Wyrok z 14 kwietnia 2025, sygn. I C 240/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 kwietnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Beata Bihuń
Protokolant:	Starszy sekr. Sądowy Edyta Smolińska – Kasza

po rozpoznaniu w dniu 04 kwietnia 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa P. w K.

przeciwko D. N. (1)

o zapłatę

I.  Zasądza od pozwanego D. N. (2) na rzecz powoda P. (...) z siedzibą w K. kwotę 150.000,00 zł (sto pięćdziesiąt tysięcy złotych) wraz z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości 1,95 krotności odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia 27.09.2023 r. do dnia zapłaty z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanego do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi Kw o nr (...) oraz do wysokości ustanowionej na tej nieruchomości na rzecz P. Banku Spółdzielczego z siedzibą w K. hipoteki umownej łącznej w kwocie 17.476.000,00 zł (siedemnaście milionów czterysta siedemdziesiąt sześć tysięcy złotych);

II.  Zasądza od pozwanego D. N. (2) na rzecz powoda P. Banku Spółdzielczego z siedzibą w K. kwotę 12.917,00 zł (dwanaście tysięcy dziewięćset siedemnaście złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 240/24

UZASADNIENIE

Powód P. Bank Spółdzielczy w K. pozwem skierowanym przeciwko pozwanemu D. N. (2) ostatecznie wniósł o:

1.  Orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, że pozwany D. N. (2) zobowiązany jest zapłacić na rzecz powoda P. (...) w K., w terminie dwóch tygodni od otrzymania nakazu zapłaty kwotę 150.000,00 zł wraz z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości 1,95 – krotności odsetek ustawowych za opóźnienie, naliczonych od 27.09.2023 r. do dnia zapłaty z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanego do nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr KW nr (...) oraz do wysokości ustanowionej na tej nieruchomości na rzecz powoda hipoteki umownej łącznej
w kwocie 17.476.000,00 zł,

2.  Zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie płatności.

W uzasadnieniu powód podał, iż w dniu 22.11.2012 roku umową nr (...) powód udzielił dla spółki (...) spółka z o.o. w B. kredytu inwestycyjnego w kwocie 10 280 000 zł. W związku z opóźnieniami w spłacie kredytu strony dokonały restrukturyzacji zadłużenia umową restrukturyzacyjną wraz z przystąpieniem do długu nr (...)- (...) z dnia 05.06.2017 roku, zmienionej aneksami o nr od 1 do nr 6, na podstawie, której zadłużenie przejęła powiązana z kredytobiorcą spółka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w B. (obecna nazwa (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w S.) (KRS (...)).

Zabezpieczeniem roszczeń wynikających z Umowy kredytu objętej Umową restrukturyzacyjną, w tym roszczenie o zwrot kredytu, odsetek w tym odsetek od zadłużenia niespłaconego w terminie jest między innymi hipoteka umowna łączna w kwocie 17.476.000,00 złotych ustanowiona m.in. na nieruchomości pozwanego, dla której prowadzona jest KW nr (...). Pozwany każdorazowo wyrażał zgodę na zmianę Umowy Kredytowej, na zawarcie Umowy restrukturyzacyjnej i na aneksy do tych umów.

Zobowiązania kredytobiorcy wynikające z Umowy Kredytu objętej Umową restrukturyzacyjną, zostało objęte układem zawartym w ramach uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego w trybie ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID - zatwierdzonym postanowieniem Sądu Rejonowego w(...) z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt. (...)

W związku z nie realizowaniem przez pozwanego układu z wierzycielami, powód złożył wniosek o ogłoszenie upadłości kredytobiorcy, który został uwzględniony. Sąd Rejonowy w Olsztynie postanowieniem z dnia 13.04.2023 r. w sprawie (...) ogłosił upadłość (...) spółki z o.o. w S., które to postanowienie uprawomocniło się dnia 16.06.2023 r., co zostało obwieszczone przez sąd orzekający obwieszczeniem z dnia 5.07.2023 r.

W skutek uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości kredytobiorcy roszczenie o zwrot kredytu stało się w całości wymagalne (art. 178 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne i art. 91 ust.1 prawa upadłościowego). W toku postępowania upadłościowego (...) na liście wierzytelności umieszona została należność z tytułu Umowy kredytowej.

Pismem z dnia 6.09.2023 roku, powód wypowiedział pozwanemu jako dłużnikowi rzeczowemu wierzytelność hipoteczną i wezwał pozwanego do zapłaty, a pozwany pismo to otrzymał 19.09.2023 r., co spowodowało wobec niego wymagalność roszczenia z dniem 26.09.2023 r. Powód dochodzi jedynie zwrotu części kapitału udzielonego kredytu.

Pozwany D. N. (2) w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu. Pozwany zakwestionował roszczenie powoda co do zasady jak i co do wysokości.

Ewentualnie, pozwany wniósł o określenie w orzeczeniu rat płatniczych w wysokości po 5.000 zł miesięcznie płatnych do 25 dnia każdego miesiąca. Ponadto pozwany wniósł o oddalenie powództwa w zakresie odsetek od dochodzonej kwoty. Wskazał, że znajduje się obecnie w ciężkiej sytuacji osobistej i finansowej, więc byłoby to zgodne z zasadami współżycia społecznego.

W ocenie pozwanego należy stwierdzić, iż jego stan majątkowy i zdrowotny jednoznacznie wskazuje na to, że spełnienie zasądzonego świadczenia byłoby dla niego niemożliwe do wykonania lub w każdym razie bardzo utrudnione i narażałoby pozwanego na niepowetowaną szkodę.

Na uzasadnienie swych roszczeń pozwany podniósł, iż nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje nasuwający wątpliwości moralne sposób działania K. Naturalnego, której ofiarami stał się on i K. N. (1), a co miało znaczący wpływ na sytuację prawną, finansową pozwanego. Pozwany zaznaczył iż został zmanipulowany do przeniesienia na rzecz niniejszego K. przedsiębiorstwa oraz całego swojego majątku. Pozwany zaznaczy iż obecnie (...) Spółka z o.o. Sp. k. w upadłości, tak naprawdę jest w posiadaniu członków K. Naturalnego. Istotnym w ocenie pozwanego jest fakt, że (...) Spółka z o.o. Sp. k. w upadłości z siedzibą w S. w momencie wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego, nie była w niewypłacalności, lecz tą niewypłacalnością jedynie była zagrożona. W tym miejscu wskazać należy, że przychody spółka głownie czerpała z tytułu opłaty za pobyt mieszkańców w ośrodku, a także z opłat za noclegi rodzin mieszkańców. Średni miesięczny przychód (...) Spółka z o.o. Sp. k. w 2022 r. oscylował na poziomie 174.000 zł -249.000zł. Tym samym, pozwany nie miał podstaw by sądzić, iż zobowiązanie powoda nie zostanie spłacone, a jego zaistnienie nastąpiło z przyczyn niezawinionych i niezależnych od pozwanego.

Sąd stwierdził brak podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. (zarządzenie z dnia 31 stycznia 2024 r. k. 67)

Sąd ustalił co następuje:

(...) Sp. z o.o. z siedzibą w B., reprezentowana przez prezesa zarządu A. M., w dniu 22.11.2012 r. zawarła z powodem P. (...)w K. umowę o kredyt inwestycyjny nr (...). Na mocy tej umowy Bank udzielił spółce kredytu w kwocie 10.280.000,00 zł do dnia 31.07.2027 r. z przeznaczeniem na budowę (...) wraz z niepublicznym zakładem opiekuńczo-leczniczym.

Na zabezpieczenie spłaty udzielonego kredytu ustanowiono hipotekę umowną łączna w kwocie 17.476.000,00 złotych ustanowiona m.in. na nieruchomości opisanej w KW nr (...) (na poz. (...)) poł. w miejscowości B. gmina G., stanowiącej własność Spółki (...) Sp. z o.o., na nieruchomości opisanej w KW nr (...) poł. w miejscowości G. ul. (...), stanowiącej własność Pani D. M. oraz Pana A. M., na nieruchomości opisanej w KW Nr (...) poł. w miejscowości G. ul. (...), stanowiącej własność Pana A. M. oraz Pani D. M., na nieruchomości opisanej w KW (...) poł. w miejscowości B. gmina G., stanowiącej własność Pani I. N. (1) , na nieruchomości opisanej w KW nr (...) poł. w miejscowości B. gmina G., stanowiącej własność Pani I. N. (1).

Dodatkowo, zabezpieczeniem spłaty kredytu była cesja z praw z polis ubezpieczeniowych nieruchomości opisanych w KW nr (...), KW (...), KW nr (...). Trzy weksle własne in blanco wraz z nowymi deklaracjami wekslowymi wystawione przez (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jeden poręczony przez A. M. i D. M., drugi weksel poręczony przez I. N. (1) i E. N., trzeci weksel poręczony przez K. N. (1) i D. N. (1), a także nieodwołalne pełnomocnictwo do dysponowania rachunkiem bieżącym (...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnością nr (...)

(dowód: umowa kredytu inwestycyjnego k. 17-18)

W dniu 5.06.2017 r. (...) Sp. z o.o. z siedzibą w B., reprezentowana przez D. N. (2) – prezesa zarządu spółki, zawarła z powodem P. Bankiem Spółdzielczym w K. umowę restrukturyzacyjną wraz z przystąpieniem do długu nr (...)- (...). Na mocy niniejszej umowy do długu przystąpiła Dar (...). Sp. z o.o. Spółka komandytowa z siedzibą w B., reprezentowana przez K. N. (2) – prezes zarządu spółki. Przedmiotem niniejszej umowy było określenie warunków spłaty zobowiązań wynikających z umowy kredytu inwestycyjnego - umowa nr (...) z dnia 22.11.2012 roku z późniejszymi zmianami wprowadzonymi aneksami od nr 1 do nr 16, zawartej przez Bank z Kredytobiorcą, oraz przystąpienie do długu przez spółkę (...)
z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa.

Na dzień 05.06.2017 r. wymagalna należność Banku z tytułu Umowy kredytu wyniosła 10.602.514,06 złotych w tym:

1.  należność główna - 9.870.000,00 zł;

2.  odsetki prolongowane Aneksami (...) - 579.744, 00 zł;

3.  odsetki zaległe (pozostałe) - 152.770,06 zł;

Przystępujący do długu oświadczył, że przystępuje do długu wynikającego z Umowy Kredytu i zobowiązuje się spłacić go solidarnie z Kredytobiorcą, na warunkach określonych Umową kredytową zmienionych niniejszą Umową.

Należność główna określona w pkt 1 miała zostać spłacona przez Dłużników w 215 ratach miesięcznych (równe raty kapitałowo - odsetkowe - annuitetowe) począwszy od 30.06.2017 roku do 30.04.2035 roku, zgodnie z Harmonogramem spłat rat kapitałowo/odsetkowych, stanowiącym załącznik nr 1 do Umowy.

Odsetki określone w pkt 2 spłacane będą począwszy od 30.06.2017 roku do 31.07.2027 roku, zgodnie z Harmonogramem spłat odsetek prolongowanych, stanowiącym załącznik nr 2 do Umowy.

Odsetki określone w pkt. 3 płatne będą w 59 ratach miesięcznych począwszy od 30.06.2017 roku do 30.04.2022 roku, zgodnie z Harmonogramem spłat odsetek zaległych, stanowiącym załącznik nr 3 do Umowy.

Zabezpieczenie spłaty należności objętych niniejszą Umową stanowić miały dotychczasowe prawne zabezpieczenia, a dodatkowo w § 9 ust.2 wprowadzono zabezpieczenia dodatkowe.

Zgodnie z postanowieniami umowy, Bank mógł wypowiedzieć niniejszą Umowę w przypadku niedotrzymania przez Dłużników któregokolwiek z zobowiązań określonych w Umowie, po uprzednim wysłaniu elektronicznego monitu na wskazane adresy email. Bank może wypowiedzieć niniejszą Umowę z miesięcznym terminem wypowiedzenia, w formie pisemnej. Dłużnicy mogą wypowiedzieć niniejszą Umowę w każdym czasie, za jednomiesięcznym terminem wypowiedzenia, w formie pisemnej.

(dowód: umowa restrukturyzacyjna k. 211-214)

Umowa restrukturyzacyjna została sześciokrotnie aneksowana.

Aneksem nr (...) zawartym w 29.08.2018 r. zmieniono postanowienia umowy restrukturyzacyjnej dotyczące wysokości oprocentowania.

Aneksem nr (...) zawartym w dniu 31.05.2019 r. zmieniono podstawę prawną odpowiedzialności (...) Sp. Z o.o., bowiem spółka ta została zwolniona na mocy postanowień aneksu z odpowiedzialności jako kredytobiorca, a odpowiadać miała jako poręczyciel wekslowy weksla in blanco wystawionego przez kredytobiorcę jako zabezpieczenie spłaty kredytu wynikające z umowy restrukturyzacyjnej. Jedynym kredytobiorcą pozostała spółka (...). Sp. Z o.o. sp. K. z siedzibą w B.. Zabezpieczenia spłaty należności wynikających z umowy zostały wymienione w § 9 umowy, a wśród nich znajdowała się również hipoteka łączna do kwoty 17.476.000,00 zł ustanowiona m.in. na nieruchomości objętej KW nr (...). az

Aneks nr (...) zawarty 30.01.2020 r. dotyczył sposobu spłaty zadłużenia przez dłużnika z powodu nie spłacania długu w terminach określonych umową.

Na mocy aneksu nr (...) zawartego w dniu 29.04.2020 r. zawieszono spłatę rat kapitałowych w okresie od 5.05.2020 r. do dnia 5.09.2020 r., w związku z pandemią (...)19. W okresie karencji spłat odsetek kapitałowych kredytobiorca zobowiązał się spłacać do 5-go każdego miesiąca ratę odsetkową.

Na mocy aneksu nr (...) stron ustalił sposób spłaty całości należności w zgodnie z zatwierdzonym układem zawartym między dłużnikiem a wierzycielami, w ramach uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego otwartego w dniu 8.12.2020 r. w trybie ustawy o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętymi skutkami COVID – 19.

Aneksem nr (...) zawartym 4.08.2022 r. do umowy restrukturyzacyjnej, w związku z brakiem zdolności dłużnika do realizacji płatności zgodnie z układem zaakceptowanym przez Sąd, dłużnik wniósł o obniżenie rat kapitałowo odsetkowych płatnych od 5.08.2022 r. z kwoty 128.225,70 zł do kwoty 50.000,00 zł, bank wyraził zgodę na obniżenie rat od 5.08.2022 r. do 5.12.2022 r. do kwoty 50.000,00 zł na warunkach wskazanych w aneksie.

(dowód: aneks nr (...) – aneks nr (...) k. 22-33)

D. N. (2) jest właścicielem nieruchomości położonej w województwie (...) w powiecie (...) w gminie G. w B., składającą się z działek ewidencyjnych nr (...) o łącznym obszarze 2,7802 ha, dla której Sąd Rejonowy w Olsztynie prowadzi KW nr (...).

(bezsporne, dodatkowo dowód: wydruk z księgi wieczystej k. 55, wypis z rejestru gruntu k. 54)

11 października 2022 roku D. N. (2) darował powyższą nieruchomość z poleceniem wybudowania w okresie 3 lat od zawarcia umowy darowizny budynku z zapleczem socjalnym na cele rehabilitacyjne dla dzieci niepełnosprawnych ruchowo, na rzecz Gminy W. B. z siedzibą w B., posiadającą osobowość prawną .

(dowód: akt notarialny repertorium A nr (...) k. 127 i nast.)

20 lipca 2023 r. D. N. (2), działający w imieniu własnym oraz w imieniu Gminy W. B. zawarł umowę zwrotnego przeniesienia na swoją rzecz własności nieruchomości składającej się z działek ewidencyjnych nr (...) o łącznym obszarze 2,7802 ha, dla której Sąd Rejonowy w(...) prowadzi KW nr (...) i stał się ponownie jej właścicielem. Wartość nieruchomości określono na 150.000,00 zł.

(dowód: akt notarialny repertorium A nr (...) k. 115)

Powód P. Bank Spółdzielczy w K. pismem datowanym na 6 września 2023 r. wypowiedział wierzytelność hipoteczną pozwanemu, wskazując, że działając na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece, wypowiada wierzytelność hipoteczną wynikającą z kredytu udzielonego umowy nr (...) z dnia 22.11.2012 roku kredytu inwestycyjnego, objętego umową restrukturyzacyjną wraz z przystąpieniem do długu nr (...)- (...) z dnia 05.06.2017 roku, zmienionej aneksami o nr (...) do nr 6 udzielonego dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w B. (obecnie (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytową w S. w upadłości) (KRS (...)), zabezpieczonego hipoteką umowną łączną w kwocie 17 476 000,00 zł na nieruchomości dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) stanowiącą własność D. N. (2).

Wypowiedzenie wierzytelności hipotecznej stało się konieczne w związku z natychmiastową wymagalnością całej wierzytelności, którą ww. hipoteka zabezpiecza, w związku z obwieszczeniem Sądu Rejonowego w (...) z dnia 5.07.2023 r. o prawomocności z dniem 16.06.2023 r. postanowienia z dnia 13 kwietnia 2023 r. w sprawie (...) o ogłoszeniu upadłości spółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w B. (obecna nazwa (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa w S. w upadłości (KRS (...))). W toku postępowania upadłościowego (...)na liście wierzytelności umieszczona została należność z tytułu w/w umowy kredytowej.

Zadłużenie wymagalne z tytułu należności zabezpieczonej w/w hipoteką umowną łączną na dzień 28.08.2023 r. wynosiło kwotę 10 243 474,60 zł i składało się na nie:

1  Należność główna: 8 533 370,45 zł;

2  Odsetki łącznie 1 710 104,15 zł;

3  Dalsze odsetki od należności głównej od dnia 29.08.2023 r. do dnia zapłaty w wysokości 1,95 - krotności odsetek ustawowych za opóźnienie;

Jednocześnie powód wezwał pozwanego do Spłaty w/w należności w terminie 7 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia. Pozwany nie zastosował się do wezwania.

(dowód: wypowiedzenie wierzytelności hipotecznej wraz z doręczeniem k. 46-47, obwieszczenie informacji o prawomocności postanowienia o ogłoszeniu upadłości k. 44-45)

Sąd zważył co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie całości.

Rozstrzygając sprawę sąd oparł się na przedłożonych przez strony dokumentach, których wiarygodności żadna z nich nie kwestionowała.

Sąd pominął wniosek dowodowy pozwanego o przesłuchanie wskazanych w odpowiedzi na pozew świadków, albowiem jak słusznie zauważył pozwany, okoliczność, na które świadkowie mieliby zeznawać nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i dowód ten wpłynąłby jedynie na niezasadne przedłużanie postępowania.

Podstawę prawną roszczenia powoda stanowi art. 64 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (zwanej dalej ukwih), zgodnie z którym w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka) oraz art. 76 ust. 3 ukwih zgodnie z którym w celu zabezpieczenia tej samej wierzytelności można, w drodze czynności prawnej, obciążyć więcej niż jedną nieruchomość (hipoteka łączna umowna).

W niniejszej sprawie powód zabezpieczył hipoteką łączną, m.in. na nieruchomości objętej
KW nr (...), swoją wierzytelność wynikającą najpierw z umowy o kredyt inwestycyjny
nr (...), a następnie z umowy restrukturyzacyjnej wraz z przystąpieniem do długu nr (...)- (...). Hipoteka tak została wpisana do księgi wieczystej, zgodnie z treścią art. 67 ukwih, który stanowi, że do powstania hipoteki niezbędny jest wpis w księdze wieczystej.

Prawidłowości powstania hipoteki pozwany nie kwestionował i nie przedłożył żadnych dowodów na to, że nie została ona skutecznie ustanowiona. Pozwany wprawdzie wskazywał na okoliczności, które miały go zmusić do ustanowienia takiego zabezpieczenia, ale w żadnym razie nie dotyczyły one powoda i nie mogły mieć żadnego wpływu na jego uprawnienie zaspokojenia się z hipoteki.

Sąd również nie znalazł żadnych podstaw do kwestionowania tej skuteczności, albowiem istniała wierzytelność, z którą hipoteka była powiązana, a dodatkowo hipoteka ta została ujawniona w Kw nr (...). Nie zakwestionowano również skuteczności czynności prawnej, z której hipoteka myłaby wynikać zabezpieczona wierzytelność, w szczególności nie podnoszono żadnych zarzutów co do ważności samych umowy o kredyt inwestycyjny nr (...) oraz umowy restrukturyzacyjnej wraz z przystąpieniem do długu nr (...)- (...), a tylko w przypadku ustalenia nieważności którejkolwiek z nich można by uznać hipotekę na nie istniejącą.

W sprawie bezspornym jest, że właścicielem nieruchomości objętej Kw nr (...) jest pozwany i że to on stał się dłużnikiem hipotecznym.

Wprawdzie w chwili ustanawiania hipoteki, właścicielem nieruchomości była inna osoba (I. N. (2)), ale jak wskazano w treści art. 65 ust. 1 ustawy o kwih, zmiana właściciela obciążonej nieruchomości nie ma żadnego wpływu na istnienie i skuteczność hipoteki. Jak wskazał SN w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29.10.2024 r. w sprawie II CSKP 1856/22 hipoteka obciąża nieruchomość, przy odpowiedzialności rzeczowej nie ma znaczenia, kto jest właścicielem nieruchomości.

Dla uwzględnienia powództwa nie miała również znaczenia okoliczność, że hipoteka został ustanowiona na kilku nieruchomościach, ponieważ wierzyciel, któremu przysługuje hipoteka łączna, może według swego uznania żądać zaspokojenia w całości lub w części z każdej nieruchomości z osobna, z niektórych z nich lub ze wszystkich łącznie. Może również według swego uznania dokonać jej podziału pomiędzy poszczególne nieruchomości (art. 76 ust. 2 ukwih), natomiast w niniejszej sprawie powód żądał od pozwanego zaspokojenia jedynie niewielkiej części swojej wierzytelności tj. kwoty 150.000,00 zł, gdy całe zadłużenie to kwota ponad 10.000.000,00 zł.

Składając pozew, powód wywiązał się ze zobowiązania wynikającego z art. 78 ust. 1 i 3 ukwih, zgodnie z którym jeżeli wymagalność wierzytelności hipotecznej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, wypowiedzenie jest skuteczne względem właściciela nieruchomości niebędącego dłużnikiem osobistym, gdy było dokonane w stosunku do niego, a dodatkowo jest ono skuteczne, chociażby wierzyciel wiedział, że osoba wpisana w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości nie jest właścicielem.

Powód wypowiedzenia wobec pozwanego dokonał pismem datowanym na 6 września 2023 r., które zostało pozwanemu skuteczne doręczone (czego pozwany równie nie kwestionował), co z kolei spowodowało wymagalność wierzytelności hipotecznej.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 kwietnia 2023 r. w sprawie II CSKP 491/22 warunkiem skuteczności powództwa przeciwko właścicielowi obciążonej nieruchomości jest z reguły wymagalność zabezpieczonej wierzytelności (por. jednak art. 92 u.k.w.h.). Zgodnie z art. 78 ust. 1 u.k.w.h., jeżeli wymagalność wierzytelności hipotecznej zależy od wypowiedzenia, a właściciel nieruchomości obciążonej nie jest dłużnikiem osobistym, wypowiedzenie powinno być dokonane także w stosunku do niego. Przepis ten, ustanawiając wyjątek od zasady akcesoryjności, służy wzmocnieniu pozycji właściciela obciążonej nieruchomości, niebędącego dłużnikiem osobistym, przez zapobiegnięcie zaskakiwaniu go czynnościami zmierzającymi do zaspokojenia długu z nieruchomości. Gdy właściciel obciążonej nieruchomości nie jest dłużnikiem zabezpieczonej wierzytelności, oświadczenie to nie ma charakteru wypowiedzenia wierzytelności w ścisłym tego słowa znaczeniu, jest jednak konieczne do zaktualizowania powinności właściciela nieruchomości wynikającej ze stosunku hipoteki.

W tym miejscu zauważyć należy, że odpowiedzialność dłużnika hipotecznego w Polsce jest dość specyficzna. Dłużnik hipoteczny, zwany dłużnikiem rzeczowym odpowiada za zobowiązania wyłącznie z nieruchomości obciążonej hipoteką, co oznacza, że wierzyciel może dochodzić zaspokojenia swojej wierzytelności tylko z nieruchomości, niezależnie od tego kto jest jej właścicielem. Odpowiedzialność dłużnika rzeczowego jest ograniczona zarówno rzeczowo (do nieruchomości obciążonej hipoteką, zgodnie z art. 65 ukwih) jak i kwotowo (do wysokości hipoteki, zgodnie z art. 68 ukwih), co w praktyce oznacza, że jeśli dłużnik nie spłaci swojego zobowiązania, wierzyciel może przeprowadzić egzekucję z nieruchomości, ale nie z innych składników majątku dłużnika.

Powód domagał się zapłaty odsetek za opóźnienie od żądanych kwot od dnia 27.09.2023 r. do dnia zapłaty. Sąd powyższe żądanie uznał za zasadne w całości.

Stosownie do art. 455 k.c., jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania, co powód uczynił w wezwaniu z dnia 6.09.2023 r. (doręczone w dnu 19.09.2023 r.). Zgodnie z art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W ocenie sądu uzasadnione jest więc żądanie zapłaty ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia 27.09.2023 r., bowiem zważywszy na to, że powód żądał zapłaty w terminie 7 dni, co najmniej od tego dnia pozwany pozostawał w zwłoce.

Mając na uwadze powyższe, oraz w oparciu o treść art. 319 kpc orzekł jak w pkt I wyroku.

Sąd nie uwzględnił wniosku pozwanego o rozłożenie zasądzonej należności na raty, ponieważ pozwany nie przedstawił w sposób przekonywający swojej sytuacji majątkowej, tak aby można było przypuszczać, że będzie wywiązywał się z obowiązku zapłat6y na rzecz powoda zasądzonych rat, w szczególności pozwany wskazał, ze nie posiada źródła dochodu a raty będzie spłacał licząc na wsparcie rodziny.

Zauważyć również należy, że pozwany jest obecnie udziałowcem i prezesem spółki (...). sp. z o.o. która prowadzi ośrodek (...) z usługami spa. Pozwany stał się udziałowcem i prezesem tej spółki w wyniku szeregu czynności prawnych, które przeniosły na tę spółkę majątek o szacunkowej wartości 14.495.000,00 zł. Działania te miały na celu uniemożliwienie egzekucji należności z tytułu kredytu inwestycyjnego udzielonego przez powoda na zrealizowanie inwestycji budowy (...) i (...) (...) w B.. Obecne kierowana przez pozwanego spółka (...). sp. z o.o. prowadzi działalność gospodarczą, jednak nie reguluje zobowiązań kredytowych

Nie jest racjonalny argument pozwanego, że rozłożenia należności na raty jest w interesie powoda jako wierzyciela, gdyż uchroni go przez potencjalnie bezskuteczna egzekucją.
Z konstrukcji odpowiedzialności pozwanego jako dłużnika hipotecznego wynika, że egzekucja będzie skierowana do przedmiotu hipoteki. Celem prawnego zabezpieczenia w postaci hipoteki jest właśnie zagwarantowania wierzycielowi hipotecznemu zaspokojenie się w toku egzekucji z przedmiotu zabezpieczenia. Tym samym, nie polega na prawdzie kolejne twierdzenie pozwanego, że zasądzenie należności grozi pozwanemu popadnięciem w stan niewypłacalności. Egzekucja będzie skierowana włącznie do nieruchomości. Pozwany w każdej chwili może dokonać zbycia nieruchomości obciążonej hipoteką i po prostu zaspokoić roszczenie powoda.

W ocenie sądu nie ma żadnych gwarancji wykonania świadczenia ratalnego przez pozwanego. Dotychczasowe działania pozwanego z pokrzywdzeniem wierzycieli, przenoszenie majątku na kolejne spółki prawa handlowego, utrudnianie egzekucji wskazują raczej, że trudno mówić o szczególnie uzasadnionej sytuacji, która pozwalałaby za te wszystkie jego działania - dodatkowo premiować go rozłożeniem na raty czy odstępowaniem od ponoszenia kosztów procesu sądowego.

Pozwany mógł uniknąć kosztów postępowania sądowego. Powód na etapie przedsądowym zaproponował mu złożenia wniosku restrukturyzacyjnego, który umożliwiał my dobrowolną spłatę jednak wezwania powoda pozostawiono bez żadnej odpowiedzi.

O kosztach procesu orzeczono w pkt II wyroku, na podstawie art. 98 §1, §1 ¹ i §3 k.p.c. poprzez obciążanie pozwanego obowiązkiem ich zwrotu na rzecz powoda w całości, stosownie do wyniku procesu. Z tego względu Sąd zasądził od pozwanego na jego rzecz kwotę 12.917,00 zł. Koszty procesu po stronie powoda obejmowały uiszczoną opłatę od pozwu (7.500,00 zł), opłatę od pełnomocnictwa (17 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (radca prawny) w stawce wynikającej z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (5.400,00 zł)