Wyrok z 16 stycznia 2024, sygn. VII U 863/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

16 stycznia 2024 r.

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:

Przewodniczący SSO Małgorzata Kosicka

po rozpoznaniu 16 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Warszawie

sprawy z odwołania M. G. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W.

z 27 kwietnia 2023 r., znak (...)

o ustalenie podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu

zmienia zaskarżoną decyzję w części w ten sposób, że stwierdza, że M. G. (1) podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 września 2021 r.

Sygn. akt VII U 863/23

UZASADNIENIE

M. G. (1) złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. z 27 kwietnia 2023 r., znak (...) domagając się stwierdzenia, że podlegała dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 września 2021 r.

W uzasadnieniu stanowiska ubezpieczona wskazała, że prowadzi firmę od 19 czerwca 2018 r. Ubezpieczona podniosła, że według jej wiedzy termin płatności składek na ubezpieczenie społeczne, w tym chorobowe wypadł po 20 dnia następnego miesiąca – pozostali płatnicy składek, a więc płatnicy opłacają wyłącznie składki na własne ubezpieczenia (np. wspólnicy spółek), przedsiębiorcy i inne podmioty nieposiadające osobowości prawnej, które zatrudniają innych ubezpieczonych, w tym spółki osobowe. Odwołująca się wskazała, że prowadzi małą firmę, kontynuuje pracę teścia, który zmarł i zostawił zaległości. Swój układ ratalny spłaca w terminie. Stara się zapewnić pracę ludziom, czasem zdarzają się opóźnienia, ale okres pandemii wpłynął negatywnie na płynność finansową firmy (odwołanie z 19 maja 2023 r. – k. 3-4 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu stanowiska organ rentowy wskazał, że jak wynika z akt sprawy składki za wrzesień 2021 r. – listopad 2021 r. zostały opłacone z uchybieniem terminu. Zgodnie z obowiązującymi w 2021 r. przepisami terminem opłacenia składek był 15 dzień następnego miesiąca (art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Organ rentowy wskazał, że podnoszony w treści odwołania termin 20 dnia następnego miesiąca został wprowadzony na mocy przepisu art. 8 ustawy z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105). Zmiana brzmienia art. 47 ustawy systemowej weszła w życie z 1 stycznia 2022 r. Zatem składki należne za wrzesień, październik i listopad 2021 r. (wpłacone odpowiednio w dniach 19 października 2021 r., 19 listopada 2021 r. oraz 16 grudnia 2021 r. zostały opłacone z uchybieniem terminu (terminy wpłat składek są bezsporne). Wniosek ubezpieczonej o wyrażenie zgody na opłacenie składek po terminie ich płatności został rozpatrzony negatywnie. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.) dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustawało od pierwszego miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na ubezpieczenie – w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących. W uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonej mógł wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie. W przypadku odwołującej, skutek w postaci ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 1 listopada 2021 r. Zatem zaskarżona decyzja zdaniem organu rentowego odpowiada prawu (odpowiedź na odwołanie z 30 maja 2023 r. – k. 9 a.s.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

M. G. (1) prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą (...) od 19 czerwca 2018 r. i z tego tytułu zgłosiła się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego oraz ubezpieczenia zdrowotnego (bezsporne).

Składki należne za wrzesień, października i listopad 2021 r. zostały wpłacone odpowiednio: 19 października 2021 r., 19 listopada 2021 r. oraz 16 grudnia 2021 r. (bezsporne).

28 czerwca 2022 r. M. G. (1) złożyła wniosek o wyrażenie zgody na opłacenie po terminie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za listopad 2021 r. Jako przyczynę nieopłacenia składki w terminie podała trudności finansowe (wniosek o wyrażenie zgody na opłacenie po terminie składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe – a.r.).

Pismem z 28 lipca 2022 r., znak (...) organ rentowy poinformował ubezpieczoną, że po zweryfikowaniu konta ubezpieczonej stwierdził nieterminowe opłacanie składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za wrzesień 2021 r. i październik 2021 r. (zawiadomienie z 28 lipca 2022 r. - a.r. i k. 47).

Pismem z 25 sierpnia 2022 r. znak (...)- (...), organ rentowy poinformował M. G. (1), że zgoda na opłacenie składek po terminie nie została wyrażona. Organ rentowy wskazał, że z analizy akt sprawy nie wynikają okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku (pismo z 25 sierpnia 2022 r. – a.r.).

Odwołująca się wniosła o wyrażenie zgody na opłacenie po terminie składek za wrzesień i październik 2021 r., jednak organ rentowy nie wyraził na to zgody ( k. 30-32, 38).

14 marca 2023 r. do organu rentowego wpłynął wniosek ubezpieczonej o wydanie decyzji w sprawie podlegania do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego również od września 2021 r.

Pismem z 6 kwietnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. zawiadomił M. G. (1), że wszczyna na wniosek postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od września 2021 r. z tytułu prowadzenia przez odwołującą się pozarolniczej działalności gospodarczej (zawiadomienie z 6 kwietnia 2023 r. - a.r.).

Decyzją z 27 kwietnia 2023 r., znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. stwierdził, że M. G. (1) podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarcza od 1 września 2021 r. oraz nie podlegała dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 września 2021 r. (decyzja ZUS z 27 kwietnia 2023 r. – a.r.).

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w aktach sprawy, w tym w aktach organu rentowego. Sąd uznał dokumenty za
w pełni wiarygodne, bowiem wynikająca z nich treść nie była kwestionowana przez strony procesu.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie było uzasadnione.

Sporne w rozpatrywanej sprawie było to czy M. G. (1) podlegała dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 września 2021 r.

Stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na swój wniosek podlegają dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Z powołanego przepisu wynika zatem, że dla objęcia osób, o których w nim mowa, w tym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, ubezpieczeniem chorobowym konieczne jest złożenie wniosku, przy czym jego forma nie jest w przepisie określona.

Okresy podlegania temu ubezpieczeniu reguluje art. 14 ustawy systemowej, wg którego objęcie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony (ust. 1) z zastrzeżeniem ust. 1a, który wskazuje, że objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4 albo 4b. W myśl art. 36 ust. 4 w zw. z ust. 3 i z zastrzeżeniem ust. 5 u.s.u.s. obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą należy do tych osób. Zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, a w przypadku, gdy osoby te są obejmowane ubezpieczeniami społecznymi na zasadach dobrowolności, zgłaszają wniosek o objęcie ich ubezpieczeniem w terminie przez nie wybranym.

Podleganie ubezpieczeniu chorobowemu ustaje od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony (ust. 2 pkt 1) lub od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie (ust. 2 pkt 2).

Przepis art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej w zdaniu 2 dopuszczał możliwość, aby w uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonego, wyraził zgodę na opłacenie składki po terminie.

Zgodnie z obowiązującymi w 2021 r. przepisami terminem opłacenia składek był 15 dzień następnego miesiąca (art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych).

W analizowanej sprawie składki należne za wrzesień, październik i listopad 2021 r. (wpłacone odpowiednio: 19 października 2021 r., 19 listopada 2021 r. oraz 16 grudnia 2021 r.), zostały opłacone z uchybieniem terminu (terminy wpłat składek są bezsporne). Wniosek ubezpieczonej o wyrażenie zgody na opłacenie składek po terminie ich płatności został rozpatrzony negatywnie.

W ocenie sądu, organ rentowy nie wyrażając zgody na opłacenie składek po terminie nie odniósł się do indywidualnej sytuacji ubezpieczonej, co skutkuje uznaniem, że wniosek ten nie został prawidłowo rozpatrzony. Pismo informujące o tej odmowie nie odnosi się w żaden sposób, do wskazanej przez M. G. argumentacji, nie zawiera też wskazania, by organ rentowy kwestionował prawdziwość twierdzeń odwołującej się co do istnienia po jej stronie trudności finansowych, co zresztą przy uwzględnieniu, że spłaca ona dwa układy ratalne do ZUS, zdaje się nie mieć podstaw.

Mając na uwadze stanowisko odwołującej się, sąd uznał, że wniosek ten był uzasadniony trudną sytuacją finansową przedsiębiorcy i powinien być uwzględniony, przez co odwołującej należało wyrazić zgodę na opłacenie spornych składek po terminie. Skutkuje to uznaniem, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

W związku z tym, sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w części w ten sposób, że stwierdził, że M. G. (1) podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 września 2021 r.