Uzasadnienie z 3 czerwca 2025, sygn. II C 403/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 16 lutego 2024 roku, skierowanym przeciwko (...) Bank Spółce Akcyjnej we W., powód R. K. wniósł o pozbawienie wykonalności w całości tytułu wykonawczego w postaci wydanego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 16 października 2017 roku, sygn. I Nc 1296/17, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem referendarza sądowego przy Sądzie Okręgowym we Wrocławiu z dnia 19 czerwca 2018 roku na podstawie art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., a ewentualnie na podstawie art. 840 § 1 pkt 1 w zw. z pkt 2 k.p.c. Nadto, powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ustalonych według norm prawem przepisanych.

(pozew k. 4-12)

W odpowiedzi na pozew pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, ustalonych według norm prawem przepisanych.

(odpowiedź na pozew k. 79-103)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 20 grudnia 2007 roku powód zawarł z pozwanym bankiem umowę kredytu indeksowanego kursem CHF na kwotę 487.916,67. Zabezpieczenie spłaty kredytu stanowił m.in. weksel in blanco powoda z deklaracją wekslową. Powód zaniechał spłaty kredytu.

(niesporne; wniosek kredytowy k. 106-107, ocena wniosku k. 108-109, oświadczenie k. 175 umowa kredytu k. 49-51/176-178, regulamin k. 52-56/187-191, dyspozycje k. 179-186, aneks k. 57/195, zaświadczenie k. 58-60, wezwania do zapłaty k. 264-271, wezwanie do wykupu weksla k. 61/272-273, kopia weksla i deklaracji k. 274 i 275)

Nakaz zapłaty z dnia 16 października 2017 roku, wydanym w postępowaniu nakazowym pod sygn. I Nc 1296/17, Sąd Okręgowy we Wrocławiu nakazał R. K., aby zapłacił z weksla w terminie dwóch tygodni (...) Bank S.A. we W. kwotę 609.209,78 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 30 maja 2017 roku oraz kwotę 7633 zł tytułem kosztów postępowania, albo wniósł w terminie dwóch tygodni zarzuty. Orzeczeniu temu, wobec jego uprawomocnienia się, została nadana klauzula wykonalności w dniu 19 czerwca 2018 roku. Do pozwu o zapłatę załączono umowę kredytu.

(niesporne; kserokopie: nakazu k. 16, pozwu o zapłatę k. 277-280)

Na podstawie ww. tytułu wykonawczego na wniosek pozwanego banku przeciwko powodowi wszczęto egzekucję, która prowadzona jest przez Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym (...) P. K. pod sygn. Km 2182/19. Na dzień 29 kwietnia 2021 roku należność główna wynosiła 609.209,78 zł, a odsetki 158.321,10 zł. Na dzień 24 czerwca 2024 roku należność wynosiła 786.941,76 zł, w tym odsetki 177.721,98 zł.

(niesporne; pisma komornicze k. 33-47 i 305-314)

Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2023 roku, sygn. akt XII C 706/21, Sąd Okręgowego w Łodzi oddalił powództwo R. K. przeciwko (...) Bank S.A. we W.. W pozwie powód domagał się ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego indeksowanego kursem CHF oraz zapłaty nienależnie pobranych od niego świadczeń wobec upadku umowy. W uzasadnieniu skład orzekający wskazał, że podziela stanowisko strony powodowej odnośnie charakteru kwestionowanych postanowień umownych oraz konsekwencji ich eliminacji w postaci upadku umowy, przy tym jednak powództwo podlegało oddaleniu ze względu na brak wykazania interesu prawnego oraz skutecznie podniesienie zarzutu potrącenia przez bank.

(niesporne; kopia wyroku z uzasadnieniem k. 17-32)

Powód otrzymał od pozwanego banku wypowiedzenie ww. umowy kredytu. Powód otrzymał ww. nakaz zapłaty i nie wniósł zarzutów. W 2020 roku powód zgłosił się do kancelarii prawnych w celu udzielenia mu pomocy prawnej w zakresie postanowień niedozwolonych zawartych w spornej umowie.

(niesporne; przesłuchanie powoda e-protokół 00:09:30 i 00:17:48 k. 345v-346)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o załączone do akt sprawy dokumenty, których wiarygodności żadna ze stron nie zakwestionowała, a nie budziły one wątpliwości Sądu co do rzetelności. Sąd ostatecznie pominął treść przesłuchania powoda w części, w jakiej nie miała znaczenia dla niniejszego postępowania. Mając na uwadze stanowiska stron oraz charakter niniejszego postępowania, a także motywy leżące u podstaw rozstrzygnięcia, na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd pominął wnioski pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego i zeznań świadka jako niemające istotnego znaczenia dla sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie powód wniósł o pozbawienie wykonalności w całości tytułu wykonawczego w postaci wydanego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 16 października 2017 roku, sygn. I Nc 1296/17, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem referendarza sądowego przy Sądzie Okręgowym we Wrocławiu z dnia 19 czerwca 2018 roku na podstawie art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., a ewentualnie na podstawie art. 840 § 1 pkt 1 w zw. z pkt 2 k.p.c.

Zgodnie z art. 840 § 1 k.p.c. dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście (pkt 1.); po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia (pkt 2.); małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść (pkt 3.).

Wskazany przepis normuje powództwo przeciwegzekucyjne, nazywane powództwem opozycyjnym, zmierzające do zmiany sytuacji prawnej wynikającej z faktu istnienia tytułu wykonawczego o określonej treści, tj. stwierdzającego obowiązek świadczenia podlegający przymusowemu wykonaniu na drodze egzekucji sądowej. Przedmiotem żądania pozbawienia albo ograniczenia wykonalności mogą być tytuły wykonawcze nadające się do egzekucji sądowej prowadzonej w trybie k.p.c.

W sprawie nie budzą wątpliwości legitymacje procesowe stron – powództwo opozycyjne przysługuje dłużnikowi wskazanemu w treści tytułu wykonawczego przeciwko wierzycielowi – ani dopuszczalność ustanowienia przedmiotem powództwa ww. orzeczenia sądu.

Jeżeli podstawą tytuły wykonawczego jest orzeczenie sądowe, jak w niniejszej sprawie, dłużnik nie może w powództwie opozycyjnym kwestionować istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym (art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c.), a może oprzeć to powództwo tylko na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, jak również na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia (art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.). Tym samym, wskazać jednoznacznie należy, że powództwo opozycyjne nie jest wyłomem w ochronie prawomocności materialnej orzeczenia. Powództwo opozycyjne nie jest środkiem zaskarżenia – nie zmierza do uchylenia lub merytorycznej zmiany prawomocnego orzeczenia – a jedynie udaremnienia (trwale bądź tymczasowo, w całości bądź w części) możliwości wszczęcia i prowadzenia egzekucji sądowej na podstawie danego tytułu wykonawczego. Powództwo to jest zatem wyłącznie merytorycznym środkiem obrony przed egzekucją.

W niniejszej sprawie podważanym tytułem egzekucyjnym jest orzeczeniem, co stanowi przeszkodę uniemożliwiającą oparcie powództwa opozycyjnego na zaprzeczeniu zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2024 r. II CSKP 1628/22). Ewentualne odmienne zapatrzenie oznaczałoby, że powództwu opozycyjnemu został przyznany walor kolejnego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a co również prowadziłoby do zaprzeczenia prekluzji faktów i dowodów wynikającej z prawomocności materialnej merytorycznego orzeczenia.

Nadto, wynikająca z art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca wyroku dotyczy związania sentencją, a nie uzasadnieniem wyroku innego sądu, czyli przesłankami faktycznymi i prawnymi przyjętymi za jego podstawę. Zakresem prawomocności materialnej jest objęty tylko ostateczny wynik rozstrzygnięcia, a nie jego przesłanki. Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 19 kwietnia 2023 roku nie mógł wpłynąć na ocenę Sądu w sprawie niniejszej co do nadania klauzuli wykonalności orzeczeniu Sądu Okręgowego we Wrocławiu. Wyrok wydany w sprawie o ustalenie i zapłatę z powództwa powoda nie jest prejudykatem w sprawie niniejszej.

Jednocześnie, wskazać należy, że powód nie wykazał, aby spełnił świadczenie albo aby wygasło ono na skutek dokonanego potrącenia czy na skutek innego zdarzenia, do którego doszło po wydaniu nakazu zapłaty.

Na marginesie, wskazać należy również, że w sprawie nie mogły odnieść skutku arbitralne stwierdzenia powoda o tym, że Sąd Okręgowy we Wrocławiu, wydając ww. nakaz zapłaty z weksla, nie badał zawartej przez strony postanowień umowy kredytu pod kątem ich niedozwolonego charakteru. Obowiązkiem Sądu, który zrealizował się w wymienionym postępowaniu, było zbadanie deklaracji wekslowej, która stanowiła podstawę wypełnienie weksla. Stwierdzić można natomiast z całą pewnością, że uwzględniając powództwo wniesione przez pozwanego w niniejszej sprawie, uznał, że jest ono zasadne. Powód nie przeczył zabezpieczenia spłaty kredytu wekslem ani wypowiedzenia mu umowy kredytu przez Bank, jak i również tego, że nie był zainteresowany udziałem w wytoczonym przez Bank procesie o zapłatę, nie wnosząc zarzutów od doręczonego mu nakazu zapłaty. W braku odmiennych dowodów, wskazać należy, że powód według własnego swobodnego uznania, zaniechał podejmowania jakichkolwiek kroków w celu zakwestionowania wydanego nakazu zapłaty, a tym samym przedstawienia swego stanowiska wobec twierdzeń pozwu, w którym wskazano na stosunek podstawowy, wniesionego do Sądu Okręgowego we Wrocławiu, który to z kolei po zbadaniu weksla, deklaracji wekslowej i podstaw do jego wypełnienia, wydał nakaz zapłaty. Od dnia doręczenia nakazu zapłaty powód mógł wnieść zarzuty, a później – skorzystać z nadzwyczajnych środków zaskarżenia, o ile ich wniesieni było uzasadnione. Pozwem wniesionym w niniejszej sprawie powód próbuje udaremnić skutki własnych zaniedbań.

W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności rozpoznawanej sprawy, nie sposób przyjąć, jakoby powód pozbawiony był ochrony konsumenckiej, w tym zapewnianej mu na mocy unijnej Dyrektywy 93/13.

W tym stanie rzeczy powództwo podlegało oddaleniu.

Podstawę orzeczenia o kosztach procesu stanowił art. 100 k.p.c. Pozwany wygrał postepowanie główne, zaś strona powodowa – postępowanie uboczne w przedmiocie zabezpieczenia. Na koszty procesu poniesione przez pozwanego w postępowaniu głównym składały się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 10.800 zł i opłaty skarbowe od pełnomocnictw w kwocie 34 zł. Na koszty procesu poniesione przez stronę powodową w postępowaniu zażaleniowym składały się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 5.400 zł i opłata sądowa od zażalenia w kwocie 200 zł. Wynagrodzenie pełnomocników zostało określone na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) – co do postępowania głównego stosownie do § 2 pkt 7 oraz co do postępowania zażaleniowego stosownie do § 10 ust. 2 pkt 2. Tym samym, Sąd zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 5.234 zł, a więc pomniejszając koszty procesu pozwanego w postępowaniu głównym o koszty procesu strony powodowej w postępowaniu zażaleniowym. O odsetkach od kosztów procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.