Wyrok z 9 października 2024, sygn. VI Ka 559/24

Formularz UK 2

Sygnatura akt

VI Ka 559/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze z dnia 5 czerwca 2024r. w sprawie II K 1031/23

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

I. I naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia, a to art. 4 k.p.k. oraz 7 k.p.k. polegającego na przekroczeniu zasady obiektywizmu, wyrażające się w wyraźnym „dopasowaniu" rezultatów przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz elementów ustalonego stanu faktycznego do przyjętego a priori przez Sąd meriti przekonania o winie oskarżonego oraz krzywdzie W. R., w tym zwłaszcza, np. oparciu się wyłącznie na zeznaniach pokrzywdzonej W. R. oraz osób trzecich, które miały wiedzę ze słyszenia wyłącznie od pokrzywdzonej, jak również dokumencie w postaci zaświadczenia lekarskiego, podczas gdy sam pokrzywdzony D. R. zeznał, że „powiedziałem lekarzowi, że H. mnie uderzył bo byłem na niego zły, W. mnie namawiała" (k. 317 verte), W. R. miała wyraźny motyw polegający na tym, że jak sama zeznała „bolała mnie zmiana jego (H.) zachowania" (k. 322) „nikt mnie nie pytał czy zgadzam się, żeby synowie H. z nami mieszkali", „chciałam, żeby się rozstali", „odwiedziła mnie mama (...) ona twierdzi, że ja kłamię (k. 323), przy jednoczesnym zaniechaniu wyjaśnienia i tym samym rozważenia okoliczności potwierdzających wersję przedstawioną przez oskarżonego, w szczególności zeznań innych pokrzywdzonych oraz synów oskarżonego i uznaniu ich za niewiarygodne;

II. II obraza przepisów postępowania mającą wpływ na treść wyroku a mianowicie art. 4 k.p.k., 7 k.p.k. oraz 5 § 2 k.p.k. poprzez nienależyte rozważenie całokształtu okoliczności i materiału dowodowego, pominięcie a także nie uwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego;

III III obraza przepisów postępowania 410 k.p.k., poprzez pominiecie przy ocenie materiału dowodowego zgodnych zeznań świadków synów oskarżonego O. i L. W. oraz pokrzywdzonych D. R. oraz B. S., w zakresie w jakim potwierdzały zeznania oskarżonego, co miało wpływ na treść wyroku poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych co do sprawstwa oskarżonego;

IV. IV na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k., błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na dowolnym ustaleniu przewagi oskarżonego nad pokrzywdzonymi z uwagi na fakt zamieszkiwania w jego domu oraz przewagi majątkowej, podczas gdy uznanie samego faktu zamieszkiwania patchworkowej rodziny w domu oskarżonego za przewagę stanowi nadużycie procesowe;

V. V na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k., błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na dowolnym przyjęciu, że to oskarżony wszczynał awantury, podczas gdy samo doświadczenie życiowe wskazuje, że 6 osobowej rodzinie dochodzi do zderzenia wielu osób i ich potrzeb oraz brak jest dowodu na to, że to oskarżony wszczynał awantury jak również załączone do akt sprawy nagrania wskazują, że było odwrotnie i to pokrzywdzona B. S. je wszczynała, do czego sama się przyznała (k. 250), jak również W. R. potwierdziła tą sytuację „mama była agresywna, miał poobijane żebra" (k. 323 vide);

VI. VI obraza przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanego orzeczenia, a to

Ar art. 5 § 1 i 2 k.p.k. polegająca na uznaniu oskarżonego winnym popełnienia zarzucanych mu w a/o czynów, pomimo istnienia uzasadnionych wątpliwości co do ich popełnienia a które to wątpliwości nie zostały usunięte w toku postępowania sądowego, a zatem powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść oskarżonego, co z kolei winno skutkować jego uniewinnieniem, polegające na przypisaniu winy w urazie nosa D. R. oskarżonemu, podczas gdy wyłącznie W. R. podtrzymała takie zeznania, inni pokrzywdzeni natomiast zgodnie twierdzili, że był to wypadek podczas odciągania B. S. przez D. R. od oskarżonego na którego się rzuciła, jak również brak jest jakiegokolwiek motywu nawet sytuacyjnego uprawdopodabniającego, że oskarżony mógłby chcieć uderzyć w twarz D. R. w tej konkretnie sytuacji, objawiające się również na uznaniu oskarżonego winnym przestępstwa z art. 207 kk, podczas gdy właściwe zestawienie wszystkich środków dowodowych w tym zeznań wszystkich innych członków rodziny, nagrań, notatek policyjnych, faktów wynikających ze spraw rodzinnych w K. skutkować winno uniewinnieniem oskarżonego od zarzucanych mu czynów;

a w konsekwencji

VII. naruszenie prawa materialnego a to art. 207 §1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. poprzez ich błędne zastosowanie skutkujące uznaniem oskarżonego za winnego popełnienia czynów, w sytuacji gdy, materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie pozwala w sposób niewątpliwy na stwierdzenie winy i sprawstwa oskarżonego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja jest niezasadna, zaś sformułowane w niej zarzuty pozostają niespójne. Dotyczy to zarzutu I w korelacji z zarzutami IV i V a także nader ogólnikowo sformułowanego, nieczytelnego zarzutu II. Względna przyczyna odwoławcza w postaci obrazy prawa procesowego ( w tym przypadku art. 4 kpk i art. 7 kpk) wymaga bowiem wykazania chociażby potencjalnego wpływu uchybienia na treść wyroku. Kierując się zasadami przyczynowości i skutkowości, stwierdzić należy, że typowym skutkiem obrazy prawa procesowego, w szczególności w zakresie oceny dowodów, jest błędne ustalenie faktyczne, które stanowi ów chociażby potencjalny "wpływ na treść wyroku". W rezultacie może być więc tak, że dane jedno uchybienie będzie oddziaływało w sferze co najmniej dwóch względnych przyczyn odwoławczych wymieniony w art. 438 k.p.k., tj. w sferze prawa procesowego i ustaleń faktycznych. Nie oznacza to jednak, że należy podnosić dwa odrębne rodzaje zarzutów. Jedno uchybienie daje bowiem podstawę do podniesienia jednego zarzutu i nie może stanowić zarazem obrazy prawa procesowego i błędu w ustaleniach faktycznych. Prawidłowo podniesiony od strony formalnej zarzut powinien zatem opierać się na pierwotnej przyczynie uchybienia, a nie na dalszych skutkach, które to uchybienie powoduje. Jeżeli błędne ustalenie faktyczne jest skutkiem wyłącznie obrazy prawa procesowego, to należy podnieść jedynie zarzut oparty na podstawie określonej w art. 438 pkt 2 k.p.k., a zarzut oparty na przyczynie odwoławczej wymienionej w art. 438 pkt 3 k.p.k. powinien być podniesiony tylko wówczas, gdy błędne ustalenia faktyczne stanowią pierwotną przyczynę uchybienia a zatem wtedy, gdy apelujący nie kwestionuje sposobu procedowania, w szczególności sposobu gromadzenia dowodów i ich oceny. W tej sytuacji omawianą grupę zarzutów oceniać należy wyłącznie przez pryzmat naruszenia art. 4 i 7 kpk (w zakresie art. 5 § 2 kpk por. dalsze rozważania). W tej materii stwierdzić należy, że kontrola instancyjna oceny dowodów sprowadza się do sprawdzenia, czy nie wykazuje ona błędów natury faktycznej, czyli niezgodności z treścią dowodu lub pominięcia pewnych dowodów, logicznej- czyli błędności rozumowania i wnioskowania albo czy nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy. Tak więc dokonanie przez sąd odwoławczy nowej, odmiennej oceny dowodów jest uzasadnione tylko wówczas, gdy w wyniku kontroli odwoławczej stwierdzona zostanie dowolność oceny poczynionej przez Sąd I instancji; jeżeli natomiast ocena dokonana przez sąd pierwszej instancji pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k., nie ma podstaw do zmieniania jej w postępowaniu odwoławczym. Dodać przy tym należy, że dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób odmienny od oczekiwań stron procesowych nie stanowi naruszenia przepisów art. 4 ani 7 k.p.k. W przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy ustrzegł się suponowanych w apelacji uchybień, gromadząc kompletny materiał dowodowy i dokonując rzetelnej, poprawnej jego oceny. Nie uszły uwadze Sądu I instancji zarówno wewnętrzne, jak i wzajemne sprzeczności w relacjach oskarżonego i B. S., jak też D. R. i L. W.. Wnikliwej i krytycznej analizie poddane zostały także zeznania W. R.. Słusznie Sąd ten odwołał się do zasad doświadczenia życiowego. Wszak pretensje W. R. wobec H. W. warunkowane były jego zachowaniem wobec B. S. i D. R., który przecież w początkowej fazie postępowania (k.104) nie krył, że był przez oskarżonego uderzany w twarz, podobnie jak i B. S., że H. W. stosował przemoc względem W. R. oraz że wielokrotnie wyzywał domowników i wyrzucał ich z domu. Zasadnie Sąd Rejonowy odwołał się do treści wiarygodnych dokumentów w postaci protokołu zatrzymania, dokumentacji lekarskiej i ,,niebieskiej karty”, jak też protokołu oględzin zapisu dźwięku. Równie trafnie Sąd ten przywołał wiarygodne relacje M. S., E. K., R. Ł., M. G. i E. M.. Wprawdzie są to świadkowie ,,ze słyszenia”, jednakże procedura karna nie wartościuje materiału dowodowego ze względu na bezpośredni lub pośredni charakter poszczególnych dowodów. Wskazać w tym miejscu należy, że brak jest racjonalnego powodu, by W. R., lecz także B. S. skarżyły się innym osobom na zachowanie oskarżonego w sytuacji, gdyby nie był on sprawcą opisywanych zachowań. Jednocześnie w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenia w sposób komplementarny wykazane zostało, z jakich powodów zeznania O. i L. W., B. S. a częściowo także D. R. uznane zostały za niewiarygodne. Ocenę tę Sąd Odwoławczy aprobuje i podziela, co zwalnia od powinności pełnego jej przytaczania. Tytułem uzupełnienia należy w zakresie zarzutu IV podnieść, że zarówno jego treść, jak też uzasadnienie nie jest zrozumiałe. Wszak apelująca nie neguje, że pokrzywdzeni zamieszkiwali w mieszkaniu oskarżonego i pozostawali na jego utrzymaniu. Zważyć należy, że ustawodawca przewidział w art. 207 § 1 kk stały lub nawet przemijający stosunek zależności ofiary od sprawcy jako jeden z czynników, składających się na zespół ustawowych znamion, stypizowany w tym przepisie bez względu na jego genezę. Trudno o bardziej wymowny przejaw owej zależności, jak stwierdzone wyżej elementy a co za tym idzie nawet gdyby traktować treść tego zarzutu w kategoriach obrazy prawa materialnego, to pozostaje on bezzasadny.

W odniesieniu do zarzutu III stwierdzić należy, że najwyraźniej przyczyna jego sformułowania było nie dość wnikliwe zapoznanie się przez obrońcę z aktami sprawy, w tym pisemnym uzasadnieniem zaskarżonego wyroku. Wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd Rejonowy nie tylko przeprowadził dowód z zeznań O. i L. W., korzystając w tym zakresie z instytucji pomocy prawnej Sądu Rejonowego w Puławach (vide akta SR w Puławach, II Ko 2009/23), ale dowody te poddał ocenie (vide k.349, 350), co najwyraźniej uszło uwadze obrońcy. Jak wynika z ukształtowanego orzecznictwa sądów, obraza art. 410 k.p.k. zachodzi, gdy przy wyrokowaniu sąd posługuje się materiałem dowodowym nieujawnionym na rozprawie bądź częścią materiału ujawnionego. Obraza tego przepisu nie zachodzi, gdy sąd dokonuje ustaleń jedynie na podstawie niektórych dowodów, bo pozostałe dowody uznał za niewiarygodne. (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2019 r. II AKa 168/18, LEX nr 2718746). Czyni to omawiany zarzut bezzasadny w stopniu oczywistym.

To samo spostrzeżenie dotyczy zarzutu VI. Nie można bowiem skutecznie zarzucać obrazy art. 5 § 2 k.p.k. na tej podstawie, że strona zgłasza wątpliwości co do ustaleń faktycznych. Dla oceny czy została naruszona zasada in dubio pro reo, nie są istotne wątpliwości stron procesowych, ale jedynie to, czy sąd orzekający wątpliwości takie powziął i rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego, albo czy w świetle realiów konkretnej sprawy, wątpliwości takie powinien był powziąć. Gdy ustalenia faktyczne zależą od dania wiary tej lub innej grupie dowodów, nie można mówić o naruszeniu reguły in dubio pro reo, albowiem jedną z podstawowych prerogatyw sądu orzekającego jest swobodna ocena dowodów. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy (post.SN z dnia 5 marca 2020 r. II KK 14/20, LEX nr 3123176) przepis art. 5 § 2 k.p.k. dotyczy wątpliwości nieusuwalnych. W zakresie znaczeniowym tego pojęcia nie mieszczą się wątpliwości, które należy rozwiązywać poprzez ocenę wiarygodności dowodów. Wątpliwości nieusuwalne dotyczą bowiem tego, czego ocena wiarygodności dowodów nie usunie. Tymczasem w zarzucie, o jakim mowa apelująca upatruje domniemanej obrazy art. 5 § 2 kpk w tym, że relacje świadków i oskarżonego co do spowodowania u D. R. urazu nosa pozostawały ze sobą w sprzeczności. Zagadnienie sprowadza się zatem do oceny wiarygodności tychże twierdzeń a do tej materii wskazany w zarzucie przepis nie ma zastosowania. Sąd nie może się bowiem uchylić- a w realiach przedmiotowej sprawy się nie uchylił – od jednoznacznej oceny wiarygodności poszczególnych dowodów na gruncie art. 7 kpk, o czym była już mowa wyżej.

Zanegowanie wyroku w zakresie winy obliguje do poddania analizie kwestii wymiaru kary. W tym zakresie stwierdzić należy, że nie razi ona surowością, ukształtowana została w dolnych granicach ustawowego zagrożenia i uwzględnia wszystkie aspekty, o jakich mowa w art. 53 § 1 i 2 kk. Zawarte w tej materii w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywody nie wymagają żadnego uzupełnienia, podobnie jak i kwestie, związane z kwalifikacją prawną czynu i podstawą prawną wymiaru kary. Apelująca dostrzegła bowiem wtórny charakter podniesionego w punkcie VII zarzuto w odniesieniu do nieprawidłowej wedle jej niej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Wniosek

• zmiana zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego H. W. od zarzuconych mu czynów;

ewentualnie

• uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Podniesione w apelacji zarzuty nie okazały się zasadne a co za tym idzie również zawarte w niej, korelujące z zarzutami wnioski zasadne nie są.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy w całości.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Wyrok Sądu I instancji jest wolny w tym zakresie od uchybień, opisanych w apelacji i nie zawiera on również uchybień, o jakich mowa w art. 439 kpk i art. 440 kpk..

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II

O kosztach nieopłaconego pełnomocnictwa z urzędu za postępowanie odwoławcze orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z § 17 ust. 2 pkt. 4 i ust. 7 § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III

Podstawę rozstrzygnięcia o wydatkach poniesionych w postępowaniu odwoławczym stanowi przepis art. 624 § 1 k.p.k. Oskarżony nie posiada majątku, ani dochodów a co za tym idzie uiszczenie przez niego kosztów sądowych byłoby nadmiernie uciążliwe. Z tego powodu Sąd odstąpił od obciążania go tymi należnościami.

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana