Postanowienie SN SD z 30 września 2009, sygn. SNO 55/09
Data orzeczenia
30 września 2009
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział VI
Przewodniczący
SSN Henryk Gradzik
Tagi
Podstawa prawna
SNO 55/09
Skoro z dniem 5 maja 2009 r. asesorzy sądowi nie są już chronieni
immunitetem procesowym, nie zachodzi formalnoprawna przeszkoda do
wszczęcia i prowadzenia wobec nich postępowania karnego.
Przewodniczący: sędzia SN Henryk Gradzik.
Sędziowie SN: Irena Gromska–Szuster, Grzegorz Misiurek
(sprawozdawca).
S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem protokolanta
w sprawie asesora Sądu Rejonowego po rozpoznaniu w dniu 30 września 2009 r.
zażalenia wniesionego przez obrońców asesora na zarządzenie upoważnionego
sędziego Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 19 maja 2009 r., sygn.
akt (...)
p o s t a n o w i ł :
1. uchylić zaskarżone zarządzenie;
2. uchylić uchwałę Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 30 kwietnia
2009 r., sygn. akt (...);
3. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku Prokuratora Prokuratury
Krajowej z dnia 5 marca 2009 r. o zezwolenie na pociągnięcie do
odpowiedzialności karnej asesora Sądu Rejonowego.
U z a s a d n i e n i e
Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z dnia 30 kwietnia 2009 r.
zezwolił na pociągniecie asesora Sądu Rejonowego do odpowiedzialności karnej.
Upoważniony sędzia Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego zarządzeniem
z dnia 19 maja 2009 r. odmówił przyjęcia zażalenia obrońców asesora Sądu
Rejonowego na powyższą uchwałę wskazując, że pochodzi ono od osoby
nieuprawnionej. Zgodnie bowiem z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o
Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157) z dniem 5 maja
2009 r. ustaje powierzenie asesorom sądowym pełnienia czynności sędziowskich. W
tej sytuacji postępowanie immunitetowe stało się bezprzedmiotowe, w związku z
czym asesor nie ma interesu prawnego w kwestionowaniu uchwały zezwalającej na
pociągniecie jej do odpowiedzialności karnej.
2
W zażaleniu na wskazane zrządzenie, obrońcy asesora Sądu Rejonowego
podnieśli zarzut obrazy art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001
r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) i art. 68
ust. 3 ustawy z dnia z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i
Prokuratury przez błędne uznanie, że asesor X. Y. nie ma interesu prawnego we
wniesieniu zażalenia na uchwałę z dnia 30 kwietnia 2009 r. W konkluzji wnieśli o
uchylenie zarządzenia upoważnionego sędziego i przyjęcie wniesionego przez nich
zażalenia oraz przekazanie go do rozpoznania Sądowi Najwyższemu – Sądowi
Dyscyplinarnemu, bądź też o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i rozpoznanie
zażalenia na wymienioną uchwałę.
Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:
Instytucja prawna asesora sądowego została unormowana przepisami art. 134 –
136 zamieszczonymi w dziale III ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo u ustroju
sądów powszechnych (dalej: „u.s.p.”) zatytułowanym „Asesorzy sądowi i aplikacja
sądowo prokuratorska”. Artykuł 136 ust. 2 u.s.p. nakazywał stosować do asesorów
sądowych, którym powierzono pełnienie czynności sędziowskich, przepisy dotyczące
sędziów, z wyjątkiem enumeratywnie wskazanych unormowań odnoszących się do
statusu materialnego sędziów. Do asesorów sądowych miał zatem zastosowanie m. in.
art. 80 u.s.p. regulujący postępowanie przed sądem dyscyplinarnym w przedmiocie
wyrażenia zgody na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej.
Wspomniany dział III u.s.p. został uchylony z mocy art. 60 pkt 12 ustawy z dnia
23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Ustawa ta weszła
w życie w dniu 4 marca 2009 r., jednak w art. 68 tej regulacji przewidziano, że
powierzenie asesorom sądowym czynności sędziowskich ustaje z dniem 5 maja 2009
r., zaś do czasu ustania stosunku pracy (z upływem czterech lat od dnia mianowania
bądź wcześniejszego rozwiązania lub wygaśnięcia) asesor sądowy jest upoważniony
do wykonywania czynności referendarza sądowego. Z unormowań tych wynika, że z
chwilą pozbawienia asesorów sądowych uprawnienia do wykonywania czynności
sędziowskich utracili oni immunitet sędziowski. Skoro z dniem 5 maja 2009 r.
asesorzy sądowi nie są już chronieni immunitetem procesowym, nie zachodzi
formalnoprawna przeszkoda do wszczęcia i prowadzenia wobec nich postępowania
karnego.
Wbrew odmiennemu zapatrywaniu wyrażonemu w zażaleniu, upoważniony
sędzia Sąd Apelacyjnego – Sąd Dyscyplinarnego trafnie uznał, że w zaistniałej
sytuacji procesowej bezprzedmiotowe stało się orzekanie w przedmiocie zezwolenia
na pociągnięcie asesora sądowego X. Y. do odpowiedzialności karnej. Podniesione
przez skarżących okoliczności, iż wymieniona asesor w dalszym ciągu może
wykonywać czynności referendarza sądowego oraz że czyny objęte uchwałą z dnia 30
3
kwietnia 2009 r. miały miejsce w czasie wykonywania przez nią czynności
sędziowskich, nie mają aktualnie istotnego znaczenia.
Stwierdzenie – na gruncie obecnie obowiązującej regulacji – braku możliwości
stosowania wobec asesorów sądowych przepisów dotyczących postępowania
immunitetowego jest równoznaczne z odpadnięciem okoliczności wyłączającej
ściganie w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k. Okoliczność ta stworzyła zarazem, z
dniem 5 maja 2009 r., przeszkodę w dalszym prowadzeniu postępowania o zezwolenie
na pociągnięcie asesora X. Y. do odpowiedzialności karnej, gdyż stało się ono, w
nowym stanie prawnym, bezprzedmiotowe, a zarazem niedopuszczalne (art. 17 § 1 pkt
11 k.p.k. – stosowany odpowiednio w postępowaniu o uchylenie immunitetu
sędziowskiego – tak uchwała SN z dnia 27 maja 2009 r., I KZP 5/09, OSNKW
2009/7/51).
Z dniem 5 maja 2009 r. toczące się w niniejszej sprawie postępowanie podlegało
umorzeniu, a żadne inne rozstrzygnięcia procesowe nie powinny być wydane.
Ponieważ jednak nie doszło do umorzenia postępowania przez Sąd Dyscyplinarny
pierwszej instancji, a zainicjowano czynności w postępowaniu odwoławczym, przeto
w jego toku, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny, stosując odpowiednio przepis art.
439 § 1 pkt 9 k.p.k., uchylił zarządzenie i uchwałę wymienione w części wstępnej, a
postępowanie w przedmiocie uchylenia immunitetu – umorzył.