Uzasadnienie z 30 września 2024, sygn. VIII U 1068/23

0.1.Sygn. akt. VIII U 1068/23

​  Uzasadnienie

Decyzją z 18 maja 2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił U. S. prawa do emerytury pomostowej z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych argumentując, że ubezpieczona nie udowodniła wymaganego 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, w tym nie udowodniła wykonywania takiej pracy po 31 grudnia 2008r. Dodatkowo ZUS wskazał, że ubezpieczona nie wykazała wymaganych 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a jedynie 19 lat, 4 miesiące i 6 dni takich okresów.

Decyzją z 11 lipca 2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. ponownie odmówił U. S. prawa do emerytury pomostowej z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych argumentując, że ubezpieczona wprawdzie udowodniła wymagany 20-letni okres składkowy i nieskładkowy. Jednak równocześnie nie udowodniła wymaganego 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, w tym nie udowodniła wykonywania takiej pracy po 31 grudnia 2008r.

Decyzją z 29 sierpnia 2023r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. ponownie odmówił U. S. prawa do emerytury pomostowej z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych argumentując, że ubezpieczona wprawdzie udowodniła wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach, jednak nie udowodniła wykonywania takiej pracy po 31 grudnia 2008r. Nadto ZUS podkreślił, że ubezpieczona nie wykazała 15-letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach wymaganego przez art. 4 w zw. z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

W odwołaniach od powyższych decyzji ubezpieczona domagała się ich zmiany poprzez przyznanie prawa do emerytury pomostowej z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Podniosła, że zgodnie z przedłożonymi przez nią świadectwami i zaświadczeniami oraz zeznaniami świadków, o przesłuchanie których wniosła, wykonywała pracę w warunkach szczególnych w całym okresie zatrudnienia na bloku operacyjnym Szpitala (...) w Z., od 15 sierpnia 1988r. do 23 czerwca 2000r. i od 10 grudnia 2001r. do 31 sierpnia 2007r. oraz na bloku operacyjnym Centrum Onkologii w G. od 3 września 2007r. do 31 grudnia 2008r. Tym samym, w ocenie odwołującej, spełnia ona warunki do przyznania jej prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 w zw. z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.

W odpowiedziach na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Sąd ustalił, co następuje:

Ubezpieczona U. S. urodziła się (...) W dniu 19 kwietnia 2023r. złożyła wniosek o emeryturę pomostową.

Organ rentowy uznał ostatecznie za udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe w łącznym wymiarze 24 lat i 4 miesięcy.

Do stażu pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, w myśl dotychczasowych przepisów, organ rentowy zaliczył 15 lat, tj. z wyłączeniem okresów nieskładkowych, okresy pracy pielęgniarki instrumentariuszki w (...) Publicznym Szpitalu (...) w Z. od 15 sierpnia 1988r. do 23 czerwca 2000r. i od 10 grudnia 2001r. do 31 sierpnia 2007r. oraz w Centrum Onkologii w G. od 3 września 2007r. do 31 grudnia 2008r.

Organ rentowy do stażu pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu załączników do ustawy o emeryturach pomostowych, nie zaliczył wszystkich powyższych okresów.

Organ rentowy jako powód niezaliczenia powyższych okresów do okresów pracy w warunkach szczególnych podał fakt braku informacji, w świadectwach wykonywania pracy w warunkach szczególnych, że praca na bloku operacyjnym była świadczona wyłącznie w ramach ostrego dyżuru.

Na okoliczność wykonywania pracy w warunkach szczególnych w trakcie zatrudnienia w (...) Publicznym Szpitalu (...) w Z., odwołująca przedłożyła świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 15 czerwca 2023r., w treści którego wskazano, iż była zatrudniony ona u tego pracodawcy w okresie od 15 sierpnia 1988r. do 23 czerwca 2000r. Pracodawca w świadectwie tym potwierdził też ubezpieczonej wykonywanie stale i w pełnym wymiarze, pracy w warunkach szczególnych, w okresie od 15 sierpnia 1988r. do 23 czerwca 2000r., jako pielęgniarki instrumentariuszki na bloku operacyjnym, tj. wykonywała pracę określoną w wykazie A, dział XII poz. 2. Nadto przedłożyła świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 2 sierpnia 2023r., w treści którego wskazano, iż była zatrudniony ona u tego pracodawcy w okresie od 10 grudnia 2001r. do 31 sierpnia 2007r. Pracodawca w świadectwie tym potwierdził też ubezpieczonej wykonywanie stale i w pełnym wymiarze, pracy w warunkach szczególnych, w okresie od 10 grudnia 2001r. do 31 sierpnia 2007r., jako pielęgniarki instrumentariuszki na bloku operacyjnym, tj. wykonywała pracę określoną w wykazie A, dział XII poz. 2. Z kolei w zaświadczeniach wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 12 września 2023r., ww. pracodawca potwierdził odwołującej wykonywanie pracy w warunkach szczególnych w okresie od 15 sierpnia 1988r. do 23 czerwca 2000r. i od 10 grudnia 2001r. do 31 sierpnia 2007r. na stanowisku pielęgniarki, przy pracach personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru, wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, pod pozycją 24.

Na okoliczność wykonywania pracy w warunkach szczególnych w trakcie zatrudnienia w Centrum Onkologii w G., odwołująca przedłożyła świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 16 czerwca 2023r., w treści którego wskazano, iż była zatrudniony ona u tego pracodawcy w okresie od 3 września 2007r. do 31 grudnia 2008r. Pracodawca w świadectwie tym potwierdził też ubezpieczonej wykonywanie stale i w pełnym wymiarze, pracy w warunkach szczególnych, w okresie od 3 września 2007r. do 31 grudnia 2008r., jako starszej pielęgniarki na bloku operacyjnym, tj. wykonywała pracę określoną w wykazie A, dział XII poz. 2.

W postępowaniu przed Sądem ubezpieczona po ostatecznym sprecyzowaniu, domagała się uznania z pracę w warunkach szczególnych, w rozumieniu załączników do ustawy o emeryturach pomostowych, okresów zatrudnienia, w charakterze pielęgniarki instrumentariuszki na bloku operacyjnym, w okresach od 15 sierpnia 1988r. do 23 czerwca 2000r. i od 10 grudnia 2001r. do 31 sierpnia 2007r. oraz od 3 września 2007r. do 31 grudnia 2008r.

W toku procesu Sąd ustalił, iż obecny (...) Publiczny Szpital (...) w Z. (...) Akademii Medycznej w K., wcześniej jako (...) Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital Miejski nr (...) w Z., był szpitalem posiadającym w swojej strukturze oddział ortopedyczny i kilka oddziałów chirurgii. Wszystkie te oddziały były wyposażone w oddzielne bloki operacyjne, służące do przeprowadzania zabiegów operacyjnych właściwych dla danego oddziału. Konsekwencją tego była konieczność zapewnienia stałego personelu do przeprowadzania operacji, w szczególności, poza lekarzami, również obsługi pielęgniarskiej, w tym pielęgniarek instrumentariuszek i pielęgniarek anestezjologicznych. W ramach każdego oddziału prowadzącego zabiegi, funkcjonowała oddzielna sala operacyjna, na której zabiegi te były przeprowadzane codziennie. Wszystkie te sale znajdowały się na Bloku Operacyjnym. W celu zapewnienia prawidłowego przebiegu operacji, wymagane było zapewnienie właściwej liczby personelu. W związku z tym w ramach Bloku Operacyjnego, zatrudnionych było kilka pielęgniarek instrumentariuszek. Formalnie przypisane tym osobom stanowiska pracy miały różne nazwy, w zależności od posiadanego stażu pracy. Na Bloku Operacyjnym Szpitala Miejskiego w Z. było zatrudnionych kilka pielęgniarek mogących asystować podczas zabiegów jako instrumentariuszki. Związane to było z tym, że zabiegi operacyjne były na tym bloku prowadzone przez całą dobę. Przy czym najwięcej instrumentariuszek zatrudnionych było na pierwszej zmianie, gdzie prowadzone było najwięcej zabiegów. Z kolei na zmianach popołudniowych, zabiegów tych było mniej i w związku z tym, na tych zmianach było mniej pielęgniarek instrumentariuszek.

W okresie od 15 sierpnia 1988r. do 23 czerwca 2000r. i od 10 grudnia 2001r. do 31 sierpnia 2007r., ubezpieczona pracowała w Szpitalu Miejskim w Z.. Od początku tego zatrudnienia faktycznie wykonywała pracę instrumentariuszki na Bloku Operacyjnym, w pełnym wymiarze czasu pracy, na salach operacyjnych oddziałów torakochirurgii i urologii. Do jej obowiązków w tym czasie należało przygotowanie sali operacyjnej przed każdym zabiegiem, tj. przygotowanie niezbędnych narzędzi chirurgicznych i środków opatrunkowych. Następnie asystowała przy danym zabiegu, zaś po jego zakończeniu zmuszona była umyć
i wysterylizować użyte w zabiegu narzędzia chirurgiczne. Następnie przygotowywała salę do kolejnego zabiegu i cały cykl się powtarzał. W trakcie przygotowań do zabiegów, uczestniczenia w nich i czynnościach pooperacyjnych, odwołująca była narażona na niekorzystny wpływ środków do dezynfekcji, pól elektromagnetycznych od aparatury używanej podczas operacji, w tym RTG, jak również oparów środków do znieczulania. Uczestniczyła też przy podnoszeniu i przenoszeniu pacjentów.

W dalszej kolejności Sąd ustalił, że również w okresie od 3 września 2007r. do 31 grudnia 2008r., tj. podczas zatrudnienia w Centrum Onkologii, pracodawca powierzył ubezpieczonej stanowisko pielęgniarki instrumentariuszki na bloku operacyjnym. W tym czasie, ubezpieczona tak jak u poprzedniego pracodawcy zajmowała się w pełnym wymiarze czasu, pracą instrumentariuszki, asystując przy operacjach planowych, nagłych i reoperacjach. Praca ta była wykonywana przez nią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, bądź to w ramach dniówki trwającej 8 godzin, bądź też dyżurów trwających 12 godzin. Bywało również i tak, że w razie operacji trwającej powyżej jej normalnego czasu pracy, ze względu na niedobór personelu, uczestniczyła ona nadal w takiej operacji trwającej nawet do 18 godzin i dłużej.

Razem z ubezpieczoną w spornym okresie, w Centrum Onkologii, pracowała I. K. – pielęgniarka instrumentariuszka, wykonująca taką samą pracę jak odwołująca.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: akt organu rentowego, odpisów świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych (k.8-10, k.8 akt sprawy VIII U 1359/23, k.7-8 akt sprawy VIII U 1616/23), zeznań świadka I. K. (k.88-88v), wyjaśnień odwołującej (k.53v i 61-63), a także jej akt osobowych, dołączonych do akt niniejszej sprawy.

Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i spójny, a tym samym za wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz na rozstrzygnięcie sprawy.
W szczególności Sąd dał w pełni wiarę zeznaniom świadka i samej ubezpieczonej, gdyż są spójne, przekonywujące i wzajemnie się potwierdzają, a nadto znajdują potwierdzenie
w dokumentacji osobowej odwołującej i przedłożonych przez nią świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie ubezpieczonej zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2023r., poz. 164 ze zm.) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5 – 12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

- urodził się po dniu 31 grudnia 1948r.;

- ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

- osiągnął wiek wynoszący co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

- udowodnił okres składkowy i nieskładkowy w łącznym wymiarze co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

- przed dniem 1 stycznia 1999r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub

w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS;

- po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Zgodnie natomiast z treścią art. 49 ww. ustawy prawo do emerytury pomostowej, przysługuje również osobie, która:

- po dniu 31 grudnia 2008r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub

o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

- spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i art. 5-12;

- w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

W niniejszej sprawie spór sprowadzał się wyłącznie do ustalenia, czy U. S. legitymuje się 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 4, w zw. z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych. Zaś w razie braku spełnienia tego warunku, czy legitymuje się jakimkolwiek okresem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze po dniu 31 grudnia 2008r., przy niekwestionowaniu przez organ rentowy spełnienia przez S. S. pozostałych przesłanek do świadczenia, wskazanych powyżej.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ubezpieczona nie posiada wymaganego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych po dniu 31 grudnia 2008r.

Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało natomiast, że ubezpieczona wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu załącznika do ustawy o emeryturach pomostowych, w okresie zatrudnienia na bloku operacyjnym Szpitala (...) w Z., od 15 sierpnia 1988r. do 23 czerwca 2000r. i od 10 grudnia 2001r. do 31 sierpnia 2007r. oraz na bloku operacyjnym Centrum Onkologii w G. od 3 września 2007r. do 31 grudnia 2008r. na stanowisku pielęgniarki instrumentariuszki.

U wymienionych powyżej pracodawców ubezpieczona, w spornych okresach pracowała, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie jako pielęgniarka instrumentariuszka w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Bez znaczenia na taką ocenę jej pracy pozostaje, że pracodawca, tj. Centrum Onkologii nie potwierdził jej tego faktu w stosownym świadectwie pracy w warunkach szczególnych, a jedynie uznał jej prać w tym okresie za wykonywaną w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów dotychczasowych, bowiem dla kwalifikacji pracy ubezpieczonej, w spornym okresie, jako pracy w szczególnym charakterze decydujące znaczenie, ma przynależność do personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru, a ponadto istotna jest gotowość do wykonywania zabiegów nieplanowanych oraz wykonywanie zabiegów planowych. Nie wyklucza uznania określonej pracy za prace w szczególnych warunkach, realizowanie innych czynności związanych z zasadniczym procesem pracy. Wykonywanie planowanych i nagłych zabiegów musi poprzedzać przygotowanie sali zabiegowej i pacjenta, a po zabiegu wymagane sprawdzenie stanu i ilości narzędzi oraz materiałów użytych do zabiegu, w celu zapobieżenia ich pozostawienia w ciele pacjenta. Wszystkie te czynności, połączone oczywiście z uczestniczeniem w pełnym zakresie (a nie jedynie wyrywkowo) w zabiegach operacyjnych, podlegają zaliczeniu w ramach pracy Prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru. Z punktu widzenia art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, decydujące znaczenie ma stały (wynikający z planów operacji i grafików) udział w pracach zespołów operacyjnych danej dyscypliny zabiegowej oraz wykonywanie zabiegów operacyjnych (planowych i nieplanowych) w pełnym, a nie ograniczonym zakresie.

Prace personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru, wymienione zostały pod poz. 24, w załączniku nr 2, do ustawy o emeryturach pomostowych.

Tak więc odwołująca w całych spornych okresach wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wyłącznie prace w szczególnym charakterze, określone w wykazie takich prac.

Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe rozważania, należało uznać, że U. S. legitymuje się 15-letnim okresem zatrudnienia w szczególnym charakterze, wykonywanej przed 1 stycznia 2009r.

W konsekwencji powyższego Sąd, na podstawie powołanych przepisów, z mocy art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił wszystkie zaskarżone decyzje, przyznając ubezpieczonej prawo do emerytury pomostowej począwszy od 14 kwietnia 2023r., tj. od osiągnięcia obniżonego wieku emerytalnego.

(-) Sędzia Grażyna Łazowska