Wyrok z 29 maja 2025, sygn. I C 3122/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 maja 2025 r.

Sąd Okręgowy w T.I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodnicząca Sędzia SO Joanna Grzempka

Protokolant sekr. sąd. Natalia Kuc

po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2025 r. wT. na rozprawie

sprawy z powództwa (...) w W.

przeciwko A. P. i D. P.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych w częściach równych 5434 zł (pięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery złote) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 3122/24

UZASADNIENIE

Powód (...) siedzibą w W. w pozwie z dnia 33 października 2024 r. żądał zasądzenia od pozwanych A. P. i D. P. solidarnie 195.145,16 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 18 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu kapitału oddanego do dyspozycji pozwanej mocy umowy hipotecznego z dnia(...)r. (...) nr (...), którą pozwani zakwestionowali jako nieważną.

W uzasadnieniu powód powołał się na fakt zakwestionowana przez pozwanych (kredytobiorców we wskazanej wyżej umowy kredytu) i dochodzenia przez mich przed Sądem Okręgowym w W. (XXVIII C 3314/21) zwrotu spełnionych świadczeń. W tej sytuacji powodowy bank wezwał kredytobiorców do zwrotu świadczenia w postaci udostępnionego im kapitału.

W odpowiedzi na pozew pozwani wniosła o oddalenie powództwa podnosząc zarzut potrącenia wierzytelności przysługującej im od banku z wierzytelnością dochodzoną w niniejszej sprawie. Dodatkowo zarzucili wewnętrznej sprzeczności stanowiska banku, który twierdzi że umowa kredytu jest ważna a mimo to formułuje żądanie wynikające z jej nieważności.

Pełnomocnik powoda oświadczył, że nie uznaje skuteczności potrącenia wierzytelności dochodzonej pozwem.

Sąd ustalił i zważył, co następuje.

Strony wiązała umowa kredytu z dnia (...)r. (...) nr (...). Na mocy tej umowy bank wypłacił kredytobiorcom kwotę 195.145,16 zł.

Pozwem z dnia 12 kwietnia 2021 r. w sprawie XXVIII C 3314/21 Sądu Okręgowego w W. kredytobiorcy dochodzą od banku kwoty 195.824,57 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczeń uiszczonych na mocy wskazanej umowy spełnionych w okresie od jej zawarcia do 3 marca 2021 r. – rat kredytu w wysokości 192.187,57 zł, ubezpieczenia pomostowego w wysokości 945,42 zł, opłaty za zaświadczenie w wysokości 50 zł i za aneks nr (...) w wysokości 150 zł.

Wysokość powyższych świadczeń jest zgodna z zaświadczeniem wystawionym przez bank, dołączonym do pozwu w sprawie XXVIII C 3314/21. Odpis pozwu został doręczony bankowi w dniu 21 czerwca 2021 r. (odpis pozwu, data prezentanty – na płycie CD dołączonej do pozwu)

Nadto w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 2 maja 2024 r. . kredytobiorcy uiścili na rzecz banku 52.886,37 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych. (historia rachunku bankowego k. 42-50).

Bank wezwał kredytobiorców do zwrotu 195.145,16 zł w terminie miesiąca, tytułem rozliczenia nieważnej umowy pismem doręczonym 7 i 17 maja 2024 r. (wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem doręczenia – na płycie CD dołączonej do pozwu).

Pismem z dnia 20 maja 2025 r. kredytobiorcy wezwali bank do zwrotu 52.886,37 zł tytułem rat uiszczonych w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 2 maja 2024 r. – w terminie 5 dni. Wezwanie do zostało doręczone bankowi w dniu 23 maja 2024 r. (k.52).

W piśmie z dnia 4 czerwca 2025 r. kredytobiorcy złożyli oświadczenie o potrąceniu wierzytelności banku dochodzonej w niniejszym procesie, z następującymi przysługującymi im wierzytelnościami:

-

192.187,57 zł tytułem rat uiszczonych od zawarcia umowy do 3 marca 2021 r.

-

945,42 zł tytułem składek ubezpieczenia pomostowego

-

50 zł tytułem opłaty za wydanie zaświadczenia

-

150 zł tytułem opłaty za aneks nr (...)

-

59.273,22 zł tytułem skapitalizowanych odsetek od kwoty dochodzonej pierwotnym pozwem.

-

52.886,37 zł tytułem rat uiszczonych od 1 kwietnia 2021 r. do 2 maja 2024 r.

Okoliczności faktyczne przytoczone wyżej są bezsporne i mają potwierdzenie w przedstawianych przez strony dokumentach, które nie były kwestionowane ani nie budziły zastrzeżeń sądu.

W ocenie Sądu nie było podstaw do zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie i o zapłatę z tytułu nieważności przedmiotowej umowy. Gdyby bowiem przyjąć, że powództwo kredytobiorców w sprawie XXVIII C 3314/21 Sądu Okręgowego w W. zostanie prawomocnie oddalone, wówczas roszczenie banku w tej sprawie należy uznać za niezasadne, gdyż brak nieważności wyklucza roszczenie o zwrot kapitału. Jeśli natomiast powództwo kredytobiorcy zostanie uwzględnione i umowa zostanie prawomocnie (przesłankowo) uznana na nieważną, wówczas należy uznać zarzut potrącenia za skuteczny i prowadzący do umorzenia wierzytelności banku względem kredytobiorców.

Zgodnie z art. 498 § 1 k.c. gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

Wskazane przesłanki zostały spełnione w odniesieniu do zarówno wierzytelności banku, jak i kredytobiorcy.

Przy przyjęciu koncepcji nieważności umowy, wierzytelność pozwanych przedstawiona do potrącenia musi być uznana za uzasadnioną na podstawie art. 410 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. ( condictio sine causa). Dla porządku wskazać należy, że skutek nieważności w postaci obowiązku zwrotu świadczeń dotyczy nie tylko świadczeń głównych, ale wszelkich przesunięć majątkowych, którą podstawą była nieważna umowa. Istotne jest to, że do świadczeń tych zobowiązywała nieważna czynność prawna. Obowiązek zwrotu dotyczy więc także m.in. składek ubezpieczeniowych. Ich bezpośrednim odbiorcą był bowiem pozwany, co wystarcza do uznania go za podmiot zobowiązany do zwrotu. Wynika to z zawartego w art. 410 § 2 k.c. określenia wzbogaconego - „względem osoby, której świadczył” (por. W. Dubis [w:] Kodeks cywilny. Komentarz pod red. E. Gniewka, Warszawa 2011, str. 687).

Obie wierzytelności podlegające potrąceniu były wymagalne, gdyż w myśl art. 455 k.c. każda ze stron wezwała drugą stronę do wykonania zobowiązania (zwrotu nienależnego świadczenia). Pozwani przedstawili do potrącenia wierzytelności w łącznej kwocie 248.713,91 zł i nawet gdyby uznać te wierzytelności częściowo za niezasadne (np. kapitalizowanie odsetek już od następnego dnia po doręczeniu odpisu pozwu), to nie ma najmniejszej wątpliwości, że wymagalne wierzytelności kredytobiorców – chociażby z tytuł spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz odsetek skapitalizowanych od upływu 7 dni od doręczenia odpisu pozwu – przewyższają wierzytelność dochodzoną przez bank i stały się wymagalne przed 17 czerwca 2024 r.

Według art. 499 k.c. potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

Podtrzymując żądanie mimo potrącenia, powód domagał się wykonania zobowiązania, które uległo umorzeniu przed wniesieniem pozwu (przy założeniu nieważności umowy) lub nieistniejącego (przy założeniu ważności umowy). W każdej z tych wchodzących w rachubę konfiguracji powództwo podlegało oddaleniu.

O kosztach procesu orzeczono stosownie do reguły odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 § 1, 1 ¹ i 3 w zw. z art. 99 k.p.c.). Koszty należne pozwanej obejmują jedną stawkę zastępstwa procesowego (5400 zł) oraz opłatę skarbową od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (34 zł).