej prawidłowego rozwoju i wychowania.

Zgodnie z treścią art. 138 kro w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia dotyczącego obowiązku alimentacyjnego, w tym podwyższenia, obniżenia lub uchylenia alimentów.

Przez zmianę stosunków rozumie się zmianę usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub zmianę możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego, istotne zwiększenie lub zmniejszenie się możliwości zaspokajania potrzeb własnymi siłami. Rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 138 kro polega na porównaniu stanu istniejącego w dacie uprawomocnienia się wyroku zasądzającego alimenty ze stanem istniejącym w dacie orzekania o ich zmianie.

Zadaniem Sądu w niniejszej sprawie było zatem ustalenie, czy ustaleniu wysokości alimentów ugodą (...), w sprawie (...), nastąpiła istotna zmiana okoliczności w zakresie sytuacji rodzinnej, osobistej i zarobkowej zobowiązanego oraz w zakresie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych, uzasadniająca zamianę dotychczasowej wysokości alimentów. Dlatego też Sąd przede wszystkim porównał, po pierwsze, jak kształtowały się usprawiedliwione potrzeby małoletniej powódki w dacie poprzedniego ustalenia obowiązku alimentacyjnego, a jak w czasie orzekania w niniejszej sprawie, a po wtóre - porównał możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanego wzajemnego we wskazanych wyżej okresach.

Od daty zasądzenia ostatnich alimentów upłynęło pięć lata. Niewątpliwie zatem wzrosły usprawiedliwione potrzeby małoletniej powódki. Wiąże się to bowiem z dorastaniem i przede wszystkim kształceniem. Zdaniem Sądu Najwyższego, które Sąd orzekający w pełni podziela, różnica wieku dziecka spowodowana upływem czasu od daty orzeczenia określającego wysokość alimentów, sama przez się uzasadnia wzrost potrzeb uprawnionego do alimentów (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 1965r. w sprawie I CZ 135/64, niepubl.).

Małoletnia H. P. (2) ma (...) lat. Z racji wieku zdana są wyłącznie na pomoc swoich rodziców. To wyłącznie od ich woli i możliwości zależy jej dalszy rozwój oraz zaspokojenie jej usprawiedliwionych potrzeb.

Na usprawiedliwione potrzeby małoletniej składają się głównie wydatki dotyczące codziennego utrzymania, a więc wyżywienie, zakup odzieży, obuwia, a nadto realizacji obowiązku szkolnego. Określenie wysokości świadczeń alimentacyjnych, uwarunkowanych kosztami utrzymania (wyżywienie, odzież, leczenie) i wychowania, w odniesieniu do dzieci (pielęgnacja, opieka, dbałość o fizyczny i intelektualny rozwój) jest domeną ustaleń na podstawie dowodów, ale uwzględniającą także zasady doświadczenia życiowego (vide: Orz. SN z 29.11.1949 r. Wa.C 167/49, NP.1951, nr 2, s.52). W świetle wspomnianych zasad, zdaniem Sądu, usprawiedliwione potrzeby małoletniej powódki wynoszą, zgodnie z twierdzeniami matki 1 800 złotych. Sąd nie dopatrzył się tendencyjnego zawyżania kosztów utrzymania małoletniej, a wymienione w uzasadnieniu pozwu ponoszone koszty nie budzą wątpliwości Sądu.

Matka małoletniej O. P. (1) swój obowiązek alimentacyjny w części spełnia aktualnie przez osobiste starania o wychowanie małoletnich (art. 135 § 2 kro). Jednakże wskazać należy, iż z uwagi na jej wiek ((...) lat) starania te nie są tak angażujące jak w latach wcześniejszych. Małoletnia nie wymaga już stałej opieki. Z tego powodu, zdaniem Sądu, matka małoletniej powinna ponosić koszty utrzymania małoletniej w połowie tj. w kwocie 900 złotych.

Młodsza córka O. P. (5) ma 8 lat i uczęszcza do 1 klasy szkoły podstawowej. Tak więc w czasie, gdy małoletnia spędza czas w szkole matka może i powinna podjąć zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy. Wskazać trzeba, że mimo iż matka małoletnich pozostaje bezrobotna, to posiada możliwości zarobkowe. Przedstawicielka ustawowa jest osobą zdrową, dlatego w ocenie Sądu jej szanse na znalezienie pracy są wysokie. Matka małoletniej powódki jest w stanie uzyskiwać przynajmniej najniższe wynagrodzenie. Należy przy tym zaznaczyć, że obowiązek alimentacyjny ciąży na obojgu rodziców.

Pozwany C. P. (2) obecnie pozostaje bez pracy i korzysta z zasiłku dla bezrobotnych oraz świadczeń dla dzieci, które w łącznej kwocie wynoszą około 2500 euro. W prawdzie część tej kwoty jest przekazana bezpośrednio właścicielowi mieszkania, w którym zamieszkują, jednakże jest to wydatek, który i tak musiałby ponieść. W ocenie Sądu pozwany posiada możliwości zarobkowe i powinien je wykorzystywać. Fakt, że opiekuje się chorą żoną nie powinien wykluczać go zupełnie z rynku pracy. Należy podkreślić, że żona pozwanego nie jest osobą leżącą. Skoro może podróżować, spędzając kilka godzin w środkach transportu, gdzie w czasie podróży dostęp do natychmiastowej pomocy medycznej jest znacznie ograniczony to wydaje się, że pozostanie w domu na kilka godzin nie jest nieosiągalne. Niemniej jednak należy zauważyć, że w dacie ostatniego orzekania pozwany również pozostawał bez pracy. Jednakże zasiłek, który otrzymuje obecnie jest wyższy o 1 200 euro. Nadto w dacie ostatniego orzekania o alimentach starszy syn L. C. również wymagał wsparcia – alimenty na jego rzecz wynosiły 650 zł. Obecnie jest już samodzielny, a ojciec przestał płacić na niego alimenty od grudnia 2025 roku. Pomimo tego, że sytuacja zawodowa pozwanego nie zmieniła się (nadal jest bezrobotny) to ostatecznie posiada wyższe środki na utrzymanie siebie i rodziny, którymi powinien podzielić się ze swoją małoletnią córką z poprzedniego związku.

Ponadto pozwany utrzymuje mieszkanie k., którego koszt wynosi 600 złotych miesięcznie, a pozwany korzysta z niego jedynie kilka razy w roku. Należy podkreślić, że takie działanie pozwanego godzi w zasady współżycia społecznego – pozwany zajmuje mieszkanie k. w Polsce, pomimo, że mieszka na stałe zagranicą. Jest to również niemoralne z punktu widzenia małoletniej powódki – pozwany woli opłacać lokal, z którego nie korzysta, zamiast dokładać się w wyższym stopniu do zaspokojenia potrzeb małoletniej.

Na marginesie należy zaznaczyć, że nawet gdyby matka małoletniej posiadała oszczędności związane ze sprzedażą nieruchomości to nie zwalnia to ojca małoletniej w partycypowaniu w kosztach jej utrzymania stosownie do potrzeb uprawnionej i możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.

Wysokość osiąganego przez pozwanego dochodu umożliwia mu, zdaniem Sądu, płacenie na rzecz małoletniej powódki alimentów w kwocie 900 zł (około 215 euro) miesięcznie tj. połowę kosztów utrzymania małoletniej.

Mając powyższe na uwadze Sąd podwyższył alimenty, ustalone w ugodzie zawartej przed Sądem Rejonowym w Piszu dnia (...) w sprawie (...), od pozwanego na rzecz małoletniej powódki w kwocie 650 złotych, z dniem 3 grudnia 2025 roku tj. od daty wniesienia pozwu, do kwoty po 900 złotych miesięcznie, płatnej z góry do dnia 30 każdego miesiąca. W pozostałym zakresie powództwo oddalił.

W oparciu o art. 100 k.p.c. nie obciążył stron opłatami sądowymi, a koszty postępowania pomiędzy stronami wzajemnie zniósł.

Wyrokowi w punkcie dotyczącym zasądzenia alimentów nadał rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c.