Uzasadnienie z 6 maja 2025, sygn. VIII U 1946/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 18.07.2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. na podstawie art. 15zx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 340 z póź. zm.) w związku z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm.), zobowiązał J. K. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 738,00 zł w terminie miesiąca od otrzymania decyzji, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu.

Wysokość odsetek ustawowych na dzień wydania decyzji wynosi 249,40 zł.

Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie od 5.10.2023 r. wynosi 11,25% w stosunku rocznym. Zakład wyjaśnił, że w przypadku spłaty nienależnie pobranego świadczenia postojowego w terminie 14 dni od dnia odbioru decyzji nie będą naliczane odsetki ustawowe za okres od dnia przypadającego po dniu wydania decyzji do dnia spłaty.

Zakład wskazał, że ubezpieczona we wniosku (...) z dnia 27.01.2021 oświadczyła, że nastąpiło ograniczenie wykonywania umowy zlecenia zawartej z (...) w Ł. z powodu przestoju w prowadzeniu działalności w związku z (...)19 przez zleceniodawcę ubezpieczonej oraz, że przedmiotem wykonywanej umowy jest działalność twórcza w zakresie sztuk plastycznych, literatury , muzyki twórczości audialnej, utworów audiowizualnych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego i sztuki ludowej.

Na podstawie wskazanego wniosku ubezpieczona otrzymała świadczenie postojowe w kwocie 738,00 zł na podstawie wniosku (...).

ZUS wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające w sprawie nienależnie pobranego świadczenia. Organ rentowy wskazał, że analiza załączonej umowy zlecenia oraz wyjaśnień ubezpieczonej wykazała, że wykonywane przez ww. w ramach zlecenia czynności biletera szatniarza tj. przyjmowanie od widza odzieży za wydaniem żetonu z oznaczeniem nr wieszaka oraz wydawanie uprzednio przyjętej odzieży za zwrotem żetonu, należyte dbanie o powierzone mienie, zabezpieczenie przed kradzieżą i zniszczeniem, kontrolowanie ważności biletów, kontrolowanie przebiegów spektakli oraz wydarzeń artystycznych, udzielanie informacji klientom na temat organizacji spektakli, terminowe i staranne wypełnianie obowiązującej dokumentacji organizacyjno - obsługowej, nie dotyczyły działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych tj działalność jaką wnioskodawczyni miała wykonywać zamiast omyłkowo wskazanej we wniosku o wypłatę świadczenia postojowego działalności twórczej. Tym samym ZUS wskazał, że umowa nie była wykonywana w dziedzinie, która uprawnia do skorzystania z jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego. W związku z powyższym zdaniem ZUS, świadczenie postojowe zostało wypłacone nienależnie.

(decyzja – k. 31 -32 akt organu rentowego)

W odwołaniu od w/w decyzji J. K. domagała się jej zmiany i odstąpienia od nakazania jej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego wraz z odsetkami. W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że spełniała warunki do przyznania jej świadczenia na podstawie art. 15 zq ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...) nadto, że działalność wskazana w umowie stanowiła działalność techniczną wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawienie wydarzeń artystycznych.

(odwołanie – k. 3-4)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, nadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odpowiedź na odwołanie – k. 6-7)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 29.01.2021 r. ubezpieczona J. K. złożyła w organie rentowym wniosek o jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym (...)19 dla umów zlecenia ( (...)), omyłkowo wskazując iż przedmiot umowy dotyczy działalności twórczej w zakresie sztuk plastycznych, literatury, muzyki twórczości audialnej, utworów audiowizualnych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii lutnictwa artystycznego i sztuki ludowej zamiast, iż jest związany z działalnością techniczną wspomagającą produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych.

Na podstawie tego wniosku organ rentowy wypłacił odwołującej w dniu 17 .02.2021 r. świadczenie postojowe w kwocie 738,00 zł.

(okoliczności bezsporne, wniosek k. 10-11 akt ZUS zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 3.04.2025 00:04:09-00:06:44 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 13.02.2025 00:01:11-00:10:28)

W dniu 1.10.2020 r. wnioskodawczyni będąc wówczas studentką zawarła umowę zlecenia z płatnikiem składek (...) w Ł. na okres od 01.10.2020 r. do 30.09.2021 r. Wnioskodawczyni zobowiązana była do wykonywania umowy w siedzibie zleceniodawcy w szczególnych przypadkach poza siedzibą w miejscu wystawienia spektaklu w godzinach wg repertuaru teatru.

(umowa zlecenia z aneksem k. 2-3 i 16-17 akt ZUS oraz 15-17)

W ramach tej umowy wnioskodawczyni zobowiązała się do wykonywania na rzecz zleceniodawcy obowiązków biletera - szatniarza na czas wystawianych przez zleceniodawcę spektakli wg obowiązującego repertuaru i grafiku. Zadania zleceniobiorcy obejmowały obsługę widzów przyjmowanie i wydawanie odzieży, dbałość o porządek i bezpieczeństwo widzów oraz odpowiedzialność z powierzone rzeczy, kontrolowanie ważności biletów, kontrolowanie przebiegów spektakli oraz wydarzeń artystycznych, udzielanie informacji klientom na temat organizacji spektakli, terminowe i staranne wypełnianie obowiązującej dokumentacji organizacyjno - obsługowej. Wnioskodawczyni wykonywała umowę zlecenia na wyżej wskazanych warunkach.

(umowa zlecenia z aneksem k. 2-3 i 16-17 akt ZUS oraz 15-17 zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 3.04.2025 00:04:09-00:06:44 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 13.02.2025 00:01:11-00:10:28 )

W okresie pandemii, w związku z odwołaniem spektakli wnioskodawczyni otrzymała informacje od przełożonych za pośrednictwem grupy utworzonej da F., iż w związku z wykonywaniem umowy zlecenia może składać wniosek o świadczenie postojowe i że jest uprawniona do jego złożenia. Pierwsze wnioski składał Teatr, ostatni trzeba było złożyć samodzielnie. Wnioskodawczyni nie konsultowała sposobu wypełnienia wniosku. Teatr informował zleceniobiorców szatniarzy - bileterów w tym J. K., o możliwości skorzystania z jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego z uwagi na wykonywanie działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych

(wydruk wpisu z (...) utworzonej na F. k. 29-36, informacja Teatru Powszechnego w Ł. zeznania wnioskodawczyni protokół z rozprawy z dnia 3.04.2025 00:04:09-00:06:44 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 13.02.2025 00:01:11-00:10:28)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Odwołanie jest zasadne.

W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do żądania przez organ rentowy zwrotu świadczenia postojowego wypłaconego odwołującej w dniu 17.02.2021r. w wysokości 738,00 zł. Organ rentowy zobowiązał odwołującą do zwrotu tego świadczenia wraz z odsetkami zarzucając, że odwołująca pobrała to świadczenie nienależnie, bowiem wskazała nieprawdziwe dane w złożonym wniosku o wypłatę jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego dla umowy cywilnoprawnej ( (...)) z 29.01.2021 r.

Zgodnie z art 15zs 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...) 19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2024.0.340) osobie, o której mowa w art. 15zq ust. 1 pkt 2, nieposiadającej innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, przysługuje prawo do jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego, jeżeli przychód z umowy cywilnoprawnej zawartej do dnia wejścia w życie ustawy, z tytułu:

1) działalności twórczej w zakresie sztuk plastycznych, literatury, muzyki, twórczości audialnej, utworów audiowizualnych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego i sztuki ludowej,

2) działalności artystycznej w dziedzinie sztuki aktorskiej, estradowej, tanecznej i cyrkowej oraz w dziedzinie dyrygentury, wokalistyki i instrumentalistyki,

3) działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych,

4) usług w zakresie architektury, architektury wnętrz, architektury krajobrazu oraz usług w zakresie architektury świadczonych przez osoby nieposiadające uprawnień budowlanych w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane,

5) usług świadczonych na rzecz muzeów w rozumieniu ustawy z dnia 21 listopada 1996r. o muzeach:

a) w zakresie pozaszkolnych form edukacji,

b) przez przewodników muzeów - uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o to jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe, nie był wyższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku.

Kwestię zwrotu nienależnie pobranych świadczeń postojowych reguluje natomiast art. 15zx powołanej ustawy, który w ustępie 1 stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie postojowe, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.

Za nienależnie pobrane świadczenie postojowe uważa się, zgodnie z ust. 2 tegoż uregulowania, świadczenie:

1) przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych oświadczeń lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie lub odpowiednio zleceniodawcę lub zamawiającego;

2) wypłacone osobie innej niż osoba uprawniona,;

3) wypłacone w kwocie wyższej niż należne.

Przepisy ustawy covidowej w art.15 zx ust.2 przewidują zatem trzy wypadki, w zaistnieniu których organ rentowy może domagać się zwrotu świadczenia postojowego / por Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 listopada 2021 r. III AUa 720/21/.

W ocenie Sądu w przypadku ubezpieczonej żaden z tych przypadków nie miał miejsca.

Niewątpliwie, bo nie jest to kwestionowane przez organ rentowy, w sprawie nie mamy do czynienia z przypadkiem wypłacenia świadczenia w kwocie wyższej niż należne (pkt 3), czy też wypłaconego innej osobie niż osoba uprawniona (pkt 2). Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wykazały zaś, że świadczenie nie zostało przyznane lub wypłacone w warunkach wskazanych w art.15zx ust.2 pkt 1 ustawy covidowej. Należy bowiem mieć na uwadze, że wniosek odwołującej o świadczenie covidowe z 29.01.2021 r. nie zawierał nieprawdziwego oświadczenia, nie zostały też przedłożone przez odwołującą żadne fałszywe dokumenty, jak również nie zaistniała sytuacja świadomego wprowadzenia organu rentowego w błąd.

Zdaniem sądu odwołująca we wniosku o jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe miała na uwadze taki przedmiot umowy zlecenia, który niewątpliwie jest związany z działalnością techniczną wspomagającą produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych. Wnioskodawczyni przyznała, iż powołanie się przez nią pierwotnie na działalność twórczą w zakresie sztuk plastycznych, literatury, muzyki, twórczości audialnej, utworów audiowizualnych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii, lutnictwa artystycznego i sztuki ludowej, miało charakter omyłki. Konsekwentnie twierdziła, iż zawarta przez nią umowa zlecenia dotyczyła jednak tytułu objętego ustawą w ramach zawartej umowy zlecenia umowy wnioskodawczyni zobowiązała się bowiem do wykonywania na rzecz zleceniodawcy obowiązków biletera- szatniarza na czas wystawianych przez zleceniodawcę spektakli, a więc w jej ocenie, podobnie jak w ocenie jej zleceniodawcy Teatru, który konsekwentnie informował ją o możliwości skorzystania z prawa do świadczenia - do działalności technicznej wspomagającej wystawianie wydarzeń artystycznych. W świetle dostępnych dokumentów i złożonych przez ubezpieczoną zeznań zadania wnioskodawczyni jako zleceniobiorcy obejmowały obsługę widzów przyjmowanie i wydawanie odzieży dbałość o porządek i bezpieczeństwo widzów oraz odpowiedzialność z powierzone rzeczy. Wnioskodawczyni faktycznie takie czynności wykonywała.

W tym stanie rzeczy za błędną Sąd uznał argumentację organu rentowego, który utrzymywał, iż z analizy umowy zlecenia odwołującej się nie wynikało, aby jej praca miała związek z działalnością techniczną wspomagającą produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawienie wydarzeń artystycznych. Podkreślić należy iż praca, którą odwołująca się świadczyła w ramach umowy zlecenia jest specyficzna i bez wątpienia stanowi istotny i niezbędny element przy wydarzeniu artystycznym, jakim jest wystawienie spektaklu przez Teatr, tj. instytucję na rzecz której odwołująca się wykonywała prace w ramach zlecenia. Błędnym jest założenie organu rentowego, że konkretne zapisy umowy zlecenia nie odpowiadają wprost literalnemu zapisowi art. 15zs 3 ust. 1 pkt 3 ustawy i tym samym nie można przyjąć, że odwołująca się nie spełniła warunków do przyznania jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego. W przekonaniu Sądu oczywistym jest, że cały szereg działań wykonywanych przez odwołującą w ramach umowy zlecenia miało na celu i służyło technicznemu bezpośredniemu wspomaganiu różnego rodzaju działań i wydarzeń artystycznych charakterystycznych dla branży teatralnej. Odwołująca się bez wątpienia w ramach umowy zlecenia zajmowała się więc działalnością techniczną wspomagającą produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych. Podkreślić należy iż na analogicznym stanowisku stanął Sąd Okręgowy w Suwałkach - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w wyroku z dnia 11 października 2021 r. III U 264/21 podkreślając iż tego rodzaju działania jak prowadzenie sprzedaży biletów, pomoc klientom kontrolowanie biletów, utrzymywanie czystości pomoc, współudział w organizacji i obsłudze eventów - które na gruncie rozpoznawanej sprawy wykonywała również odwołująca są wspomnianą działalnością techniczną niezbędną dla działalności artystycznej. Nieprawidłowym jest więc jak to czyni organ rentowy z utożsamianiem jej wyłącznie z działalnością sklasyfikowaną pod kodem (...) 90.02.Z tj. działalnością reżyserów producentów scenografów projektantów i wykonawców teatralnych dekoracji scenicznych, maszynistów sceny, specjalistów od oświetlenia sceny konferansjerów oraz działalność producentów przedstawień artystycznych w obiektach lub poza nimi a więc wąsko stricte bezpośrednio związaną z wystawianiem wydarzeń artystycznych.

Ponadto znamiennym jest, iż zleceniodawca wnioskodawczyni utwierdzał ją w przeświadczeniu, że do dodatkowego świadczenia postojowego jest uprawniona, informując ją o możliwości wystąpienia z wnioskiem w tym przedmiocie, z uwagi na tego rodzaju działalność.

Mając powyższe na uwadze nie można dojść do przekonania, iż wnioskodawczyni jakkolwiek świadomie wprowadziła organ rentowy w błąd.

Konsekwencją tego jest przyjęcie, że pobrane przez odwołującą sporne świadczenie postojowe nie jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 15zx ustawy covidowej i stąd odwołująca nie jest zobowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami.

Zajmując takie stanowisko Sąd z mocy art.477 ¹⁴ §2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję o czym orzekł w sentencji wyroku.