Postanowienie z 11 stycznia 2024, sygn. V S 373/23

POSTANOWIENIE

11 stycznia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący: sędzia Beata Gutkowska

Sędziowie: Magdalena Daria Figura

(del.) Aleksandra Koman-Rykowska

po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2024 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy ze skargi D. M.

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Woli w Warszawie w sprawie o sygn. akt I C 3346/20

postanawia:

1.  stwierdzić, że w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Woli w Warszawie pod sygn. akt I C 3346/20 nastąpiła przewlekłość postępowania;

2.  przyznać skarżącej D. M. od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie sumę pieniężną w wysokości 2000 zł (dwa tysiące złotych);

3.  oddalić skargę w pozostałym zakresie;

4.  zasądzić od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie na rzecz D. M. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego;

5.  zwrócić D. M. kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem opłaty sądowej od skargi i polecić jej wypłacenie ze Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie.

sygn. akt V S 373/23

UZASADNIENIE

D. M. w skardze z dnia 4 października 2023 r. złożonej w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki wniosła o:

1.  stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Woli w Warszawie o sygn. akt I C 3346/20;

2.  zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty 3000 zł;

3.  wydanie Sądowi prowadzącemu sprawę zaleceń do podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania;

4.  zwrot skarżącej opłaty sądowej i zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Warszawy – Woli w Warszawie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Oceniając prawidłowość i terminowość podjętych czynności przez Sąd Rejonowy Sąd Okręgowy ustalił:

Przedmiotem postępowania objętego skargą jest żądanie odszkodowania za szkodę oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Pozew o zapłatę kwoty 20 120 zł wpłynął do Sądu Rejonowego w dniu 31 marca 2020 r.

Zarządzeniem z dnia 27 czerwca 2020 r. zwrócono pozew na podstawie art. 130 ¹a § 1 k.p.c. W dniu 24 lipca 2020 r. do Sądu Rejonowego powódka ponownie złożyła pozew. 7 grudnia 2020 r. wpisano sprawę do repertorium C i skierowano do losowania referenta. W dniu 10 grudnia 2020 r. wylosowano sędziego referenta.

W dniu 18 marca 2021 r. zarządzono doręczenie odpisu pozwu pozwanym, zobowiązując ich do złożenia odpowiedzi na pozew w terminie 21 dni pod rygorem zwrotu pisma w przypadku uchybienia terminowi. Odpowiedź na pozew (...) S.A. wpłynęła w dniu 17 czerwca 2021 r., zaś replika na odpowiedź na pozew powódki w dniu 12 lipca 2021 r. W dniu 15 marca 2022 r. zarządzono ponownie wysłać odpis pozwu pozwanemu (...) sp. z o.o. W dniu 25 maja 2022 r. zarządzono odpis pozwu przesłać na właściwy adres pozwanemu. Odpowiedź na pozew pozwanej (...) sp. z o.o. wpłynęła 10 czerwca 2022 r. W dniu 20 lipca 2022 r. zarządzono przesłanie ww. odpisu odpowiedzi na pozew pełnomocnikowi drugiego z pozwanych wraz z odpisem pisma z dnia 21 czerwca 2022 r. zobowiązując go do złożenia pisma zawierającego ustosunkowanie się do twierdzeń, zarzutów i dowodów zawartych w odpowiedzi na pozew. Replika na odpowiedź na pozew wpłynęła 4 sierpnia 2022 r. W dniu 27 września 2022 r. wpłynęło pismo procesowe pozwanej spółki (...) sp. z.o.o., zaś w dniu 25 listopada 2022 r. replika na to pismo. Postanowieniem z dnia 29 września 2023 r. Sąd Rejonowy wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego (...) Sp. z o.o. we W.. Zarządzeniem z dnia 29 września 2023 r. wyznaczono pierwszy termin rozprawy na dzień 14 lutego 2024 r.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Dla stwierdzenia czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Sąd Okręgowy stwierdza, że postępowanie w sprawie o sygn. akt I C 3346/20 prowadzone jest przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Woli w Warszawie w sposób przewlekły. Trwa ono już ponad 3 lata, przy czym dopiero w dniu 14 lutego 2024 r. ma się odbyć pierwsza rozprawa. Powyższe wskazuje na to, że postępowanie to trwa nieproporcjonalnie długo do charakteru sprawy oraz stopnia jej skomplikowania. Sprawa nie rokuje też rychłego zakończenia. Zauważyć należy, że w przedmiotowym postępowaniu doszło do kilkukrotnych bezczynności Sądu Rejonowego, a dokładnie w okresach między 24 lipca 2020 r., a 7 grudnia 2020 r., między 18 marca 2021 r., a 15 marca 2022 r. oraz między 27 września 2022 r., a 29 września 2023 r.

Wskazać również należy, że wymiana pism procesowych między stronami trwała do 25 listopada 2023 roku, a zatem ponad 2 lata. Ponadto pozew do jednego z pozwanych doręczany był na nieprawidłowy adres. Po wymianie pism procesowych dopiero po upływie 10 miesięcy od nadesłania ostatniego pisma procesowego Sąd Rejonowy wezwał do udziału w sprawie kolejnego pozwanego. Sąd w okresie tym nie podejmował żadnych czynności w sprawie. Przez ponad 3,5 roku trwania procesu Sąd nie wyznaczył terminu rozprawy, nie przeprowadził też żadnego dowodu w sprawie.

Uwzględniając całokształt okoliczności niniejszej sprawy Sąd Okręgowy uznał, że tak długi okres rozpoznawania tej sprawy nie jest uzasadniony, nawet mając na uwadze, że od marca 2020 r. do maja 2020 r. sądy działały w ograniczonym zakresie z powodu pandemii wirusa (...)19. Dlatego też należy przyjąć, iż postępowanie w tej sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla jej rozstrzygnięcia.

Wskazać również należy, że ETPCz, który ocenia postępowanie jako całość, zwykle stwierdza przewlekłość jeśli trwa­ło ono w jednej instancji dłużej niż trzy lata (tak np. wyrok ETPC z dnia 10 lipca 1984 r. w sprawie G. przeciwko (...), nr 8990/80). Mając zatem na uwadze, że od wszczęcia postępowania do złożenia skargi minęły 3 lata i 5 miesięcy Sąd Okręgowy uznał, że w niniejszej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania.

Sąd Okręgowy ma świadomość dużego wpływ spraw do Sądów Rejonowych. Niemniej jednak z punktu widzenia prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie nie ma zasadniczego znaczenia, że sędzia jest obciążony pracą w stopniu uniemożliwiającym terminowe wykonywanie obowiązków, jakkolwiek należy podkreślić, że za nadmierne obciążenie pracą sędzia nie ponosi odpowiedzialności. Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka w tym zakresie ponosi państwo, które winno w sposób prawidłowy dbać o organizację wymiaru sprawiedliwości tak co do obsady kadrowej jak i podziału kompetencji ( por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Sztrasburgu z dnia 7 lipca 2015 roku w sprawach R. i inni przeciwko (...) skargi nr 72287/10, 13927/11 i 46187/11 ) tak by sądy miały możliwość sprostania nałożonym na nie obowiązkom w rozsądnym terminie.

Z tych też względów Sąd Okręgowy stwierdza, że w sprawie I C 3346/20 nastąpiła przewlekłość postępowania i dlatego na podstawie art. 12 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843) orzekł jak na wstępie, uznając że okres opóźnienia uzasadnia przyznanie skarżącej kwoty 2000 zł.

Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość sąd przyznaje na żądanie skarżącego od Skarbu Państwa sumę pieniężną w wysokości od 2000 zł do 20 000 zł, przy czym wysokość sumy pieniężnej wyznaczona w tych granicach wynosi co najmniej 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania. Sąd może przyznać sumę pieniężną wyższą niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jeżeli sprawa ma szczególne znaczenie dla skarżącego, który swoją postawą nie przyczynił się w sposób zawiniony do wydłużenia czasu trwania postępowania. Na poczet tej sumy zalicza się kwoty przyznane już skarżącemu tytułem sumy pieniężnej w tej samej sprawie. W niniejszej sprawie postępowanie trwa 3 lata, a zatem skarżącej należało przyznać sumę pieniężną w wysokości 2000 zł. W stosunku do wagi uchybienia Sądu Rejonowego jest to kwota odpowiednia, uzasadniona i adekwatna. W pozostałym zakresie zatem żądanie skarżącej należało oddalić.

Wobec tego, że w sprawie wyznaczono pierwszy termin rozprawy na dzień 14 lutego 2024 r. brak było podstaw do wydawania Sądowi Rejonowemu zalecenia w tym przedmiocie.

O zwrocie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie § 14 ust 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. O zwrocie opłaty od skargi Sąd Okręgowy orzekł z kolei stosownie do art. 17 ust. 3 powołanej ustawy.