Wyrok z 30 lipca 2024, sygn. I C 1092/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 lipca 2024 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Barbara Przybylska
Protokolant:	Sandra Conrad

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2024 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa Ł. S., S. G., mał. V. S.

przeciwko (...) S.A. w W.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki S. G. kwotę 156.000 (sto pięćdziesiąt sześć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 15 grudnia 2020 roku;

2.  w pozostałej części powództwo S. G. oddala;

3.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki S. G. kwotę 5.842 (pięć tysięcy osiemset czterdzieści dwa) złote z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku – tytułem zwrotu kosztów procesu;

4.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda Ł. S. kwotę 193.200 (sto dziewięćdziesiąt trzy tysiące dwieście) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 15 grudnia 2020 roku;

5.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda Ł. S. kwotę 10.230 (dziesięć tysięcy dwieście trzydzieści) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku – tytułem zwrotu kosztów procesu;

6.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki V. S. kwotę 135.000 (sto trzydzieści pięć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 15 grudnia 2020 roku;

7.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki V. S. kwotę 9.175 (dziewięć tysięcy sto siedemdziesiąt pięć) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku – tytułem zwrotu kosztów procesu;

8.  nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 10.995 (dziesięć tysięcy dziewięćset dziewięćdziesiąt pięć) złotych tytułem nieuiszczonej części opłaty od pozwu.

SSO Barbara Przybylska

Sygn. akt I C 1092/21

UZASADNIENIE

Powodowie S. G., Ł. S. i małoletnia V. S. wnieśli o zasądzenie od (...) S.A. na ich rzecz: powódki S. G. kwoty 156.000 zł, Ł. S. kwoty 163.000 zł i małoletniej V. S. kwoty 135.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 15 grudnia 2020 roku tytułem zadośćuczynienia za tragiczną śmierć, w następstwie wypadku drogowego w dnu 28 maja 2017 roku w Z., małoletniego K. S. i związane z tym cierpienia; oraz zasadzenie od pozwanego na rzecz powodów S. G. oraz Ł. S. po 30.000 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej, w związku a tragiczną śmiercią ich małoletniego syna K. S., w dniu 28 maja 2017 roku, w Z. (pozew i pismo precyzujące k. 208).

Pozwany w odpowiedzi na pozew (k.54 i nast.) nie kwestionował co do zasady swojej odpowiedzialności za następstwa wypadku jakiemu uległ mał. K. S.. Zaznaczył jednak, że tytułem zadośćuczynienia za śmierć mał. K. S.. wypłacił powodom: S. G. kwotę 24.000 zł, mał. V. S. kwotę 15.000 zł i Ł. S. kwotę 16.800 zł – obniżone o 30 % tytułem przyczynienia się powoda do szkody. Pozwany zaprzeczył zakresowi i wysokości krzywdy i szkody powodów, wskazując, iż nie wykazali, by rozmiar doznanej przez nich krzywdy przekraczał przyznane na ich rzecz w trakcie postępowania likwidacyjnego zadośćuczynienie. Nadto zarzucił przyczynienie powoda do wypadku polegające na pozostawaniu pod wpływem substancji odurzających i brak prawidłowego zabezpieczenia.

W piśmie procesowym z dnia 11 lipca 2022 roku (k.87 i nast.) podtrzymali dotychczasowe stanowisko i wskazali, iż wszystkie ewentualne możliwości przyczynienia się powoda Ł. S. do wypadku i jego skutków były rozważane w toku postepowań karnych i były przedmiotem szczegółowego badania przez Prokuraturę Rejonową w Zabrzu, która nie zdecydowała się na postawienie powodowi jakichkolwiek zarzutów.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 28 maja 2017 roku, w Z., doszło do zderzenia samochodu osobowego marki (...) prowadzonego przez A. C. (1) i skutera (...), którym kierował powód Ł. S.. W wyniku zdarzenia kierujący skuterem powód oraz jego małoletni syn K. S., będący pasażerem odnieśli obrażenia ciała. Skutki obrażeń ciała małoletniego K. okazały się śmiertelne. W chwili zdarzenia małoletni syn powoda siedział z przodu skutera miedzy nogami powoda, obaj mieli założone kaski.

Przyczyną wypadku było nieprawidłowe zachowanie kierującego samochodem osobowym (...), polegające na nieudzieleniu pierwszeństwa przejazdu kierującemu skuterem powodowi Ł. S. (opinie Politechniki (...) i T. M. w sprawie II K 797/18/AH, opinia biegłego W. R. k. 102-112). Sprawca zdarzenia korzystał z ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej udzielonego przez (...) S.A. w W..

Wypadek ten był przedmiotem dwu postępowań karnych toczących się przed Sadem Rejonowym w Zabrzu. W pierwszym z nich (II K 797/18) zarzut spowodowania wypadku postawiono powodowi Ł. S.. Zarzut ten nie znalazł potwierdzenia, powód co prawda został skazany za prowadzenie pojazdu pod wpływem środków odurzających, co jednak nie miało wpływu na zaistnienie wypadku (wyroki k. 36-40 uzasadnienia – k. 66).

W sprawie II K 1012/21 wyrokiem z 13.07.2022r., utrzymanym w mocy przez Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z 1.06.2023r. A. C. (2) został skazany za spowodowanie wypadku, przy czym z opisu czynu wyeliminowano przyczynienie się Ł. S. do wypadku przez przekroczenie dopuszczalnej prędkości (wyroki SR i SO k. 217, 226-230 oraz k. 279 i 285-293 akt II K 1012/21). Skazany w toku postępowania nie wyraził żalu ani skruchy (przesłuchanie powoda) .

W chwili śmierci małoletni K. S. miał 4 lata 10 miesięcy i 28 dni. Był zdrowym, prawidłowo rozwijającym się szczęśliwym dzieckiem. Mieszkał z rodzicami (powodami S. G. i Ł. S.) oraz młodszą 3 letnią siostrą V.. Tworzyli prawidłowo funkcjonującą i kochającą się rodzinę. Więzi pomiędzy powodami a K. były bardzo silne, spędzali ze sobą maksymalną ilość czasu, rodzina dobrze i szczęśliwie funkcjonowała - także w życiu społecznym. Śmierć K. u wszystkich powodów wywołała szok i nieprzezwyciężalną traumę. Cala rodzina korzystała z pomocy psychologicznej, jednak to nie doprowadziło do poprawy ich stanu, w związku z czym psycholog odesłała rodziców i babcię zmarłego do psychiatry. Powód podjął to leczenie, jednak z czasem z niego zrezygnował.

Powódka S. G. w chwili śmierci małoletniego syna miała 30 lat. W tym czasie zajmowała się dwójką małoletnich dzieci (K. i jego młodszą siostrą V.) oraz gospodarstwem domowym, nie pracowała zawodowo. Obecnie pracuje na pół etatu. Po śmierci syna powódka przez pewien czas korzystała ze wsparcia psychologa, nie czuła jednak aby te spotkania jej pomagały. Nie korzystała z pomocy psychiatry, gdyż obwiała się, że przepisane leki ją otumanią i nie będzie w stanie zajmować się małoletnią V.. Do tej pory codziennie wracają do niej wspomnienia śmierci syna, ma trudności ze snem, stała się nadmiernie czujna i przewrażliwiona pod kątem bezpieczeństwa dzieci (w 2019 roku urodziła syna M.), przeżywa silny lęk w tym zakresie. Powódka od czasu wypadku nie utrzymuje kontaktów towarzyskich („nie chce psuć innym zabawy”). Śmierć syna spowodowała u powódki trwałe i silne cierpienie psychiczne i emocjonalne, mające charakter zaburzeń adaptacyjnych. Strata syna pozostaje dla niej ciągłym cierpieniem, wspomnienia i projekcja jego życia nieustannie jej towarzyszą.

Powód Ł. S. w chwili śmierci małoletniego syna miał 31 lat. Po śmierci syna powód załamał się, jego stan budził obawy rodziny, która pilnowała go przed popełnieniem drastycznych kroków. Korzystał ze wsparcia psychologa, w tym również w czasie pobytu w szpitalu po wypadku. Przez około rok leczył się psychiatrycznie, źle czuł się po przepisanych lekach, przez dłuższy czas nie wychodził z domu. Bezpośrednio po wypadku, z uwagi na myśli samobójcze powoda psycholog zalecił, aby powód wraz z rodziną zamieszkał u swojej matki.

Powodowie mieszkali u matki powoda przez osiem miesięcy. Nie potrafili wrócić do swojego mieszkania, w którym tuż przed wypadkiem wyremontowali pokój dla K. i V.. Powód od czasu wypadku unika kontaktu z ludźmi, nie wychodzi z domu w celach towarzyskich. Zamknął się w sobie, zrezygnował z rozrywek, zmieniła się jego osobowość.

W dacie wypadku powód był zatrudniony na stanowisku operatora walcarki w (...) S.A. Z uwagi na jego zły stan psychiczny nie awansował na stanowisko leadera zespołu, co wiązałoby się z podwyższeniem wynagrodzenia o około 1500zł. Śmierć małoletniego syna powoda wywołała u powoda objawy o charakterze depresyjnym oraz silne cierpienie psychiczne i emocjonalne, mające charakter zaburzeń adaptacyjnych.

Dodatkowo traumę obojga rodziców zmarłego zwiększał przebieg postępowania karnego, podczas którego oskarżyciel usilnie promował wersję wyłącznej odpowiedzialności powoda i domagał się kary więzienia, co zresztą zostało poddane ostrej krytyce przez sad rozpoznający apelację. Trwanie postępowań karnych – ostatecznie zakończonych po 6 latach – powodowało ciągle nawroty traumatycznych wspomnień, obaw i przemyśleń i dodatkowe obciążenie psychiczne powodów.

Powódka V. S. w chwili śmierci brata miała 3 lata. Śmierć brata była dla niej przeżyciem szczególnie trudnym ze względu na szczególną i silną więź jaka ich łączyła – V. lgnęła do brata, widziała w nim obrońcę. Łączyły ich wspólne zabawy i plany (wspólnie „urządzali” pokój), razem spędzali czas. Bezpośrednio po śmierci brata małoletnia powoda „płakała przy zdjęciach brata, bardzo to odczuła”, zmieniło się jej zachowanie – unikała zabawy, przestała być radosna. Nie była w stanie zrozumieć co się stało, brak brata docierał do niej stopniowo. Poza kilkoma wizytami - nie uczęszczała wtedy na terapię, gdyż zdaniem psychologa była zbyt młoda. Przez dłuższy czas, wraz z rodzicami odwiedzała grób brata. Po około roku pojawiły się u niej tiki rozpoznane przez neurologa jako skutek traumy, które wyciszyły się po narodzinach brata M. (w 2019 roku), jednak powróciły na początku 2023 roku.

Cała rodzina kultywuje pamięć K., ich życie w znacznym stopniu jest jej podporządkowane, kilka razy w tygodniu odwiedzają cmentarz, zapalają znicz w miejscu wypadku, V. opowiada młodszemu braciszkowi o K. .

Wnioskiem z 9 listopada 2020 roku powodowie wnieśli o zapłatę zadośćuczynienia po 300.000 zł oraz na rzecz S. G. i Ł. S. tytułem odszkodowania łącznie 100.000 zł (k.31). Pismem z dnia 12 lutego 2021 roku (k.30) pozwany odmówił przyznania powodom stosownego odszkodowania, jednocześnie uznając swoją odpowiedzialność wypłacił: S. G. kwotę 24.000 zł, Ł. S. kwotę 16.800 zł (przyjmując, że przyczynił się on w 30 % do szkody); małoletniej V. S. kwoty 15.000 zł ((k.32-34).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o: zeznania świadków G. G. (na rozprawie w dniu 28 czerwca 2022 roku k.80-81), A. W. (na rozprawie w dniu 28 czerwca 2022 roku k.81-82); M. S. (na rozprawie w dniu 28 czerwca 2022 roku ki.82); powodów (na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 roku k.199- 200v); opinie biegłego psychologa (k.135-148), opinia uzupełniająca biegłego psychologa (k.176-178), opinię biegłego z zakresu rekonstrukcji zdarzeń drogowych (k.102 i nast.), a także dołączone do sprawy: opinia biegłego M. oraz Politechniki (...) wydana w sprawie II K 797/18, wyroki zapadłe w spawach karnych II K 797/18 i II K 1912/21. Przeprowadzone dowody Sąd uznał za wiarygodne.

Sąd również oparł swoje ustalenia na dokumentach zgromadzonych w aktach karnych w tym przeprowadzonych tam opiniach stanowiących podstawę wyroku w sprawie II K 797/18 , które za zgodą stron dopuścił również w tym postępowaniu. Szczególnie istotna była opinia Politechniki (...), w której biegli przeprowadzili analityczną rekonstrukcję przebiegu zdarzenia, co umożliwiło ustalenie faktycznego przebiegu zdarzenia wykluczającego przyczynienie się powoda. Opinia ta koresponduje z opinią biegłego T. M. oraz z opinią biegłego R. wydaną w niniejszej sprawie. Z opinii tych wynika jednoznacznie brak przyczynienia się powoda Ł. S. do wypadku. Niekwestionowane i niepodważone wnioski tej ostatniej wskazują wprost, że powód nie miał możliwości uniknięcia wypadku (nawet gdyby założyć niewielkie przekroczenie prędkości to nie miałoby to wpływu na przebieg wypadku). Biegły nie dopatrzył się naruszenia przepisów dotyczących przewożenia małoletniego. Zawarte w opinii stwierdzenie dotyczące niemożności wykluczenia, że gdyby powód nie pozostawał pod wpływem środków psychotropowych wcześniej podjąłby decyzję o hamowaniu stanowi jedynie przypuszczenie, niepoparte głębszą argumentacją i nie wskazuje w żadnym stopniu na fakt przyczynienia (zwłaszcza biorąc pod uwagę wnioski pozostałych powołanych opinii i wynik postępowań karnych). Poruszona w opinii kwestia atestu kasku nie była przedmiotem zarzutu pozwanego ani wniosku dowodowego, ponadto brak jakichkolwiek podstaw do uznania, że za ewentualny brak atestu kasku nabytego w profesjonalnym sklepie odpowiedzialność mógłby ponosić powód. Zauważyć należy, że kwestia ta została dogłębnie przeanalizowana także w postępowaniu karnym (uzasadnienie wyroku w sprawie II K 797/18).

Sąd zważył:

Z uwagi na to, że źródłem roszczeń dochodzonych w sprawie był czyn niedozwolony, zobowiązanym do zaspokojenia roszczeń powodów był sprawca wypadku lub ubezpieczyciel. Stosownie do art. 822 § 4 k.c. uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela.

Na wstępie należy zaznaczyć, że odpowiedzialność pozwanego ubezpieczyciela za skutki wypadku nie budziła wątpliwości, pozwany zatem jako ubezpieczyciel odpowiada za krzywdę polegającą na zerwaniu więzi między powodami a ich zmarłym synem/bratem.

Podstawę żądań pozwu w zakresie zadośćuczynienia stanowi 446 § 4 k.c., zgodnie z którym Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Pozwany kwestionował wysokość żądanych kwot, wskazując że wypłacone zadośćuczynienie jest adekwatne, zaznaczając, ze w przypadku małol. V. roszczenie jest rażąco wygórowane.

Okoliczności sprawy nie potwierdzają tego stanowiska.

Na rozmiar krzywdy mają przede wszystkim wpływ: dramatyzm doznań osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego z zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem tego odejścia (np. nerwicy, depresji), roli w rodzinie pełnionej przez osobę zmarłą, stopień w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, wiek pokrzywdzonego.

Odnośnie wysokości żądanej kwoty zadośćuczynienia należy wskazać, że naruszenie dóbr osobistych powodów ma charakter nieodwracalny. Żądana kwota zadośćuczynienia nie przywróci powodom syna i brata, ale ma na celu złagodzenie skutków niematerialnych jego śmierci i odczuwaną krzywdę, pomoc w próbie dostosowania się do nowej rzeczywistości oraz zapewnić satysfakcję moralną.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie, zwłaszcza z przesłuchania powodów, którzy zeznawali w sposób bardzo wyważony i wręcz powściągliwy, a także z opinii biegłego psychologa wynika, że śmierć K. spowodowała u nich wielką i długotrwałą traumę, a rozmiar doznanej krzywdy był i nadal jest znaczny. Ich postawy nie sposób ocenić jako roszczeniową.

Dla wszystkich powodów pomimo znacznego upływu czasu nadal silne jest poczucie krzywdy i cierpienia, które – biorąc pod uwagę silną więź i wręcz wzorcowe relacje ze zmarłym – jest obiektywnie uzasadnione. Świadomość straty i cierpienia psychiczne towarzyszą im cały czas, rzutując na obecne życie. Dotyczy to także małoletniej V., która pomimo że w dacie wypadku była małą dziewczynką, dotkliwie odczula tę stratę. W jej przypadku dodatkową krzywdę powoduje brak mechanizmów zrozumienia i radzenia sobie z tym cierpieniem. O ile niewątpliwie dziecko przeżywa to inaczej niż dorośli, to nie oznacza to, że jej krzywda jest mniejsza i łatwiejsza do zniesienia i poradzenia sobie. Różnica wieku pomiędzy rodzeństwem wynosiła 2 lata, dzieci wychowywały się razem, zajmowały wspólny pokój, dla V. brat był najbliższym towarzyszem, a jego utraty nie rekompensowały jeszcze więzi z innymi rówieśnikami. Więź pomiędzy nimi była niezwykle bliska i nieobarczona jeszcze problemami. Strata tak bliskiej osoby, z którą dzieliła całe swe dotychczasowe beztroskie życie bez wątpienia będzie rzutować także na jej przyszłość – zwłaszcza w rychłym okresie dojrzewania, podatność na lęk i obawy w relacjach z bliskimi i kształtowaniu nowych więzi.

Jeśli chodzi o powodów – rodziców zmarłego, pomimo upływu lat i narodzin syna M. widoczne jest, jak silnie utrata syna zarzutowała na ich życie, powodując okresy nawrotu żałoby (zwłaszcza przy świętach czy rocznicach), napięcie i lęki, wpływając także na ich relacje z M., urodzonym po śmierci K.. Dodatkowo rozmiar krzywdy zwiększała wieloletnia niepewność i poczucie zagrożenia, związane z postępowaniami karnymi, a także z postawą sprawcy wypadku, niewykazującego nawet współczucia dla straty powodów.

W tym kontekście rozmiar doznanej krzywdy powodów ocenić należy jako szczególnie znaczny, a zgłoszone roszczenia w ocenie sądu nie mogą zostać uznane za niewspółmierne do doznanej krzywdy.

Brak też podstaw do obniżenia należnego zadośćuczynienia ze względu na przyczynienie się do wypadku – takiego przyczynienia nie potwierdziły dowody w sprawie.

Mając to na względzie, sąd zasądził na rzecz powodów żądane tytułem zadośćuczynienia kwoty, tj. na rzecz Ł. S. – 163 200 zł (po uwzględnieniu wypłaconej przez pozwanego z tego tytułu kwoty 16 800zł) , na rzecz S. G. – 156 000zł (po uwzględnieniu wypłaty 24 000zł) oraz na rzecz V. S. – 135 000zł (po uwzględnieniu wypłaty kwoty 15 000zł) uznając, że kwoty te są adekwatne do doznanej krzywdy.

Co do żądania odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej, opartego na art. 446 § 3 kodeksu cywilnego, po myśli którego Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej – sąd uznał je za uzasadnione jedynie w odniesieniu do powoda. Jak bowiem wynika z przesłuchania powoda, co do którego nie było zastrzeżeń co do wiarygodności – na skutek doznanej traumy i toczącego się procesu karnego nie był w stanie skorzystać z pojawiającej się możliwości awansu wiążącego się z podwyżką wynagrodzenia, ponosząc przy tym stratę finansową. Żądana kwota 30 000zł , biorąc pod uwagę wysokość możliwych do uzyskania korzyści w wysokości minimum 1500 zł miesięcznie, jawi się jaki w pełni uzasadniona.

W stosunku do powódki S. S. sąd oddalił powództwo o odszkodowanie, nie zostało bowiem wykazane, by doznana przez nią krzywda w jakikolwiek sposób przełożyła się na jej sytuację majątkową. Rekompensata krzywdy, rozumianej jako skutki psychiczne i emocjonalne, nastąpiła w drodze zadośćuczynienia.

O odsetkach od zasądzonych kwot orzeczono na podstawie art. 481 w zw. z art. 455 kc. Powodowie zgłosili ubezpieczycielowi roszczenia o zadośćuczynienia po 300 000zł oraz odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej dla powodów S. G. i Ł. S. łącznie 100 000zł w piśmie z dnia 9.11.2020r., wnosząc o rozpoznania w ustawowym terminie. W tym czasie był już prawomocny wyrok uniewinniający, a pozwany miał możliwość dokładnej analizy ich sytuacji i realizacji zobowiązania w terminie 30-dniowym. Żądanie odsetek od 15.12.2020r. uznano zatem za zasadne.

O kosztach orzeczono – w zakresie żądania powoda Ł. S. i V. S. na podstawie art. 98 kpc, zasądzając na ich rzecz poniesione koszty ½ opłaty od pozwu oraz koszty zastępstwa procesowego w całości. Co do kosztów na rzecz S. G. – orzeczenie oparto na art. 100 kpc, biorąc pod uwagę, że powódka utrzymała się w 80% swojego żądania, obciąża ją wiec 20 % kosztów tj. 4208zł /łączne koszt w części dotyczącej jej roszczeń wyniosły 21 044zł – w tym 2x 5400 zł koszty zastępstwa, 9300zł – pełna opłata od pozwu, 728 zł – 1/3 kosztów opinii/ poniosła koszty w wysokości 5400zł kosztów zastępstwa oraz 4650zł opłaty – łącznie 10 050zł. Do zwrotu na jej rzecz pozostaje więc 5842zł.

Na podstawie art. 113 uoksc w zw. z art. 98 kpc nakazano pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa niepokryte zaliczkami koszty opinii oraz część opłat od pozwu, od których powodowie byli zwolnieni.