Uzasadnienie z 5 maja 2025, sygn. VI Ka 1197/24

Formularz UK 2

Sygnatura akt

VI Ka 1197/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe w Warszawie z dnia 2 lipca 2024r. o sygn. akt IV K 694/23.

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

- obraza prawa procesowego w postaci art. 7 kpk, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do błędnego ustalenia, że oskarżony działał z winy nieumyślnej, podczas gdy prawidłowe ustalenia winny prowadzić do wniosku, że działał z winy umyślnej, w zamiarze ewentualnym.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej, w zakresie w jakim kwestionuje ustalenia, co do rodzaju przypisanej oskarżonemu winy, jest polemiczna i sprowadza się w istocie do zakwestionowania postawy pacjentki, polegającej na odmowie poddania się zabiegowi usunięcia trzonowych zębów. W ocenie skarżącego, oskarżony w rzeczywistości nie doświadczył trudności w postaci niechęci pacjentki wobec zalecanego leczenia stomatologicznego, zaś jego wyjaśnienia służyć miały jedynie przyjętej linii obrony. Uzasadnienie tej tezy polegało na wskazaniu pełnej współpracy z jej strony w zakresie chemioterapii, co miałoby prowadzić do retorycznego pytania, dlaczego miałaby zachować się inaczej w kwestii usunięcia stwarzających zagrożenie zębów. W ocenie Sądu takie stanowisko jest dowolne i nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Zwracają bowiem uwagę zapisy w dokumentacji medycznej pacjentki z lecznicy (...) (...) (k 680-682), jeszcze sprzed pierwszej chemioterapii, z której wynika, że już we wrześniu 2015r. planowano usunięcie zęba 8-go, lecz z powodów leżących po stronie pacjentki do tego nie doszło. Nadto, w listopadzie 2015r. zalecono jej korektę przegrody nosowej i małżowin nosowych, lecz pacjentka nie była na to zdecydowana. Proponowano pobyt w szpitalu, celem diagnostyki bólów głowy, lecz pacjentka odmówiła. W końcu odstąpiono od zapisania środków przeciwbólowych w zastrzykach domięśniowych, z uwagi na jej strach przed taką drogą aplikacji. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności wskazują na powtarzającą się właściwość podejścia pokrzywdzonej do diagnostyki i leczenia własnej osoby, z którą związana była daleko posunięta ostrożność i niechęć w tych sytuacjach, które nie były związane z ratowaniem jej życia. Tam zaś, gdzie stan zdrowia jej był poważny, a ingerencja medyczna była niezbędna, tam była zdyscyplinowana i w pełni podporządkowana. Dotyczyło to w szczególności poddania się chemioterapii, niewątpliwie niezbędnej dla ratowania jej życia. W powyższe ustalenie w pełni wpisuje się natomiast odmowa poddania się sanacji jamy ustnej w czasie, gdy nie pojawiły się jeszcze związane z tym istotne dolegliwości i zmiana stanowiska, gdy stan zęba okazał się być poważny. Pozwala to uznać wyjaśnienia oskarżonego w omawianym zakresie za wiarygodne. Płynie z tych rozważań jednak również wniosek dla oskarżonego niekorzystny, a mianowicie wynika z nich, że gdyby oskarżony zgodnie z zaleceniem biegłego przedstawił pokrzywdzonej z odpowiednim naciskiem pełną wiedzę, z jak dużym ryzykiem dla jej życia i zdrowia teoretycznie wiąże się odstąpienie od sanacji jamy ustnej przed drugą lub trzecią serią chemioterapii, zrozumiałaby powagę sytuacji i z wysokim prawdopodobieństwem poddałaby się temu zabiegowi.

Nie można, zdaniem Sadu zgodzić się z autorem apelacji, że oskarżony mając pełną świadomość ryzyka, z jakim wiąże się poddanie pacjentki chemioterapii bez eliminacji potencjalnych ognisk infekcji, godził się na narażenie jej na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia. Takie ujęcie jest całkowicie dowolne i pozbawione wsparcia dowodowego, a wręcz niesprawiedliwe. Zdaniem Sądu oskarżony podejmował cały szereg czynności, w postaci konsultacji ze stomatologiem, czy chirurgiem szczękowym, by uznać, że zależało mu na zdrowiu pacjentki i nie godził się na wystąpienie rzeczonego stanu zagrożenia. Również podjęcie decyzji o usunięciu zęba, podanie antybiotyku i sprawowanie nad pacjentką opieki przeczyło tezie postawionej w apelacji.

W tym miejscu podkreślić trzeba, że odtwarzanie stanu psychicznego sprawcy, w zakresie postaci zamiaru, nastręcza w praktyce sądowej istotnych trudności, lecz w żadnym wypadku nie wolno czynić domniemań na niekorzyść oskarżonego. Sąd Okręgowy podziela stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie o sygn. akt II AKa 286/18, gdzie stwierdzono, że „świadomie podejmowane zachowanie prowadzić może do dwojakiego rodzaju wniosków w zależności od tego, czy skutek uboczny najdalej idący jest nieuchronny albo czy skutek ten jest wysoce prawdopodobny. W pierwszym przypadku sprawcy można przypisać zamiar bezpośredni, w drugim zaś zamiar ewentualny”. Idąc dalej, zdaniem Sądu Okręgowego należy uznać, że poszukiwanie granicy między zamiarem ewentualnym, a nieumyślnością sprowadzać się winno do oceny stopnia owego prawdopodobieństwa prognozowania wystąpienia negatywnego skutku. Im wyższe ono jest, tym trafniej przypisać należy sprawcy zamiar, im niższe, tym bliższe prawdzie materialnej będą ustalenia naruszenia zasad ostrożności (za Wojciechem Kotowskim „Granica między zamiarem popełnienia (umyślnością), a brakiem zamiaru (nieumyślnością)” publ. Legalis).

W ocenie Sądu Okręgowego, analiza okoliczności sprawy, a w szczególności prowadzonych konsultacji stomatologicznych nie stwierdzających stanu zapalnego, braku wskazań do pilnego usunięcia zęba i braku istotnych dolegliwości bólowych u pacjentki aż do 14 lutego 2016r. nie prowadziła do ustalenia, że stopień prawdopodobieństwa rozwoju stanu chorobowego pacjentki w kierunku wstrząsu septycznego, który był bezpośrednią przyczyną jej zgonu, był wysoki. W konsekwencji, przyjęcie tego kryterium nie pozwala zgodzić się z zasadniczym zarzutem apelacji i przypisać oskarżonemu zaniechania z zamiarem ewentualnym, a tym samym winy umyślnej.

Analizując materiał dowodowy należało ustalić, na czym polegało naruszenie zasad ostrożności, jakich dopuścił się oskarżony w zakresie opisanym w zaskarżonym wyroku, czy przyjęło ono formę lekkomyślności, czy niedbalstwa. Niedbalstwo stanowiłoby konsekwencję niewiedzy w zakresie medycyny, gdy tymczasem oskarżony miał świadomość procedur i zagrożenia związanego z potencjalną próchnicą, lecz z uwagi na brak zaleceń do pilnego usunięcia zębów i postawę pacjentki uznał, że ryzyko na to pozwala. Zakładał, że nie rozwinie się z tego stan zagrażający życiu i zdrowiu, choć wiedząc że zęby są zainfekowane i chora zgłasza przemijające dolegliwości bólowe powinien był zachować należytą w tej sytuacji, zgodną z procedurami ostrożność. Za nieumyślnością przemawia wynik konsultacji stomatologicznych, bowiem oskarżony przewidywał możliwość wystąpienia odzębowych stanów zapalnych, lecz bezpodstawnie przypuszczał, że ich uniknie. Postawa pacjentki w tym zakresie, pomijając brak pisemnej odmowy wyrażenia zgody na usunięcie zębów, nie powinna skłonić go do wyjątku, a raczej prowadzić do przesunięcia terminu chemioterapii, o ile nie było innych zaleceń w kierunku ratowania jej życia. Z akt sprawy, a w szczególności z opinii biegłych wynika, że takie zalecenia istniały w stosunku do wdrożenia pierwszego cyklu chemioterapii, mającego za zadanie uzyskanie remisji choroby. Jednocześnie zachodziły warunki do dokonania sanacji jamy ustnej przed pierwszą i drugą chemioterapią konsolidującą, nawet gdyby wiązało się to z pewną ingerencją w kalendarz leczenia.

Nie ma natomiast podstaw do przypisania oskarżonemu lekkomyślności w zakresie zastosowania niewłaściwej antybiotykoterapii i odstąpienia od przeprowadzenia testów mikrobiologicznych, pozwalających uzyskać bardziej świadomy dobór medykamentów. W tym zakresie, zdaniem Sądu, oskarżony nie przewidywał wystąpienia skutku w postaci narażenia pacjentki na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, choć na podstawie dostępnej wiedzy i okoliczności sprawy mógł i powinien je przewidzieć. Takie było jednoznaczne stanowisko biegłego z zakresu hematologii, a Sąd nie znalazł podstawy do jego zakwestionowania. Fakt, że pacjentka zmarła w czasie nie pozwalającym wykorzystać wyników przeprowadzonego posiewu nie zmienia faktu, że nie wykonując go pozbawiono się w ten sposób skutecznego narzędzia, które przy bardziej sprzyjających okolicznościach mogły wpłynąć na skuteczność leczenia pokrzywdzonej. Na usprawiedliwienie oskarżonego wpływa natomiast stanowisko konsultacyjne chirurga szczękowego, który na etapie obecności w pracy oskarżonego stan pokrzywdzonej określał, jako typowy dla pacjenta po ekstrakcji zęba trzonowego, nie zalecał zmiany antybiotyku, a wręcz dopuszczał możliwość nastąpienia reakcji alergicznej. Nie zmienia to jednak faktu, że oskarżony nie wdrożył postępowania zalecanego przez biegłych, co było niezgodne ze sztuką lekarską i generowało rzeczony stan zagrożenia.

Wniosek

- zmiana wyroku poprzez zakwalifikowanie przypisanego czynu z art. 160§2 kk i wymierzenie kary roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres dwóch lat i kary grzywny w wysokości 250 stawek po 100 zł każda.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Nietrafność zarzutu implikuje analogiczną ocenę postawionego wniosku.

Lp.

Zarzut

2.

- rażąco niewspółmiernie łagodna kara.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Do tej części apelacji nie sposób się ustosunkować, w zakresie oceny jej zasadności, bowiem w istocie nominalnie określony w petitum zarzut nie został postawiony. Zarzut niewspółmiernie surowej kary został sformułowany w taki sposób, że oczekiwania skarżącego mogłyby zostać uwzględnione wyłącznie w razie uznania zarzutu pierwotnego, kwestionującego prawidłowe zastosowanie przepisów prawa procesowego, a w konsekwencji rodzaj przypisanej oskarżonemu winy. W takim jednak wypadku nie byłby to właściwie postawiony zarzut, a raczej wniosek o określoną modyfikację wyroku, bowiem zmiana opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej obligowałoby do orzeczenia kary na nowo. Uwaga ta wynika jednoznacznie z treści tego zarzutu, gdyż skarżący w każdym momencie apelacji, w którym do niego się odwołuje, jednocześnie przywołuje czyn oskarżonemu zarzucony, a nie przypisany, a zatem kwalifikowany z art. 160§2, a nie 160§3 kk. Wskazuje na to również brzmienie wniosku, który opiera się na żądaniu kumulatywnej zmiany opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej oraz wymierzenia surowszej, niż w zaskarżonym wyroku kary. Co ważne, kara ta jest identyczna, co do rodzaju z tą opisaną w przedmiotowym zarzucie w petitum apelacji.

Zwraca uwagę brak wniosku alternatywnego, o wymierzenie surowszej kary, w razie gdyby Sąd odwoławczy nie podzielił argumentów odnoszących się do stopnia winy oskarżonego, a w takim jedynie wypadku możliwa byłaby ocena zaskarżonego orzeczenia przez pryzmat rzeczonego zarzutu. W końcu sam zarzut niewspółmierności kary w swojej treści odwołuje się do prawidłowej oceny stopnia winy i wskazuje, jako punkt odniesienia karę, jaką skarżący uważa za adekwatną względem występku umyślnego, całkowicie pomijając ustalony przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny. Wątpliwość powyższa dotycząca dopuszczalnej kontroli sądowej ma o tyle doniosłe znaczenie, że Sąd odwoławczy ma prawo i obowiązek rozpoznać apelację wniesioną na niekorzyść oskarżonego przez profesjonalistę wyłącznie w ramach postawionych prawidłowo zarzutów i nie wolno mu poza nie wykraczać, chyba że zachodzą okoliczności, które winien uwzględnić z urzędu, co w tej sprawie nie miało miejsca. Z powyższych względów Sąd uznał, że zarzut niewspółmiernie łagodnej kary wymierzonej oskarżonemu nie został prawidłowo postawiony i apelacja de iure go nie zawiera.

Wniosek

- brak wniosku skorelowanego z wyżej opisanym zarzutem.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

- jak wyżej.

4.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1 Wyrok został utrzymany w mocy w całości.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Skarżący nie wykazał skutecznie, że oskarżony działał z winy umyślnej z zamiarem ewentualnym. Zarzut rażąco niewspółmiernie łagodnej kary został postawiony jedynie nominalnie, w istocie zaś stanowił wniosek o zaostrzenie kary w razie zmiany opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej.

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Ponieważ pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej, jako jedyny wniósł od wyroku pierwszej instancji apelację, która nie została uwzględniona, Sąd zasądził od jego mocodawczyni na rzecz oskarżonego, zgodnie z art. 636§1 kpk koszty związane z wynagrodzeniem dla jednego obrońcy w postępowaniu odwoławczym, według norm przepisanych. Na zasadach słuszności zwolnił natomiast oskarżycielkę posiłkową od ponoszenia w tym postępowaniu kosztów sądowych, obciążając nimi rachunek Skarbu Państwa.

7.  PODPIS

0.11.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1.

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wina.

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana