Zarządzenie z 8 maja 2025, sygn. VII P 3/21

UZASADNIENIE

Powód S. S. w pozwie skierowanym przeciwko pozwanemu (...) S.A. w W. wniósł o:

1. zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 70.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty złożenia pozwu do dnia zapłaty;

2. zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz comiesięcznej renty w kwocie 4.500,00 zł/m-c, liczonej od dnia wniesienia powództwa;

3. ustalenie odpowiedzialności pozwanego wobec powoda na przyszłość za skutki powstałej choroby zawodowej;

4. zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych oraz kosztów zastępstwa procesowego według norom przepisanych z ustawowymi odsetkami w przypadku zwłoki w płatnościach;

5. zwolnienie powoda z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości.

W obszernym uzasadnieniu pozwu powód przede wszystkim wskazał, iż decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia (...) stwierdzono u niego chorobę zawodową w postaci nowotworu złośliwego układu krwiotwórczego — przewlekłej białaczki limfatycznej, która to została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Powyższa choroba, w ocenie powoda pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z zatrudnieniem u pozwanego, gdzie wykonywał stale pracę na stanowiskach: ślusarz remontowy urządzeń hutniczych oddziału piecowni, operator urządzeń pracowni, koksowniczy, gaziarz, koksiarz. Na wszystkich tych stanowiskach występowało narażenie na takie czynniki chemiczne jak surowy gaz koksowniczy, zawierający 1,5% benzenu, substancje smoliste zawierające wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, tlenki azotu, fenol, amoniak, tlenek węgla.

Powód stoi w niniejszej sprawie na stanowisku, że przyznane mu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. jednorazowe odszkodowanie w związku z doznanym 40% uszczerbkiem na zdrowiu, w kwocie 36.680,00 zł nie stanowi adekwatnej rekompensaty względem zakresu i charakteru negatywnych skutków choroby zawodowej, na którą zapadł, dlatego zdecydował się dochodzić roszczeń uzupełniających od pracodawcy na drodze postępowania sądowego.

Jako podstawę prawną odpowiedzialności pozwanego pracodawcy w zakresie zadośćuczynienia powód wskazał przepis art. 445 § 1 k.c. oraz art. 445 k.c. W zakresie renty wyrównawczej art. 444 § 2 k.c. Natomiast roszczenie o ustalenie odpowiedzialności na przyszłość wywiódł z treści art. 189 K.P.C.

Pozwany (...) S.A. w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany kwestionuje zarówno zasadność roszczeń pozwanego, a także wysokość tych roszczeń. Neguje twierdzenia powoda o braku możliwości wykonywania jakiejkolwiek pracy, gdyż z decyzji ZUS z (...)., wynika, że jest on tylko częściowo niezdolny do pracy. Nie zgadza się również z twierdzeniem, iż powód ponosi zwiększone wydatki na leczenie, bo tego nie udowodnił. Nie jest prawdą również, w ocenie pozwanego, iż gdyby powód pracował to osiągałby wynagrodzenie na poziomie 7.000,00. Nadto uważa, że kwota jednorazowego odszkodowania, wypłaconego mu przez ZUS w całości wyrównuje poniesione przez powoda krzywdy. Pozwany kwestionuje odpowiedzialność za wypłatę powodowi roszczeń uzupełniających, gdyż powód uzyskał już substrat odszkodowania i zadośćuczynienia z tytułu choroby zawodowej, pobierając przez niemal cały okres zatrudnienia u pozwanej dodatek za pracę w warunkach szkodliwych, który stanowił rekompensatę za ewentualne następstwa pracy w warunkach szkodliwych. Zgodnie z powyższym pozwany stoi na stanowisku, że powództwo o zapłatę zadośćuczynienia jest bezzasadne. Jednakże z ostrożności procesowej wskazuje, iż żądanie powoda jest wygórowane. Odnośnie żądania zapłaty renty wyrównawczej także podtrzymuje stanowisko o całkowitej bezzasadności żądania, gdyż powód nie wykazał jakiegokolwiek uszczerbku majątkowego. Ponadto uzyskuje wysokie świadczenie z ZUS w postaci renty w wysokości 5.068,25 brutto. Z daleko posuniętej ostrożności procesowej, pozwany podnosi, że żądanie powoda dotyczące zasądzenia na jego rzecz renty wyrównawczej jest zawyżone i w sposób wadliwy nie zostało ograniczone czasowo.

Ponadto, pozwany podnosi, iż decyzja ZUS przyznająca prawo do renty z tytułu częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, może stanowić podstawę dla ewentualnej wypłaty powodowi renty wyrównawczej, obliczonej poprzez odniesienie się do wynagrodzenia osiąganego przez pracowników porównawczych, jedynie do czasu osiągnięcia przez powoda wieku emerytalnego, tj. do (...) r. Po osiągnięciu wieku emerytalnego, ewentualna renta wyrównawcza może być wypłacana co najwyżej do wysokości hipotetycznej emerytury, jaką uzyskiwałby powód, gdyby pracował do osiągnięcia wieku.

Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez Sąd, że powodowi należy się zadośćuczynienie lub renta wyrównawcza, pozwany podniósł zarzut ewentualny: zarzut wywołania choroby przez powoda oraz zarzut przyczynienia się. Pozwany podnosi, że przewlekła białaczka limfocytowa może wynikać z czynników genetycznych, środowiskowych, immunologicznych czy z predyspozycji indywidualnych lub innych chorób. Białaczkę może powodować również palenie tytoniu. Jak wynika z opinii lekarskiej Instytutu Medycyny Pracy Im., prof. J, Nofera z dnia 10.09.2019 r., przedłożonej do sprawy przez powoda, powód jest czynnym palaczem tytoniu od 1982 r. Od tego czasu wypala ok. 10 sztuk papierosów dziennie.

Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych.

Powód, S. S. urodzony (...)był zatrudniony u pozwanego w (...) S.A. w W. w poniższych okresach:

- od 19.09.1977 r. do 25.04.1979 r. i od 18.05.1981 r. do 02.10.1983 r. - Zakład Nr (...) na stanowisku ślusarz remontowy urządzeń hutniczych ( oddział piecowni),

- od 03.10.1983 r. do 30.09.1985 r. - Zakład Nr (...) na stanowisku operator urządzeń piecowni,

- od 01.10.1985 r. do 30.09.1998 r. - Zakład Nr (...) na stanowisku II koksowniczy,

- od 01.10.1998 r. do 31.03.2000 r. - Zakład Nr (...) na stanowisku I koksowniczy,

- od 01.04.2000 r. do 31.05.2004 r. - Zakład Nr (...) na stanowisku II koksowniczy,

- od 01.06.2004 r. do 24.07.2018 r. - Zakład Nr (...) na stanowisku II koksowniczy,

Następnie od (...). do (...) odbywał służbę wojskową, a od (...) od stycznia 2019 r. przebywał na zasiłku chorobowym .

Praca w przedsiębiorstwie pozwanego była jego jedynym zatrudnieniem.

W dniach 25.07.2018 r. - 26. 07.2018 r. powód przebywał w (...) im. dra. A. S. w W. na Oddziale Onkologicznym, gdzie rozpoznano u niego białaczkę limfocytową oraz nie stwierdzono genetycznego obciążenia chorobą. W dniu(...) r Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Oddział w W. wydał orzeczenie lekarskie nr (...) o rozpoznaniu u powoda choroby zawodowej. W powyższym orzeczeniu stwierdzono, że w okresie od 19.09.1977 r. do 25.04.1979 r. i od 18.05.1981 r. do 2006 r. S. S. pracował w narażeniu na surowy gaz koksowniczy zawierający 1,5 % benzenu tj. czynnik rakotwórczy kat. 1 A. W latach od 19.09.1977 r. do 25.04.1979 r. i od 18.05.1981 r. do 24.07.2018 r. pracował w narażeniu na substancje smoliste zawierające WWA tj. czynnik rakotwórczy kat. 1B (vide k. 11-12 a.s). Dnia (...) decyzją nr (...) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. stwierdził ostatecznie chorobę zawodową u powoda, w postaci nowotworu złośliwego — przewlekłej białaczki limfatycznej, powstałej w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi (vide k. 13-16 a.s).

W związku z powyższym Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia(...)przyznał powodowi jednorazowe odszkodowanie w wysokości 36.680,00 zł. (vide k. 16 a.s). Następnie w dniu (...)organ rentowy przyznał mu rentę wysokości 4.187,11 zł. miesięcznie do wypłaty (vide k. 17-18 a.s). Powiatowy Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. orzeczeniem z dnia (...) zaliczył powoda do znacznego stopnia niepełnosprawności, na stałe (vide k. 21 a.s). Powód dwukrotnie zwracał się do pozwanego pismem z dnia 11.08.2020 (vide k. 19 a.s). oraz 2.10.2020 r. (vide k. 22 a.s). dotyczącym zawarcia ugody jednakże bezskutecznie.

Do czasu udaru powód był osobą pełnosprawną, wykonywał wszystkie czynności w domu, pomagał żonie, a po udarze jego sprawność spadła. W lewej ręce obecnie nie ma siły. Nie prowadzi auta, syn go wozi. Neurolog skierował go na operację do W., gdzie miał zabieg czyszczenia tętnicy. Brał bardzo dużo tabletek przeciwbólowych. Po chemioterapii, leukocyty spadły, powód czuł się bardzo dobrze. Dalsze leczenie polegało na wizytach w przychodni hematologicznej oraz wykonywaniu morfologii. Ma podawane białko, co przyczynia się do obniżenia leukocytów. Uważa, że jest niezdolny do pracy, gdyż nie jest w stanie wykonywać żadnych czynności. Utracił zdolności manualne, ma problem nawet z zapięciem koszuli. Nie jest w stanie sam funkcjonować. Leczy się też na cukrzycę, chodził do neurologa, ale obecnie nie ma takiej potrzeby. Białaczka nie powoduje bólu. Do lekarza hematologa chodzi regularnie co 3 miesiące. Po rozpoznaniu choroby dostał kartę zdrowego żywienia, ale nie ma ścisłej diety, ani przepisanych leków. Palił około 10-12 papierosów dziennie, aczkolwiek wszystkie badania wykonywane w Zakładzie Pracy, nie wskazywały, aby cokolwiek się działo z płucami. Nikt w jego rodzinie nie chorował na białaczkę. Dodatek do wynagrodzenia za warunki szczególne był symboliczny. Otrzymywał go od 1977r. W latach 90 podpisał oświadczenia, że jest świadomy pracy w warunkach szczególnych. Nie korzysta z pomocy psychologa i psychiatry, pogodził się z tym, zdaje sobie sprawę, że zostało mu kilka lat.

Od czasu kiedy powód zachorował na białaczkę, choroba u niego postępowała, ale z organizmem nic się nie działo. Dopiero po udarze w lipcu 2020r. jego stan zdrowia znacznie się pogorszył. Leczenie onkologiczne jest kontynuowane. Żona cały czas opiekuje się powodem. Powód dostał udaru podczas podawania chemii. Ma częściowy niedowład. Przed udarem był samodzielny, nie miał innych schorzeń. Aktualnie zostały stwierdzone u niego cukrzyca oraz nerwowość po udarze. Po chemii codzienne czynności za powoda wykonuje żona. Przed udarem, mimo choroby powód jakoś funkcjonował, później przyszedł taki moment, że go praktycznie odcięło.

(dowód: zeznania powoda oraz świadków A. S. (2) i D. S. - protokół rozprawy k.65-66 a.s)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzeczeniem z dnia (...). ustalił, że powód jest częściowo niezdolny do pracy do dnia 31.05.2023 r. (vide k. 72 a.s).

Biegły sądowy w zakresie hematologii D. W., w opinii z dnia 18.05.2021 r. zgodził się z ustaleniami Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Instytutu Medycyny Pracy stwierdzającymi związek pomiędzy narażeniem zawodowym powoda na substancje karcynogenne a zachorowaniem na białaczkę. Jednocześnie nie stwierdził związku pomiędzy białaczką i jej leczeniem a wstąpieniem udaru mózgu. Podkreślił, że ani białaczka ani jej leczenie nie zwiększa ryzyka udaru mózgu. Z uwagi na zmniejszenie odporności zaleca się unikanie zatrudnienia wymagającego znaczących i długotrwałych wysiłków fizycznych oraz ekspozycji na niekorzystne warunki atmosferyczne. Głównym czynnikiem wpływającym na sytuację zdrowotną powoda są obecnie następstwa udaru mózgu (vide k.79-80 a.s.)

W opinii uzupełniającej z dnia 25.08.2021 r. biegły dookreślił, że stwierdzenie u danej osoby związku przyczynowo skutkowego pomiędzy ekspozycją na jakikolwiek czynnik o charakterze rakotwórczym a zachorowaniem na nowotwór ma zawsze charakter prawdopodobny, nigdy zaś pewny. Wskazał, że benzen należy do typowych, powszechnie uznanych karcynogenów, z czego jednak nie wynika, że każda osoba, która jest na niego narażona na pewno zachoruje na nowotwór. U osoby narażonej na benzen i która zachorowała na nowotwór, można z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że benzen był czynnikiem sprawczym, nigdy jednak nie można tego udowodnić z całą pewnością (vide k. 108 a.s.)

Zgodnie z opinią biegłego sądowego Z. T., z dnia 18.04.2022 r. w zakresie rachunkowości sporządzoną na okoliczność ustalenia wysokości dochodów rocznych i miesięcznych, jakie powód osiągałby w przypadku kontynuowania pracy, średniomiesięczna wysokość wynagrodzenia w 2021 r. dla powoda wynosiłaby 6.570,23 zł. Roczna kwota wynagrodzeń netto od stycznia do grudnia 2021 r. wyniosłaby 78.842,76 zł. natomiast za okres od stycznia do marca 2022r. wynosiłaby nie mniej niż po 6.570,23 zł miesięcznie (vide k. 142-149 a.s.)

W opinii uzupełniającej z dnia 12.08.2022 r. biegły wskazuje, że opinia nie dotyczyła ustalenia wysokości potencjalnej renty wyrównawczej a jedynie była ograniczona do ustalenia wysokości dochodów rocznych i miesięcznych, jakie powód osiągałby w przypadku kontynuowania pracy hipotetycznej. Wskazuje, że wysokość dochodów, jakie poszkodowany może uzyskać przy wykorzystaniu posiadanej ograniczonej zdolności do pracy zwyczajowo przyjmuje się założenie pracy na 1/2 etatu z minimalnym wynagrodzeniem miesięcznym ustalanym corocznie. Ponadto stwierdza, że na dzień dzisiejszy nie ma możliwości ustalenia potencjalnej hipotetycznej emerytury dla powoda oddającej jej prawdopodobną wartość (vide k. 166-171 a.s.)

W opinii uzupełniającej z dnia 20.12.2022 r. biegły wskazuje, że uwzględniając wyliczenia zawarte w pierwotnej opinii i zakładając, że średnia miesięczna wysokość wynagrodzenia w poszczególnych kwartałach 2022r. dla powoda wynosiłaby 116,03% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej to wysokość potencjalnych hipotetycznych wynagrodzeń w poszczególnych kwartałach 2022r. wynosiłaby:

- kwartał I (01-03/2022r.): 7.234,73 zł (miesięcznie),

- kwartał II (04-06/2022r.): 7.143,10 zł (miesięcznie),

- kwartał IIII (07-09/2022r.): 7.519,52zł. (miesięcznie).

Kwota wynagrodzeń netto od stycznia do września 2022 r. wyniosłaby 65.692,05 zł (vide k. 219-224 a.s.)

W opinii lekarskiej z zakresu neurologii z dnia 6.02.2023 r. biegły sądowy J. S. stwierdziła, że nie ma związku przyczynowo skutkowego pomiędzy zatrudnieniem powoda przez pozwanego a przebyciem udaru mózgu w lipcu 2020r., a także nie ma związku przyczynowo skutkowego pomiędzy zachorowaniem powoda na białaczkę limfocytową i jej leczeniem a przebyciem udaru mózgu. Wskazała, że obecny deficyt neurologiczny w postaci dyskretnego niedowładu kończyny górnej lewej u osoby praworęcznej nie wpływa istotnie na samodzielność i sprawność powoda. Powód jest w dobrym kontakcie słownym, samodzielny w czynnościach samoobsługowych, porusza się samodzielnie, bez wspomagania ortopedycznego. Powód był obciążony licznymi czynnikami ryzyka udaru mózgu: wiek, płeć męska, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca typu 2, zaburzenia gospodarki lipidowej, krytyczne zwężenie tętnicy szyjnej wewnętrznej, wieloletni nikotynizm. Zgodnie z dołączoną kartą informacyjną Oddziału Hematologii w W. ze stycznia 2023r. rozpoznano u powoda: przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, przewlekłą niewydolność oddechową, chorobę niedokrwienną serca. Na obecną wydolność fizyczną powoda mają zatem głównie wpływ wymienione schorzenia internistyczne. Przebyty udar mózgu nie pozostawił istotnego deficytu neurologicznego. W zakresie neurologicznym nie wystąpił uszczerbek na zdrowiu w związku z uznaną przez PPIS chorobą zawodową. Udar mózgu nie wiązał się ze znacznymi dolegliwościami, zwłaszcza że po leczeniu przyczynowym, deficyt neurologiczny ustąpił. Powód nie wymagał opieki osób trzecich po udarze mózgu, jednakże nie będzie mógł wykonywać prac ciężkich. Nie wymaga rehabilitacji usprawniającej. Przyjmuje leki w związku z chorobami internistycznymi, bez związku z uznaną przez PPIS chorobą zawodową (vide k. 242-243 a.s.)

Biegły sądowy z medycyny pracy B. Z., w opinii z dnia 22.05.2023 r. rozpoznała u powoda:

- chorobę zawodową - przewlekłą białaczkę limfocytową – nowotwór,

- zespół niedoboru odporności nabyty,

- udar niedokrwienny mózgu pod postacią niedowładu lewej kończyny górnej z niedoczulicą,

- miażdżycowe krytyczne zwężenie prawej ICA - stan po leczeniu operacyjnym,

- miażdżycowe zwężenie lewej ICA ok 50 %,

- POChP,

- cukrzycę typu 2 insulinozależną,

- miażdżycę uogólnioną,

- chorobę niedokrwienną serca,

- hypertrójglicerydemię,

- chorobę zwyrodnieniową stawów i kręgosłupa, dyskopatię wielopoziomową.

Zdaniem biegłej powód mógłby wykonywać lekkie prace fizyczne, bez narażenia na czynniki szkodliwe (toksyczne, rakotwórcze) i zmienne warunki atmosferyczne (jak drobne prace ślusarskie, montażowe, operator maszyn) oraz bez pracy nocnej, na wysokości i przy maszynach w ruchu bez osłon (z powodu cukrzycy), w niepełnym wymiarze czasu pracy- 7 godzin/d. (vide k. 261-262 a.s.)

W opinii uzupełniającej z dnia 10.08.2023 r. podkreśliła, że w obecnym stanie hematologicznym powód nie wymaga z przyczyn hematologicznych, opieki osób trzecich ani pobierania leków lub zabiegów rehabilitacyjnych. Z uwagi jednak na typowo towarzyszące białaczce zmniejszenie odporności zaleca się unikania zatrudnienia wymagającego znacznych i długotrwałych wysiłków fizycznych oraz ekspozycji na niekorzystne czynniki atmosferyczne. Ze względów oczywistych jest przeciwwskazana dalsza ekspozycja na substancje rakotwórcze. Przebyty udar czy choroby układy krążenia oraz cukrzyca, ograniczają mu pracę przy maszynach w ruchu, na wysokości, w porze nocnej. O ile powód będzie znosił dobrze chemioterapię a rzuty białaczki nie będą częste sama w sobie białaczka nie powoduje całkowitej niezdolności do pracy a jedynie częściową i z tego tytułu powód mógłby wykonywać lekkie prace fizyczne z ograniczeniami, jak wyżej (vide k. 279 a.s.)

W III opinii uzupełniającej biegły w zakresie rachunkowości Z. T., z dnia 22.02.2024 r. wskazał, iż uwzględniając wyliczenia zawarte w pierwotnej opinii i zakładając, że średnia miesięczna wysokość wynagrodzenia w IV kwartale 2022r. i poszczególnych kwartałach 2023r. dla powoda wynosiłaby 116,03% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej to wysokość potencjalnych hipotetycznych wynagrodzeń w IV kwartale 2022r. i poszczególnych kwartałach 2023r. wynosiłaby:

- kwartał IV (10-12/2022r.): 7 812,87 zł (miesięcznie)

- kwartał I (01 -03/2023r.) : 8 266,28 zł (miesięcznie)

- kwartał II (04-06/2023r.) : 8 128,78 zł (miesięcznie)

- kwartał III (07-09/2023r.) : 8 348,30 xl (miesięcznie)

- kwartał IV (10-12/2023r.) : 8 749,08 zł (miesięcznie)

Kwota wynagrodzeń netto od października 2022 r. do grudnia 202 3r. wyniosłaby 123.915,93 zł. (vide k. 306-311 a.s.)

W IV opinii uzupełniającej biegły w zakresie rachunkowości Z. T., z dnia 31.08.2024 r. podtrzymał poprzednio wydaną opinię, a ewentualne kwestie rozszerzenia opinii o wyliczenie renty wyrównawczej pozostawił do uznania Sądu (vide k. 329-334 a.s.)

W V opinii uzupełniającej biegły w zakresie rachunkowości Z. T., z dnia 28.02.2025 r. pozostawia do uznania Sądu kwestię ustalenia wysokości wynagrodzeń na rynku pracy oraz wyliczenia hipotetycznej emerytury. Biegły wskazuje przy tym na konieczności przedstawienia pełnej dokumentacji celem faktycznego wyliczenia hipotetycznej renty tj. pełnej dokumentacji z ZUS, wynagrodzeń pracowników porównawczych za wszystkie okresy do dnia ustalenia emerytury od pozwanego (vide k. 360-365 a.s.)

Sąd zważył co następuje.

Pracownik, u którego uszczerbek na zdrowiu powstał wskutek choroby zawodowej, może dochodzić od pracodawcy na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego świadczeń uzupełniających, przewyższających kwoty przewidziane w ustawie o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zgodnie z art. 445 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p., w wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym Sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Sąd Okręgowy stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż decyzją (...)Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., z dnia (...) stwierdził u powoda chorobę zawodową w postaci nowotworu złośliwego - przewlekłej białaczki limfatycznej. Tak ustalona, decyzją uprawnionego organu, choroba zawodowa była związana z zatrudnieniem powoda w pozwanym zakładzie pracy, gdzie wykonywał obowiązki służbowe na stanowiskach: ślusarz remontowy urządzeń hutniczych oddziału piecowni, operator urządzeń pracowni, koksowniczy, gaziarz, koksiarz. Na wszystkich powyższych stanowiskach występowało narażenie na czynniki chemiczne takie jak: surowy gaz koksowniczy, zawierający 1,5% benzenu, substancje smoliste zawierające wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, tlenki azotu, fenol, amoniak, tlenek węgla. Na istnienie ewidentnego, adekwatnego i normalnego związku przyczynowo – skutkowego w tym zakresie, poza obszerną dokumentacją dotycząca ustalenia u powoda choroby zawodowej, wskazał także biegły sądowy z zakresu hematologii D. W., w opinii z dnia 18.05.2021 r.

Sąd uznał jako wiarygodne i miarodajne dowody przeprowadzone w niniejszej sprawie tj. opinię wydane przez biegłych sądowych z zakresu hematologii, neurologii oraz medycyny pracy. Dowody te jawią się bowiem jako jasne, spójne, logiczne i przekonujące, nie zostały skutecznie podważone przez strony procesu, wobec czego Sąd Okręgowy uznał je za obdarzone istotną mocą dowodową i w oparciu o nie poczynił ustalenia faktyczne dotyczące doznanego przez powoda rozstroju zdrowia, jego rozmiaru, rokowań na przyszłość i istnienia adekwatnego związku przyczynowego.

Przesłanką roszczenia o zadośćuczynienie jest doznana krzywda w postaci uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, czyli zarówno cierpienie fizyczne jak i psychiczne. W orzecznictwie przyjęto, że do cierpień fizycznych zalicza się ból i podobne dolegliwości, natomiast cierpieniem psychicznym jest ujemne uczucie przeżywane w związku z cierpieniem fizycznym lub następstwami w związku z uszkodzeniem ciała, albo rozstrojem zdrowia, do których może należeć konieczność zmiany sposobu życia, czy nawet wyłączenia z normalnego trybu życia. I tak w wyroku z dnia 3 lutego 2000 r., I CKN 969/98 Sąd Najwyższy wskazał, że zadośćuczynienie nie jest karą, lecz sposobem naprawienia krzywdy. Celem zadośćuczynienia jest przede wszystkim złagodzenie cierpień. Winno ono mieć charakter całościowy i obejmować wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno już doznane, jak i te, które zapewne wystąpią w przyszłości (a więc prognozy na przyszłość). Przy ocenie więc "odpowiedniej sumy" należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy.

Przepisy kodeksu cywilnego nie wskazują kryteriów, jakie należy uwzględnić przy ustaleniu wysokości przyznawanego zadośćuczynienia pieniężnego. Natomiast o tych kryteriach, mówi ugruntowane już orzecznictwo. I tak „suma odpowiednia” w rozumieniu art. 445 § 1 k.c. nie oznacza sumy dowolnej, określonej jedynie na podstawie uznania sądu. Prawidłowe ustalenie tej kwoty wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności, mogących mieć znaczenie w konkretnym badanym przypadku. Kryteriom niezbędnym do ustalenia tej wysokości należy nadać indywidualny i wszechstronny charakter. Oznacza to, że należy w danej sprawie uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, jednakże ocenić je w sposób indywidualny. Każdy pokrzywdzony bowiem stanowi odrębny przypadek. Ponadto, co istotne, zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę ma charakter kompensacyjny, co oznacza przedstawienie doznanego cierpienia, czy to fizycznego, czy psychicznego za pomocą wartości ekonomicznej. Stosownie do bogatego orzecznictwa sądowego w tej materii (por. przykładowo: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2020 r., I ACa 940/18, LEX nr 3042468, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2020 r., I ACa 144/19, LEX nr 3021032, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 10 lutego 2020 r., I ACa 637/19, LEX nr 2923466, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2014 r., Sil APa 6/14, LEX nr 1496002), sąd ustalając rozmiar doznanej przez powoda krzywdy i tym samym określając wysokość należnego mu zadośćuczynienia pieniężnego w przedmiotowej sprawie uwzględnił przede wszystkim takie okoliczności jak:

- poważny zakres doznanego przez powoda stałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami stwierdzonej u niego choroby zawodowej, określony przez lekarza orzecznika ZUS, a także powołanego w przedmiotowej sprawie biegłego sądowego z zakresu hematologii na 40 %;



nieodwracalność ujemnych skutków zdrowotnych, gdyż uszczerbek ten ma charakter stały;



utrata dalszych perspektyw zawodowych, tj. trwały brak możliwości wykonywania przez powoda dotychczasowej pracy;



niepewne rokowania co do stanu zdrowia powoda na przyszłość, gdyż jak wskazał biegły sądowy z medycyny pracy w sporządzonej pisemnej opinii z dnia 10.08.2023 r. białaczka jest chorobą przewlekłą i nieprzewidywalną oraz biegły w zakresie hematologii D. W. w sporządzonej pisemnej opinii z dnia 18.05.2021 r. „Białaczka jest chorobą nieuleczalną, ulega progresji po różnie długim czasie trwania stabilnego przebiegu”.

W ocenie Sądu Okręgowego, te okoliczności oraz fakt, iż powód musi żyć ze świadomością nieuleczalnej choroby, co ma na pewno wymiar psychologiczny - stanowi o rozmiarze krzywdy, która w rozumieniu art. 445 k.c. przemawia za przyznaniem mu zadośćuczynienia w żądanej kwocie.

Sąd przychyla się do stanowiska powoda, iż świadczenie w łącznej kwocie 36.680,00 zł., które otrzymał od ZUS tytułem jednorazowego odszkodowania nie stanowi adekwatnej kompensacji uszczerbku na zdrowiu, w sytuacji gdy powód zachorował ciężką, nieuleczalną chorobę, a uszczerbek na jego zdrowiu na charakter trwały.

Ponadto, należy zaznaczyć, że do okoliczności określających wysokość zadośćuczynienia pieniężnego nie wlicza się otrzymanego od ZUS jednorazowego odszkodowania przyznanego powodowi ani przyznanej renty. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego wyrok SN z dnia 25.04.2023r. I PSKP 30/2 Nie ma podstaw do obniżenia zadośćuczynienia należnego poszkodowanemu (art. 445 § 1 k.c.) o otrzymane z ubezpieczenia społecznego jednorazowe odszkodowanie, jeżeli zostało ono zużyte na pokrycie kosztów wynikłych z uszkodzenia ciała, co spowodowało zmniejszenie odszkodowania (art. 444 § 1 k.c.), ponieważ taka przede wszystkim jest funkcja jednorazowego odszkodowania. Nie ma znaczenia również w tym zakresie fakt pobierania renty z ZUS przez powoda.

Na marginesie wskazuje, że przyczynienie się to każde zachowanie (działanie albo zaniechanie) poszkodowanego pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna osoba. Przyczynienie się poszkodowanego musi być oceniane w pierwszej kolejności pod kątem tego, czy stanowi zdarzenie mające rzeczywisty wpływ na zaistnienie lub zwiększenie szkody. Wymóg ten odwołuje się do leksykalnego znaczenia określenia „przyczynienie się”. Oznacza ono realny udział zachowania poszkodowanego w procesie przyczynowo-skutkowym prowadzącym do powstania szkody. Szkoda musi być niepodzielnym, pozostającym w adekwatnym związku przyczynowym skutkiem dwóch zdarzeń: zdarzenia przypisywanego zobowiązanemu do naprawienia szkody oraz zachowania samego poszkodowanego. Przyczynienie się do szkody występuje, gdy w wyniku badania stanu faktycznego sprawy dojść trzeba do wniosku, że bez udziału poszkodowanego szkoda hipotetycznie nie powstałaby lub nie przybrałaby rozmiarów, które ostatecznie w rzeczywistości osiągnęła.

Sąd Okręgowy mając na względzie wszystkie istotne okoliczności sprawy uznał, co do zasady i okoliczności, iż sumą odpowiednią, w rozumieniu przytoczonego przepisu art. 445 § 1 k.c., jest kwota 70.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego przyznana od pozwanego pracodawcy na rzecz powoda, gdyż będzie ona stanowiła realną, odczuwalną ekonomicznie wartość i jednocześnie spełni swoją kompensacyjną funkcję.

Podnieść dodatkowo należy, iż ze względu na margines dyskrecjonalnej swobody sądu przy określaniu wysokości zadośćuczynienia przyjmuje się, że zmiana zaskarżonego orzeczenia w tym zakresie może więc nastąpić tylko wówczas gdy zasądzone z tytułu zadośćuczynienia świadczenie zostanie określone w sposób rażąco nieadekwatny do okoliczności sprawy, a zatem jest rażąco zaniżone lub rażąco wygórowane (zob. przykładowo wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 30 grudnia 2019 r., I ACa 627/19, LEX nr 2877564).

W myśl powyższego w punkcie I Sąd zasądził od strony pozwanej kwotę 70.000 zł ( siedemdziesiąt tysięcy złotych ) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku. Należy wskazać, iż ze względu na charakter sprawy, a w szczególności fakt, iż konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego odsetki zostały orzeczone od dnia wydania wyroku.

W punkcie II dalej idące powództwo oddalił, tj. nie zasądził od pozwanego na rzecz powoda comiesięcznej renty w kwocie 4.500,00 zł/m-c, liczonej od dnia wniesienia powództwa, nie ustalił odpowiedzialności pozwanego wobec powoda na przyszłość za skutki powstałej choroby zawodowej oraz nie zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu ani kosztów zastępstwa procesowego.

Zgodnie z treścią art. 444 § 2 k.c., jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Chodzi tu zatem o rentę wyrównawcza będącą rentą wyrównującą zarobki (dochód) poszkodowanego do poziomu sprzed utraty przez niego pełnej zdolności do zarobkowania (uzyskiwania dochodów) będącej skutkiem wypadku, w czasie którego doszło do uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. W tym znaczeniu renta wyrównawcza jest zasądzana wtedy, gdy renta z ubezpieczenia społecznego z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych nie wyrównuje w całości utraconych przez pracownika zarobków (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2007 r., I UK 350/06, Monitor Prawa Pracy 2007 nr 9, s. 492). Wypada mieć przy tym na uwadze, że poszkodowany jest obowiązany wykorzystać zachowaną zdolność do zarobkowania, jeżeli utracił tę zdolność tylko częściowo. Ciąży więc na nim obowiązek minimalizowania szkody w granicach swoich możliwości. Dlatego, przy ustalaniu renty należy uwzględnić wysokość potencjalnych zarobków, które poszkodowany mógłby uzyskać, gdyby podjął zarobkowanie w rozmiarze wyznaczonym przez jego ograniczone możliwości (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 5 marca 1965 r., II PR 50/65, OSNCP 1965 Nr 11, poz. 195; z dnia 4 października 2007 r., I PK 125/07, LEX nr 447246).

Pozwany w analizowanej sprawie co prawda wypełnia przesłanki uprawniające go do renty wyrównawczej z art. 444 § 2 k.c. : tj. utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej oraz zmniejszyły się jego widoki powodzenia na przyszłość, jednakże nie są one wynikiem choroby zawodowej. Zgodnie z opinią neurologa z dnia 6.02.2023 r. na obecną wydolność fizyczną powoda mają głównie wpływ schorzenia internistyczne takie jak: przewlekła obturacyjna choroba płuc, przewlekła niewydolność oddechowa, choroba niedokrwienna serca, które rozpoznano na Oddziale Hematologii w W. w stycznia 2023 r. Biegły z zakresu hematologii, w opinii z dnia 18.05.2021 również wskazuje, iż głównym czynnikiem wpływającym na obecną sytuację zdrowotną powoda są następstwa udaru mózgu, a nie choroby zawodowej. Warto w tym miejscu dodać, iż wszyscy powołani do sprawy biegli jednoznacznie stwierdzali, że nie ma związku pomiędzy białaczką, czyli chorobą zawodową powoda i jej leczeniem, a wstąpieniem u niego udaru mózgu. Ponadto w opinii neurologicznej wskazano, że obecny deficyt neurologiczny powstały w wyniku udaru mózgu w postaci dyskretnego niedowładu kończyny górnej lewej u osoby praworęcznej nie wpływa istotnie na samodzielność i sprawność powoda.

Opinie wydane w sprawie przez lekarzy z zakresu neurologii, hematologii i medycyny pracy wskazują, iż powód jest zdolny do pracy. W opinii z dnia 18.05.2021 r. hematolog zalecił jedynie unikanie zatrudnienia wymagającego znaczących i długotrwałych wysiłków fizycznych oraz ekspozycji na niekorzystne warunki atmosferyczne. W opinii neurologicznej z dnia 6.02.2023 r. stwierdzono jedynie, że nie będzie mógł wykonywać prac ciężkich. Natomiast w opinii z dnia 22.05.2023 r. biegły sądowy z medycyny pracy wskazuje, ze powód może wykonywać lekkie prace fizyczne, bez narażenia na czynniki szkodliwe (toksyczne, rakotwórcze) i zmienne warunki atmosferyczne (jak drobne prace ślusarskie, montażowe, operator maszyn) oraz bez pracy nocnej, na wysokości i przy maszynach w ruchu bez osłon (z powodu cukrzycy), w niepełnym wymiarze czasu pracy- 7 godzin/d.

Powód nie udowodnił, że zwiększyły się jego potrzeby. Dokumentacja przedłożona przez niego w postaci faktur VAT świadczy o tym, że leczy się na cukrzycę, wysoki cholesterol oraz urazy mechaniczne. Z treści czytelnych faktur VAT, załączonych do pozwu, wynika, że powód:

- wykonał USG Dopplera (faktura VAT nr (...)), tj. badanie związane z wykrywaniem chorób zatorowych, miażdżycowych, a zatem zasadnym jest twierdzenie, że badanie to pozostaje bez związku z chorobą zawodową w postaci przewlekłej białaczki limfocytowej;

- nabył na podstawie faktury VAT nr (...) leki: K. - lek przeciwbólowy (nie wykazano związku z białaczką), Z. - lek stosowany przy nadmiernej ilości cholesterolu we krwi (nie wykazano związku z białaczką), K. - lek stosowany w praktyce i leczeniu niedoboru potasu (nie wykazano związku. z białaczką), P. - lek zapobiegający zakrzepom (nie wykazano związku z białaczką);

- nabył na podstawie faktury VAT nr (...): (...) — testy do pomiaru poziomu glukozy we krwi (nie wykazano związku z białaczką), P. – środek przeciw gorączce (nie wykazano związku z białaczką), D. (x2) - suplementy na sen oraz dla diabetyków (nie wykazano związku z białaczką);

- nabył na podstawie faktury VAT nr (...): 2 żele F. do stosowania na ból spowodowany urazami (nie wykazano związku z białaczką);

- nabył na podstawie faktury VAT nr (...): (...)— testy do pomiaru poziomu glukozy we krwi (nie wykazano związku z białaczką), Z. – lek stosowany przy nadmiernej ilości cholesterolu we krwi (nie wykazano związku z białaczką):

- nabył na podstawie faktury VAT mx (...): (...)- testy do pomiaru poziomu glukozy we krwi (nie wykazano związku z białaczką), insulinę N. (nie wykazano związku z białaczką);

- odbył konsultację neurologiczną (faktura VAT nr (...)), co do której nie wykazano jakiegokolwiek związku z białaczką limfocytową, na którą choruje;

- wykonał badanie EKG (faktura VAT nr (...)), co do którego nie wykazano jakiegokolwiek związku z białaczką limfocytową, na którą choruje;

- przedstawił paragon fiskalny dokumentujący nabycie I. - leku przeciwbólowego - nie wykazano, kto nabył ten lek ani na jakie potrzeby.

Należy przychylić się tutaj do stanowiska pozwanego, że koszty zakupu ww. środków leczniczych, suplementów diety oraz zażywanych przez powoda witamin nie mogą być traktowane w kategoriach środków leczenia przewlekłej białaczki limfatycznej, a tym samym obciążać pozwanego. Brak jest związku przyczynowo - skutkowego między leczeniem tych schorzeń a żądaniem zwrotu kosztów leczenia choroby zawodowej - przewlekłej białaczki limfatycznej. Pozwany nie jest odpowiedzialny za następstwa i leczenie wszelkich chorób zdiagnozowanych u powoda lecz ewentualnie za następstwa wymykające ze stwierdzonej choroby zawodowej.

Nadto należy wspomnieć, iż przez cały okres zatrudnienia powoda u pozwanego miał wypłacane wynagrodzenie z tytułu pracy w warunkach szkodliwych. Wyjątek stanowi czasookres od (...) do (...), kiedy powód odbywał służbę wojskową (z dodatek za pracę w warunkach szkodliwych nie należał mu się w tym czasie, wykonywał pracy w warunkach szkodliwych). Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych stanowił swoistą rekompensatę za możliwość powstania choroby zawodowej, wynikającej z warunków pracy panujących w zakładzie pracy. W istocie, charakter prawny tego dodatku stanowi swego rodzaju antycypacyjne zadośćuczynienie za wystąpienie choroby zawodowej. Świadczenie to, wypłacane pracownikowi za każdą godzinę pracy, przepracowaną w warunkach szkodliwych w ocenie Sądu jest jednym z czynników eliminujących możliwość dochodzenia renty wyrównawczej z tytułu choroby zawodowej.

W zakresie powyższego roszczenia dopuszczono także dowód z opinii biegłego z zakresu rachunkowości Z. T. celem ustalenia dochodów rocznych i miesięcznych, jakie powód osiągałby w przypadku kontynowania pracy. Biegły wydał sześć opinii kolejno z dnia 18.04.2022 r., 12.08.2022 r., 20.12.2022 r., 22.02.2024 r., 31.08.2024 r., 28.02.2025 r. w których jednoznacznie wskazał, że opinia nie dotyczyła ustalenia wysokości potencjalnej renty wyrównawczej a jedynie była ograniczona do ustalenia wysokości dochodów rocznych i miesięcznych, jakie powód osiągałby w przypadku kontynuowania pracy hipotetycznej. Do uznania Sądu pozostawił kwestię co do ustalenia wysokości potencjalnej renty wyrównawczej. Powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie wniósł zastrzeżeń w tym zakresie do opinii, w związku z czym Sąd nie może przychylić się do roszczenia o wypłatę renty wyrównawczej, ponieważ nie ma na czy oprzeć powyższego roszczenia.

Sąd Okręgowy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie jest zasadne ustalenie odpowiedzialności na przyszłość, określone w art. 189 k.p.c. zgodnie, z którym powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny należy rozumieć jako potrzebę uregulowania określonej sytuacji z punktu widzenia ochrony prawnych interesów danego podmiotu. W sprawach o świadczenie w procesach o szkodę na osobie, istnienie interesu prawnego uzasadniającego podjęcie rozstrzygnięcia o ustaleniu odpowiedzialności na przyszłość uzasadniane było dwoma argumentami; mianowicie wskazywano, że takie rozstrzygnięcie niweczy negatywne skutki upływu terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody na osobie wcześniej niż szkoda taka się ujawniła, a ponadto przeciwdziała trudnościom dowodowym powodowanym upływem czasu między wystąpieniem zdarzenia wywołującego szkodę a dochodzeniem jej naprawienia (tak Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 kwietnia 1970 roku w sprawie III CZP 34/69). Po zmianie stanu prawnego wynikającego z wprowadzenia przepisu art. 442 1 k.p.c., tj. z dniem 10 sierpnia 2007 roku, wyeliminowane zostało niebezpieczeństwo upływu terminu przedawnienia roszczenia. Zgodnie bowiem z regulacją przepisu § 3 art. 442 1 k.c. w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawnienia. Powyższe oznacza, że nie istnieje żadne ograniczenie czasu, w jakim może ujawnić się szkoda – wzgląd na zapobieżenie upływowi terminu przedawnienia stracił zatem jakiekolwiek racje. W ocenie Sądu nie ma również wystarczających podstaw dla drugiego argumentu, mianowicie zapobieżenie trudnościom dowodowym w przypadku prowadzenia procesu wiele lat po zdarzeniu. Sama zasada odpowiedzialności pozwanego za szkodę została prawomocnie i ostatecznie przesądzona w niniejszym procesie. Przyjęta w prawomocnym wyroku podstawa odpowiedzialności – jako przesłanka rozstrzygnięcia – wiąże Sąd przy rozpoznawaniu ewentualnych kolejnych roszczeń powoda w zakresie szkody na osobie wynikających z choroby zawodowej. W ewentualnym przyszłym procesie o dalsze roszczenia z tego samego stosunku prawnego, Sąd nie może odmiennie orzec o zasadzie odpowiedzialności pozwanego. Ewentualne przyszłe szkody – ponad prawomocnie zasądzone – należy bowiem kwalifikować jako dalszą część świadczenia z tego samego stosunku prawnego (tak Sąd Najwyższy m.in. w uchwale z dnia 29 marca 1994 roku w sprawie III CZP 29/94, Lex nr 84472). Natomiast zawsze – niezależnie od przesądzenia odpowiedzialności na przyszłość – dochodzący naprawienia szkody i tak musi wykazać fakt wystąpienia tej nowej szkody, jej wielkość i związek przyczynowy ze zdarzeniem, za którego skutki odpowiada pozwany. Wykazanie tych okoliczności odnosi się do sytuacji z daty wystąpienia z roszczeniem, a nie do sytuacji zaprzeszłej – z daty zdarzenia. W takich okolicznościach wzgląd na trudności dowodowe całkowicie odpada. Strona może uzyskać zatem pełną ochronę prawną w drodze powództwa o świadczenie, co wyklucza istnienie interesu prawnego jako koniecznej podstawy powództwa o ustalenie. Powyższe uzasadnia oddalenie powództwa o ustalenie odpowiedzialności pozwanego z tytułu choroby zawodowej mogące ujawnić się u powoda w przyszłości.

O kosztach procesu sąd orzekł na podstawie przepisu art.100 zdanie pierwsze k.p.c. - w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. W niniejszej sprawie powstały również wydatki, które zostały zaliczone na rachunek Skarbu Państwa.

Sędzia

Kamila Borszowska - Moszowska

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

Sędzia

Kamila Borszowska - Moszowska