Wyrok z 5 czerwca 2023, sygn. I C 274/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 czerwca 2023 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:

sędzia Dorota Scott-Sienkiel

po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2023 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa J. M., E. Z., R. K.

przeciwko Skarbowi Państwa- Wojewodzie (...)- (...)

o zapłatę

w trybie art. 15 zzs ² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568 i 695)

I.  zasądza od pozwanego Skarbu Państwa- Wojewody (...)- (...) na rzecz powodów J. M., E. Z., R. K. kwoty po 43.089,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 05.06.2023r. do dnia zapłaty i w pozostałym zakresie oddala powództwo o zapłatę,

II.  nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Olsztynie) z roszczenia zasądzonego na rzecz powodów J. M. i R. K. kwoty po 1.503,17 zł tytułem tymczasowo poniesionych wydatków,

III.  nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Olsztynie) od pozwanego Wojewody (...)- (...) kwotę 8.261,71 zł tytułem tymczasowo poniesionych wydatków,

IV.  zasądza od pozwanego Skarbu Państwa- Wojewody (...)- (...) na rzecz powódki E. Z. kwotę 4.310,79 zł, zaś na rzecz powodów J. M. i R. K. kwoty po 3.813,96 zł tytułem zwrotu kosztów procesu- z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Dorota Scott-Sienkiel

Sygn. akt I C 274/21

UZASADNIENIE

Powodowie J. M., E. Z. i R. K. pozwem z dnia 11.03.2021r. (data wpływu) wniesionym przeciwko Skarnowi Państwa- Wojewodzie (...)- (...) wnieśli o:

1.  zasądzenie na rzecz powodów od pozwanego kwot po 43.098,00 zł na rzecz każdego z ich wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18.09.2020r. do dnia zapłaty,

2.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według nom przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie należnymi za czas od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty- na podstawie art. 98§1 ¹ k.p.c.

W uzasadnieniu pozwu podnieśli, że podstawą prawną ich roszczenia stanowi art. 160 k.p.c. przyznający stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji, która następnie została uznana za nieważną, prawo dochodzenia odszkodowania. W związku z tym, że powodowie jako spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości-B. K.po stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia 28,03.1963r. o przejęciu na własność Państwa, bez odszkodowania, nieruchomości rolnej oznaczonej jako działka ewidencyjna(...), o powierzchni (...) ha, położonej w obrębie S., gm. J., uzyskali zwrot w naturze tylko części nieruchomości, ponieśli szkodę w postaci pozbawienia prawa własności pozostałej części działki, której wartość wycenili – w oparciu o średnią cenę za hektar gruntu - na kwotę 215.445,00 zł. W związku z tym, że z powództwem wystąpiło trzech z pięciu uprawnionych spadkobierców B. K., wartość odszkodowania każdego z nich wycenili na kwotę po 43.098 zł.

( w tym miejscu należy wspomnieć, że wyrażenie wartości odszkodowania każdego z powodów na kwotę po 43.098 zł stanowi błąd rachunkowy, gdyż 215.445,00 zł:5 = 43.089zł)

(pozew, k. 6-9)

Pozwany, zastępowany przez Prokuratorię Generalną RP wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powodów na rzecz Skarbu Państwa kosztów procesu, w tym na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej RP kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że powodowie:

1. nie wykazali prawidłowo substratu roszczenia odszkodowawczego. Jeśli chodzi o działkę nr (...) stanowi ona współwłasność osoby prywatnej oraz Skarbu Państwa- Krajowego Ośrodka (...) ( w udziale 11/20 części). W tej sytuacji, uprawnionym następcom prawnym B. K. służy tytuł prawny wynikający ze współwłasności i roszczenie odszkodowawcze w tym zakresie nie aktualizuje się. Pozwany na podstawie dokumentów załączonych do pozwu nie był w stanie stwierdzić, czy podany udział został rozliczony, ponieważ brakująca powierzchnia nieruchomości po wydaniu uprawnionym spadkobiercom B. K. działki nr (...) wynosi 6,5295 ha, natomiast powodowie domagają się przyznania odszkodowania za powierzchnię wynoszącą 6,3650 ha, a więc stosunkowo mniejszą. Zastrzeżenia pozwanego wzbudziła także działka nr (...), gdyż wskazana w decyzji (...) księga wieczysta nie istnieje;

2. nie wykazali wysokości dochodzonego roszczenia. Pozwany powołując się na średnią cenę gruntów na terenie gminy J. podniósł, że wskazana w pozwie kwota jest zawyżona. Zwrócił też uwagę, że wartość przedmiotu sporu w przeliczeniu na każdego z powodów wynosi 43.089 zł a nie 43.098 zł;

Ponadto pozwany podniósł, że:

3.  wysokość poniesionej przez powodów szkody powinna podlegać ustaleniu z uwzględnieniem zasady compensatio lucri cum damno (wyrównania korzyści z uszczerbkiem). W wyniku bowiem zdarzenia szkodzącego, w postaci wadliwej decyzji administracyjnej- oprócz doznania negatywnej konsekwencji w postaci odjęcia prawa własności nieruchomości rolnej- powodowie odnieśli korzyść majątkową w postaci zwolnienia z zobowiązania (ciężaru realnego w ilości 272,85 q żyta) i zaoszczędzenia wydatków związanych z zaspokojeniem wierzytelności zabezpieczonej na nieruchomości. Odszkodowanie w postaci damnum emergens z tytułu utraty nieruchomości powinno zostać pomniejszone o wartość tego obciążenia. Zdaniem pozwanego ustalenie równowartości pieniężnej ciężaru realnego powinno nastąpić na dzień jego umorzenia zgodnie z treścią decyzji wydanej w dniu 28.03.1963r. po jego waloryzacji według oznaczonego wskaźnika, tj. zmiany siły nabywczej pieniądza odnośnie wartości nieruchomości ewentualnie wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. O ile uwzględnienie zwaloryzowanej wartości ciężaru realnego nastąpić powinno w granicach przysługującej powodom wierzytelności o naprawienie szkody związanej z utratą nieruchomości rolnej, tj. w zakresie ich udziałów w spadku po B. K., wynoszącym łącznie 3/5 części, to ograniczenie zaliczenia jedynie do powierzchni nieruchomości objętej roszczeniem odszkodowawczym nie wydaje się, zdaniem pozwanego, trafne. Skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji (...) w B. było odzyskanie tytułu prawnego do nieruchomości w części, która następnie podlegała zwrotowi na rzecz następców prawnych B. K., tj. działki gruntu o pow. 8,0105 ha oraz powstanie roszczenia odszkodowawczego w pozostałym zakresie, w którym przywrócenie stanu sprzed wydania decyzji dotkniętej sankcją nieważności nie było możliwe ze względu na powstanie nieodwracalnych skutków prawych. O ile w ramach realizacji roszczenia o zwrot nieruchomości nie doszło do uwzględnienia korzyści w jakiejkolwiek części, zachodzi podstawa do jej uwzględnienia z procesie odszkodowawczym.

4.  do sprzedaży działek nr (...) przez Agencję Nieruchomości Rolnych doszło już po zaskarżeniu decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia administracyjnego do WSA w Warszawie, a przed wydaniem wyroku z 21.10.2014r. którym uchylono obie decyzje. W tym stanie rzeczy, legitymacja procesowa bierna związana z odpowiedzialnością odszkodowawczą z tytułu utraty wymienionych działek przysługiwać winna nie Skarbowi Państwa – Wojewodzie (...)- (...), lecz Agencji Nieruchomości Rolnych (obecnie: Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa). W przedmiotowej sprawie, obowiązek zapłaty odszkodowania powstał w związku ze zbyciem przez Agencję wymienionych nieruchomości rolnych. Gdyby nie doszło do sprzedaży, działki pozostałyby nadal w zasobie przez nią gospodarowanym i podlegałyby zwrotowi, tak jak działka nr (...). Z jednej strony KOWR (wcześniej Agencja) jest państwową osobą prawną, która po dokonaniu sprzedaży działek uzyskała przysporzenie w postaci ceny, z drugiej- do sprzedaży doszło w toku postępowania administracyjnego. Skoro Agencja była uczestnikiem tego postępowania oznacza to, że nie zachodzi adekwatny związek przyczynowy między wydaniem wadliwej decyzji a szkodą, która nie powstałaby gdyby nie doszło do rozporządzenia nieruchomością przez podmiot samodzielnie i we własnym imieniu wykonujący uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w toku postępowania mającego za przedmiot stwierdzenie nieważności decyzji stanowiącej podstawę jej nabycia przez pozwanego i przywrócenia własności na rzecz powodów;

5.  nie znajduje uzasadnienia żądanie zasądzenia odsetek ustawowych od zgłoszonego roszczenia odszkodowawczego, według daty poprzedzającej chwilę wyrokowania w sprawie. Pozwany stanął na stanowisku, że najwcześniejszą możliwą datą początku naliczania odsetek, powinna być data wyrokowania.

(odpowiedź na pozew, k. 74- 83, pismo procesowe, k. 96-99, 285-290, 343-349)

Po zapoznaniu się z odpowiedzią na pozew, w wykonaniu zobowiązania Sądu, powodowie sprecyzowali żądanie wskazując, że dotyczy części działek nr (...) w zakresie, w jakim części tych działek wchodziły w skład gospodarstwa rolnego (...)(pismo procesowe, k. 110-113, 136v). Odnośnie działki nr (...) wskazali, że Sąd Rejonowy w B. wydał postanowienie stwierdzające nabycie przez zasiedzenie 11/20 udziału w prawie własności nieruchomości z dniem (...). przez M. i O. T., na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej. Powodowie od roku 1963 r. nie byli właścicielami nieruchomości i nie mogli skutecznie bronić się przed zasiedzeniem. W dniu kiedy nastąpiło zasiedzenie właścicielem nieruchomości był Skarb Państwa- KOWR Oddział Terenowy w O.. Powodowie podnieśli, że B. K. spłacał należność za gospodarstwo w ratach już od 1946 r. do 1962 r. kiedy to wraz z całą rodziną przeniósł się pod C. do miejscowości G., z powodu szykanowania go przez sąsiadów. W sytuacji przyjęcia, że ciężar realny został spłacony w ratach w latach 1946-1962, tj. przez 17 lat lub nie został w żaden sposób spłacony przez B. K., strona powodowa przedstawiła własne wyliczenia. Powodowie wnieśli o uwzględnienie faktu, że dochodzą odszkodowania za pow. 6,5292 ha, więc nie powinni być obciążeni kwotą ciężaru realnego za pow. 14,54 ha. Nadto należy wziąć pod uwagę, że pozwem dochodzone jest roszczenie przez trzech z pięciu spadkobierców. W tych względów, należałoby kwotę wyliczoną tytułem korzyści majątkowej, jaką powodowie odnieśli w postaci zwolnienia z zobowiązań, podzielić na wszystkich spadkobierców.

Pozwany zakwestionował twierdzenie powodów, że B. K. spłacał należność za gospodarstwo w latach 1946-1962, gdyż wysokość tego świadczenia została określona dopiero w 1959r. Ponadto, ewentualne dokonywanie spłat na poczet ciężaru realnego podlegałoby odzwierciedleniu w treści orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia 30.09.1959r., jak również treści wpisu do księgi wieczystej, który do chwili wykreślenia ciężaru korzystał z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Nie istnieją też przesłanki do uznania, że spłata nastąpiła choćby w części w latach 1959-1962, albowiem na dzień wykreślenia ciężaru realnego wynosił on 272,85 q żyta.

(pismo procesowe, k. 133-134)

Pozwany zakwestionował również, by przedmiotem czynności klasyfikacyjno-szacunkowych oraz ustalenia ceny nieruchomości były budynki, w szczególności obejmujące: budynek mieszkalny, budynek stodoły oraz budynek szopy. W tym stanie rzeczy, nie zostało wykazane przez stronę powodową, że zabudowania objęte w użytkowanie przez osadnika B. K. stały się przedmiotem jego własności. To uzasadnia dokonanie wyceny niezabudowanych gruntów rolnych.

(pismo procesowe, k. 285-290)

Pozwany podniósł także, że zgodnie z art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18.04.1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1955r., nr 18, poz. 107): gospodarstwo rolne (działka pracownicza, rzemieślnicza itp.) nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, lecz opuszczone przez właściciela przed wejściem w życie niniejszego dekretu, przechodzi z mocy prawa na własność Państwa- bez odszkodowania i wolne od obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13.07.1957r. o zmianie dekretu z dnia 18.04.1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1957r., nr 39, poz. 174 i Dz. U. z 1961r., nr 32, poz. 161), gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18.04.1955r., jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28.04.1955r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i wolne od obciążeń z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Gospodarstwo rolne nr 28 miało na dzień 28.03.1963r. – wobec wyprowadzenie się z niego przez B. K. i jego rodzinę- status opuszczonego i spełnione zostały do przejęcia na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. Alternatywnym zachowaniem legalnym dla wydania wadliwej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej wobec braku wniosku właściciela gruntu, było jej przejęcie bez odszkodowania na własność Państwa z innej podstawy prawnej i z zastrzeżeniem spełnienia materialnoprawnych przesłanek wynikających z brzmienia ustawy z 1957r., co na płaszczyźnie związku przyczynowego w rozumieniu art. 361§1 k.c. oznacza, że dochodzona szkoda polegająca na utracie własności nieruchomości i tak by nie powstała.

(pismo procesowe, k. 289-290)

Pismem z dnia 14.11.2022r. (data wpływu), powodowie rozszerzyli powództwo, wnosząc o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwot po 58.765,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 18.09.2020r. do dnia zapłaty. Powodem zmiany powództwa był wzrost wartości nieruchomości, jaki nastąpił od dokonania wyliczenia w pozwie. Wskazali przy tym, że pierwotne wniesienie pozwu spowodowało przerwę biegu przedawnienia co do całości dochodzonej kwoty.

(pismo procesowe, k. 330-331)

W odpowiedzi na zmianę powództwa, pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia objętego rozszerzonym żądaniem pozwu- zmiana powództwa nastąpiła po upływie trzyletniego terminu przedawnienia, wynikającego z art. 160§6 k.p.a, liczonego od dnia, w którym ostateczna stała się decyzja nadzorcza.

(pismo procesowe, k. 343-349)

Sąd ustalił, co następuje:

B. K. zajął gospodarstwo po niemieckim obywatelu A. H., na co otrzymał stosowne zaświadczenie z dnia 10.10.1946r.

(dowód: zaświadczenie, k. 117)

W dniu 20.03.1947r. B. K. złożył wniosek o przyznanie prawa własności nieruchomości ziemskiej (rolnej) na Ziemiach Odzyskanych- ziemi i budynków: mieszkalnego oraz gospodarczych.

(dowód: wniosek, k. 186-189)

Powiatowa Komisja Ziemska w B. aktem nadania z dnia 1.08.1947r. Nr 428 nadała B. K. gospodarstwo rolne, obejmujące grunty oraz budynki: ½ domu mieszkalnego, 1/2 części ogółu budynków gospodarczych.

(dowód: akt nadania, k. 297-298)

Orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (...) Rady Narodowej w B. z dnia 30.09.1959r.Nr (...) na podstawie art. 21 dekretu z dnia 6.09.1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska, ustalono ogólny szacunek gospodarstwa nr 28 w wysokości 253,04 q żyta. Należność we wskazanej ilości na rzecz Skarbu Państwa podlegała spłacie w 20 równych ratach rocznych i stanowiła ciężar realny podlegający wpisowi do księgi wieczystej w Sądzie Powiatowym w B..

Postanowieniem Sądu Powiatowego w B. z dnia 27.01.1960r. założono dla nieruchomości księgę wieczystą Nr (...), wpisano zgodnie z wnioskiem Prezydium powiatowej Rady Narodowej ciężar realny.

(dowód: orzeczenie, k. 100, wniosek o założenie księgi wieczystej o wpisanie obciążeń, k. 101, postanowienie, k. 102-103)

W dniu 16.12.1962r. sporządzono protokół szacunkowo-rozliczeniowy gospodarstwa, gdzie spisano jego stan i składniki.

(dowód: protokół, k. 118-122)

B. K. został wymeldowany z miejscowości (...), gm. J. w dniu 18.12.1962r. W związku z konfliktem sąsiedzkim, którego nie mógł dłużej znieść, wraz z rodziną wyprowadził się pod C. do miejscowości G..

(dowód: zaświadczenie, k. 291, zeznania powodów, k. 339-340)

Decyzją z dnia 28.03.1963r. (...)Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. orzekło o przejęciu na Skarb Państwa bez odszkodowania nieruchomości rolnej Nr 28 o pow. 14,54 ha położonej w S. (...) R. stanowiącej własność B. K. oraz o umorzeniu długów i ciężarów wobec Skarbu Państwa oraz nieuregulowanych świadczeń fiskalnych zabezpieczonych na tej nieruchomości.

(dowód: decyzja, k. 17)

Na wniosek Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B., Sąd Powiatowy w B. postanowieniem z dnia 11.11.1964r. wpisał przejście prawa własności nieruchomości objętej księgą wieczystą nr (...) na rzecz Skarbu Państwa- Państwowy Fundusz Ziemi i wykreślił ciężar realny w ilości 272,85q żyta.

(dowód: postanowienie, k. 105)

B. K. zmarł w dniu 01.08.2005r., zaś spadek po nim nabyli żona: I. K. (5/20 części) oraz dzieci: E. Z., M. Z., J. M., W. K. i R. K. (po 3/20 części). Spadek po I. K., zmarłej dnia 01.07.2010r. nabyły ww. dzieci po 1/5 części każde z nich.

(dowód: kopie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku sygn.. akt I Ns (...) i I Ns (...), k. 18,19)

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 25.09.2018r. stwierdził nieważność ww. decyzji ustalając, że wniosek uruchamiający procedurę administracyjną był sfałszowany oraz, że grunty wchodzące w skład gospodarstwa rolnego oznaczonego nr 28 obecnie stanowią części działek ewidencyjnych nr (...). Decyzja stała się prawomocna w dniu 6.11.2018r.

(dowód: decyzja, k. 20-22, zaświadczenie, k. 31).

Spadkobiercy B. K. wystąpili o zwrot nieruchomości w naturze do Krajowego Ośrodka (...) Oddział Terenowy O.. W dniu 16.04.2020r. spadkobiercom B. K. została przekazana nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr (...) obręb S., gmina J. o pow. ogólnej 8,0105 ha, dla której prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w B. księga wieczysta nr (...).

(dowód: protokół zdawczo-odbiorczy, k. 24-25 z załącznikami, k. 26-44)

Pismem z dnia 1.06.2020r. powódki J. M. i E. Z. wystąpiły do Wojewody (...)- (...) o naliczenie i wypłatę odszkodowania za niezwrócone przez Skarb Państwa nieruchomości. Pismem z dnia 17.09.2020r. Wojewoda (...) odmówił wypłaty odszkodowania w żądanej kwocie.

(dowód: wniosek, k. 45-46, 48-51, odpowiedź, k. 52-58)

Gospodarstwo rolne nr 28 według stanu na dzień 28 marca 1963r. posiadało powierzchnię 14,43 ha i składało się z działek o nr (...). Obecnie wymienione działki stanowią części działek (...). Granice przekazanej powodom działki nr (...) pokrywają się w przeważającej części z działką nr (...) oraz częściowo ze wschodnim obszarem działek nr (...). Wartość rynkowa nieruchomości rolnej zabudowanej domem mieszkalnym oraz budynkami gospodarczymi, objętej żądaniem pozwu, wg stanu na dzień 28.03.1963r. i wg aktualnego poziomu cen wynosi 607.257,00 zł.

Aktualna równowartość wierzytelności stanowiącej ciężar realny w wysokości 272,85 kwintali żyta wynosi 4.26 zł.

(opinia biegłego, k. 152-189, opinia uzupełniająca, k. 267-271, 304-308)

Sąd zważył, co następuje:

W związku z tym, że powodowie sprecyzowali żądanie pozwu wskazując, że dotyczy części działek, które wchodziły w skład gospodarstwa rolnego nr 28, a nie zostały im wydane o pow. 6,5295 ha, zarzuty pozwanego odnośnie braku wskazania substratu roszczenia odszkodowawczego, jak również wobec ustalenia, że w skład gospodarstwa rolnego nie wchodziła działka nr (...), argumenty przytoczone na brak legitymacji procesowej biernej związane z odpowiedzialnością odszkodowawczą z tytułu utraty tej działki zdezaktualizowały się. W związku z tym, że pozwany nie zaprzeczył przytoczonej przez powodów okoliczności, że 11/20 udziału w prawie własności działki nr (...) nabyli przez zasiedzenie z dniem 12.03.1987r. M. i O. T., Sąd przyjął tę okoliczność za udowodnioną zgodnie z twierdzeniem powodów i uznał argumentację przytoczoną przez pozwanego na wyłączenie jego odpowiedzialności odszkodowawczej za utratę udziału w tej działce również za nieaktualną.

Jeśli chodzi o zarzut pozwanego w zakresie braku wykazania przez stronę powodową, że zabudowania objęte w użytkowanie przez osadnika B. K. stały się przedmiotem jego własności, on także się zdezaktualizował po tym, kiedy powodowie przedłożyli do akt dokument w postaci aktu nadania. Z dokumentu tego wynika wprost, że Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego w B. nadała B. K. prócz gruntów, ½ domu mieszkalnego oraz ½ ogółu budynków gospodarczych.

Sąd podzielił w całości opinię biegłej M. K. odnośnie wyceny nieruchomości objętej żądaniem pozwu. Biegła w sposób wiarygodny wykazała, że wartość ta odpowiada przeciętnym cenom transakcyjnym podobnych nieruchomości rolnych uzyskiwanych na badanym rynku. Biegła w sposób zrozumiały i przekonywujący odniosła się do zastrzeżeń do opinii sformułowanych przez pozwanego. Wskazała, że w procesie wyceny uwzględniono stan techniczny budynku i jego wiek, zastosowano współczynnik korekcyjny. Biegła wyjaśniła, w jaki sposób ustaliła powierzchnię zabudowy budynków wchodzących w skład przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Do opinii uzupełniającej dołączyła informację udzieloną jej przez Bank (...) odnośnie wartości obciążania. W konwekcji, Sąd uznał opinię biegłej w zakresie wyceny nieruchomości za w pełni wiarygodną.

Pozwany, choć ocenił wyjaśnienia biegłej za niewystarczające, mając na względzie stan sprawy i przedmiot roszczeń procesowych powodów, nie wnosił o powołanie dowodu z opinii innego biegłego w zakresie wyceny wartości gospodarstwa rolnego (pismo procesowe, k. 326)

Podobnie rzecz się przedstawia z opinią biegłej M. K. w zakresie wyceny aktualnej równowartości ciężaru realnego obciążającego gospodarstwo rolne, którą określiła na kwotę 4,26 zł. Sąd uznał opinię za wiarygodną i znajdującą oparcie w obowiązujących przepisach. Biegła stanęła na stanowisku, że należy przyjąć ceny z 1963r. Wycenę oparła na informacji udzielonej jej przez Bank (...), który dysponuje archiwalnymi wolnorynkowymi cenami żyta i jest właściwy do przeliczenia ciężaru realnego obciążającego nieruchomość z tytułu nabycia ziemi i inwentarza z Państwowego Funduszu Ziemi (opinia, k 171-172).

Na terenach aktualnego województwa (...) nabywanie nieruchomości regulował dekret z 6.09.1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. Nr 49, poz. 279 ze zm.).

Nabycie gruntów odbywało się poprzez wydanie następujących aktów administracyjnych:

- orzeczenia zwanego aktem nadania (art. 25),

- orzeczenia o ustaleniu ceny nabycia (art. 30),

- orzeczenia o wykonaniu aktu nadania (art. 31).

Gospodarstwa czy działki nabywano odpłatnie za cenę odpowiadającą szacunkowi składników gospodarstwa (działki). Szacunek gruntów ustalono w wysokości równej przeciętnemu rocznemu urodzajowi z danego obszaru ziemi, przy czym jako przeciętny urodzaj dla gruntów klasy średniej jakości przyjęto 15 centnarów metrycznych żyta z 1 ha. Zasady ustalenia przeciętnego urodzaju dla gruntów o jakości innej niż średnia oraz zasady szacunku budynków oraz inwentarza żywego, tryb ustalania oraz sposób wnoszenia zapłaty ustaliło szczegółowo rozporządzenie Ministrów: Rolnictwa i Reform Rolnych, Ziem Odzyskanych oraz Administracji Publicznej z 22.11.1947 r. wydane w porozumieniu z Ministrami Obrony Narodowej i Skarbu w sprawie norm obszarowych, szacunku, odliczenia od ceny na rzecz osadników wojskowych oraz spłaty należności za gospodarstwa, nadane na podstawie dekretu z 6.9.1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. Nr 74, poz. 471 ze zm.).

Zgodnie z zapisami cyt. Rozporządzenia zaliczki na poczet należności za nadane gospodarstwa (działki) należało pobierać przed przeniesieniem prawa własności tych gospodarstw (działek) na zasadach i w trybie, jakie miało ustalić zarządzenie Ministrów: Rolnictwa i Reform Rolnych, Ziem Odzyskanych oraz Administracji Publicznej, wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu. Spłatę należności za nadane gospodarstwo (działkę) po potrąceniu spłaconych zaliczek rozkładało się na 20 równych rat rocznych płatnych do dnia 1 października każdego roku. Nabywcy mogli spłacać należności w życie lub w gotówce według przeciętnych wolnorynkowych cen żyta, ustalonych przez Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych. W razie zwłoki w uiszczeniu przypadających do zapłaty rat, pobierało się odsetki zwłoki w wysokości 6% w stosunku rocznym (§31).

Sąd nie dał wiary zeznaniom powodów (k. 339-340), pisemnym zeznaniom I. K. (k. 123-124), że ciężar realny o wartości 272,85 q żyta został w całości albo co najmniej w 17 ratach spłacony w latach 1946 - 1962 r. Skoro orzeczenie o ustaleniu ceny nabycia zostało wydane w dniu 30.09.1959r. i musiało uwzględniać ewentualnie spłacone zaliczki, należy przyjąć, że wskazana w orzeczeniu wartość ciężaru realnego dotyczyła aktualnego na ten dzień zobowiązania. Powodowie nie przedstawili też żadnego wiarygodnego dowodu mogącego podważyć korzystającą z domniemania prawdziwości, informację zamieszczoną w księdze wieczystej, że wartość ciężaru realnego uległa zmianie po 1959r. Powódki J. M. i E. Z., które jako dzieci mieszkały w S. i pamiętały obowiązkowe dostawy płodów rolnych, z dużym prawdopodobieństwem mówiły o dostawach obowiązkowych, które były formą państwowego skupu produktów rolnych, opartą na ustawowym przymusie sprzedaży państwu określonych ilości produktów przez rolników, którą realizowano po cenach stałych i niższych od cen wolnorynkowych aż do 1955r.

Przeliczanie kwintali żyta na pieniądze z tytułu nabycia nieruchomości rolnych regulowało zarządzenie Ministra Rolnictwa z 16.08.1958 r. w sprawie ustalenia ceny żyta przy spłatach w gotówce należności Państwowego Funduszu Ziemi (M.P. Nr 65, poz. 381). Ustalało ono z dniem 01.04.1959 r. do odwołania cenę żyta w wysokości 150 zł za q. Dekret z 6.09.1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych byłego Wolnego Miasta Gdańska nie zawierał upoważnienia dla Ministra Rolnictwa do określenia w drodze zarządzenia wolnorynkowej ceny żyta. Zarządzenie Ministra Rolnictwa z 16.08.1958r. w sprawie ustalania ceny żyta przy spłatach w gotówce należności Państwowego Funduszu Ziemi (M.P. Nr 65, poz. 381) wydane zostało zatem bez delegacji ustawowej. Zgodnie z art. 93 Konstytucji RP, zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty. Ponadto zarządzenia są wydawane tylko na podstawie ustawy i nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów. Zatem przepisy samej Konstytucji przesądzają o charakterze zarządzeń jako aktów prawnych. Artykuł 75 ust. 1 ustawy z 22.12.2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 120, poz. 1268), której regulacja umożliwiać miała stosowanie przepisów Konstytucji, stanowi, że z dniem wejścia w życie ustawy tracą moc m.in. zarządzenia ministrów podjęte lub wydane przed dniem wejścia w życie Konstytucji RP, jeżeli zostały podjęte lub wydane bez upoważnienia ustawowego. Należy zatem uznać, że zarządzenie Ministra Rolnictwa z 16.8.1958 r. straciło moc z dniem wejścia w życie przepisów ww. ustawy z 22.12.2000 r. Jednak zarządzenie Ministra Rolnictwa z 16.08.1958 r. może mieć charakter informacyjny.

Przepisy dekretu o reformie rolnej lub osadnictwie, na zasadzie lex specialis derogat legis generalis, w odmienny sposób uregulowały powstanie ciężarów realnych mających zabezpieczyć należności Skarbu Państwa za ziemię i inwentarz aniżeli dekret z dnia 11.10.1946 r. Prawo rzeczowe (Dz.U. nr 57, poz. 319 ze zm.). Stąd nie można do wygaśnięcia ciężaru realnego powstałego na podstawie aktu nadania ziemi stosować przepisów prawa cywilnego.

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie znajdą zastosowanie przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o zaciąganiu nowych i określaniu wysokości nie umorzonych zobowiązań pieniężnych (Dz. U. Nr 45, poz. 332 z późn. zm.). Reguluje on kwestię spłaty należności z zobowiązań pieniężnych powstałych z jakiegokolwiek tytułu publiczno- lub prywatno-prawnego przed dniem wejścia w życie dekretu (§4). Zgodnie z §11 wysokość należności z zobowiązań, określonych według innego niż pieniądz miernika wartości, przelicza się na złote na podstawie przeciętnej ceny rynkowej za dobro przyjęte jako miernik wartości, w czasie i miejscu powstania zobowiązania. Oznacza to, że w przypadku ciężarów realnych powstałych na podstawie aktu nadania, nie podlegają one waloryzacji, przy czym przy obliczaniu ich wartości należy uwzględnić przepisy ustawy z dnia 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego (Dz.U. nr 50, poz. 459 ze zm.) oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o denominacji złotego (Dz.U. nr 84, poz. 386 ze zm.).

Biegła wyceniając wartość ciężaru realnego na 4,26 zł przyjęła ceny z 1963r., powodowie- przedstawili pismo (...) w W., który wartość przedmiotowej wierzytelności określił według cen z 1964r na kwotę 4,34 zł (k. 149). Zdaniem Sądu czasem powstania zobowiązania jest rok 1947r. (akt nadania). Mając jednak na uwadze niewielkie różnice w wycenie wierzytelności, nie mające żadnego wpływu na kwotę zasądzonego na rzecz powodów roszczenia, Sąd nie znalazł postaw, by żądać uzupełnienia opinii.

Z powyższych względów, Sąd nie uwzględnił opinii biegłego A. K., który ocenił, że wartość ciężaru realnego w kwocie 4,26 zł nie oddaje równowartości żyta z tamtego okresu, w szczególności w zestawieniu z wartością nieruchomości. Sam jednak przyznał, że nie jest możliwe ustalenie realnej siły nabywczej równowartości 272,85q żyta w roku 1963 ze względu na gospodarkę centralną i ceny urzędowe, które nie miały nic wspólnego z obecną gospodarką rynkową. Biegły zaproponował waloryzację świadczenia w oparciu o dwie metody. Przy zastosowaniu pierwszej metody- uwzględnieniu inflacji i denominacji – wartość zobowiązania wyniosłaby wtedy 60.265,25 zł. Przy zastosowaniu drugiej metody- bieżącej wartości żyta- wartość zobowiązania wyniosłaby 30.130 zł (opinia, k. 367-375).

Sąd nie podzielił stanowiska pozwanego o konieczności uwzględnienia okoliczności, że wobec opuszczenia przez osadnika gospodarstwa rolnego nr 28, zaszły przesłanki do przejęcia go bez odszkodowania na własność Państwa i w związku z tym szkoda i tak by nie powstała. W tym miejscu należy przytoczyć słuszny pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z 29.10.1958 r., 1 CO 19/58, OSNCK 1960, nr 1, poz. 1: „…wobec przepisu ust. 2 art. 15 dekretu, przed sądem powszechnym nie może się znaleźć sprawa, w której stwierdzenie przejścia na rzecz Państwa własności opuszczanego gospodarstwa z mocy art. 15 dekretu musiałoby być przedmiotem samego orzeczenia (sentencji). Nie jest jednak wyłączone, a nawet w praktyce będą to częste wypadki, że sprawa przejścia własności takiego gospodarstwa na rzecz Państwa wyłoni się w toczących się przed sądami sprawach cywilnych jako zagadnienie prejudycjalne. Na pytanie, czy zagadnienie takie może rozstrzygnąć sam sąd, gdy brak w tym przedmiocie orzeczenia przewidzianego w ust. 2 art. 15 dekretu, należy odpowiedzieć przecząco. Nie we wszystkich mianowicie wypadkach obowiązuje ustalona w nauce prawa i w praktyce reguła, że do stanów faktycznych uzasadniających zagadnienia prejudycjalne sądy stosują każdą normę prawną bez względu na to, do jakiej dziedziny prawa ona należy (por. orzecz. 7 sędziów SN. z 13.X.1951 r. C 427/51, OSN 1953/I/1). Podana wyżej reguła o rozstrzyganiu przez sądy zagadnień prejudycjalnych doznaje ograniczenia, gdy chodzi o takie zagadnienia, które ze względu na przedmiot z mocy przepisu prawa mogą być rozstrzygnięte wyłącznie przez określony organ władzy czy choćby w szczególnym trybie. Taka wyłączność nie musi być nawet wyraźnie przez ustawodawcę wypowiedziana; wystarczy, gdy wynika z wykładni przepisów prawnych normujących dany przedmiot. Wyłączność taka zachodzi i w sprawach z art. 15 dekretu. Wynika ona już z samej treści przepisu i jego celu. Orzeczenie prezydium powiatowej rady narodowej konieczne jest do uzyskania pewności, że nastąpiło opuszczenie, od którego ustawa uzależnia przejście własności nieruchomości na rzecz Państwa. "Opuszczenie" nie jest pojęciem tak jednoznacznym, by każdy od razu mógł zorientować się, czy i kiedy ono nastąpiło. Przeciwnie, mogą tu wchodzić w grę obszerne i skomplikowane stany faktyczne. Mogłoby to przy przyznaniu sądom prawa rozstrzygania takich zagadnień, nawet jako zagadnień prejudycjalnych, doprowadzić do rażących i trudnych do zlikwidowania rozbieżności. Zapobiega im wyłączna właściwość organów administracji państwowej do rozstrzygania w tym przedmiocie”. I taka sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie. By ocenić, czy B. K. dobrowolnie porzucił gospodarstwo, czy został z niego podstępnie wyzuty, o czym może świadczyć jego podrobiony podpis pod wnioskiem o przejęcie gospodarstwa rolnego oraz zeznania powodów świadczące o tym, że został bezprawnie pozbawiony posiadania gospodarstwa przez sąsiadów i prawdopodobnie również wymeldowany na podstawie sfałszowanego wniosku, trzeba byłoby przeprowadzić postępowanie dowodowe, w ramach postępowania administracyjnego.

Art. 160§1 k.p.a. przewidywał odszkodowanie dla strony, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji nieważnej albo wydania decyzji z naruszeniem prawa. Przepis art. 160 k.p.a. został uchylony z dniem 1.09.2004 r. przez art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.04.162.1692). Na podstawie art. 5 cytowanej ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepis art. 160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 17.06.2004r. Oznacza to, że jeżeli wadliwa decyzja ostateczna została wydana przed 1.09.2004 r., zaś stwierdzenie niezgodności z prawem lub stwierdzenie jej nieważności nastąpiło po 1.09.2004 r., do dochodzenia odszkodowania właściwy jest tryb przewidziany w art. 160 k.p.a. (por. uchwała SN(PS) z 31.03.2011 r., III CZP 112/10, OSNC 2011, nr 7-8, poz. 75).

Warunkiem odpowiedzialności jest zarówno stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji administracyjnej, jak i szkoda wywołana decyzją. Jak wypowiedział się SN w wyroku z 16.01.2014 r., IV CSK 213/13, LEX nr 1438651, stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę przejęcia własności nieruchomości osoby fizycznej przez państwo jest równoznaczne ze spełnieniem się jednej z przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę poniesioną w związku z wadliwą decyzją. Niezbędne jest jednak wykazanie przez poszkodowanego rozmiaru szkody oraz jej związku z wydaniem decyzji uznanej następnie za nieważną lub wydaną z naruszeniem prawa. Nie każde naruszenie prawa w związku z wydaną decyzją stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej, ale jedynie takie, które jest warunkiem koniecznym (conditio sine qua non) powstania szkody. Zdarzeniem, z którym ustawodawca wiąże odpowiedzialność z art. 160 § 1 k.p.a., jest wydanie wadliwej decyzji. Jeżeli na skutek wydania tej decyzji powstała szkoda, równocześnie powstaje zobowiązanie do jej naprawienia, a wydanie decyzji nadzorczej jest jedynie przesłanką dochodzenia odszkodowania (w istocie warunkuje wymagalność zobowiązania do naprawienia szkody) (por. wyrok SA w Warszawie z 6.09.2019 r., V ACa 59/19, LEX nr 2730278). Oznacza to, że Skarb Państwa ponosi również odpowiedzialność odszkodowawczą za utratę przez powodów działki nr (...), choć do jej zbycia doszło już w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Szkoda wystąpiła już na etapie wydania wadliwej decyzji a okoliczność, że nie można jej było naprawić poprzez zwrot nieruchomości na skutek zbycia przez ANR, nie eliminuje adekwatnego związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy szkodą a działaniem prezydium powiatowej rady narodowej, a tym samym legitymacji biernej pozwanego, który za działania wymienionego organu ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał roszczenia powodów zgłoszone w pozwie za zasadne. Szkoda, jaką ponieśli odpowiada aktualnej wartości nieruchomości, którą biegła wyceniła na kwotę 607.257,00 zł. Oparcie zatem żądania zapłaty na wartości nieruchomości wycenionej na kwotę 215.445,00 zł mieści się granicach rzeczywistej szkody, przy czym Sąd zasądził na rzecz każdego z powodów kwoty po 43.089 zł, zgodnie z prawidłowym wynikiem działania arytmetycznego (215.445,00 zł :5). Zasądzona kwota uwzględnia okoliczność, że wysokość szkody – zgodnie z zasadą wyrównania korzyści z uszczerbkiem- powinna być pomniejszona o wartość ciężaru realnego. Ze względu na wartość zobowiązania określonego na kwotę 4,26 zł, spór w zakresie tego, czy powinien być odjęty w całości od wartości nieruchomości, czy też w zakresie 6,5295 ha, jawi się jako bezprzedmiotowy. Choć można przyznać rację pozwanemu, że skoro powodowie odzyskali część nieruchomości wolną od obciążeń, nie znajduje uzasadnienia, by ograniczać wartość ciężaru realnego do tej części nieruchomości, w stosunku do której wysunęli roszczenia odszkodowawcze. Już tylko na marginesie należy wspomnieć, że nawet przyjmując za biegłym A. K. najwyższą wartość ciężaru realnego- po jego waloryzacji- na kwotę 60.265,25 zł, nie wpłynęłoby to na wysokość zasądzonych roszczeń (607.257,00- 60.265,25 zł:5=109.398,35 zł).

Odnośnie odsetek ustawowych za opóźnienie, Sąd stanął na stanowisku, że należą się od daty, stanowiącej podstawę ustalenia wysokości odszkodowania, tj. od chwili wyrokowania przez sąd. Uzasadnieniem tego stanowiska jest to, że wyrok ustalający odszkodowanie według cen z chwili wyrokowania bądź innej daty, ma charakter kształtujący. W konsekwencji dopiero od chwili określenia wysokości odszkodowania przez sąd możliwe jest obarczenie dłużnika negatywnymi skutkami prawnymi wynikającymi z art. 481 § 1 k.c. za spełnienie tak określonego świadczenia z opóźnieniem (por. wyrok SN z 17.06.2010 r., III CSK 308/09, LEX nr 852671).

Roszczenie o odszkodowanie przedawniało się z upływem 3 lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność lub niezgodność z prawem. Zastosowanie do dochodzonych przez powodów roszczeń przepisów art. 160 § 1 k.p.a. ma ten skutek, że stosowane są one także w zakresie dotyczącym reguł przedawnienia i sposobu ustalania wysokości odszkodowania (wyrok SN z 13.10.2010 r., I CSK 678/09, LEX nr 622198). W konsekwencji dla rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia wymierne znaczenie ma wydanie prawomocnej decyzji, w której uchyla się wadliwą decyzję lub stwierdza się, iż zakwestionowana decyzja jest niezgodna z prawem (por. postanowienie SN z 30.11.2022 r., I CSK 2150/22, LEX nr 3452065).

W chwili wytoczenia powództwa powodowie wyrazili wolę uzyskania odszkodowania w konkretnej wysokości odpowiadającej wskazanej przez nich wartości nieruchomości. Dowód z opinii biegłego zgłosili tylko na wypadek zakwestionowania wartości roszczenia przez pozwanego. Powodowie nie zastrzegli doprecyzowania wysokości swoich roszczeń po sporządzeniu stosownej wyceny przez biegłego. Wytoczenie powództwa o część należnego świadczenia przerwało bieg przedawnienia wyłącznie w odniesieniu do tej części. Zatem modyfikacja żądań pozwu co do wartości szkody była zmianą powództwa, która nastąpiła po upływie 3 lat od uprawomocnienia się decyzji nadzorczej, co czyni zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego za zasadny (art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 160 § 6 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, oddaleniu polegało powództwo z zakresie żądania zapłaty ponad kwotę po 43.089 zł na rzecz każdego z powodów oraz w zakresie roszczenia odsetkowego do daty wyrokowania.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. stosunkowo je rozdzielając zgodnie z wynikiem sprawy. Powodowie sprawę wygrali w 73,32 %.

Powodowie ponieśli koszty procesu w łącznej wysokości 14.283,00 zł, na które złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 6.465 zł, opłata od pisma rozszerzającego powództwo w wysokości 2.350 zł, opłaty skarbowe od pełnomocnictw w wysokości 68 zł, wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego) w stawce wynikającej z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (5.400 zł). Powódka E. Z. uiściła tytułem zaliczki na wynagrodzenie biegłego kwotę 2.000 zł.

Zastępstwo procesowe pozwanego wykonywał radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, stąd też minimalną stawkę wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika należało przyjąć w oparciu o § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (5.400 zł). Pozwany tytułem zaliczki na wynagrodzenie biegłego wpłacił kwotę 2.000 zł.

Skarb Państwa tymczasowo poniósł wydatki związane z wypłatą wynagrodzenia biegłym w łącznej wysokości: 11.268,05 zł (8.217,71 zł + 1.068,87 zł+ 1.068,87 zł+ 912,60 zł).

Mając na uwadze treść art. 113 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1144 z późn. zm.), Sąd nakazał:

- ścignąć na rzecz Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Olsztynie) z roszczenia zasądzonego na rzecz powodów J. M. i R. K. kwoty po 1.503,17 zł. Powodowie zgodnie z wynikiem procesu powinni zwrócić SP łącznie kwotę 3.006,34 zł, tj. 11.268,05 złx26,68%, zaś w częściach po 1.002,11 zł. W związku z tym, że powódka E. Z. uiściła tytułem zaliczki kwotę 2.000 zł, Sąd uznał za stosowne obciążyć obowiązkiem zwrotu kwoty 3.006,33 zł wyłącznie tych powodów, którzy nie partycypowali w wydatkach;

- ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa(Sąd Okręgowy w Olsztynie) od pozwanego kwotę 8.261,71 zł (11.268,05 złx73,32%).

W konsekwencji powodowie ponieśli koszty w wysokości: E. Z.- 6.761 zł, J. M. i R. K.- po 6.264,17 zł, łącznie 19.289,34 zł, zaś pozwany- 15.661,71 zł, łącznie koszty procesu poniesione przez strony wyniosły- 34.951,05 zł, w których stosownie do wyniku sprawy powodowie powinni partycypować do kwoty 9.324,94 zł (po 3.108,31 zł), zaś pozwany do kwoty 25.626,11 zł. Z tego powodu Sąd powinien zasądzić od pozwanego na rzecz powodów kwotę 9.964,40 zł (19.289,34 zł- 9.324,94 zł): w tym na rzecz J. M. i R. K. kwoty po 3.155,86 zł (6.264,17 zł -3.108,31 zł), zaś na rzecz E. Z.- kwotę 3.652,69 zł (6.761 zł -3.108,31 zł). Kwota zasądzona ponad wskazane wartości w pkt Iv wyroku stanowi omyłkę rachunkową.

O odsetkach za opóźnienie w zakresie kosztów procesu orzeczono zgodnie z art. 98§1 ¹ k.p.c.

sędzia Dorota Scott-Sienkiel