Wyrok z 1 marca 2024, sygn. I C 1038/11

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 1 marca 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Tadeusz Bulanda

po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2024 r. w Warszawie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa S. F. (1), L. B. (1), K. B. (1), A. W. (1), J. B. (1), J. B. (2), K. B. (2), P. B. (1), A. C., A. B. (1), M. B. (1), D. B., R. B., M. W. (1) i E. R.

przeciwko (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., (...) S.A. z siedzibą w S., Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w W., (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B., (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W., (...) S.A. z siedzibą w B., (...) S.A. z siedzibą w W., J. P. (1) i W. P.

o zadośćuczynienie, odszkodowanie i rentę

I.  Zasądza solidarnie od pozwanych:

a)  (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. in solidum (to jest z zastrzeżeniem, że zapłata świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia pozostałych pozwanych z obowiązku zapłaty) z (...) S.A. z siedzibą w S. i Towarzystwem (...) S.A. z siedzibą w W., z ograniczeniem odpowiedzialności (...) S.A. z siedzibą w S. do wysokości 70% oraz odpowiedzialności Towarzystwa (...) S.A. z siedzibą w W. do wysokości 30% sumy gwarancyjnej w kwocie 10 000 000 (dziesięć milionów) złotych, przy zastosowaniu franszyzy redukcyjnej w wysokości 1000 zł (jeden tysiąc złotych) na każdą szkodę;

b)  (...) spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. in solidum (to jest z zastrzeżeniem, że zapłata świadczenia przez jednego
z pozwanych zwalnia drugiego pozwanego z obowiązku zapłaty) z (...) S.A. V. (...) z siedzibą
w W., z ograniczeniem odpowiedzialności (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W.
do wysokości sumy gwarancyjnej w kwocie 10 000 000 (dziesięć milionów) złotych, przy zastosowaniu franszyzy redukcyjnej w wysokości 5%, nie mniej niż 500 (pięćset) złotych;

c)  (...) S.A. z siedzibą w B. in solidum (to jest
z zastrzeżeniem, że zapłata świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego pozwanego z obowiązku zapłaty) z (...) S.A. z siedzibą w W., z ograniczeniem odpowiedzialności (...) S.A. z siedzibą
w W. do wysokości sumy ubezpieczenia w kwocie 20 000 000 (dwadzieścia milionów) złotych na jedno zdarzenie;

d)  J. P. (1) i W. P. (wspólników spółki cywilnej (...)) in solidum (to jest z zastrzeżeniem, że zapłata świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia pozostałych pozwanych z obowiązku zapłaty)
z (...) S.A. z siedzibą
w S., z ograniczeniem odpowiedzialności (...) S.A. z siedzibą w S. do wysokości sumy ubezpieczenia w kwocie 1 000 000 (jeden milion) złotych

na rzecz:

1.  S. F. (1) kwotę:

a.  230 000 zł (dwieście trzydzieści tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia
1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną wypadkiem, któremu uległ na budowie (...)w S. w dniu 24 lutego 2010 r.,

b.  14 684 zł (czternaście tysięcy sześćset osiemdziesiąt cztery złote) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r.
do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie
za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem renty związanej ze zwiększonymi potrzebami oraz utraconymi zarobkami
na skutek ww. wypadku, za okres od marca 2010 r. do września 2011 r.;

c.  50 688 zł (pięćdziesiąt tysięcy sześćset osiemdziesiąt osiem złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami
za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem renty z tytułu zwiększonych potrzeb oraz utraconych zarobków będących skutkiem ww. wypadku, za okres od października 2011 r.
do września 2015 r.;

d.  1056 zł (jeden tysiąc pięćdziesiąt sześć złotych) miesięcznie począwszy od października 2015 r., płatną do ostatniego dnia każdego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami, a od dnia 1 stycznia 2016 r. ustawowymi odsetkami za opóźnienie, za okres od dnia następnego
po dniu płatności do dnia zapłaty – tytułem renty z tytułu zwiększonych potrzeb oraz utraconych zarobków będących skutkiem ww. wypadku;

2.  L. B. (1) kwotę:

a.  150 000 zł (sto pięćdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia
1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną śmiercią jej męża M. B. (2) w czasie wypadku na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.,

b.  50 000 zł (pięćdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią jej męża M. B. (2) w ww. wypadku,

c.  8359,28 zł (osiem tysięcy trzysta pięćdziesiąt dziewięć złotych
i dwadzieścia osiem groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za okres
od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem odszkodowania za koszty pogrzebu męża M. B. (2), który zginął w ww. wypadku;

3.  K. B. (1) kwotę:

a.  150 000 zł (sto pięćdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia
1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną śmiercią jej ojca M. B. (2) w czasie wypadku na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.,

b.  30 000 zł (trzydzieści tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.
oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią jej ojca M. B. (2) w ww. wypadku;

4.  A. W. (1) kwotę:

a.  140 000 zł (sto czterdzieści tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną śmiercią jej ojczyma M. B. (2) w czasie wypadku na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.,

b.  30 000 zł (trzydzieści tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.
oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią jej ojczyma M. B. (2) w ww. wypadku;

5.  J. B. (1) kwotę 90 000 zł (dziewięćdziesiąt tysięcy złotych) wraz
z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r.
do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres
od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną śmiercią jego syna M. B. (2) w czasie wypadku na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.;

6.  J. B. (2) kwotę 100 000 zł (sto tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.
oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną śmiercią
jej syna M. B. (2) w czasie wypadku na budowie (...)
w S. w dniu 24 lutego 2010 r.;

7.  K. B. (2) kwotę 60 000 zł (sześćdziesiąt tysięcy złotych) wraz
z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r.
do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres
od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną śmiercią jego brata M. B. (2) w czasie wypadku na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.;

8.  P. B. (1) kwotę 60 000 zł (sześćdziesiąt tysięcy złotych) wraz
z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r.
do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną śmiercią jego brata M. B. (2) w czasie wypadku na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.;

9.  A. C. kwotę 60 000 zł (sześćdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r.
do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres
od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną śmiercią jej brata M. B. (2) w czasie wypadku
na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.;

10.  A. B. (1) kwotę:

a.  150 000 zł (sto pięćdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną śmiercią jej męża J. B. (3) w czasie wypadku na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.,

b.  100 000 zł (sto tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.
oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią jej męża J. B. (3) w ww. wypadku,

c.  8232,28 zł (osiem tysięcy dwieście trzydzieści dwa złote i dwadzieścia osiem groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem odszkodowania za koszty pogrzebu męża J. B. (3), który zginął w ww. wypadku;

d.  136 000 zł (sto trzydzieści sześć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem renty za czas prawdopodobnego trwania ciążącego na jej mężu J. B. (3) obowiązku alimentacyjnego, za okres od marca 2010 r. do października 2015 r.,

e.  2000 zł (dwa tysiące złotych) miesięcznie począwszy od listopada 2015 r., płatną do 10. dnia każdego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami, a od 1 stycznia 2016 r. ustawowymi odsetkami za opóźnienie, za okres od dnia następnego po dniu płatności do dnia zapłaty – tytułem renty za czas prawdopodobnego trwania ciążącego
na jej mężu J. B. (3) obowiązku alimentacyjnego;

11.  M. B. (1) kwotę:

a.  140 000 zł (sto czterdzieści tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną śmiercią jego ojca J. B. (3) w czasie wypadku na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.,

b.  100 000 zł (sto tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.
oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią jego ojca J. B. (3) w ww. wypadku,

c.  102 000 zł (sto dwa tysiące złotych) wraz z ustawowymi odsetkami
za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.
oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem renty za czas prawdopodobnego trwania ciążącego na jego ojcu J. B. (3) obowiązku alimentacyjnego, za okres od stycznia 2013 r. do października 2015 r.,

d.  3000 zł (trzy tysiące złotych) miesięcznie począwszy od listopada 2015 r., płatną do 10. dnia każdego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami, a od 1 stycznia 2016 r. ustawowymi odsetkami
za opóźnienie, za okres od dnia następnego po dniu płatności do dnia zapłaty – tytułem renty za czas prawdopodobnego trwania ciążącego
na jego ojcu J. B. (3) obowiązku alimentacyjnego;

12.  D. B. kwotę:

a.  140 000 zł (sto czterdzieści tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną śmiercią jego ojca J. B. (3) w czasie wypadku na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.,

b.  100 000 zł (sto tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r.
oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia
1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem odszkodowania
za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią jego ojca J. B. (3) w ww. wypadku,

c.  136 000 zł (sto trzydzieści sześć tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem renty za czas prawdopodobnego trwania ciążącego na jego ojcu J. B. (3) obowiązku alimentacyjnego, za okres od marca 2010 r. do października 2015 r.,

d.  2000 zł (dwa tysiące złotych) miesięcznie począwszy od listopada 2015 r., płatną do 10. dnia każdego miesiąca, wraz z ustawowymi odsetkami, a od 1 stycznia 2016 r. ustawowymi odsetkami za opóźnienie, za okres od dnia następnego po dniu płatności do dnia zapłaty – tytułem renty za czas prawdopodobnego trwania ciążącego na jego ojcu J. B. (3) obowiązku alimentacyjnego;

13.  R. B. kwotę 60 000 zł (sześćdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r.
do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną śmiercią jego brata J. B. (3) w czasie wypadku na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.;

14.  M. W. (1) kwotę 60 000 zł (sześćdziesiąt tysięcy złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r.
do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres
od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną śmiercią jej brata J. B. (3) w czasie wypadku
na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.;

15.  E. R. kwotę 60 000 zł (sześćdziesiąt tysięcy złotych) wraz
z ustawowymi odsetkami za okres od dnia 27 października 2015 r.
do 31 grudnia 2015 r. oraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres
od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty – tytułem zadośćuczynienia
za krzywdę wywołaną śmiercią jej brata J. B. (3) w czasie wypadku
na budowie (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.;

II.  Oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III.  Ustala, że w zakresie roszczeń:

a)  S. F. (1), J. B. (1), J. B. (2), K. B. (2), P. B. (1), A. C., A. B. (1), M. B. (1), D. B., R. B., M. W. (1) i E. R. – pozwani ponoszą w całości koszty procesu i koszty sądowe,

b)  L. B. (1), K. B. (1) i A. W. (1) – powódki po 10% w zakresie swoich roszczeń, a pozwani w pozostałym zakresie ponoszą koszty procesu
i koszty sądowe,

pozostawiając szczegółowe wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu.

Sygn. akt I C 1038/11

UZASADNIENIE

W dniu 30 września 2011 r. S. F. (1) skierował pozew przeciwko:

1)  (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (poprzednio: (...) sp. z o.o. z siedzibą w W.; zwanej dalej: Inwestorem lub (...)) in solidum z (...) S.A. z siedzibą w S. (zwanym dalej: (...)) i Towarzystwem (...) S.A. z siedzibą w W. (zwanym dalej: (...)),

2)  J. P. (1) i W. P. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) J. P. (1), W. P. in solidum z (...) S.A. z siedzibą w S.,

3)  (...) sp. z o.o. z siedzibą w B. (po zmianie firmy (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B.; zwanej dalej: (...)) in solidum z (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. (zwanym dalej: (...)),

4)  (...) S.A. z siedzibą w B. in solidum z (...) S.A. z siedzibą w W. (zwanym dalej: (...)”)

– o zapłatę 400.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za doznany uszczerbek na zdrowiu, cierpienia fizyczne i ból, będące skutkiem wypadku na budowie Centrum Handlowego (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r.

Jednocześnie powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanych 27.728,00 zł jako zaległych rent z tytułu zwiększonych potrzeb, a od września 2010 r. także utraconych zarobków w okresie od marca 2010 r. do września 2011 r., wraz z ustawowymi odsetkami od kwot:

a)  8.400 zł od dnia 18 czerwca 2010 r. do dnia 30 czerwca 2010 r.;

b)  11.200 zł od dnia 30 czerwca 2010 r. do dnia 21 lipca 2010 r.;

c)  14.000 zł od dnia 31 lipca 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2010 r.;

d)  15.056 zł od dnia 30 września 2010 r. do dnia 31 października 2010 r.;

e)  16.112 zł od dnia 31 października 2010 r. do dnia 30 listopada 210 r.;

f)  17.168 zł od dnia 30 listopada 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r.;

g)  18.224 zł od dnia 31 grudnia 2010 r. do dnia 21 stycznia 2011 r.;

h)  19.280 zł od dnia 31 stycznia 2011 r. do dnia 28 lutego 2011 r.;

i)  20.336 zł od dnia 28 lutego 2011 r. do dnia 31 marca 2011 r.;

j)  21.392 zł od dnia 31 marca 2011 r. do dnia 30 kwietnia 2011 r.;

k)  22.448 zł od dnia 30 kwietnia 2011 r. do dnia 31 maja 2011 r.;

l)  23.504 zł od dnia 31 maja 2011 r. do dnia 30 czerwca 2011 r.;

m)  24.560 zł od dnia 30 czerwca 2011 r. do dnia 31 lipca 2011 r.;

n)  25.616 zł od dnia 31 lipca 2011 r. do dnia 31 sierpnia 2011 r.;

o)  26.672 zł od dnia 31 sierpnia 2011 r. do dnia 30 września 2011 r. oraz

p)  27.728 zł od dnia 30 września 2011 r. do dnia zapłaty.

S. F. (1) wniósł również o zasądzenie od pozwanych renty z tytułu zwiększonych potrzeb oraz utraconych zarobków w wysokości po 1.056 zł miesięcznie od października 2011 r. do ostatniego dnia miesiąca wraz z odsetkami ustawowymi na wypadek uchybienia płatności.

S. F. (1) domagał się odsetek za opóźnienie liczonych po upływie 14 dni od 4 czerwca 2010 r. na podstawie art. 817 § 2 k.c. i art. 16 ust. 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej.

Powód wniósł dodatkowo o zasądzenie solidarnie od pozwanych na jego rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu powód wskazał, że dochodzi zadośćuczynienia i odszkodowania w związku z wypadkiem na budowie Centrum Handlowego (...) w S., jakiemu uległ w dniu 24 lutego 2010 r. ( pozew, k. 4-62 akt I C 1038/11).

W odpowiedzi z 21 listopada 2011 r. na pozew S. F. (1) (...) S.A. z siedzibą w S. (ubezpieczyciel (...) oraz (...) J. P. (1), W. P.) wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W ocenie pozwanego Towarzystwa (...) konstrukcja pozwu jest wadliwa, ponieważ zabrakło wśród pozwanych pracodawcy S. F. (1) – właściciela firmy (...) – M. W. (2), który ponosi co najmniej 50% odpowiedzialność za zaistniały wypadek. Pracodawca powinien zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Ponadto, sam powód przyczynił się w 25% do powstanie szkody, bowiem nie przestrzegał przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, co jest podstawowym obowiązkiem pracownika.

(...) wskazała również, że nie może odpowiadać za wadliwie ustawione rusztowanie przez (...), co wprost wynika z umowy ubezpieczenia zawartej między stronami. Strony w umowie ubezpieczenia ustaliły, że ubezpieczenie nie obejmuje działalności w zakresie montażu i demontażu rusztowań („Budownictwo z wyjątkiem lp. 28, 29 30 Montaż i demontaż rusztowań budowalnych własnych (usługowo)”. Dodatkowo, zgodnie z § 7 OWU ubezpieczenie nie obejmuje szkód wyrządzonych umyślnie przez ubezpieczającego oraz osoby za które ponosi odpowiedzialność, przy czym świadomość wprowadzenia do obrotu wadliwego produktu lub wadliwie wykonanej pracy albo usługi uważa się za równoważne z winą umyślną. W myśl natomiast § 8 ust. 2 pkt 5 OWU z zakresu ubezpieczenia wyłączone są również szkody wyrządzone przez rzecz nieposiadającą atestu, certyfikatu, aprobaty technicznej, dopuszczającego go do obrotu.

Pozwane Towarzystwo (...) podniosło również, że na podstawie art. 652 k.c. odpowiedzialność inwestora za szkody na terenie budowy jest wyłączona od momentu przekazana terenu budowy. Z kolei, na podstawie art. 429 k.c. powierzenie czynności przedsiębiorcy zawodowo trudniącemu się wykonywaniem takich zadań jak powierzone, wyłącza odpowiedzialność powierzającego.

Tożsame unormowania obowiązywały w umowach ubezpieczenia zawartych między (...) S.A. a (...) sp. z o.o., (...) S.A. i (...) sp. z o.o.

W ocenie pozwanego roszczenia pozwu nie mogą zostać uwzględnione, ponieważ zostały rażąco wygórowane ( odpowiedź na pozew, k. 688-704 i k. 939-954).

W piśmie z 7 stycznia 2013 r. (...) S.A. wniosło o zasądzenie na swoją rzecz od powoda kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 15.400 zł lub w wysokości określonej w spisie kosztów, jeśli zostanie złożony ( pismo procesowe, k. 1298-1301).

W odpowiedzi z 18 listopada 2011 r. (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. (ubezpieczyciel (...)) wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwany wyjaśnił, że zawarł z (...) umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej potwierdzoną polisą nr (...). Ubezpieczenie obejmowało odpowiedzialność cywilną za szkodę osobową i rzeczową w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej lub posiadaniem mienia w zakresie odpowiedzialności cywilnej deliktowej i kontraktowej oraz odpowiedzialności za produkt. Z uwagi na toczące się postępowania karne pozwane Towarzystwo zakwestionowało swoją odpowiedzialność co do zasady. Pozwany zakwestionował również okoliczność, że Konsorcjum (...) S.A. i (...) przyjęło na siebie odpowiedzialność za zabezpieczenie platformy. Ponadto powierzenie czynności profesjonaliście zwalnia wykonawcę od odpowiedzialności na podstawie art. 429 k.c.

(...) S.A. wniosło również o oddalenie powództwa w zakresie zadośćuczynienia do czasu ustalenia przez biegłych zakresu doznanych cierpień fizycznych oraz psychicznych powoda. W ocenie pozwanego zgłoszone żądanie jest nad wyraz wygórowane ( odpowiedź na pozew, k. 713-721).

W odpowiedzi z 21 listopada 2011 r. na pozew S. F. (1) (...) J. P. (1) i W. P. (podwykonawcy) wnieśli o odrzucenie pozwu w całości z uwagi na brak zdolności sądowej pozwanego oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej pozwana spółka wniosła o oddalenie powództwa w całości.

W uzasadnieniu pozwana spółka wskazała, że nie istnieje podmiot o nazwie (...) J. P. (1), W. P. z siedzibą w B., co implikuje konieczność odrzucenia pozwu na podstawie art. 199 pkt 3 k.p.c. W obrocie gospodarczym funkcjonuje J. P. (1) i W. P., którzy prowadzą działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą (...) J. P. (1), (...) spółka cywilna. Skierowanie pozwu przeciwko spółce cywilnej, również skutkować powinno jego odrzuceniem, ponieważ podmiotowość prawna przysługuje tylko wspólnikom.

W razie nieuwzględnienia przedstawionego powyższej stanowiska pozwani podnieśli zarzut braku odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Nie są bowiem przedsiębiorstwem, którego działalność opiera się na wykorzystaniu maszyn i urządzeń wprawianych w ruch za pomocą sił przyrody.

Pozwani wskazali, że do zawalenia się platformy roboczej doszło z wyłącznej winy osób trzecich. Do wypadku doszło bowiem bisko miesiąc po zakończeniu prac wykonywanych przez ich pracowników. Po zakończeniu pracy, platforma była demontowana i ponownie montowana bez wiedzy (...) J. P. (1), W. P.. Pozwani zaprzeczyli również, że zawalenie się platformy wynikało z wadliwego skonstruowania i oddania do użytku przez pracowników pozwanego uszkodzonego rusztowania i platformy.

Dodatkowo, pozwani podnieśli zarzut przyczynienia się powoda do zaistniałej szkody z uwagi na brak środków ochrony indywidualnej w postaci uprzęży, pasów, lin, których używa się w celu ochrony przed upadkiem na pracach na wysokości.

Pozwani zakwestionowali także wysokość dochodzonych roszczeń w postaci zadośćuczynienia, odszkodowania i renty ( odpowiedź na pozew, k. 734-745, odpowiedź na pozew W. P., k. 924-934).

W odpowiedzi z 21 listopada 2011 r. Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. (ubezpieczyciel (...)) wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwany zakwestionował roszczenie S. F. (1) tak co do zasady, jak i co do wysokości. (...) S.A. wskazało, że nie jest ubezpieczycielem pozwanego podmiotu Plaza (...), który w ocenie powoda był inwestorem budowy (...). Z załączonej do pozwu polisy nr (...) stanowiącej potwierdzenie zawarcia z pozwanymi (...) S.A. i (...) S.A. umowy ubezpieczenia wynika, że podmiotem ubezpieczonym w dniu 24 lutego 2010 r. była spółka (...) sp. z o.o., która nie jest stroną niniejszego procesu.

Ponadto, wykonując swą podstawową działalność (...) sp. z o.o. nie wykorzystuje bezpośrednio do niej sił przyrody, nie ma więc do niej zastosowania regulacja zawarta w art. 435 k.c. i związana z nią odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Dodatkowo, (...) sp. z o.o. zawarła umowę dotyczącą kompleksowej realizacji inwestycji przez generalnego wykonawcę – Konsorcjum (...) sp. z o.o. i (...) S.A.

W ocenie pozwanego jego odpowiedzialność uzależniona jest od zakresu odpowiedzialności samego ubezpieczonego. Konsorcjum powierzając w toku realizacji przedmiotowej inwestycji wykonanie konkretnych czynności związanych z montażem rusztowań i pomostów wyspecjalizowanemu podmiotowi, również uwolniło się od odpowiedzialności opartej na zasadzie ryzyka.

Odpowiedzialności pozwanego jako ubezpieczyciela nie można również wywodzić z odpowiedzialności inwestora na podstawie art. 652 k.c., ponieważ w sytuacji gdy wykonawca przejął protokolarnie od inwestora teren budowy, ponosi on aż do chwili oddania obiektu odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody wynikłe na tym terenie.

(...) S.A. wskazało również, że nie ponosi odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez rzecz nieposiadającą ważnego atestu, certyfikatu, aprobaty technicznej, dopuszczającego ją do obrotu, o ile atest jest wymagany przez przepisy obowiązujące w danym kraju (8 ust. 2 pkt 5 OWU). Ponadto, ubezpieczyciele, będący jednocześnie koasekuratorami, ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z umowy ubezpieczenia wyłącznie w proporcji do swoich udziałów koasekuracyjnych, które wynoszą dla (...) S.A. – 70%, a dla (...) – 30%. Dodatkowo, w przedmiotowej umowie ubezpieczenia przewidziano franszyzę redukcyjną w wysokości 1.000 zł na każdą szkodę.

Pozwany zgłosił zarzut przyczynienia się poszkodowanego oraz rażąco wygórowanej kwoty żądanego zadośćuczynienia, odszkodowania i renty ( odpowiedź na pozew, k. 778-790).

W odpowiedzi z 22 listopada 2011 r. na pozew S. F. (1) pozwany (...) S.A. z siedzibą w B. (jeden z generalnych wykonawców) wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że konsorcjum (...) S.A. i (...) powierzyło wykonanie montażu i demontażu rusztowań łącznie z wynajmem, montażu i demontażu płaszczyzn pomostowych oraz transportu kompletnych rusztowań na budowę profesjonalnej firmie – (...) J. P. (1), W. P. ( odpowiedź na pozew, k. 815-817).

W odpowiedzi z 21 listopada 2011 r. na pozew S. F. (1) (...) sp. z o.o. w likwidacji sp. z o.o. z siedzibą w B. (jeden z generalnych wykonawców) wniosło o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwany wyjaśnił, że nie jest przedsiębiorstwem wprawianym w ruch za pomocą sił przyrody, a w ramach wykonywania obowiązków generalnego wykonawcy w zakresie inwestycji Centrum Handlowe (...) w S. w czasie wypadku nie wykonywał żadnych prac budowlanych, a jego głównym zadaniem było wykonywanie czynności zarządczo-managerskich. Jego odpowiedzialności nie można również oprzeć na zasadzie winy, ponieważ winę za spowodowanie wypadku, któremu uległ powód ponosi przedsiębiorstwo (...), które dostarczyło wadliwe rusztowanie. Pozwany nie ponosi również winy w wyborze ( odpowiedź na pozew, k. 819-823).

Pismem z 12 grudnia 2011 r. powód S. F. (1) sprostował oznaczenie pierwszego z pozwanych wskazując, że kieruje powództwo przeciwko (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., zamiast do (...). Dodatkowo powód wskazał, że kolejnymi pozwanymi są wspólnicy spółki cywilnej – (...) i W. P. ( pismo, k. 840-842 I C 1038/11, poprawiony pozew, k. 847-907 I C 1038/11).

Pismem z 23 listopada 2011 r. (...) S.A. z siedzibą w S. wniosło o zawiadomienie M. W. (2) o toczącym się postępowaniu i wezwanie go do wzięcia udziału w sprawie. W uzasadnieniu wskazano, że M. W. (2) był pracodawcą S. F. (1), a zatem w razie pozytywnego rozstrzygnięcia dla powoda i uznania odpowiedzialności za skutki wypadku ubezpieczyciela i M. W. (2), pozwany ubezpieczyciel może wystąpić z roszczeniem regresowym ( pismo procesowe, k. 913-914).

W odpowiedzi z 2 stycznia 2012 r. (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Spółka jako inwestor nie ponosi jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania generalnego wykonawcy inwestycji, tj. konsorcjum spółek (...) S.A. i (...) sp. z o.o. Z chwilą protokolarnego przekazania wykonawcy przez inwestora terenu budowy, wykonawca ponosi do momentu oddania obiektu budowlanego wyłączną odpowiedzialność za szkody wynikłe na tym terenie. Inwestor zlecił również wykonywanie czynności generalnego wykonawstwa podmiotom zawodowo trudniącym się działalnością gospodarczą w zakresie budownictwa, co zwalnia go z odpowiedzialności na podstawie art. 429 k.c. Z podobnych względów, pozwana spółka nie ponosi odpowiedzialności za działania i zaniechania inspektora nadzoru inwestorskiego D. P.. W ocenie pozwanej roszczenia dochodzone przez powoda są wygórowane ( odpowiedź na pozew, k. 961-972).

W piśmie z 25 września 2012 r. (...) wniosło o przypozwanie M. W. (2) w charakterze pozwanego ( pismo procesowe, k. 1179-1185). Na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. cofnięto wniosek o dopozwanie M. W. (2) z uwagi na jego śmierć ( protokół z rozprawy, k. 1254-1258).

W odpowiedzi z 18 września 2012 r. na pozewS. F. (1) (...)S.A. z siedzibą w W. wniosło o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu ubezpieczyciel wskazał, że z uwagi na powierzenie wykonania prac polegających na montażu i demontażu rusztowań i płaszczyzn pomostowych podmiotowi trudniącemu się profesjonalnie wykonywaniem tego rodzaju czynności, nie ma podstaw do przyjęcia, że odpowiedzialność za przedmiotową szkodę ponosi (...) S.A. i w konsekwencji pozwane Towarzystwo (...). Jednocześnie (...) wyjaśniło, że zgodnie z zawartą umową ubezpieczenia ewentualna odpowiedzialność ubezpieczyciela jest ograniczona w przypadku skierowania roszczenia do grupy współwykonawców odpowiednio do procentowego udziału ubezpieczonego (...) S.A. w grupie, tj. do 51%.

Ponadto, pozwany wskazał, że zgodnie z § 7 pkt 8 OWU ochroną ubezpieczeniową nie są objęte szkody wyrządzone przez produkt nie posiadający ważnego atestu, certyfikatu bądź zezwolenia dopuszczającego go do obrotu, jeżeli są wymagane przez obowiązujące przepisy prawa. W ramach zawartej umowy ubezpieczenia ubezpieczyciel nie ponosi również odpowiedzialności za ewentualne działania kierownika budowy. Pozwany podniósł również, że powód przyczynił się do powstania szkody w znacznym rozmiarze. W ocenie ubezpieczyciela wysuwane żądania są rażąco wygórowane ( odpowiedź na pozew, k. 1136-1141).

Postanowieniem z 14 maja 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I C 1215/12, Sąd Okręgowy w Warszawie, na podstawie art. 219 k.p.c., połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę z powództwa L. B. (1), K. B. (1), A. W. (1) (poprzednio K.), J. B. (1), J. B. (2), K. B. (2), P. B. (1) i A. C. przeciwko (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., J. P. (1), W. P., (...) S.A. z siedzibą w S., Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w W., (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B., (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W., (...) S.A. z siedzibą w (...) S.A. z siedzibą w W. ze sprawą z powództwa S. F. (1) przeciwko tym samym pozwanym, toczącą się pod sygnaturą I C 1038/11 ( postanowienie, k. 1234 akt I C 1215/11).

W pozwie z 9 grudnia 2011 r., zarejestrowanym w tut. Sądzie pod sygn. akt I C 1215/11, L. B. (1) wniosła o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty 250.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci męża M. B. (2). Dodatkowo powódka wniosła o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty 150.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci męża, a także kwoty 14.587 zł tytułem wypłaty odszkodowania za pokrycie kosztów pogrzebu męża.

K. B. (1) wniosła o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty 250.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci ojca M. B. (2). Dodatkowo powódka wniosła o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty 200.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci ojca, a także kwoty 10.500 zł tytułem wypłaty zaległych kwot comiesięcznej renty za okres od marca 2010 r. do listopada 2011 r. wraz z ustawowymi odsetkami:

a)  od kwoty 2.000 zł od dnia 18 czerwca 2010 r. do dnia 10 lipca 2010 r.;

b)  od kwoty 2.500 zł od dnia 10 lipca 2010 r. do dnia 10 sierpnia 2010 r.;

c)  od kwoty 3.000 zł od dnia 10 sierpnia 2010 r. do dnia 10 września 2010 r.;

d)  od kwoty 3.500 zł od dnia 10 września 2010 r. do dnia 10 października 2010 r.;

e)  od kwoty 4.000 zł od dnia 10 października 2010 r. do dnia 10 listopada 2010 r.;

f)  od kwoty 4.500 zł od dnia 10 listopada 2010 r. do dnia 10 grudnia 2010 r.;

g)  od kwoty 5.000 zł od dnia 10 grudnia 2010 r. do dnia 10 stycznia 2011 r.;

h)  od kwoty 5.500 zł od dnia 10 stycznia 2011 r. do dnia 10 lutego 2011 r.;

i)  od kwoty 6.000 zł od dnia 10 lutego 2011 r. do dnia 10 marca 2011 r.;

j)  od kwoty 6.500 zł od dnia 10 marca 2011 r. do dnia 10 kwietnia 2011 r.;

k)  od kwoty 7.000 zł od dnia 10 kwietnia 2011 r. do dnia 10 maja 2011 r.;

l)  od kwoty 7.500 zł od dnia 10 maja 2011 r. do dnia 10 czerwca 2011 r.;

m)  od kwoty 8.000 zł od dnia 10 czerwca 2011 r. do dnia 10 lipca 2011 r.;

n)  od kwoty 8.500 zł od dnia 10 lipca 2011 r. do dnia 10 sierpnia 2011 r.;

o)  od kwoty 9.000 zł od dnia 10 sierpnia 2011 r. do dnia 10 września 2011 r.;

p)  od kwoty 9.500 zł od dnia 10 września 2011 r. do dnia 10 października 2011 r.;

q)  od kwoty 10.000 zł od dnia 10 października 2011 r. do dnia 10 listopada 2011 r.;

r)  od kwoty 10.500 zł od dnia 10 listopada 2011 r. do dnia zapłaty.

Ponadto, powódka K. B. (1) wniosła o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty 500 zł tytułem wypłaty comiesięcznej renty, począwszy od grudnia 2011 r., płatnej do 10. każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami, a od 1 stycznia 2016 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności.

A. W. (1) (poprzednio K.) wniosła o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty 200.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci przybranego ojca M. B. (2). Dodatkowo powódka wniosła o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty 150.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci przybranego ojca, a także kwoty 10.500 zł tytułem wypłaty zaległych kwot comiesięcznej renty za okres od marca 2010 r. do listopada 2011 r. wraz z ustawowymi odsetkami:

a)  od kwoty 2.000 zł od dnia 18 czerwca 2010 r. do dnia 10 lipca 2010 r.;

b)  od kwoty 2.500 zł od dnia 10 lipca 2010 r. do dnia 10 sierpnia 2010 r.;

c)  od kwoty 3.000 zł od dnia 10 sierpnia 2010 r. do dnia 10 września 2010 r.;

d)  od kwoty 3.500 zł od dnia 10 września 2010 r. do dnia 10 października 2010 r.;

e)  od kwoty 4.000 zł od dnia 10 października 2010 r. do dnia 10 listopada 2010 r.;

f)  od kwoty 4.500 zł od dnia 10 listopada 2010 r. do dnia 10 grudnia 2010 r.;

g)  od kwoty 5.000 zł od dnia 10 grudnia 2010 r. do dnia 10 stycznia 2011 r.;

h)  od kwoty 5.500 zł od dnia 10 stycznia 2011 r. do dnia 10 lutego 2011 r.;

i)  od kwoty 6.000 zł od dnia 10 lutego 2011 r. do dnia 10 marca 2011 r.;

j)  od kwoty 6.500 zł od dnia 10 marca 2011 r. do dnia 10 kwietnia 2011 r.;

k)  od kwoty 7.000 zł od dnia 10 kwietnia 2011 r. do dnia 10 maja 2011 r.;

l)  od kwoty 7.500 zł od dnia 10 maja 2011 r. do dnia 10 czerwca 2011 r.;

m)  od kwoty 8.000 zł od dnia 10 czerwca 2011 r. do dnia 10 lipca 2011 r.;

n)  od kwoty 8.500 zł od dnia 10 lipca 2011 r. do dnia 10 sierpnia 2011 r.;

o)  od kwoty 9.000 zł od dnia 10 sierpnia 2011 r. do dnia 10 września 2011 r.;

p)  od kwoty 9.500 zł od dnia 10 września 2011 r. do dnia 10 października 2011 r.;

q)  od kwoty 10.000 zł od dnia 10 października 2011 r. do dnia 10 listopada 2011 r.;

r)  od kwoty 10.500 zł od dnia 10 listopada 2011 r. do dnia zapłaty.

Ponadto, powódka A. W. (1) wniosła o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty 500 zł tytułem wypłaty comiesięcznej renty, począwszy od grudnia 2011 r., płatnej do 10. każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami, a od 1 stycznia 2016 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności.

J. B. (1) i J. B. (2) wnieśli o zasądzenie od ww. pozwanych na ich rzecz kwoty po 250.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci syna M. B. (2).

K. B. (2), P. B. (1) i A. C. wnieśli o zasądzenie od ww. pozwanych na ich rzecz kwoty po 100.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci brata M. B. (2) ( pozew, k. 2-79 akt I C 1215/11).

W odpowiedzi z 2 lutego 2012 r. na pozew (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o oddalanie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedzi na pozew S. F. (1). W odniesieniu do żądania zwrotu kosztów pogrzebu pozwany wyjaśnił, że koszty te pokrywane są w ramach zasiłku pogrzebowego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Należy zatem przyjąć, że ZUS chociaż w części zwrócił powódce te koszty ( odpowiedź na pozew, k. 768-797 akt I C 1215/11).

W odpowiedzi z 31 stycznia 2012 r. Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedzi na pozew S. F. (1) ( odpowiedź na pozew, k. 831-846 akt I C 1215/11).

W odpowiedzi z 27 stycznia 2012 r. (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedzi na pozew S. F. (1) ( odpowiedź na pozew, k. 865-873 akt I C 1215/11).

W odpowiedzi z 2 lutego 2012 r. na pozew (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. wniosło o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedzi na pozew S. F. (1) ( odpowiedź na pozew, k. 898-903v akt I C 1215/11).

W odpowiedzi z 1 lutego 2012 r. na pozew (...) S.A. z siedzibą w S. wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany wniósł o wezwanie do wzięcia udziału w sprawie w charakterze strony pozwanej K. O. (1). W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedzi na pozew S. F. (1) ( odpowiedź na pozew, k. 912-921 akt I C 1215/11).

W odpowiedzi z 30 stycznia 2012 r. na pozew pozwany (...) S.A. w B. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazano, że konsorcjum powierzyło wykonanie montażu i demontażu rusztowań łącznie z wynajmem, montażu i demontażu płaszczyzn pomostowych oraz transportu kompletnych rusztowań na budowę profesjonalnej firmie – (...) W. P. i J. P. (1) ( odpowiedź na pozew, k. 973-975 akt I C 1215/11).

W odpowiedzi z 8 marca 2012 r. na pozew J. P. (1) i W. P. wnieśli o oddalenie pozwu w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu pozwani powielili argumentację przedstawioną w odpowiedzi na pozew S. F. (1) ( odpowiedź na pozew, k. 983-988v akt I C 1215/11).

Postanowieniem z 22 marca 2012 r. wydanym w sprawie połączonej o sygn. akt I C 1215/11 tut. Sąd oddalił wniosek (...) S.A. z siedzibą w S. o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanego K. O. (1) ( postanowienie, k. 1016 akt I C 1215/11).

W odpowiedzi z 10 czerwca 2013 r. (...) S.A. z siedzibą w W. wniosło o oddalenie powództwa wywiedzionego przez L. B. (1), K. B. (1), A. K. (1), J. B. (1), J. B. (2), K. B. (2), P. B. (1) i A. C. oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwane towarzystwo ubezpieczeń podtrzymało argumentację przedstawioną w odpowiedzi na pozew z 18 września 2012 r. ( odpowiedź na pozew, k. 2654-2661 akt I C 1038/11).

Postanowieniem z 4 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. akt III C 1397/12, na podstawie art. 219 k.p.c., połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawę z powództwa A. B. (1), M. B. (1), D. B., R. B., M. W. (1) i E. R. przeciwko (...) sp. z o.o. z siedzibą w W., J. P. (1), W. P., (...) S.A. z siedzibą w S., Towarzystwu (...) S.A. z siedzibą w W., (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B., (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W., (...) S.A. z siedzibą w (...) S.A. z siedzibą w W. ze sprawą z powództwa S. F. (1) przeciwko tym samym pozwanym, toczącą się pod sygnaturą I C 1038/11 ( postanowienie, k. 1296 akt I C 1397/12).

Pozwem z 20 grudnia 2012 r., zarejestrowanym w tut. Sądzie pod sygn. akt I C 1397/12, A. B. (1) wniosła o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty 250.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci męża J. B. (3). Dodatkowo powódka wniosła o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty 300.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci męża, a także kwoty 25.160 zł tytułem wypłaty odszkodowania za pokrycie kosztów pogrzebu męża. Ponadto, powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz kwoty 68.000 zł tytułem wypłaty zaległych kwot comiesięcznej renty za okres od marca 2010 r. do grudnia 2012 r. wraz z ustawowymi odsetkami:

a)  od kwoty 22.000 zł od dnia 21 stycznia 2011 r. do dnia 10 lutego 2011 r.;

b)  od kwoty 24.000 zł od dnia 10 lutego 2011 r. do dnia 10 marca 2011 r.;

c)  od kwoty 26.000 zł od dnia 10 marca 2011 r. do dnia 10 kwietnia 2011 r.;

d)  od kwoty 28.000 zł od dnia 10 kwietnia 2011 r. do dnia 10 maja 2011 r.;

e)  od kwoty 30.000 zł od dnia 10 maja 2011 r. do dnia 10 czerwca 2011 r.;

f)  od kwoty 32.000 zł od dnia 10 czerwca 2011 r. do dnia 10 lipca 2011 r.;

g)  od kwoty 34.000 zł od dnia 10 lipca 2011 r. do dnia 10 sierpnia 2011 r.;

h)  od kwoty 36.000 zł od dnia 10 sierpnia 2011 r. do dnia 10 września 2011 r.;

i)  od kwoty 38.000 zł od dnia 10 września 2011 r. do dnia 10 października 2011 r.;

j)  od kwoty 40.000 zł od dnia 10 października 2011 r. do dnia 10 listopada 2011 r.;

k)  od kwoty 42.000 zł od dnia 10 listopada 2011 r. do 10 grudnia 2011 r.;

l)  od kwoty 44.000 zł od dnia 10 grudnia 2011 r. do dnia 10 stycznia 2012 r.;

m)  od kwoty 46.000 zł od dnia 10 stycznia 2012 r. do dnia 10 lutego 2012 r.;

n)  od kwoty 48.000 zł od dnia 10 lutego 2012 r. do dnia 10 marca 2012 r.;

o)  od kwoty 50.000 zł od dnia 10 marca 2012 r. do dnia 10 kwietnia 2012 r.;

p)  od kwoty 52.000 zł od dnia 10 kwietnia 2012 r. do dnia 10 maja 2012 r.;

q)  od kwoty 54.000 zł od dnia 10 maja 2012 r. do dnia 10 czerwca 2012 r.;

r)  od kwoty 56.000 zł od dnia 10 czerwca 2012 r. do dnia 10 lipca 2012 r.;

s)  od kwoty 58.000 zł od dnia 10 lipca 2012 r. do dnia 10 sierpnia 2012 r.;

t)  od kwoty 60.000 zł od dnia 10 sierpnia 2012 r. do dnia 10 września 2012 r.;

u)  od kwoty 62.000 zł od dnia 10 września 2012 r. do dnia 10 października 2012 r.;

v)  od kwoty 64.000 zł od dnia 10 października 2012 r. do dnia 10 listopada 2012 r.;

w)  od kwoty 66.000 zł od dnia 10 listopada 2012 r. do dnia 10 grudnia 2012 r.;

x)  od kwoty 68.000 zł od dnia 10 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty.

Powódka A. B. (1) wniosła również o zasądzenie od ww. pozwanych na jej rzecz kwoty po 2.000 zł tytułem wypłaty comiesięcznej renty, począwszy od stycznia 2013 r., płatnej do 10. każdego miesiąca z góry wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności.

M. B. (1) wniósł o zasądzenie od ww. pozwanych na jego rzecz kwoty 300.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci ojca J. B. (3). Dodatkowo powód wniósł o zasądzenie od ww. pozwanych na jego rzecz kwoty 300.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci ojca, a także kwoty 102.000 zł tytułem wypłaty zaległych kwot comiesięcznej renty za okres od marca 2010 r. do listopada 2012 r. wraz z ustawowymi odsetkami:

a)  od kwoty 4.800 zł od dnia 18 czerwca 2010 r. do dnia 10 lipca 2010 r.;

b)  od kwoty 6.000 zł od dnia 10 lipca 2010 r. do dnia 10 sierpnia 2010 r.;

c)  od kwoty 7.200 zł od dnia 10 sierpnia 2010 r. do dnia 10 września 2010 r.;

d)  od kwoty 8.400 zł od dnia 10 września 2010 r. do dnia 10 października 2010 r.;

e)  od kwoty 9.600 zł od dnia 10 października 2010 r. do dnia 10 listopada 2010 r.;

f)  od kwoty 10.800 zł od dnia 10 listopada 2010 r. do dnia 10 grudnia 2010 r.;

g)  od kwoty 12.000 zł od dnia 10 grudnia 2010 r. do dnia 10 stycznia 2011 r.;

h)  od kwoty 13.200 zł od dnia 10 stycznia 2011 r. do dnia 21 stycznia 2011 r.;

i)  od kwoty 33.000 zł od dnia 21 stycznia 2011 r. do dnia 10 lutego 2011 r.;

j)  od kwoty 36.000 od dnia 10 lutego 2011 r. do dnia 10 marca 2011 r.;

k)  od kwoty 39.000 zł od dnia 10 marca 2011 r. do dnia 10 kwietnia 2011 r.;

l)  od kwoty 42.000 zł od dnia 10 kwietnia 2011 r. do dnia 10 maja 2011 r.;

m)  od kwoty 45.000 zł od dnia 10 maja 2011 r. do dnia 10 czerwca 2011 r.;

n)  od kwoty 48.000 zł od dnia 10 czerwca 2011 r. do dnia 10 lipca 2011 r.;

o)  od kwoty 51.000 zł od dnia 10 lipca 2011 r. do dnia 10 sierpnia 2011 r.;

p)  od kwoty 54.000 zł od dnia 10 sierpnia 2011 r. do dnia 10 września 2011 r.;

q)  od kwoty 57.000 zł od dnia 10 września 2011 r. do dnia 10 października 2011 r.;

r)  od kwoty 60.000 zł od dnia 10 października 2011 r. do dnia 10 listopada 2011 r.;

s)  od kwoty 63.000 zł od dnia 10 listopada 2011 r. do 10 grudnia 2011 r.;

t)  od kwoty 66.000 zł od dnia 10 grudnia 2011 r. do dnia 10 stycznia 2012 r.;

u)  od kwoty 69.000 zł od dnia 10 stycznia 2012 r. do dnia 10 lutego 2012 r.;

v)  od kwoty 72.000 zł od dnia 10 lutego 2012 r. do dnia 10 marca 2012 r.;

w)  od kwoty 75.000 zł od dnia 10 marca 2012 r. do dnia 10 kwietnia 2012 r.;

x)  od kwoty 78.000 zł od dnia 10 kwietnia 2012 r. do dnia 10 maja 2012 r.;

y)  od kwoty 81.000 zł od dnia 10 maja 2012 r. do dnia 10 czerwca 2012 r.;

z)  od kwoty 84.000 zł od dnia 10 czerwca 2012 r. do dnia 10 lipca 2012 r.;

aa)  od kwoty 87.000 zł od dnia 10 lipca 2012 r. do dnia 10 sierpnia 2012 r.;

bb)  od kwoty 90.000 zł od dnia 10 sierpnia 2012 r. do dnia 10 września 2012 r.;

cc)  od kwoty 93.000 zł od dnia 10 września 2012 r. do dnia 10 października 2012 r.;

dd)  od kwoty 96.000 zł od dnia 10 października 2012 r. do dnia 10 listopada 2012 r.;

ee)  od kwoty 99.000 zł od dnia 10 listopada 2012 r. do dnia 10 grudnia 2012 r.;

ff)  od kwoty 102.000 zł od dnia 10 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty.

Ponadto, powód M. B. (1) wniósł o zasądzenie od ww. pozwanych na jego rzecz kwoty po 3.000 zł tytułem wypłaty comiesięcznej renty, począwszy od stycznia 2013 r., płatnej do 10. każdego miesiąca z góry wraz z ustawowymi odsetkami, a od 1 stycznia 2016 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie uchybienia terminowi płatności.

D. B. wniósł o zasądzenie od ww. pozwanych na jego rzecz kwoty 300.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci ojca J. B. (3). Dodatkowo powód wniósł o zasądzenie od ww. pozwanych na jego rzecz kwoty 300.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za pogorszenie się sytuacji życiowej po śmierci ojca, a także kwoty 68.000 zł tytułem wypłaty zaległych kwot comiesięcznej renty za okres od marca 2010 r. do grudnia 2012 r. wraz z ustawowymi odsetkami:

a)  od kwoty 4.000 zł od dnia 18 czerwca 2010 r. do dnia 10 lipca 2010 r.;

b)  od kwoty 5.000 zł od dnia 10 lipca 2010 r. do dnia 10 sierpnia 2010 r.;

c)  od kwoty 6.000 zł od dnia 10 sierpnia 2010 r. do dnia 10 września 2010 r.;

d)  od kwoty 7.000 zł od dnia 10 września 2010 r. do dnia 10 października 2010 r.;

e)  od kwoty 8.000 zł od dnia 10 października 2010 r. do dnia 10 listopada 2010 r.;

f)  od kwoty 9.000 zł od dnia 10 listopada 2010 r. do dnia 10 grudnia 2010 r.;

g)  od kwoty 10.000 zł od dnia 10 grudnia 2010 r. do dnia 10 stycznia 2011 r.;

h)  od kwoty 11.000 zł od dnia 10 stycznia 2011 r. do dnia 21 stycznia 2011 r.;

i)  od kwoty 22.000 zł od dnia 21 stycznia 2011 r. do dnia 10 lutego 2011 r.

j)  od kwoty 24.000 zł od dnia 10 lutego 2011 r. do dnia 10 marca 2011 r.;

k)  od kwoty 26.000 zł od dnia 10 marca 2011 r. do dnia 10 kwietnia 2011 r.;

l)  od kwoty 28.000 zł od dnia 10 kwietnia 2011 r. do dnia 10 maja 2011 r.;

m)  od kwoty 30.000 zł od dnia 10 maja 2011 r. do dnia 10 czerwca 2011 r.;

n)  od kwoty 32.000 zł od dnia 10 czerwca 2011 r. do dnia 10 lipca 2011 r.;

o)  od kwoty 34.000 zł od dnia 10 lipca 2011 r. do dnia 10 sierpnia 2011 r.;

p)  od kwoty 36.000 zł od dnia 10 sierpnia 2011 r. do dnia 10 września 2011 r.;

q)  od kwoty 38.000 zł od dnia 10 września 2011 r. do dnia 10 października 2011 r.;

r)  od kwoty 40.000 zł od dnia 10 października 2011 r. do dnia 10 listopada 2011 r.;

s)  od kwoty 42.000 zł od dnia 10 listopada 2011 r. do 10 grudnia 2011 r.;

t)  od kwoty 44.000 zł od dnia 10 grudnia 2011 r. do dnia 10 stycznia 2012 r.;

u)  od kwoty 46.000 zł od dnia 10 stycznia 2012 r. do dnia 10 lutego 2012 r.;

v)  od kwoty 48.000 zł od dnia 10 lutego 2012 r. do dnia 10 marca 2012 r.;

w)  od kwoty 50.000 zł od dnia 10 marca 2012 r. do dnia 10 kwietnia 2012 r.;

x)  od kwoty 52.000 zł od dnia 10 kwietnia 2012 r. do dnia 10 maja 2012 r.;

y)  od kwoty 54.000 zł od dnia 10 maja 2012 r. do dnia 10 czerwca 2012 r.;

z)  od kwoty 56.000 zł od dnia 10 czerwca 2012 r. do dnia 10 lipca 2012 r.;

aa)  od kwoty 58.000 zł od dnia 10 lipca 2012 r. do dnia 10 sierpnia 2012 r.;

bb)  od kwoty 60.000 zł od dnia 10 sierpnia 2012 r. do dnia 10 września 2012 r.;

cc)  od kwoty 62.000 zł od dnia 10 września 2012 r. do dnia 10 października 2012 r.;

dd)  od kwoty 64.000 zł od dnia 10 października 2012 r. do dnia 10 listopada 2012 r.;

ee)  od kwoty 66.000 zł od dnia 10 listopada 2012 r. do dnia 10 grudnia 2012 r.;

ff)  od kwoty 68.000 zł od dnia 10 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty.

Ponadto, powód D. B. wniósł o zasądzenie od ww. pozwanych na jego rzecz kwoty po 2.000 zł tytułem wypłaty comiesięcznej renty, począwszy od stycznia 2013 r., płatnej do 10. każdego miesiąca z góry wraz z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności.

R. B., M. W. (1) i E. R. wnieśli o zasądzenie od ww. pozwanych na ich rzecz kwoty po 100.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 18 czerwca 2010 r. do dnia zapłaty, tytułem zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci brata J. B. (3) ( pozew, k. 4-81 akt I C 1397/12).

W odpowiedzi z 15 lutego 2013 r. na pozew (...) S.A. z siedzibą w S. wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedziach na pozwy w sprawie I C 1038/11 i I C 1215/12 ( odpowiedź na pozew, k. 844-854 akt I C 1397/12).

W odpowiedzi z 22 lutego 2013 r. (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedziach na pozwy w sprawie I C 1038/11 i I C 1215/12 ( odpowiedź na pozew, k. 876-895 akt I C 1397/12).

W odpowiedzi z 22 lutego 2013 r. (...) S.A. z siedzibą w W. wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedziach na pozwy w sprawie I C 1038/11 i I C 1215/12 ( odpowiedź na pozew, k. 924-930 akt I C 1397/12).

W odpowiedzi z 19 lutego 2013 r. na pozew (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. wniosło o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedziach na pozwy w sprawie I C 1038/11 i I C 1215/12 ( odpowiedź na pozew, k. 959-962 akt I C 1397/12).

W odpowiedzi z 19 lutego 2013 r. na pozew J. P. (1) i W. P. wnieśli o oddalenie pozwu w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanych zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwani powielili argumentację przedstawioną w odpowiedziach na pozwy w sprawie I C 1038/11 i I C 1215/12 ( odpowiedź na pozew, k. 975-980v akt I C 1397/12).

W odpowiedzi z 20 lutego 2013 r. Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedziach na pozwy w sprawie I C 1038/11 i I C 1215/12 ( odpowiedź na pozew, k. 985-1001 akt I C 1397/12).

W odpowiedzi z 21 lutego 2013 r. na pozew (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. w pierwszej kolejności wniosło o odrzucenie pozwu w stosunku do M. B. (1) i D. B. z uwagi na brak zgody sądu opiekuńczego na dokonanie w ich imieniu czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletnich w postaci wytoczenia powództwa o zapłatę kwot w wysokości odpowiednio 738.000 i 692.000 zł. Ponadto, pozwany wniósł o oddalanie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany powielił argumentację przedstawioną w odpowiedziach na pozwy w sprawie I C 1038/11 i I C 1215/12 (odpowiedź na pozew, k. 1024-1067 akt I C 1397/12).

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) S.A. w B. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu ( protokół z rozprawy z 18.04.2013 r., k. 1134-1137).

Strony w dalszym toku sprawy podtrzymały swoje stanowiska. Powodowie w ostatecznym stanowisku wnieśli o zasądzenie od żądanych kwot odsetek za opóźnienie, a od 1 stycznia 2016 r. ustawowych odsetkami za opóźnienie. Dodatkowo, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanych na ich rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej.

Pozwana (...)wniosła o zasądzenie od powodów na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.

Pozwani J. P. (1) i W. P. wnieśli o zasądzenie od powodów na ich rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.

Pozwany (...) S.A. wniósł o zasądzenie od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.

Pozwana (...) wniosła o zasądzenie od powodów na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.

Pozwany (...) S.A. wniósł o zasądzenie od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej ( pisma procesowe, k. 7067-7116, 7159-7161, k. 7166-7168, k. 7185-7187, k. 7189-7191, k. 7204-7210, k. 7212-7214, k. 7216-7217v, k. 7219-7225).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dnu 13 marca 2009 r. została podpisana przez strony umowa budowlana, w wersji polskiej „zawarta” w dniu 27 lutego 2009 r., pomiędzy (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (nazwaną w umowę „Klientem”) a (...) S.A. z siedzibą w B.i(...)sp. z o.o. z siedzibą w B. (nazwanymi w umowie „Wykonawcą”). W preambule umowy wskazano, że Klient zaplanował i pragnie wykonać wielofunkcyjne centrum handlowo-rozrywkowe znane jako Inwestycja (...) (dalej określane w umowie jako „Inwestycja”).

W dniu 5 stycznia 2009 r. Inwestor (...) sp. z o.o. przekazał protokolarnie wykonawcy, tj. konsorcjum (...) S.A. i (...) sp. z o.o. teren, na którym miała miejsce budowa Centrum Handlowego (...) w S.. W treści protokołu strony oświadczyły, że z dniem podpisania protokołu, tj. 5 stycznia 2009 r. Wykonawca przejmuje pełną odpowiedzialność cywilnoprawną za przejęty teren wraz z jego naniesieniami oraz wraz z ochroną terenu budowy.

Generalnym wykonawcą było konsorcjum (...) S.A. (lider – 51% udziału) i (...) sp. z o.o. (partner – 49% udziału). Umowa konsorcjum została zawarta w dniu 9 stycznia 2009 r.

W dniu 29 maja 2009 r. została zawarta umowa o współpracy między (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwaną w umowie „Inwestorem”) a D. P., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą (...) D. P. (zwaną w umowie „Wykonawcą”). W § 1 ust. 1 umowy wskazano, że poczynając od 1 czerwca 2009 r. Wykonawca będzie świadczył na rzecz Inwestora czynności z zakresu nadzoru budowlanego, jako Inspektor Nadzoru przy budowie obiektu (...) w S., jak również w stosunku do innych prac inżynieryjnych wskazanych przez Inwestora. Wykonawca zobowiązany został do nadzoru i kontroli nad wszelkimi robotami z zakresu wskazanego powyżej, w szczególności do stałej współpracy z generalnym wykonawcą robót, podwykonawcami, projektantami i ich kontrola, czy bieżące dokonywanie odbiory inspektorskiego robót. W § 4 ust. 1 umowy strony postanowiły, że Wykonawca ponosi odpowiedzialność za szkody poniesione wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania przez Wykonawcę jego zobowiązań wynikających z Umowy. Wykonawca ponosi też pełną odpowiedzialność, bez regresu do Inwestora, wobec osób trzecich za skutki wykonania, nienależytego wykonania i niewykonania Umowy. D. P. przejęła obowiązki inspektora nadzoru inwestorskiego na budowie Centrum Handlowo- (...) w dniu 4 czerwca 2009 r. D. P. od 3 czerwca 2009 r. do 20 listopada 2011 r. prowadziła działalność gospodarczą w zakresie inżynierii i związanego z nią doradztwa technicznego, następnie zaś prowadzenie działalności zawiesiła. D. P. według stanu na 31 grudnia 2011 r. była członkiem Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa.

Kierownikiem budowy z ramienia konsorcjum był D. W.. Osobą odpowiedzialną za BHP w dniu 20 lutego 2010 r. byli K. O. (1) i M. W. (2). Inspektorem nadzoru inwestorskiego była D. P..

Platformę z pomostem wykonali J. P. (1) i W. P. w ramach firmy (...) z siedzibą w B. (W. P. i J. P. (1) zawarli umowę spółki cywilnej w dniu 28 grudnia 1993 r. w celu prowadzenia wspólnej działalności gospodarczej; umowa została zawarta na czas nieokreślony). Wykonanie platformy z pomostem zleciło konsorcjum (...) S.A. i (...) sp. z o.o. na podstawie umowy zlecenia nr (...) z dnia 6 stycznia 2010 r., obejmującej montaż i demontaż rusztowań łącznie z wynajmem według zapotrzebowania zleceniodawcy, montaż i demontaż płaszczyzn pomostowych oraz transport kompletnych rusztowań na budowę i z budowy. Montaż platformy nadzorował pracownik (...) K. I.. Po zakończeniu montażu rusztowania współwłaściciel firmy (...) sporządził jednoosobowo dokumenty o nazwie „Protokół odbioru technicznego rusztowania” w dniach 29 stycznia 2010 r., 4 lutego 2010 r. oraz 11 lutego 2010 r. i pozostawił je w biurze kierownika budowy. Protokół zawierał oświadczenie, że wykonawca stwierdza, że rusztowanie jest kompletne, zostało zbudowane zgodnie ze sztuką budowlaną, dokumentacją techniczno-eksploatacyjną i instrukcją montażu wydaną przez producenta oraz zgodnie z wymaganiami bezpieczeństwa i higieny pracy. Protokoły odbiory rusztowania zostały podpisane jedynie przez J. P. (1). Odbiór rusztowania nie został potwierdzony przez kierownika budowy D. W. lub osobę przez niego uprawnioną, czy też przez D. P..

K. I. był brygadzistą w firmie (...). Był on odpowiedzialny za położenie pomostu roboczego na budowie (...) w S..

Na terenie budowy CH (...) prace w zakresie wykonywania konstrukcji gipsowo-kartonowej sufitów na poziomie 13,5 m wraz z prefabrykacją elementów konstrukcji i jej montażem powierzono firmom (...) sp. z o.o. z siedzibą w K., (...) T. K. z siedzibą w R., (...) M. W. (2) z siedzibą w R.. Firma (...) zleciła jako podwykonawcy wykonanie powyższych prac firmie Usługi (...) ( dowód: umowa zlecenia nr (...), k. 824-825, oferta nr (...), k. 826-827, umowa konsorcjum z 09.01.2009 r., k. 1162-1165v, umowa budowlana wraz z aneksami, k. 979-1023, protokół odbioru placu budowy z 05.01.2009 r., k. 977-978, umowa o współpracy z 29.05.2009 r., k. 1029-1031v, wydruk z CEIDG, k. 1032, wydruk ze strony Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, k. 1033, oświadczenie inspektora nadzoru budowlanego, k. 828 akt I C 1215/11, umowa spółki cywilnej, k. 748-749, aneks nr (...), k. 752, protokół odbiory technicznego rusztowania, k. 88 I C 1038/11, odręcznie narysowany schemat rusztowania sporządzony przez M. W. (2) 2 marca 2010 r., k. 89 I C 1038/11, protokół odbioru rusztowania, k. 151-152 akt I C 1215/11).

W dniu 24 lutego 2010 r. na budowie Centrum Handlowego (...) w S. wewnątrz budynku na wysokości 13 m zawalił się pomost roboczy, na którym przebywało 4 robotników. Na skutek wypadku śmierć ponieśli J. C. (1) (pracownik firmy Usługi (...)), M. B. (2) (pracownik firmy Usługi (...)) oraz J. B. (3) (właściciel firmy (...)). Wypadkowi uległ również S. F. (1) (pracownik firmy (...)), który odniósł ciężkie obrażenia ciała. Zadaniem robotników był montaż części sufitów.

W dniu 26 lutego 2010 r. M. N., kierownik robót firmy (...) sp. z o.o. sporządził zawiadomienie o wypadku przy pracy.

Bezpośrednią przyczyną wypadku była wada wybudowanej przez (...) platformy roboczej – w jednym z użytych do jej budowy dźwigarów VT-20k uległ odklejeniu środnik od pasa na długości 2,40 m, a uszkodzenie zostało naprawione prowizorycznie przy użyciu gwoździ, wskutek czego dźwigar nie mógł przenieść bezpiecznego obciążenia stałego i zmiennego, a pod obciążeniem nastąpiło ponadnormatywne ugięcie dźwigara, zwichrzenie i złamanie środnika i upadek podestu ze znajdującymi się na nim osobami.

Pod platformą (pomostem roboczym), która uległa uszkodzeniu brak było pomostu ochronnego (zabezpieczającego) lub siatki ochronnej.

Rusztowanie, na którym znajdował się pomost roboczy było wadliwie zaprojektowane i wykonane, bowiem dźwigary zostały ułożone na dwóch niezależnych kolumnach rusztowania systemowego oddalonych od siebie o 435 cm, tymczasem maksymalna rozpiętość podparcia dźwigara (...), zgodnie z zaleceniami producenta i dokumentacją techniczno-ruchową producenta, wynosi 4 m, pomost roboczy został oparty na dwóch niezależnych kolumnach rusztowań systemowych, połączono kilka systemów rusztowań bez projektu i obliczeń konstrukcji.

Zawalenie się fragmentu rusztowania (platformy roboczej) skonstruowanej z dźwigarów (...) i podestów drewnianych nie mogło być wynikiem wcześniejszej zmiany położenia dźwigarów z pozycji stojącej na leżącą, ponieważ: (a) w miejscach kontaktu przedmiotowej platformy wystąpiły progi o wysokości 8 cm, które musiałyby wzbudzić zaniepokojenie wśród osób chcących przemieścić się lub pracować na niej; (b) wielkość ugięcia leżących dźwigarów niczym nie obciążonych byłaby tak duża i widoczna, że nikt nie odważyłby się wejść na taką platformę; (c) złamanie jednego z dwóch dźwigarów znajdujących się w konstrukcji przedmiotowej zniszczonej platformy roboczej musiało powstać w wyniku wcześniejszego jego przeciążenia przez ustawienie na przedmiotowej platformie rusztowania przestawnego. Dźwigar (...) został przeciążony wcześniej, tj. przed dniem wprowadzenia na przedmiotową platformę pracowników. Po tym obciążeniu wystarczyło obciążenie ciężarem kilku ludzi, którzy nie mogli się spodziewać bezpośredniego zagrożenia, ponieważ uszkodzony wcześniej dźwigar był zasłoniony podestami drewnianymi ( dowód: zawiadomienie o wypadku przy pracy, k. 575, świadectwo pracy, k. 601-602, protokół nr (...) ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, k. 90-93, protokół nr (...) ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, k. 153-160 I C 1215/11, skrócony odpis aktu zgonu M. B. (2), k. 238 I C 1215/11, opinia Zespołu Usług (...) w W., k. 3101-3131, Opinia techniczna w sprawie prowadzonej przez Sąd Okręgowy w Białymstoku (sygn. akt III K 85/14) dotycząca przyczyn i dokładnego przebiegu zdarzenia, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmu i pozycji, w jakiej doszło do złamania dźwigara (...), k. 4555-4736).

Postępowanie karne dotyczące opisanego wyżej wypadku toczyło się początkowo w Sądzie Rejonowym w Białymstoku (sygn. akt VII K 94/11), a następnie w Sądzie Okręgowym w Białymstoku (sygn. akt III K 60/12). Akt oskarżenia w sprawie 3 Ds. 53/10 został wniesiony przeciwko:

1)  J. P. (1) (wspólnikowi spółki cywilnej (...)),

2)  W. P. (wspólnikowi spółki cywilnej (...)),

3)  D. W. (kierownikowi budowy z ramienia konsorcjum (...) S.A. - (...) sp. z o.o., pracownikowi (...) S.A.),

4)  K. O. (1) (prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Usługi (...) w N.),

5)  K. I. (pracownikowi-brygadziście spółki cywilnej (...)),

6)  M. W. (2) (prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą (...)),

7)  D. P. (inspektorowi nadzoru inwestorskiego).

Sąd Okręgowy w Białymstoku w wyroku z 2 maja 2018 r., sygn. akt III K 85/14:

1)  oskarżonych J. P. (1) i W. P. uznał za winnych tego, że w okresie od 12 stycznia 2010 r. do 24 lutego 2010 r. w S., będąc współwłaścicielami spółki cywilnej (...) w B. odpowiedzialnymi za wykonanie i zmontowanie rusztowania i pomostu na terenie obiektu Centrum Handlowego (...) w S., nieumyślnie sprowadzili zdarzenie zagrażające życiu lub zdrowiu wielu osób w ten sposób, że:

a.  J. P. (1) nie posiadając wymaganych uprawnień sporządził projekt budowy rusztowania niezgodnie z obowiązującymi przepisami budowlanymi i prawnymi,

b.  J. P. (1) i W. P. dopuścili do wbudowania dźwigara (...) o złym stanie technicznym wynikającym z długoletniej eksploatacji, niezgodnie z zaleceniami producenta o używaniu tego typu dźwigarów do górnych zwieńczeń rusztowań przenoszących duże skupione obciążenia i przekraczając dopuszczalną rozpiętość dźwigarów,

c.  J. P. (1) i W. P. użyli do montowania rusztowania elementów z różnych systemów,

d.  J. P. (1) i W. P. nie wybudowali pomostu zabezpieczającego pod platformą roboczą

– w wyniku czego w dniu 24 lutego 2010 r. pod stojącymi na platformie roboczej J. B. (3), M. B. (2), J. C. (1) i S. F. (1) dźwigar (...) załamał się, a na skutek upadku z wysokości na podłoże J. B. (3), M. B. (2), J. C. (1) ponieśli śmierć, zaś S. F. (1) doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, tj. czyn z art. 163 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 163 § 4 k.k. i za to na mocy art. 163 § 1 pkt 2 w zw. z art. 163 § 4 k.k. skazał ich i wymierzył im karę dwóch lat pozbawienia wolności;

2)  oskarżonego K. I. uznał za winnego tego, że w okresie od 12 stycznia 2010 r. do 24 lutego 2010 r. w S., będąc brygadzistą w spółce cywilnej (...) w B. odpowiedzialnym za montaż rusztowania i pomostu na terenie obiektu Centrum Handlowego (...) w S. nieumyślnie sprowadził zdarzenie zagrażające życiu lub zdrowiu wielu osób w ten sposób, że zamontował dźwigar (...) o złym stanie technicznym wynikającym z długoletniej eksploatacji, niezgodnie z zaleceniami producenta o używaniu tego typu dźwigarów do górnych zwieńczeń rusztowań przenoszących duże skupione obciążenia i przekraczając dopuszczalną rozpiętość dźwigarów, w wyniku czego w dniu 24 lutego 2010 r. pod stojącymi na platformie roboczej J. B. (3), M. B. (2), J. C. (1) i S. F. (1) dźwigar (...) załamał się, a na skutek upadku z wysokości na podłoże J. B. (3), M. B. (2), J. C. (1) ponieśli śmierć, zaś S. F. (1) doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, tj. czyn z art. 163 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 163 § 4 k.k. i za to na mocy art. 163 § 1 pkt 2 w zw. z art. 163 § 4 k.k. skazał ich i wymierzył im karę jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności;

3)  oskarżonych D. W. i D. P. uniewinnił od popełnienia zarzucanych im czynów (pkt IV wyroku).

Po rozpoznaniu apelacji od ww. wyroku, Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z 21 grudnia 2018 r., sygn. akt II AKa 186/18, zmienił zaskarżony wyrok m.in. w ten sposób, że uchylił punkt IV wyroku w stosunku do oskarżonych D. W. i D. P. i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania oraz czyny przypisane oskarżonym J. P. (1), W. P. i K. I. w pkt I, II i III części dyspozytywnej zakwalifikował z art. 163 § 1 pkt 2 i § 2 k.k. w zw. z art. 163 § 4 k.k. i przepisy te przyjął za podstawę skazania oskarżonych, zaś za podstawę wymiaru kary przyjął art. 163 § 4 k.k.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Okręgowy w Białymstoku w wyroku z 14 listopada 2019 r., sygn. akt III K 1/19, oskarżonego D. W. uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu czynu, natomiast oskarżoną D. P. uznał winną tego, że w okresie od 12 stycznia 2010 r. do 24 lutego 2010 r. w S., będąc jako inspektor nadzoru zobowiązana do realizacji budowy zgodnie z przepisami prawa oraz zasadami wiedzy technicznej nie sprawdziła w dzienniku budowy wpisu o odebraniu wybudowanej platformy roboczej oraz nie sprawdziła protokołów odbioru tejże platformy, w wyniku czego doszło do dopuszczenia do użytkowania wadliwie skonstruowanej platformy, co skutkowało tym, że w dniu 24 lutego 2010 r. pod stojącymi na platformie roboczej J. B. (3), M. B. (2), J. C. (1) i S. F. (1) dźwigar (...) załamał się, a na skutek upadku z wysokości na podłoże J. B. (3), M. B. (2), J. C. (1) ponieśli śmierć, zaś S. F. (1) doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, tj. czyn z art. 163 § 1 pkt 2 i § 2 k.k. w zw. z art. 163 § 4 k.k. i za to na mocy art. 163 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 163 § 4 k.k. skazał ją i wymierzył jej karę jednego roku pozbawienia wolności.

Po rozpoznaniu apelacji od ww. orzeczenia, Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z 10 grudnia 2020 r., sygn. akt II AKa 46/20, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok ( dowód: akt oskarżenia, k. 1087-1113 I C 1038/11, wyrok SO w Białymstoku z 02.05.2018 r., sygn. akt III K 85/14 z uzasadnieniem, k. 5876-5935 i k. 6739-6744, wyrok SAp. w Białymstoku z 21.12.2018 r., sygn. akt II AKa 186/18 z uzasadnieniem, k. 6198-6216v, wyrok SO z 14.11.2019 r., sygn. akt III K 1/19, k. 6147-6749, wyrok SAp. z 10.12.2020 r., sygn. akt II AKa 46/20, k. 6750-6750v).

S. F. (1) (urodzony w dniu (...)) doznał ciężkich obrażeń ciała w postaci otarć naskórka na twarzy, rozległych i licznych złamań kości twarzoczaszki, sklepienia czaszki, podstawy czaszki, w tym złamania kości czołowej po stronie lewej zatoki czołowej, złamania dna i stropów obu oczodołów, złamania kości nosa i sitowia, złamania ścian obu zatok szczękowych z przemieszczeniem odłamów, złamania kości szczęki, szczelina złamania między siekaczami górnymi, złamania wyrostka stawowego i wielodłamowego złamania żuchwy po stronie lewej oraz ukruszenia kości skroniowej prawej (łuski przechodzą na podstawę czaszki), a także stłuczenia mózgu, wodniaka podtwardówkowego mózgu, odmy przymózgowej, stłuczenia płuca prawego z odmą opłucną prawostronną, pęknięcia śledziony, złamania wielołamowego przezkrętarzowego kości udowej, złamania wyrostka stawowego żuchwy po stronie lewej. Uraz mózgu spowodował długotrwały stan nieprzytomności i w konsekwencji niepamięci.

Bezpośrednio po wypadku poszkodowany był przewieziony do Szpitala Wojewódzkiego w S.. Następnie był leczony w (...) Szpitalu (...) w B. w Klinice (...) i Plastycznej w B.. Kolejno, pozostawał pod opieką (...) Szpitala (...), poradni Urazowo-Ortopedycznej, gabinecie Ortopedyczno-Preluksacyjnym w R..

Wskutek wypadku poszkodowanemu usunięto śledzionę. Jest on częściowo niezdolny do pracy (59% uszczerbku na zdrowiu na dzień 5 października 2010 r., 54% – na dzień 22 listopada 2010 r.). Biegły w zakresie chorób wewnętrznych P. P. (2) określił uszczerbek na zdrowiu S. F. (1) na 55%, w tym z tytułu uszkodzenia kości sklepienia i podstawy czaszki – 5%, uszkodzenia nosa z zaburzeniami oddychania – 10%, złamania szczęki i/lub żuchwy wygojone z przemieszczeniem odłamów bez zaburzeń czynności stawu żuchwowo-skroniowego – 5%, utraty śledziony ze zmianami w obrazie krwi i/lub ze zrostami otrzewnowymi – 20% oraz złamanie kości udowej z nieznacznymi zmianami i skróceniem do 4 cm – 15%. W odniesieniu do uszkodzeń twarzoczaszki procentowy uszczerbek na zdrowiu wynosi najwyżej 10%, przy czym nie przewiduje się pogorszeń związanych z wypadkiem. S. F. (1) nie potrzebuje opieki ani lekarstw. Stan twarzoczaszki nie stanowi żadnych przeciwskazań do podjęcia pracy zarobkowej.

Przebyty uraz wieloodłamowego przezkrętarzowego złamania kości udowej lewej u S. F. (1) spowodował powstanie stałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 30%. Aktualny stan zdrowia poszkodowanego jest stabilny, ponieważ uzyskano zrost i może poruszać się bez kul. W przyszłości należy jednak spodziewać się powstania i rozwoju zmian zwyrodnieniowych pourazowych ze względu na zmianę geometrii kości po złamaniu i ze względu na skostnienia stawowe. Takich zmian można spodziewać się po 15 latach od wypadku. S. F. (1) bezpowrotnie utracił zdolność do pracy wykonywanej wcześniej, a więc nie może wykonywać prac fizycznych na budowie, na wysokości i wymagających noszenia i dźwigania oraz pracy w pozycji wymuszonej. Aktualnie nie rokuje jakiejkolwiek poprawy.

Po wypadku oraz przez kilka następnych miesięcy S. F. (1) przyjmował dużą dawkę leków oraz dostał skierowania do wielu poradni specjalistycznych na kontrole, m.in. okulistycznej, neurologicznej, laryngologicznej, ortopedycznej, internistycznej, zlecono mu także opiekę stomatologiczną i rozważenie leczenia psychiatrycznego. Powyższe wiązało się z koniecznością częstych wyjazdów do placówek zlokalizowanych poza jego miejscem zamieszkania, a tym samym koniecznością ponoszenia kosztów podróży. Do trzech miesięcy od wypadku S. F. (1) wymagał zażywania leków przeciwbólowych codziennie za kwotę do 15 zł miesięcznie. Następnie, w ciągu kolejnych 3 miesięcy za kwotę 10 zł miesięcznie. Aktualnie wymaga zażywania leków przeciwbólowych za kwotę 5 zł miesięcznie (K. co 3 dni). Wymagał także zażywania leków przeciwzakrzepowych (zastrzyki) za łączną kwotę 100 zł.

W pierwszym okresie po wypadku S. F. (1) nie był w stanie samodzielnie funkcjonować. Do końca marca 2010 r. był osobą całkowicie leżącą i wymagał pomocy osób trzecich w wymiarze sześciu godzin dziennie, we wszystkich czynnościach dnia codziennego, tj. w zakresie toalety i higieny oraz w zakresie ubierania i rozbierania oraz przy kupowaniu i przygotowywaniu żywności. Następnie, do końca maja 2010 r., poszkodowany poruszał się o kulach łokciowych, ale bez obciążania – w tym okresie wymagał pomocy w czasie toalety i higieny oraz przy kupowaniu i przygotowywaniu pożywienia oraz wykonywaniu czynności porządkowych w gospodarstwie domowym. Pomoc ta była niezbędna w wymiarze 4 godzin dziennie. Do pół roku od wypadku wymagał pomocy w wymiarze 2 godzin dziennie w zakresie kupowania i przygotowywania posiłków oraz porządkowania. Aktualnie i nadal wymaga pomocy przy czynnościach porządkowych w gospodarstwie domowym, średnio 1 godzinę dziennie.

S. F. (1) odczuwa bóle głowy, zaburzenia pamięci, koncentracji uwagi, orientacji przestrzennej, co jest następstwem zaburzeń funkcji poznawczych. Badanie (...) wykazało bliznę korowo-podkorową u podstawy prawego płata czołowego i cechy zaników mózgu. Istnieje podstawa do rozpoznania encefalopatii. U poszkodowanego wystąpił trwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 40% (uszkodzenie kości sklepienia i podstawy czaszki – 5%, encefalopatia bez zmian charakterologicznych – 30% oraz utrata powonienia w następstwie uszkodzenia przedniego dołu czaszkowego – 5%).

Stosowanie diety wysokobiałkowej wynikało z ciężkiego stanu ogólnego we wczesnym okresie po wypadku, wymagającego karmienia pozajelitowego.

S. F. (1) nie ma możliwości wykonywania pracy fizycznej w takim zakresie jak przed wypadkiem.

Wypadek całkowicie zmienił życie S. F. (1) – ze sprawnego mężczyzny stał się osobą, która bardzo długo wymagała pomocy innych osób. Ze względu na poważne obrażenia, których doznał, pozbawiony był możliwości poruszania się i pozostawania w pozycji leżącej. Przez okres pobytu w szpitalu oraz długi czas po powrocie do domu poszkodowany zmuszony był przyjmować środki przeciwbólowe, ponieważ silny ból uniemożliwił mu funkcjonowania w ciągu dnia oraz odbierał sen w nocy. Doznane obrażenia wymusiły założenie cewnika oraz stosowanie pieluch, ponieważ z uwagi na ból nie mógł on korzystać z toalety ani basenu. Wywoływało to duży dyskomfort psychiczny u młodego i dotąd sprawnego mężczyzny. Konieczność dokonywania zabiegów higienicznych przez osoby trzecie trwała zarówno podczas pobytu w szpitalu, jak i po powrocie do domu. S. F. (1) wymagał pomocy innych osób w najprostszych czynnościach, jak jedzenie, mycie, czy poprawienie poduszki lub kołdry.

Do dziś S. F. (1) nie może wykonywać samodzielnie wielu czynności, jak np. robienie zakupów, przenoszenie ciężkich rzeczy. Nadal utyka na jedną nogę. Nigdy nie powróci do sprawności jak sprzed wypadku. Do chwili wypadku S. F. (1) był w pełni samodzielny i niezależny, pracował, utrzymywał rodzinę, miesiąc przed wypadkiem urodziło mu się dziecko. Poszkodowany nie może pomagać żonie w takim zakresie jak wcześniej, nie pomaga przy codziennych obowiązkach, nie mógł sprawować pielęgnacji i opieki nad noworodkiem. Nie uczestniczył aktywnie w procesie wychowania córki. Sytuacja ta negatywnie wpłynęła na jego dobrostan psychiczny. Długotrwały stres spowodowany obawą o stan zdrowia oraz o przyszłość swoją i swojej rodziny doprowadziły do obniżenia komfortu psychicznego i powodowały stany lęku i permanentnej obawy ( dowód: zaświadczenie o zatrudnieniu S. F. (1) z 5 listopada 2010 r., k. 87, umowa o pracę S. F. (1) z 12 stycznia 2007 r., k. 94, dokumentacja medyczna S. F. (1), k. 172-232, k. 3561, 3564-3573, 3578-3603, 3677-3684, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 5 października 2010 r., k. 233 i 234, decyzja o przyznaniu jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, k. 235, świadectwo pracy z 31 grudnia 2010 r., k. 236-237, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 05.10.2010 r., k. 589, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 22.11.2010 r., k. 615, opinia biegłego P. P. (2), k. 4331-4333, opinia biegłego sądowego z zakresu stomatologii lek. dent. J. C. (2), k. 4758-4760, opinia biegłego ortopedy traumatologa M. G. (1), k. 5159-5162, opinia biegłego specjalisty neurologa dr n. med. D. M., k. 5433-5439v, opinia biegłego specjalisty neurochirurga i neurotraumatologa dr. d. med. M. S. (1), k. 5600-5610, opinia biegłego specjalisty neuropsychologa dr E. Ł. (1), 6029-6036).

S. F. (1) ma żonę – S. F. (2) (urodzoną w dniu (...)) i dwie córki. Od lutego do grudnia 2005 r. był zatrudniony jako mechanik samochodowy. Od stycznia 2007 r. był zatrudniony jako monter(...)w firmie (...), gdzie w listopadzie-grudniu 2009 r. uzyskiwał wynagrodzenie w wysokości (...)zł brutto, a w styczniu 2010 r. – (...) zł brutto. Od 31 grudnia 2010 r. nie pracował. Aktualnie S. F. (1) pracuje na stacji benzynowej ( dowód: zaświadczenie o zatrudnieniu, k. 87 akt I C 1038/11, zeznania świadków: S. F. (2), k. 4072-4077, H. F., k. 4077-4080, P. W. (1), k. 4080-4082).

M. B. (2) (urodzony (...)) w dacie śmierci pozostawał w związku małżeńskim z L. B. (1) (urodzoną (...)). Zawarli związek małżeński 21 lutego 1998 r. Mieli oni wspólne dziecko: córkę K. B. (1), urodzoną (...) Członkiem rodziny, którą tworzyli była także A. K. (1) (po mężu W.) (urodzona (...)) – córka L. K. z domu S. i M. K. (1), przybrana córka M. B. (2). M. K. (1) zmarł 26 stycznia 1995 r.

Rodzicami M. B. (2) są J. B. (1) (urodzony (...)) i J. B. (2) (urodzona (...)), zaś rodzeństwem: K. B. (2) (urodzony (...)), P. B. (1) (urodzony (...)) i A. C. (urodzona (...)).

W 2008 r. M. B. (2) uzyskał dochód w wysokości (...) zł, a w 2009 r. – (...) zł.

W dniu 1 września 2008 r. M. B. (2) zawarł z firmą usługi (...) w Z. umowę o pracę na stanowisku pracownik fizyczny – monter systemów G-Z, w pełnym wymiarze czasu pracy. Strony ustaliły wynagrodzenie w wysokości (...)zł (wynagrodzenie stałe zasadnicze). W dniu 1 września 2009 r. M. B. (2) zawarł z firmą usługi (...) w Z. umowę o pracę na stanowisku pracownik fizyczny – monter systemów G-Z, w pełnym wymiarze czasu pracy. Strony ustaliły wynagrodzenie w wysokości (...)zł (wynagrodzenie stałe zasadnicze).

W dniu 1 września 2008 r. M. B. (2) przeszedł szkolenie wstępne w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. W dniu 17 kwietnia 2009 r. M. B. (2) ukończył okresowe szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych ( dowód: umowa o pracę z 01.09.2008 r., k. 254, umowa o pracę z 01.09.2009 r., k. 254, karta szkolenia wstępnego w dziedzinie BHP, k. 236 i zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w dziedzinie BHP, k. 237 I C 1215/11).

U L. B. (1) w związku ze śmiercią męża, w wyniku przedłużającego się fizjologicznego procesu żałoby i zaburzeń adaptacyjnych, rozwinęły się zaburzenia depresyjno-lękowe, przebiegające pod postacią stanów przewlekle obniżonego podstawowego nastroju, poczucia lęku, strachu o przyszłość, społecznego izolowania się, trudności z koncentracją uwagi, poczucie żalu i niepogodzenia się ze stratą męża, wyraźne zaburzenie rytmów dobowych oraz łaknienia. W związku z powyższym adaptacja do nowej sytuacji przebiegła u L. B. (1) w sposób powikłany, powodując u niej długotrwały uszczerbek na zdrowiu na poziomie 5%.

U K. B. (1) w związku ze śmiercią ojca rozwinęły się zaburzenia adaptacyjne w postaci przedłużającej się reakcji żałoby przebiegające głównie pod postacią obniżonego nastroju, poczucia lęku i strachu oraz społecznego izolowania się. Adaptacja do nowej sytuacji przebiegała w sposób powikłany. Powodując u K. B. (1) długotrwały uszczerbek na zdrowiu na poziomie 5%. Obecnie u poszkodowanej nie ma podstaw do stwierdzenia cech zespołu stresu pourazowego, zaburzeń nastroju o typie depresyjnym i/lub lękowym, ani zaburzeń psychosomatycznych.

Po śmierci ojczyma, A. K. (1) przebyła naturalną reakcję żałoby bez cech powikłania. Pasierbica wróciła do szkoły, potem założyła rodzinę, urodziła dziecko i zachowała dobre relacje z pozostałymi członkami rodziny. Nie było więc podstaw do stwierdzenia trwałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

L. B. (1) i K. B. (1) otrzymywała rentę rodzinną w wysokości: od marca 2011 r. –(...) zł, od września 2015 r. – (...)zł, od października 2015 r. – (...)zł, od października 2018 r. – (...)zł, od października 2020 r. – (...) zł oraz od listopada 2021 r. – (...)zł.

A. W. (1) otrzymywała rentę rodzinną od marca 2010 r. – w wysokości (...) zł (od marca 2011 r. – (...)zł), od listopada 2016 – (...) zł, od grudnia 2016 r. – (...)zł, od grudnia 2017 r. – (...)zł oraz od czerwca do września 2018 r. – (...) zł. Następnie świadczenie zostało wstrzymane z powodu ukończenia (...) lat

( dowód: akt małżeństwa, k. 268, akt urodzenia k. 266, akt urodzenia k. 265, akt zgonu k. 267, akt urodzenia k. 272, akt urodzenia k. 273, akt małżeństwa k. 274, akt urodzenia k. 269, akt urodzenia k. 270, akt urodzenia k. 271, zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości uzyskanych dochodów, k. 295-296 akt I C 1215/11, zaświadczenia z ZUS, k. 286, 289, k. 7012, k. 7012, k. 7009, k. 7010, k. 7011, k. 7013, k. 7014, k. 7015 i 7016).

U J. B. (2), matki zmarłego M. B. (2), w wyniku przedłużającego się fizjologicznego procesu żałoby i zaburzeń adaptacyjnych, rozwinęły się zaburzenia depresyjno-lękowe w umiarkowanym nasileniu, przebiegające głównie pod postacią przewlekłych stanów obniżonego podstawowego nastroju, apatii, poczucia żalu i niepogodzenia się ze stratą syna, trudności w kontroli emocji, w postaci nadmiernej płaczliwości, trudności w koncentracji uwagi, trudności w kontrolowaniu toku myślenia, natłoku myśli o zmarłym synu, niechęci do działania, ograniczenie aktywności i zainteresowań oraz trudności w odczuwaniu radości, a także zaburzeń rytmów dobowych z tematycznie powiązanymi koszmarami. Adaptacja J. B. po śmierci syna przebiegała w sposób powikłany, co skutkowało wystąpienie długotrwałego uszczerbku na zdrowiu na poziomie 5%. Nasilenie, liczba i czas występowania ww. objawów wykroczyła poza przebieg fizjologicznej żałoby. Aktualnie u J. B. (2) nie stwierdzono cech zespołu stresu pourazowego, zaburzeń nastroju o typie depresyjnym i/lub lękowym, zaburzeń nerwicowych, czy zaburzeń osobowości.

J. B. (1) po śmierci syna początkowo przebył zaburzenia adaptacyjne przejawiające się głównie pod postacią stanów obniżonego nastroju, fiksacji myśli na zmarłym synu, poczucia żalu i smutku oraz zaburzeń rytmów dobowych. Żałoba jednak przebiegła naturalnie, bez powikłań.

P. B. (1) przeżył naturalną żałobę po śmierci brata. Proces adaptacji do nowej sytuacji zakończył się po około roku po zdarzeniu i przebiegł w sposób niepowikłany. Aktualnie nie ma podstaw do stwierdzenia u P. B. (1) cech zespołu stresu pourazowego, zaburzeń nastroju o typie depresyjnym i/lub lękowym, zaburzeń nerwicowych, czy zaburzeń osobowości.

U K. B. (2) również nie stwierdzono trwałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Proces żałoby miał postać naturalną, bez powikłań. Objawy psychopatologiczne wywołane wypadkiem po okresie żałoby nigdy nie uległy zaostrzeniu i nie osiągnęły wartości krytycznych dla rozpoznania zaburzeń psychicznych.

A. C. początkowo, tj. w okresie kilku miesięcy od zdarzenia przechodziła zaburzenia adaptacyjne przejawiające się głównie pod postacią stanów obniżonego nastroju, lęku, niepokoju, zaburzeń koncentracji uwagi i toku myślenia z natłokiem myśli oaz zaburzeń rytmów dobowych. W tym okresie również najsilniej odczuwała poczucie krzywdy i straty. U A. C. proces żałoby przebiegł naturalnie, bez powikłań.

J. B. (3) (urodzony (...)) w dacie śmierci pozostawał w związku małżeńskim z A. B. (1) (urodzoną (...)), małżeństwo zostało zawarte 28 lipca 2001 r. A. B. (1) nie pracowała ze względu na konieczność opieki nad synami M. B. (1) (urodzonym (...)) i młodszym D. B. (urodzonym (...)). M. B. (1) jest niepełnosprawny z powodu mózgowego porażenia dziecięcego. Synowie J. B. (3) otrzymali rentę rodzinną – łącznie(...)zł. Wraz z dodatkami rodzinnymi wdowa i synowie otrzymują (...) zł.

Rodzeństwem J. B. (3) są: M. W. (1) (urodzona (...), w związku małżeńskim od 17 czerwca 2005 r.), E. R. (urodzona (...), w związku małżeńskim od 10 sierpnia 1996 r.) i R. B. (urodzony (...)).

U A. B. (1) w związku ze śmiercią jej męża, w wyniku przedłużającego się fizjologicznego procesu żałoby i zaburzeń adaptacyjnych, rozwinęły się zaburzenia depresyjno-lękowe, przebiegające pod postacią stanów przewlekle obniżonego podstawowego nastroju, z trudnościami w kontroli emocji z nadmierną płaczliwością, poczucia lęku o przyszłość swoją i synów, poczucie żalu i niepogodzenia się ze stratą męża, zaburzenie rytmów dobowych oraz łaknienia, a także objawy psychosomatyczne w postaci poczucia palenia pod skórą, rozdygotania, wskazujące na wystąpienie epizodów lęku panicznego. W związku z powyższym adaptacja do nowej sytuacji przebiegła u L. B. (1) w sposób powikłany w związku z przedłużającą się na okres co najmniej 3 lat ), a więc znacznie powyżej czasu trwania naturalnej żałoby), powodując u niej długotrwały uszczerbek na zdrowiu na poziomie 5%.

Po śmierci ojca M. B. (1) przebył reakcję żałoby bez jej powikłanego przebiegu. Kluczową rolę w prawidłowym procesie adaptacji do nowych okoliczności odegrała prawidłowa i zaangażowana postawa matki – A. B. (1). Odpowiedzialnie i z poświęceniem przejęła cały trud opieki nad synem, jego wychowywaniem i leczeniem. Otoczyła syna miłością i zapewniła mu warunki do prawidłowego rozwoju (z uwzględnieniem niepełnosprawności syna). Systematyczna kontynuacja procesu rehabilitacji przyniosła widoczne efekty w zakresie motoryki i stanu psychicznego syna. Istotna w procesie adaptacji była również obecność brata – D. B..

U D. B. śmierć ojca pozostawała bez istotnego wpływu na jego ówczesne i późniejsze funkcjonowanie w kluczowych obszarach życia, ze względu na jego całkowitą niepamięć ojca w związku z bardzo młodym wiekiem w dacie śmiertelnego wypadku. W późniejszym życiu nie wystąpiły u D. B. żadne istotne negatywne konsekwencje ze strony stanu psychicznego ani rozwoju psychosomatycznego. Nie było konieczności leczenia, terapii ani wsparcia specjalistycznego.

Od 15 lutego 2006 r. J. B. (3) prowadził działalność gospodarczą pod nazwą (...) z siedzibą w Z.. Decyzją z 2 marca 2010 r. Burmistrz Z. wykreślił z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej wpis dokonany w dniu 15 lutego 2006 r. dotyczący działalności gospodarczej J. B. (3). Od 2008 r. J. B. (3) otrzymywał od (...) M. W. (2) zlecenia na wykonanie różnych prac budowalnych. Jedną z ostatnich takich umów strony podpisały 10 czerwca 2009 r. na montaż ścian gipsowo-kartonowych, sufitów podwieszanych, szpachlowanie i malowanie na obiekcie Centrum (...) w W.. Wartość zlecenia określono na 218.000 zł netto. W 2008 r. J. B. (3) osiągnął przychód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości (...) zł, zaś w 2009 r. (...) zł.

( dowód: odpis skrócony aktu zgonu, k. 233, odpisy skrócone aktu urodzenia, k. 234-236, 238-240, odpisy skrócone aktów małżeństwa, k. 237, 241-242, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, k. 578, decyzja Burmistrza Z. z 02.03.2010 r., k. 579, umowy zlecenia, k. 580-588, faktury VAT wystawione dla zlecającego, k. 589-618, informacja o przychodach podatnika z działalności gospodarczej za 2009 r., k. 626, informacja o przychodach podatnika z działalności gospodarczej za 2009 r., k. 627, informacja z ZUS o wysokości przyznanej renty rodzinnej, k. 704-707, diagnoza poradni psychologiczno-pedagogicznej, k. 709-710, orzeczenie nr (...)-13 o potrzebie indywidualnego nauczania, k. 711-714, orzeczenia o niepełnosprawności, k. 715-716 akt I C 1397/12).

Po śmierci brata R. B. przebył reakcję żałoby. W pierwszych miesiącach od zdarzenia odczuwał objawy zaburzenia rytmów dobowych i często rozmyślał o bracie. Był smutny, nie mógł pogodzić się z myślą, że jego brat nie żyje. Proces adaptacji do nowej sytuacji przebiegł jednak w sposób niepowikłany. Obecnie również nie ma podstaw do stwierdzenia u R. B. cech zespołu cech stresu pourazowego, zaburzeń nastroju o typie depresyjnym i/lub lękowym, zaburzeń nerwicowych, czy zaburzeń osobowości. W konsekwencji nie wystąpił trwały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu.

Podobnie śmierć brata przeżyła E. R.. Początkowo była rozżalona oraz przygnębiona, nic jej nie cieszyło i nie mogła uwierzyć, że nie jej brat zmarł. Żałoba nie miała jednak charakteru powikłanego. Po kilku miesiącach powróciła do normalnego funkcjonowania, wróciła do pracy, zachowała dobre relacje z pozostałymi członkami rodziny. Nie utraciła zdolności realizacji przypisanych jej ról społecznych.

Proces żałoby przebiegał również niepowikłanie u siostry M. W. (1). Po śmierci ojca, na około rok przed śmiercią brata, rozpoznano u M. W. (1) zaburzenia depresyjno-lękowe. Z tego powodu podjęła leczenie psychiatryczne i pod opieką lekarza przyjmowała leki. Po śmierci brata nie zmieniono dawki leków, mimo reaktywnego nasilenia objawów. Śmierć brata nie wpłynął na niekorzystnie na funkcjonowanie M. W. (1) w obszarach rodzinnym, zawodowym, społeczno-interpersonalnym, emocjonalno-motywacyjnym czy aktywności własnej.

( dowód: opinia sądowo-psychologiczna sporządzonej przez biegłego sądowego z zakresu psychologii P. B. (2) (k. 6381-6388, k. 6399-6413, k. 6414-6424, k. 6425-6436, k. 6437-6455, k. 6456-6472, k.6473-6490, k. 6491-6507, k. 6508-6525, k. 6526-6543, k. 6544-6561, k. 6562-6582, k. 6597-6609, k. 6610-6621, zeznania stron: A. C., k. 6806-6807, K. B. (2), k. 6809-6814, P. B. (1), k. 6816-6818, J. B. (1), k. 6819-6821v, J. B. (2), k. 6822-6822v, M. W. (1), k. 6831-6834, E. R., k. 6836-6838, R. B., k. 6841-6842v, K. B. (1), k. 6847-6849, A. W. (1), k. 6851-6855, L. B. (1), k. 6857-6860, S. F. (1), k. 6862-6867).

(...) S.A. i Towarzystwo (...) S.A. udzielili ubezpieczenia OC na rzecz (...) Sp. z o.o. w związku z budową centrum handlowo-rozrywkowego(...) na okres od 10 lutego 2009 r. do 30 czerwca 2010 r. z sumą gwarancyjną 10 000 000 zł na jedno zdarzenie i w agregacie (Polisa nr (...) umowa z 10 lutego 2010 r.).

Zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 5 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej lub użytkowania mienia (...) S.A. w S. z zakresu ubezpieczenia zostały wyłączone szkody wyrządzone przez rzecz nieposiadającą ważnego atestu, certyfikatu, aprobaty technicznej, dopuszczającego ją do obrotu, o ile atest jest wymagany przez przepisy obowiązujące w danym kraju.

(...) S.A. udzieliło ubezpieczenia OC na rzecz J. P. (1) i W. P. na okres od 23 lutego 2010 r. do 22 lutego 2011 r. (umowa z 11 lutego 2010 r.), potwierdzone polisą nr (...) z sumą ubezpieczenia 1 000 000 z tytułu OC działalności gospodarczej (wariant III, franszyza redukcyjna 500 zł, zakres rozszerzony o klauzulę 004, klauzulę 007 (sublimat 100 000 zł, franszyza redukcyjna 500 zł). Zgodnie z klauzulą 004 zakresem ubezpieczenia zostały objęte szkody wyrządzone pracownikom osób objętych ubezpieczeniem (szkody na osobie w mieniu), wynikające z wypadków przy pracy w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, wyrządzone pracownikom ubezpieczającego lub ubezpieczonego.

Zgodnie z punktem III umowy ubezpieczenia umowę zawarto na podstawie Ogólnych Warunków Ubezpieczeń o symbolach (...) oraz wniosku nr (...). Przedmiotem ubezpieczenia jest odpowiedzialność cywilna z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z treści wniosku wynika, że działalnością zgłoszoną do ubezpieczenia jest „Budownictwo z wyjątkiem lp. 28, 29, 30 Montaż i demontaż rusztowań budowlanych własnych (usługowo)”.

W myśl § 7 OWU ubezpieczenie nie obejmuje szkód wyrządzonych umyślnie przez ubezpieczającego oraz osoby, za które ponosi odpowiedzialność, przy czym świadomość wprowadzenia do obrotu wadliwego produktu lub wadliwie wykonanej pracy albo usługi uważa się za równoznaczne z winą umyślną. Ponadto, na podstawie § 8 ust. 2 pkt 5 odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej lub użytkowania mienia (...) S.A. w S. z zakresu ubezpieczenia zostały wyłączone szkody wyrządzone przez rzecz nieposiadającą ważnego atestu, certyfikatu, aprobaty technicznej, dopuszczającego ją do obrotu, o ile atest jest wymagany przez przepisy obowiązujące w danym kraju.

(...) S.A. udzieliło ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu posiadania mienia oraz prowadzonej działalności na rzecz (...) S.A. na okres od 5 lutego 2010 r. do 4 lutego 2011 r. (polisa nr (...)) z sumą ubezpieczenia 20.000.000 zł na jedno zdarzenie i 50.000.000 zł na wszystkie zdarzenia w zakresie odpowiadającym udziałowi w konsorcjum, czyli w zakresie 51% (§ 3 polisy). Zgodnie z Klauzulą nr 04 rozszerzono zakres odpowiedzialności ubezpieczeniowej o odpowiedzialność pracodawcy z tytułu wypadku przy pracy do wysokości 3.000.000 zł na jedno i wszystkie zdarzenia. W myśl Klauzuli nr 07 ochrona ubezpieczeniowa została rozszerzona o szkody wyrządzone przez dalszych podwykonawców (zatrudnionych przez podwykonawców ubezpieczającego). W § 1 Klauzuli Odpowiedzialności Cywilnej Przedsiębiorstw Budowlanych wskazano, że z zachowanie pozostałych, nie zmienionych przedmiotową klauzulą postanowień umowy ubezpieczenia określonych we wniosku ubezpieczeniowym, polisie i OWU, strony postanowiły rozszerzyć zakres ubezpieczenia o szkody osobowe i rzeczowe wyrządzone w trakcie prowadzenia prac wymienionych w umowie ubezpieczenia. Zaś w § 1 Klauzuli OC za wady budynku lub budowli wskazano, że z zachowanie pozostałych, nie zmienionych przedmiotową klauzulą postanowień umowy ubezpieczenia określonych we wniosku ubezpieczeniowym, polisie i OWU, strony postanowiły rozszerzyć zakres ubezpieczenia o szkody osobowe i rzeczowe spowodowane: (1) wadliwie wykonanymi pracami budowalnymi lub montażowymi, (2) wadą materiałów budowlanych, (3) pomyłkowym zastosowaniem materiałów budowlanych (innych niż był zobowiązany zastosować).

Zgodnie z § 7 pkt 8 OWU (...) nie obejmuje ochroną ubezpieczeniową szkód wyrządzonych przez produkt nie posiadający ważnego atestu, certyfikatu lub zezwolenia dopuszczającego go do obrotu, jeżeli taki atest, certyfikat lub zezwolenie jest wymagane przez obowiązujące przepisy prawa.

(...) S.A. V. (...) udzieliło ubezpieczenia OC na rzecz (...) sp. z o.o. na okres od 3 czerwca 2009 r. do 2 czerwca 2010 r. (polisa (...)) z sumą gwarancyjną 10 000 000 zł na jedno i wszystkie zdarzenia. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego za s. osobową i rzeczową wyrządzone poszkodowanemu w związku z prowadzeniem przez ubezpieczonego działalności gospodarczej lub posiadaniem mienia w zakresie odpowiedzialności cywilnej za produkt, rozszerzone m. in. o Klauzulę nr 2 (OC pracodawcy) i Klauzulę nr 18 (Ubezpieczenie OC za podwykonawców).

( dowód: polisa nr (...), k. 577-587, polisa nr (...), k. 622-628, k. 1150-1153, 2670-2673, OWU (...), k. 1154-1161, polisa nr (...), k. 629, wniosek, k. 630-631, OWU (...), k. 632-642, polisa nr (...), k. 643-646, OWU (...), k. 802-813)

Zgłoszenie do (...) S.A. szkody przez S. F. (1) nastąpiło pismem z 19 marca 2010 r., w którym poszkodowany domagał się wypłaty kwoty 400.000 zł tytułem zadośćuczynienia i po 2.800 zł tytułem renty.

Pismem z 19 marca 2010 r. swoją szkodę zgłosiła również L. B. (2), K. B. (1) i A. K. (1) do (...) S.A. Wdowa L. B. (2) domagała się odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 400.000 zł oraz zwrotu kosztów pogrzebu. W imieniu K. B. (1) (córki zmarłego) wniesiono o przyznanie odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 1.000 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 100.000 zł). Z kolei, A. K. (1) (pasierbica zmarłego M. B. (2)) wniosła o przyznanie odszkodowania w wysokości 200.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 300.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 500 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 30.000 zł).

Rodzina J. B. (3) w tym samym piśmie zgłosiła swoje roszczenia wobec ubezpieczyciela żądając przyznania na rzecz A. B. (1) odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 400.000 zł oraz zwrotu kosztów pogrzebu. W imieniu M. B. (1) (syna zmarłego) wniesiono o przyznanie odszkodowania w wysokości 400.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 1.200 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 300.000 zł). Z kolei D. B. wniósł o przyznanie odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 1.000 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 200.000 zł).

Pismami z 26 kwietnia 2010 r. i 26 maja 2010 r. pełnomocnik ww. poszkodowanych uzupełniał dokumentację stanowiącą podstawę do zgłoszonych żądań. Pismami z 17 maja 2010 r. i 28 czerwca 2010 r. pełnomocnik poszkodowanych zwracał się z prośbą o udzielenie odpowiedzi, kiedy zostaną wypłacone odszkodowania.

W odpowiedzi z 16 lipca 2010 r. (...) .U. S.A. z siedzibą w W. poinformował, że nadal prowadzi postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie odpowiedzialności cywilnej za skutki przedmiotowej szkody. Pismami z 22 lipca 2010 r., z 26 lipca 2010 r. oraz z 19 sierpnia 2010 r. pełnomocnik wnosił o wyjaśnienie przyczyn braku wypłaty odszkodowań. Pismem z 26 lipca 2010 r. pełnomocnik S. F. (1) przesłał również dokumentację medyczną poszkodowanego oraz inne dokumenty.

Pismem z 16 grudnia 2010 r. do (...) S.A. zgłoszono kolejne roszczenia od dwóch braci i siostry M. B. (2). W imieniu K. B. (2), P. B. (1) i A. C. wniesiono o przyznanie zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 200.000 zł.

( dowód: zgłoszenie szkody z 19.03.2010 r., k. 248-266, pismo z 25.03.2010 r., k. 267-271, pismo z 06.04.2010 r., k. 272-274, pismo z 26.04.2010 r., k. 276-282, pismo z 17.05.2010 r., k. 283-286, pismo z 26.05.2010 r., k. 287-289, pismo z 28.06.2010 r., k. 290-298, pismo z 16.07.2010 r., k. 299, pismo z 22.07.2010 r., k. 300-303, pismo z 22.07.2010 r., k. 300-303, pismo z 26.07.2010 r., k. 304-306a, pismo z 26.07.2010 r., k. 307-308, pismo z 19.08.2010 r., k. 309-312, pismo z 10.11.2010 r., k. 313-316, zgłoszenie szkody z 16.12.2010 r., k. 317-321)

S. F. (1) zgłosił się do (...)w celu likwidacji szkody, wnosząc o przyznanie odszkodowania z tytułu odpowiedzialności cywilnej za doznany uszczerbek na zdrowiu, cierpienia fizyczne i ból w wysokości 400.000 zł oraz renty z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie po 2.800 zł miesięcznie obejmującej zryczałtowane koszty leczenia, specjalnej diety i dojazdów do szpitali – 400 zł miesięcznie oraz koszty opieki domowej po 80 zł dziennie. Począwszy od marca 2010 r. poszkodowany wnosił o przyznanie renty w wysokości po 2.400 zł miesięcznie.

Z kolei, rodzina zmarłego M. B. (2) wniosła przyznanie L. B. (2) odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 400.000 zł oraz zwrotu kosztów pogrzebu. W imieniu K. B. (1) (córki zmarłego) wniesiono o przyznanie odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 1.000 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 100.000 zł). Z kolei, A. K. (1) (pasierbica zmarłego M. B. (2)) wniosła o przyznanie odszkodowania w wysokości 200.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 300.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 500 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 30.000 zł). W imieniu J. B. (1) i J. B. (2) wniesiono o przyznanie na rzecz każdego z nich odszkodowania z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej w wysokości po 100.000 zł oraz zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 300.000 zł.

W odpowiedzi na zgłoszenie szkody przez S. F. (1) i rodzinę poszkodowanych J. B. (3) oraz M. B. (2), (...) S.A. z siedzibą w S. poinformowało pełnomocnika poszkodowanych, że otrzymało zawiadomienie o szkodzie, która może powodować odpowiedzialność ubezpieczyciela na podstawie zawartej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, potwierdzonej polisą o numerze (...), w którym ubezpieczonym jest (...) P. W. (2) i P. J.. W związku z powyższym Towarzystwo poinformowało, że wdrożona została procedura likwidacyjna. Tożsame pismo zostało wysłane w związku z zawarciem polisy nr (...), gdzie ubezpieczonym jest (...) sp. z o.o. Pismem z 13 kwietnia 2010 r.

W piśmie z 7 kwietnia 2010 r. pełnomocnik rodzeństwa J. B. (3) wniósł o przyznanie M. W. (1), E. R. i M. B. (3) zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 200.000 zł, a R. B. odszkodowania z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej w kwocie 60.000 zł oraz zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 200.000 zł. W odpowiedzi z 13 kwietnia 2010 r. E. (...) wezwała do uzupełnienia dokumentacji. Pismami z 7 kwietnia 2010 r. i z 23 kwietnia 2010 r. pełnomocnik poszkodowanych poinformował o zgłoszeniu szkody do (...) S.A. i (...) oraz wskazał kwoty dochodzonych tam roszczeń. Pismem z 23 kwietnia 2010 r. do (...)wpłynęło zgłoszenie szkody A. B. (1), M. B. (1) i D. B.. Wniesiono także o przyznanie na rzecz żony A. B. (1) odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 400.000 zł oraz zwrotu kosztów pogrzebu. W imieniu M. B. (1) (syna zmarłego) wniesiono o przyznanie odszkodowania w wysokości 400.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 1.200 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 300.000 zł). Z kolei, D. B. (syn zmarłego) wniósł o przyznanie odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 1.000 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 200.000 zł).

Pismami z 26 kwietnia 2010 r. i z 26 maja 2010 r. pełnomocnik poszkodowanych przesłał dokumenty potwierdzające zasadność zgłoszonych roszczeń odszkodowawczych. Pismami z 17 maja 2010 r., 28 czerwca 2010 r., 19 sierpnia 2010 r. i 11 października 2010 r. pełnomocnik poszkodowanych ponaglił ubezpieczyciela do odpowiedzi, kiedy nastąpi wypłata odszkodowania. Pismem z 19 kwietnia 2011 r. pełnomocnik M. B. (3) poinformował ubezpieczyciela, że jego mocodawca zmarł i odstępuje od wysuwania roszczeń w jego imieniu.

Pismem z 16 grudnia 2010 r. skierowanym do TU (...) swoje roszczenia zgłosili K. B. (2), P. B. (1) i A. C., wnosząc o przyznanie zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 200.000 zł.

( dowód: odpowiedzi (...)z 12.03.2010 r. k. 328 i k. 403, zgłoszenie szkody z 07.04.2010 r., k 329-333 , pismo z 13.04.2010 r., k. 334-335, pismo z 23.04.2010 r., k. 336-358, pismo z 26.04.2010 r., k. 359-366, pismo z 17.05.2010 r., k. 367-370, pismo z 26.05.2010 r., k. 371-374, pismo z 28.06.2010 r., k. 375-382, pismo z 19.08.2010 r., k. 383-386, pismo z 11.10.2010 r., k. 387-390, pismo z 16.12.2010 r., k. 391-395, pismo z 19.04.2011 r., k. 399-402, zgłoszenie szkody z 23.04.2010 r., k. 411-431, pismo z 23.04.2010 r., k. 411-431, pismo z 28.06.2010 r., k. 449-456)

S. F. (1) zgłosił swoją szkodę również do (...) S.A. Towarzystwa (...), wnosząc o przyznanie odszkodowania z tytułu odpowiedzialności cywilnej za doznany uszczerbek na zdrowiu, cierpienia fizyczne i ból w wysokości 400.000 zł oraz renty z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie po 2.800 zł miesięcznie obejmującej zryczałtowane koszty leczenia, specjalnej diety i dojazdów do szpitali – 400 zł miesięcznie oraz koszty opieki domowej po 80 zł dziennie. Począwszy od marca 2010 r. poszkodowany wnosił o przyznanie renty w wysokości po 2.400 zł miesięcznie.

Z kolei, rodzina zmarłego M. B. (2) wniosła przyznanie L. B. (2) odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 400.000 zł oraz zwrotu kosztów pogrzebu. W imieniu K. B. (1) (córki zmarłego) wniesiono o przyznanie odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 1.000 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 100.000 zł). Z kolei, A. K. (1) (pasierbica zmarłego M. B. (2)) wniosła o przyznanie odszkodowania w wysokości 200.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 300.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 500 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 30.000 zł). W imieniu J. B. (1) i J. B. (2) (rodziców zmarłego) wniesiono o przyznanie na rzecz każdego z nich odszkodowania z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej w wysokości po 100.000 zł oraz zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 300.000 zł.

Pełnomocnik rodziny J. B. (3) wniósł o przyznanie żonie A. B. (1) odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 400.000 zł, zwrotu kosztów pogrzebu oraz stałej miesięcznej renty w wysokości 1.200 zł (lub zastąpienie jej jednorazową rentą skapitalizowaną w wysokości 300.000 zł). W imieniu M. B. (1) (syna zmarłego) wniesiono o przyznanie odszkodowania w wysokości 400.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 1.200 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 300.000 zł). Z kolei, D. B. (syn zmarłego) wniósł o przyznanie odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 1.000 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 200.000 zł). Wniesiono również o przyznanie M. W. (1), E. R. zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 200.000 zł, M. B. (3) i R. B. odszkodowania z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej w kwocie odpowiednio 30.000 i 60.000 zł oraz zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 200.000 zł.

W odpowiedzi z 23 kwietnia 2010 r. (...) wezwało do uzupełnienia dokumentacji. Pismami z 28 kwietnia 2010 r. pełnomocnik poszkodowanych przesłał dokumenty potwierdzające zasadność zgłoszonych roszczeń odszkodowawczych. Pismem z 13 maja 2010 r. (...) poinformował, że nie może wypłacić należnego odszkodowania w terminie 30 dni z uwagi na niezakończone postępowanie karne ustalające odpowiedzialność za zaistniałe zdarzenie, a także brak pełnej dokumentacji potrzebnej do kompleksowego rozpatrzenia roszczeń. Pismem z 26 maja 2010 r. pełnomocnik poszkodowanych uzupełnił dokumentację potrzebną do likwidacji szkody.

Pismem z 21 czerwca 2010 r. (...) poinformowało pełnomocnika poszkodowanych, że w toku przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego w sprawie wypadku z 24 lutego 2010 r. nie może uznać swojej odpowiedzialności za przedmiotowe zdarzenie. Pismem z 20 września 2010 r. poszkodowani odwołali się od ww. decyzji odmawiającej przyjęcia przez ubezpieczyciela odpowiedzialności za skutki wypadku z 24 lutego 2010 r.

Pismem z 16 grudnia 2010 r. skierowanym do (...) S.A. swoje roszczenia zgłosili K. B. (2), P. B. (1) i A. C., wnosząc o przyznanie zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 200.000 zł.

Pismem z 27 kwietnia 2011 r. pełnomocnik M. B. (3) poinformował ubezpieczyciela, że jego mocodawca zmarł i odstępuje od wysuwania roszczeń w jego imieniu.

( dowód: pismo z 06.04.2010 r., k. 476-500, pismo z 23.04.2010 r., k. 501, pismo z 28.04.2010 r., k. 502-509, pismo z 13.05.2010 r., k. 510, pismo z 26.05.2010 r., k. 516-519, pismo z 21.06.2010 r., k. 520, odwołanie z 20.09.2010 r., k. 537-542, pismo z 16.12.2010 r., k. 548-552, pismo z 27.04.2011 r., k. 558-560)

Pismem z 5 stycznia 2011 r. w imieniu rodziny zmarłego M. B. (4), rodziny zmarłego J. B. (3) oraz S. F. (1) pełnomocnik zgłosił szkody do Towarzystwa (...) S.A.

S. F. (1) wniósł o przyznanie odszkodowania z tytułu odpowiedzialności cywilnej za doznany uszczerbek na zdrowiu, cierpienia fizyczne i ból w wysokości 400.000 zł oraz renty z tytułu zwiększonych potrzeb w kwocie po 2.800 zł za okres od marca 2010 r. do końca sierpnia 2010 r. obejmującej zryczałtowane koszty leczenia, specjalnej diety i dojazdów do szpitali – 400 zł miesięcznie oraz koszty opieki domowej po 80 zł dziennie. Począwszy od września 2010 r. poszkodowany wnosił o przyznanie renty w wysokości po 1.056 zł miesięcznie.

Z kolei, L. B. (2) wniosła przyznanie odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 400.000 zł oraz zwrotu kosztów pogrzebu. W imieniu K. B. (1) (córki zmarłego) wniesiono o przyznanie odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 1.000 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 100.000 zł). Z kolei, A. K. (1) (pasierbica zmarłego M. B. (2)) wniosła o przyznanie odszkodowania w wysokości 200.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 300.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 500 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 30.000 zł). W imieniu J. B. (1) i J. B. (2) (rodziców zmarłego) wniesiono o przyznanie na rzecz każdego z nich odszkodowania z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej w wysokości po 100.000 zł oraz zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 300.000 zł. Swoje roszczenia zgłosili także K. B. (2), P. B. (1) i A. C., wnosząc o przyznanie zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 200.000 zł.

Pełnomocnik rodziny J. B. (3) wniósł o przyznanie żonie A. B. (1) odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 400.000 zł, zwrotu kosztów pogrzebu oraz stałej miesięcznej renty w wysokości 1.200 zł (lub zastąpienie jej jednorazową rentą skapitalizowaną w wysokości 300.000 zł). W imieniu M. B. (1) (syna zmarłego) wniesiono o przyznanie odszkodowania w wysokości 400.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 3.000 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 400.000 zł). Z kolei, D. B. (syn zmarłego) wniósł o przyznanie odszkodowania w wysokości 300.000 zł z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej, zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości 500.000 zł oraz stałej comiesięcznej renty w kwocie po 2.000 zł (lub skapitalizowanej renty w wysokości 300.000 zł). Wniesiono również o przyznanie M. W. (1) i E. R. zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 200.000 zł, M. B. (3) i R. B. odszkodowania z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej w kwocie odpowiednio 30.000 i 60.000 zł oraz zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wysokości po 200.000 zł.

( dowód: zgłoszenie roszczeń z 19.03.2010 r., k. 248-266, zgłoszenie roszczeń z 25.03.2010 r., k. 267-271, zgłoszenie roszczeń z 06.04.2010 r., k. 272-274, zgłoszenie roszczeń z 26.04.2010 r., k. 276-282, zgłoszenie roszczeń z 17.05.2010 r., k. 283-285, zgłoszenie roszczeń z 26.05.2010 r., k. 287-289, zgłoszenie roszczeń z 28.06.2010 r., k. 290-297, odpowiedź (...) z 16.07.2010 r., k. 299, zgłoszenie roszczeń z 22.07.2010 r., k. 300-302, zgłoszenie roszczeń z 26.07.2010 r., k. 304-306, zgłoszenie roszczeń z 26.08.2010 r., k. 309-311, zgłoszenie roszczeń z 10.11.2010 r., k. 313-315, zgłoszenie roszczeń z 16.12.2010 r., k. 317-320, pismo z 05.01.2011 r., k. 562-567)

Pismem z 25 maja 2010 r. Konsorcjum (...) S.A. i (...) sp. z o.o. poinformowało, że przekazało na rzecz S. F. (1) kwotę 10.000 zł tytułem materialnego wsparcia. Taką samą kwotę otrzymała A. B. (1).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w R. przyznał S. F. (1) rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w okresie od 1 września 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. w wysokości (...) zł netto.

Następnie ZUS przyznał S. F. (1) rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 30 września 2011 r. Od 1 marca 2011 r. wysokość świadczenia do wypłaty wynosiła (...) zł.

S. F. (1) otrzymał również odszkodowanie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w wysokości(...) zł oraz kwotę (...)zł od Generalnego Wykonawcy.

( dowód: pismo z 25.05.2010 r., k. 561, decyzja ZUS, k. 571-572, druki ZUS, k. 571-572 i 573-574, k. 596-598, pismo z 25.05.2010 r., k. 566)

Pochówkiem zmarłego M. B. (2) zajmowała się jego żona L. B. (1). Poniosła ona łączne koszty w wysokości (...) zł. Na koszty składała się usługa domu pogrzebowego w wysokości (...)zł, ubranie dla zmarłego (...)zł, opłata za katakumbę – (...)zł, koszty nagrobka – (...)zł, opłaty cmentarne – (...)zł, opłata za pochówek – (...)zł, opłata za usługi grabarskie i kościelne – (...)zł

( dowód: faktura VAT nr (...), k. 310, faktura VAT nr (...) i rachunek nr (...), k. 312, rachunek nr (...), k. 313, faktura VAT nr (...), k. 314, zaświadczenia z Diecezji (...), k. 315-316, zaświadczenie, k. 317 akt I C 1215/11)

Pochówkiem zmarłego J. B. (3) zajmowała się jego żona A. B. (1). Poniosła ona łączne koszty w wysokości (...) zł. Na koszty składała się usługa pogrzebowa na cmentarzu w wysokości (...) zł, usługa domu pogrzebowego – (...)zł, usługa transportu zwłok –(...) zł, koszty nagrobka – (...)zł.

( dowód: faktura VAT nr (...), k. 243, faktura VAT nr (...), k. 244, faktura VAT nr (...), k. 245, faktura VAT nr (...), k. 246, faktura VAT nr (...), k. 247 akt I C 1397/12)

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dokumentów złożonych do akt sprawy, których prawdziwość nie była przez strony kwestionowana, a i Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ich waloru dowodowego.

Podstawę ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności dotyczących czasu i miejsca zdarzenia będącego źródłem szkody i krzywdy powodów stanowiły również zeznania świadków, w zakresie w jakim pokrywały się z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, tj. K. I. (k. 1256-1258), pracownika pozwanych J. P. (1) i W. P., odpowiedzialnego za zamontowanie rusztowania, D. P. (k. 1357-1358) inspektor nadzoru inwestorskiego, D. W. (k. 1358-1361) kierownika budowy, a także A. B. (2) (k. 1361-1363), M. B. (5) (k. 1362), M. B. (6) (k. 1362), M. G. (2) ( (...)), T. P. (1) (k. 1363), B. L. (k. 1380-1381), T. S. (k. 1381), E. M. (k. 1381-1382), T. T. (k. 1382), M. N. (k. 2249-2250), B. S. (k. 2250), K. D. (k. 2251), M. O. (k. 2252), J. B. (4) (k. 2267-2268), B. P. (k. 2268), A. B. (3) (k. 2271-2272), J. K. (k. 2272-2273), D. K. (k. 2273-2274), K. W. (k. 2275), S. R. (k. 2606), T. O., K. O. (1) (k. 2739-2740), M. K. (2) (2740- (...)), A. B. (2) (k. 4049-4052) i Z. Ł. (k. 4052-4056), K. C. (1) (k. 4388-4391), M. S. (2) (k. 4392-4395), R. G. (k. 4466-4467v), W. K. (k. 4467v-4468v), K. O. (2) (k. 4468v-4470v), U. K. (k. 4470v-4471v), S. Ż. (k. 4471v-4472v), M. L. (k. 4472v-4473), D. Ł. (k. 4473-473v), D. T. (k. 4473v-4474v), M. K. (3) (k. 4474v-4476v), T. K. (k. 4991-4992), W. G. (k. 5494-5496) oraz M. G. (2) (k. 672, transkrypcja, k. 6088-6097v).

Podkreślić przy tym trzeba, że niewiarygodne są zeznania świadków zgłoszonych przez stronę pozwaną, a przede wszystkim przez J. P. (1) i W. P., w zakresie twierdzenia, że po wybudowaniu platformy doszło do jej rozbierania i ponownego zmontowania w miejscu, w którym doszło do zawalenia się podestu roboczego. O takim przebiegu zdarzeń zeznawali bowiem głównie świadkowie będący pracownikami pozwanych J. P. (1) i W. P., a więc osoby zainteresowane, ze względu na relacje osobiste i majątkowe z pozwanymi, w korzystnym dla pozwanych rozstrzygnięciu sporu. Zeznania te stoją w oczywistej sprzeczności z ustaleniami skazujących wyroków karanych i opinii biegłych, które były podstawą tych wyroków, a także z zgodnymi z nimi wynikami opinii biegłych sporządzonych dla potrzeb niniejszej sprawy, z których jednoznacznie wynika, że przyczyną zdarzenia było zastosowanie zużytego i niefachowo naprawionego dźwigara, ułożenie dźwigarów na podporach oddalonych od siebie z przekroczeniem norm wytrzymałościowych określonych przez producenta dźwigarów, a także brak jakiegokolwiek zabezpieczenia poniżej platformy roboczej w postaci dodatkowej platformy lub siatki zabezpieczającej.

Nie budzi wątpliwości w świetle zeznań ww. świadków, że osoby pracujące na platformie roboczej nie korzystały z dodatkowego indywidualnego zabezpieczenia w postaci uprzęży i lin, jednakże okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, bowiem w świetle opinii biegłych za oczywistą przyjąć zasadę, że osoby pracujące na platformie stałej, a taką w założenia była platforma zbudowana przez firmę (...), nie były obowiązane korzystać z takiej dodatkowej formy zabezpieczenia, a ponadto ze względu na rodzaj wykonywanej pracy (montowanie instalacji i podwieszanych elementów sufitu galerii) stosowanie środków ochrony indywidualnej uniemożliwiałoby efektywne wykonywanie robót.

Ustalenia w zakresie przyczyn awarii platformy roboczej oraz obowiązków uczestników procesu budowlanego Sąd poczynił na podstawie dowodu z opinii biegłych – ekspertów Zespołu Usług (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. (k. 3101-3131, opinia uzupełniająca pisemna biegłych H. A. i K. K. – k. 3289-3306, 3307-3323, opinia uzupełniająca ustna biegłych H. A. i K. K. na rozprawie w dniu 12 października 2015 r. – k. 3459-3469, oględziny dźwigara – sygn. akt XI Cps 81/15, k. 3836-3842, ustna uzupełniająca opinia – k. 3971-3977). Opinia ta była rzetelna, spójna i logiczna.

Za oparciem się na wnioskach wskazanej wyżej opinii przemawia dodatkowo okoliczność, że wnioski te zbieżne są z wnioskami opinii sporządzonej dla potrzeb procesu karnego przez biegłych J. S., T. P. (2) i A. K. (2), którą to opinię Sąd uczynił elementem materiału dowodowego na mocy postanowienia wydanego na rozprawie w dniu 19 marca 2018 r. i która w niniejszej sprawie została podtrzymana (k. 4553-4736, 6189-6195).

Podstawę ustaleń faktycznych w zakresie skutków majątkowych i niemajątkowych wypadku w dniu 24 lutego 2010 r. dla powoda S. F. (1) oraz osób najbliższych M. B. (2) i J. B. (3) stanowiły zeznania stron oraz świadków S. F. (2) (k. 4072-4077), H. F. (k. 4077-4080), P. W. (1) (k. 4080-4082), J. R. (k. 4129-4133), A. B. (4) (k. 4138-4140), A. W. (2) (k. 4121-4125), W. W. (k. 4133-4138), M. M. (1) (k. 4125-4129), K. N. (k. 4992), R. K. (k. 4202-4204), W. S. (k. 4197-4202), J. G. (k. 4204-4206), L. B. (3) (k. 4206-4210) i K. C. (2) (k. 4211-4212).

Następstwa zdarzenia w dniu 24 lutego 2010 r. w zakresie stanu zdrowia S. F. (1) Sąd ustalił na podstawie dowodu z opinii biegłych lekarza chorób wewnętrznych, stomatologa, ortopedy-traumatologa, neurologa, neurochirurga-neurotraumatologa, a w zakresie krzywdy doznanej przez powodów również dowód z opinii biegłego psychologa.

Opinie biegłego ds. chorób wewnętrznych P. P. (2) (k. 4331-4334, 5703-5705), ds. stomatologii J. C. (2) (k. 4758-4760), ortopedy-traumatologa M. G. (1) (k. 5159-5162, 5757), neurologa D. M. (k. 5433-5439v, 5711-5714), ds. neurochirurgii i neurotraumatologii M. S. (1) (k. 5600-5610) i neuropsychologii E. Ł. (2) (k. 6029-6036) były rzetelne, spójne i logiczne oraz korespondowały ze sobą i pozostałymi dowodami, w tym dotyczącymi opisu zdarzenia będącego bezpośrednią przyczyną obrażeń doznanych przez S. F. (1).

Opinie te pozwoliły ustalić, że S. F. (1) doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu, w tym:

a)  5% w zakresie uszkodzenie czaszki,

b)  10% w zakresie uszkodzenia nosa,

c)  5% w związku ze złamaniem szczęki,

d)  20% w związku z utratą śledziony,

e)  10% z uwagi na uszkodzenie stawu skroniowo-żuchwowego oraz utratę powonienia,

f)  30% w zakresie następstw złamania uda lewego,

g)  30% z powoda encefalopatii.

Również opinie sądowo-psychologiczne sporządzone przez biegłego P. B. (2) (k. 6381-6388, 6399-6413, 6414-6424, 6425-6436, 6437-6455, 6456-6472, 6473-6490, 6491-6507, 6508-6525, 6526-6543, 6544-6561, 6562-6582, 6597-6609 i 6610-6621, opinia uzupełniająca – k. 6698-6700) stanowią rzetelną ocenę skutków w zakresie zdrowia psychicznego, a przede wszystkim krzywdy, doznanych przez powodów; wnioski opinii stanowią jednoznaczny i logiczny wynik badania powodów i analizy materiału dowodowego sprawy, należało zatem uznać je za pełnowartościowe źródło dowodu.

Kluczowe znaczenie dla poczynienia ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia miały wskazane wyżej wyroki sądów karnych, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.

Powództwa w niniejszej sprawie wytoczone zostały przeciwko podmiotom bezpośrednio odpowiedzialnym za szkodę oraz ich ubezpieczycielom. Podmioty te odpowiadają za szkodę solidarnie (art. 441 § 1 k.c.), a ponieważ wszystkie zawarły umowy ubezpieczenia z towarzystwami ubezpieczeń – ubezpieczyciele ci odpowiadają z podmiotami ubezpieczonymi na zasadzie in solidum. Odpowiedzialność za skutki wypadku w dniu 24 lutego 2010 r. ponoszą więc: (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. jako Inwestor, który cywilnie odpowiada za działania i zaniechania swojego inspektora nadzoru – D. P., (...) S.A. z siedzibą w S. i Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W. jako ubezpieczyciele od odpowiedzialności cywilnej (...) sp. z o.o. (zwarta umowa obejmuje także swoją ochroną działania generalnych wykonawców); J. P. (1) i W. P., wspólnicy spółki cywilnej prowadzonej pod nazwą (...) J. P. (1), W. P., jako podmiot odpowiedzialny cywilnie za wykonanie wadliwych rusztowań, których zawalenie się było przyczyną wypadku, (...) S.A. jako ubezpieczyciel od odpowiedzialności cywilnej firmy (...), W. P.; (...) S.A. z siedzibą w (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W., którzy odpowiadają za szkody na prowadzonej przez siebie budowie (art. 652 k.c.), dodatkowo odpowiedzialność konsorcjum jest determinowana zaniechaniami, których dopuścił się kierownik budowy – D. W., zatrudniony przez (...) S.A., (...) S.A. z siedzibą w W. – ubezpieczyciel od odpowiedzialności cywilnej (...) S.A. oraz (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. ubezpieczyciel od odpowiedzialności (...) sp. z o.o. w likwidacji.

Ustalenia poczynione w niniejszej sprawie prowadzą do wniosku, że na skutek wadliwego wykonania pomostu roboczego oraz braku należytego nadzoru nad wykonaniem przedmiotowego pomostu ze strony inwestora i generalnego wykonawcy (konsorcjum) doszło do zawalenia się tego pomostu roboczego w dniu 24 lutego 2010 r. wraz ze stojącymi na nim osobami, w tym S. F. (1) oraz M. B. (2) i J. B. (3).

Jak wcześniej zaznaczono, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miały wyroki sądów karnych. Wyrokiem z 20 maja 2018 r. (sygn. akt III K 85/14) Sąd Okręgowy w Białymstoku skazał J. P. (1), W. P. i K. I. za zachowania związane z wybudowaniem wadliwego pomostu roboczego – rozstrzygnięcie to w zakresie skazania zostało utrzymane wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 21 grudnia 2018 r. (sygn. akt II AKa 186/18), natomiast wyrokiem z dnia 20 maja 2020 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku skazał D. P. za to, że jako inspektor nadzoru inwestorskiego (pracująca na zlecenie (...) sp. z o.o.) nie sprawdziła w dzienniku budowy wpisu o odebraniu platformy i nie sprawdziła protokołów z odbioru platformy – Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 10 grudnia 2020 r. (sygn. akt II AKa 46/20) utrzymał ten wyrok w mocy.

Jak wynika z ustaleń ww. wyroków, z którymi korespondują wnioski opinii biegłych sporządzone dla potrzeb niniejszej sprawy, głównymi przyczynami zawalenia pomostu roboczego było użycie wyeksploatowanego i niefachowo naprawionego dźwigara, oparcie dźwigarów na zbyt daleko rozstawionych podporach, a dalszą przyczyną brak zabezpieczenia poniżej pomostu roboczego w postaci dodatkowego pomostu lub siatki.

Zgodnie z art. 11 k.p.c. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że opisane w sentencji ustalenia wydanego w postępowaniu karnym wyroku skazującego wiążą sąd cywilny, jednakże tylko co do okoliczności faktycznych stanowiących istotę przestępstwa, za które skazany został sprawca. Powyższe nie oznacza, że prawomocny wyrok sądu karnego przesądza o odpowiedzialności cywilnej za skutki czynu, które nie były przedmiotem postępowania karnego, gdyż w tym zakresie sąd cywilny ma swobodę rozstrzygania co do szkód, do których mogło dojść w związku z popełnionym przestępstwem. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy wystąpienie szkody jest elementem struktury przestępstwa, a szkoda została stwierdzona przez sąd karny. Nie oznacza to jednak, że sąd cywilny jest zupełnie pozbawiony swobody jurysdykcyjnej i zwolniony z oceny wyrządzonej przestępstwem szkody. Ustalenia co do faktów nienależących do istoty przestępstwa (np. następstwa jego popełnienia), wykraczające ponad ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, nie wiążą w postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że tut. Sąd mógł samodzielnie dokonać oceny, czy działania pozwanych bezpośrednio odpowiedzialnych za wypadek na budowie pozostawały w związku przyczynowo – skutkowym z uszczerbkiem na zdrowiu S. F. (1) i ze śmiercią J. B. (3) i M. B. (2), a także, czy pozwanym można przypisać winę, a co za tym idzie odpowiedzialność cywilną za szkodę.

W ocenie Sądu fakt skazania ww. osób oraz wyniki postępowania dowodowego w tej sprawie pozwalają przypisać odpowiedzialność za skutki wypadku w dniu 24 lutego 2010 r. nie tylko osobom skazanym i ich ubezpieczycielom, ale i (...) sp. z o.o., który jako inwestor powierzył D. P. sprawowanie nadzoru nad procesem budowy, a w konsekwencji (...) S.A. z siedzibą w S. i Towarzystwo (...) S.A. jako ubezpieczyciele inwestora, (...) S.A. z siedzibą w (...) sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W., których podwykonawca wykonał rusztowanie i platformę roboczą oraz ich ubezpieczycielom (...) S.A. z siedzibą w (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. – bowiem podmioty te odpowiadają za powierzenie nadzoru inwestorskiego oraz wybudowanie platformy roboczej podmiotom, których majątek i ochrona ubezpieczeniowa nie pozwalały inwestorowi i generalnemu wykonawcy na przyjęcie, że podmioty te, przyjmując określone zadania przy realizacji inwestycji zwolniły inwestora i generalnego wykonawcę od odpowiedzialności za zapewnienie bezpiecznych warunków na budowie oraz od odpowiedzialności odszkodowawczej za skutki niezapewnienia takich warunków.

Spółki (...), (...) S.A., jak i (...) powoływali się na okoliczności wyłączające ich odpowiedzialność, jednak w ocenie Sądu zarzuty te były bezskuteczne.

W ocenie Sądu odpowiedzialności inwestora wyłącza art. 652 k.c., zgodnie z którym jeżeli wykonawca przejął protokolarnie od inwestora teren budowy, ponosi on aż do chwili oddania obiektu odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody wynikłe na tym terenie. Niewątpliwie skutkiem protokolarnego przekazania terenu budowy jest obciążenie wykonawcy odpowiedzialnością za zdarzenia, do których doszło na terenie budowy, nie wynika jednak z tego przepisu, że przekazanie terenu budowy jest równoznaczne z wyłączeniem odpowiedzialności inwestora. W realiach niniejszej sprawy zaakcentować należy fakt, że inwestor z chwilą przekazania terenu budowy wykonawcy nie wyzbył się nadzoru nad prawidłowością procesu budowy, skoro ustanowił inspektora nadzoru inwestorskiego w osobie D. P..

Zważyć trzeba, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 725) do podstawowych obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego należy reprezentowanie inwestora na budowie przez sprawowanie kontroli zgodności jej realizacji z projektem lub pozwoleniem na budowę, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, zaś zgodnie z art. 26 tej ustawy inspektor nadzoru inwestorskiego ma prawo wydawać kierownikowi budowy lub kierownikowi robót polecenia, potwierdzone wpisem do dziennika budowy, dotyczące, między innymi, usunięcia nieprawidłowości lub zagrożeń oraz żądać od kierownika budowy lub kierownika robót wstrzymania dalszych robót budowlanych w przypadku, gdyby ich kontynuacja mogła wywołać zagrożenie.

Podkreślić trzeba, że wyrokiem sądu karnego D. P. została prawomocnie skazana za to, że będąc jako inspektor nadzoru zobowiązana do realizacji budowy zgodnie z przepisami prawa oraz zasadami wiedzy technicznej nie sprawdziła w dzienniku budowy wpisu o odebraniu wybudowanej platformy roboczej oraz nie sprawdziła protokołów odbioru tejże platformy, w wyniku czego doszło do dopuszczenia do użytkowania wadliwie skonstruowanej platformy, co skutkowało tym, że w dniu 24 lutego 2010 r. pod stojącymi na platformie roboczej osobami dźwigar (...) załamał się, a na skutek upadku z wysokości na podłoże J. B. (3), M. B. (2) i J. C. (1) ponieśli śmierć, zaś S. F. (1) doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu.

D. P. została skazana za czyn z art. 163 § 1 pkt 2 i § 2 k.k. w zw. z art. 163 § 4 k.k., a mianowicie za nieumyślne sprowadzenie zdarzenia, które zagraża życiu lub zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach, mające postać zawalenia się budowli, następstwem którego jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób.

Mając na uwadze treść art. 11 k.p.c. Sąd w niniejszej sprawie obowiązany był zatem ustalić, że D. P. zachowała się bezprawnie, tj. nie dopełniła ciążących na niej obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego, którymi, jak wcześniej wskazano było sprawowanie kontroli nad procesem budowy i wydawanie poleceń usunięcia nieprawidłowości lub zagrożeń oraz żądanie wstrzymania dalszych robót budowlanych w przypadku, gdyby ich kontynuacja mogła wywołać zagrożenie.

Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W okolicznościach faktycznych sprawy nie budzi wątpliwości, że skutkiem dopuszczenia do użytkowania lub niewstrzymania użytkowania wadliwie wykonanej platformy roboczej (wykonanej z elementów różnych systemów, bez projektu konstrukcyjnego, z widoczną na pierwszy rzut oka wadą w postaci braku platformy lub siatki zabezpieczającej) było zawalenie się jednego z podestów roboczych ze stojącymi na niej ludźmi, którzy wskutek upadku z wysokości 13 metrów ponieśli śmierć lub doznali ciężkich obrażeń ciała. Tym samym istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy bezprawnym zaniechaniem D. P. i szkodą w postaci krzywdy i szkody materialnej poniesionej doznanej przez S. F. (1) oraz członków rodzin M. B. (2) i J. B. (3).

W ocenie Sądu brak jest w okoliczności sprawy podstaw do uwolnienia inwestora od odpowiedzialności cywilnoprawnej za skutki wypadku w dniu 24 lutego 2010 r. na podstawie art. 429 k.c., zgodnie z którym kto powierza wykonanie czynności drugiemu, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności.

Zwrócić należy uwagę na ratio legis rozwiązania przewidzianego w art. 429 k.c.. Rozwiązanie przyjęte w tym przepisie wykazuje podobieństwo do rozwiązań normatywnych obecnych za granicą, w tym do zakorzenionej w common law konstrukcją vicarious liability, której motywami są np. częsty w praktyce brak możliwości pokrycia odszkodowania przez wykonawcę oraz wyższy zwykle stopień wypłacalności powierzającego pozwalający na uzyskanie odszkodowania, a także na okoliczność, że szkody wyrządzone przez wykonawcę są zwykle szkodami w jakimś sensie typowymi dla działalności prowadzonej przez powierzającego – tzn. ich wyrządzenie jest wynikiem tej działalności, a w jej braku w ogóle by nie powstały, względnie prawdopodobieństwo ich wystąpienia byłoby znacznie niższe. Polscy przedstawiciele doktryny, identyfikując ratio legis art. 430 k.c., zwracają uwagę na zwiększone niebezpieczeństwo (prawdopodobieństwo) powstania szkód, jakie miałoby się wiązać z powierzaniem czynności wykonawcom (wynikające m.in. z założenia, że w braku powierzenia bezpośredni sprawca nie podjąłby czynności i nie wyrządziłby szkody), a także na fakt, że czynności wykonawcy, przy wykonywaniu których doszło do wyrządzenia szkody przynoszą zwykle korzyści powierzającemu oraz lepszą co do zasady sytuację majątkową powierzającego (patrz: komentarz do art. 429 k.c. w: P. Machnikowski (red.), Zobowiązania. Część ogólna. Tom II. Komentarz, Warszawa 2024).

Kierując się powyższymi uwagami w ocenie Sądu należy przyjąć na kanwie niniejszej sprawy, że (...) sp. z o.o. ponosi odpowiedzialności za skutki bezprawnego zachowania się D. P. jako inspektora nadzoru inwestorskiego, bowiem powierzone jej czynności wpisywały się zakres przedsięwzięcia, którego gospodarzem i beneficjentem był ten inwestor, D. P. nie podejmowała działań niezależnych od założenia inwestycyjnego (...) sp. z o.o., zaś ze względu na rodzaj i skalę inwestycji konsekwencje ekonomiczne ryzyk z nią związanych przekraczały możliwości majątkowe osoby fizycznej. W tych okolicznościach nie można przyjąć, iżby ziściła się przesłanka wyłączenia odpowiedzialności inwestora, a iżby powierzył wykonanie ciążących na inwestorze obowiązków (zgodnie z art. 18 ust. 1 Prawa budowlanego do obowiązków inwestora należy zorganizowanie procesu budowy, z uwzględnieniem zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia) profesjonaliście, który organizacyjnie i majątkowo jest zdolny do zastąpienia inwestora, a przede wszystkim jest zdolny do ponoszenia majątkowych skutków niedopełnienia powierzonych mu obowiązków.

Wykładnia art. 429 k.c. lansowana przez stronę pozwaną, a mianowicie, że inwestor może zwolnić się odpowiedzialności za skutki naruszenia na terenie budowy obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez powierzenie nadzoru inwestorskiego osobie fizycznej, która nie dysponuje majątkiem lub gwarancją poniesienia odpowiedzialności odszkodowawczej udzieloną w odpowiedniej skali przez zakład ubezpieczeń, prowadziłaby do nadużycia tej instytucji prawnej i obejścia przepisów będących podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej inwestora. W ocenie Sądu jedynie logiczną i funkcjonalną wykładnią regulacji stanowiącej, że powierzający nie ponosi odpowiedzialności za czyn osoby, której zlecił wykonanie określnego zadania jeżeli „nie ponosi winy w wyborze albo …wykonanie czynności powierzył osobie, przedsiębiorstwu lub zakładowi, które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem takich czynności” jest taka, że profesjonalista, któremu powierzono określone zadanie jest zdolny do zastąpienia powierzającego w pełnym zakresie, a przede wszystkim w zakresie odpowiedzialności majątkowej.

Nie sposób zaakceptować stanowiska, że inwestor jako zorganizowana spółka posiadające zasoby wystarczające do realizacji takiej inwestycji, jaką była budowa Centrum handlowego (...) w S., zwalnia się od odpowiedzialności za niedopełnienie ciążących na nim obowiązków powierzając nadzór inwestorski osobie prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą, która nie posiada realnej możliwość poniesienia odpowiedzialności za skutki ewentualnego wypadku. D. P. wprawdzie legitymowała się stosownymi uprawnieniami budowlanymi, nie dysonowała jednak jakimkolwiek zapleczem majątkowym zabezpieczającym odpowiedzialność za skutki niewykonania lub nienależytego wykonania powierzonych jej zadań. Powoływanie się na brak winy w wyborze lub profesjonalizm D. P. jawi się jako próba obejście prawa i bezpodstawnego uchylania się inwestora od odpowiedzialności majątkowej. Przyjąć należało, że ze względu na skalę inwestycji oraz porównanie sytuacji organizacyjnej i majątkowej inwestora i D. P., że charakter stosunku prawnego łączącego inwestora i inspektora nadzoru inwestorskiego odpowiada w istocie stosunkowi prawnemu łączącemu pracodawcę i pracownika, a „delegowanie” odpowiedzialności na podmiot zawodowo trudniący się określoną dziedziną, w świetle art. 429 k.c. uznać należy za pozorne.

Gdy chodzi o odpowiedzialność generalnego wykonawcy, tj. konsorcjum (...) S.A. i (...) sp. z o.o. wskazać trzeba, że choć D. W., kierownik budowy działający na rzecz konsorcjum (...) S.A. i (...) sp. z o.o., nie został skazany za popełnienie czynu karnego, to jednak materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie pozwala przypisać także kierownikowi budowy, a w konsekwencji generalnemu wykonawcy, na rzecz którego obowiązki pełnił D. W., odpowiedzialność za skutki śmierci M. B. (2) i J. B. (3) oraz ciężkiego uszkodzenia ciała S. F. (1) w wypadku, do którego doszło w dniu 24 lutego 2010 r.

Z opinii biegłych H. A. i K. K. jednoznacznie wynika, że D. W. można zarzucić, między innymi, akceptację budowy i eksploatacji wadliwego rusztowania, brak jego odbioru, brak zlecenia budowy pomostu zabezpieczającego, brak ustalenia dopuszczalnego obciążenia pomostu, czy też brak wstrzymania prac mimo wątpliwości co do jakości pomostu, tymczasem zgodnie z art. 22 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w czasie wypadku w dniu 24 lutego 2010 r.) do podstawowych obowiązków kierownika budowy należało prowadzenie dokumentacji budowy, zorganizowanie budowy i kierowanie budową obiektu budowlanego w sposób zgodny z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, koordynowanie realizacji zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, wstrzymanie robót budowlanych w przypadku stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia oraz bezzwłoczne zawiadomienie o tym właściwego organu.

Zważyć nadto trzeba, że choć budowę rusztowania i platformy roboczej generalny wykonawca zlecił J. P. (1) i W. P. zawodowo trudniącym się robotami budowlanymi, w tym wznoszeniem rusztowań, nie można tej okoliczności potraktować jako przesłanki zwolnienia generalnego wykonawcy za skutki wypadku w dniu 24 lutego 2010 r.

Wskazać po pierwsze trzeba, że podobnie jak w przypadku wyboru przez inwestora D. P. jako inspektora nadzoru inwestorskiego, generalny wykonawca wybrał podmiot, którego zaplecze majątkowego, a przede wszystkim zakres ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (1 mln zł) nie przystawał do skali przedsięwzięcia i związanych z nim ryzyk.

Po drugie pamiętać należy, że niewątpliwie J. P. (1) i W. P. nie powierzono podwykonawstwa w zakresie całego zamierzenia inwestycyjnego, lecz jedynie w zakresie przygotowania rusztowania i platformy roboczej umożliwiającej wykonanie prac wykończeniowych w obrębie sufitu galerii handlowej. Generalny wykonawca nadal był zatem gospodarzem placu budowy i to na nim spoczywała odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznego wykonania inwestycji. To wszak przez kierownika budowy generalny wykonawca nadzorował i koordynował wykonanie poszczególnych elementów i etapów inwestycji, niewątpliwie zaś kierownik budowy przebywając na terenie budowy miał możliwość zaobserwować, że platforma wykonana przez J. P. (1) i W. P. nie została wyposażona w stosowne zabezpieczenie w postaci dodatkowej platformy lub siatki, a w konsekwencji mógł i powinien był sprawdzić, czy platforma została wykonana na podstawie projektu sporządzonego przez osobę uprawnioną, a także czy została odebrana, a odbiór odnotowany w dzienniku budowy.

Odpowiedzialność (...) spółki (...) nie budzi wątpliwości w świetle dotyczącego ich wyroku karnego oraz przyjętych za podstawę faktyczną opinii biegłych, z których wynika, że poprzez zachowanie własne i podległych im pracowników doprowadzili do wybudowania platformy roboczej bez projektu sporządzonego przez osobę uprawnioną, przy użyciu zniszczonego i prowizorycznie naprawionego dźwigara oraz bez niezbędnego zabezpieczenia w postaci platformy lub siatki zabezpieczającej.

W świetle art. 441 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna, inwestor, generalny wykonawca oraz J. P. (1) i W. P. ponoszą względem powodów odpowiedzialność solidarną, zaś odpowiedzialność z nimi na zasadzie odpowiedzialności in solidum ponoszą zakłady ubezpieczeń, które udzieliły im ochrony w zakresie odpowiedzialności cywilnoprawnej.

Zgodnie z art. 822 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo osoba, na której rzecz zostaje zawarta umowa ubezpieczenia.

Odpowiedzialność poszczególnych zakładów ubezpieczeń była ograniczona umownie tak w zakresie konsorcjum ubezpieczycieli, udzielających ochrony ubezpieczeniowej inwestorowi ( (...) S.A. z siedzibą w S. i Towarzystwo (...) S.A. z siedzibą w W.), jak i w zakresie sumy gwarancyjnej i franszyzy redukcyjnej dlatego też Sąd zastrzegł w wyroku ograniczenie odpowiedzialności poszczególnych zakładów ubezpieczeń na podstawie art. 319 k.p.c., zgodnie z którym jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności.

Niezasadny okazał się zarzut podniesiony przez ubezpieczycieli inwestora, a więc (...) S.A. i (...) S.A, że na podstawie § 8 ust. 2 pkt 5 OWU wyłączona jest odpowiedzialność za szkodę wywołaną przez rzecz podlegająca atestowi, certyfikacji lub aprobacie technicznej, jeżeli zostały wprowadzone do obrotu przez (...) sp. z o.o. Roszczenie skierowane przeciwko inwestorowi nie opiera się jednak na tezie, że ponosi on odpowiedzialność za skutki wprowadzenia do obrotu podlegającego certyfikacji dźwigara, lecz za skutki wypadku w czasie budowy, będącego efektem zastosowania przez J. P. (1) i W. P. oraz podległych im pracowników dźwigara certyfikowanego, lecz wadliwego i niezgodnie z warunkami określonymi przez producenta dźwigara (oparcie dźwigara na zbyt oddalonych od siebie podporach).

Brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu podniesionego przez (...) S.A. (ubezpieczyciela (...) Sp. z o.o. oraz J. P. (1) i W. P.), że na podstawie § 7 OWU ubezpieczyciel nie odpowiada za szkodę wyrządzoną umyślnie, a z wyroku karnego skazującego W. i J. P. wynika, że skazani dopuścili się umyślnych zaniedbań. Z wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z 2 maja 2018 r., sygn. III K 85/14 wynika tymczasem, że J. P. (1), W. P. i K. I. sprowadzili zdarzenie zagrażające życiu lub zdrowiu wielu osób nieumyślnie. Jednak nie tylko wyrok skazujący, ale i materiał dowodowy zebrany w tej sprawie nie dają podstaw do przyjęcia, iżby pozwani i podległy im pracownik świadomie podjęli działania nakierowane na zaistnienie zdarzenia w postaci zawalenia się podestu roboczego ze znajdującymi się na nich ludźmi, a co najwyżej, że umyślnie wybudowali platformę bez projektu, przy użyciu wadliwego dźwigara oraz bez dodatkowego zabezpieczenia, brak jednak dowodów na okoliczność, że rozciągali swój zamiar na skutek w postaci zawalenia się fragmentu podestu oraz śmierć lub ciężkie uszkodzenie ciała znajdujących się na podeście osób.

Nie było też podstaw do uwzględnienia zarzutu (...) S.A., że ubezpieczenie, którym byli objęci J. P. (1) i W. P. nie obejmowało działalności w zakresie montażu i demontażu rusztowań. Z umowy ubezpieczenia wynika, że jej zakres obejmuje „Budownictwo z wyjątkiem lp. 28, 29, 30 Montaż i demontaż rusztowań własnych (usługowo)”. Zapis ten nie przystaje jednak do klasyfikacji zawartej w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) z dnia 24 grudnia 2007 r. (Dz.U. Nr 251, poz. 1885) wg stanu na 2009 r., gdzie „stawianie rusztowań” zaklasyfikowane jest pod pozycją 45.25.A. Jeżeli pozwany zakład ubezpieczeń chciałby uwolnić od odpowiedzialności cywilnoprawnej będącej pochodną odpowiedzialności J. P. (1) i W. P., to powinien przedstawić dowody jednoznacznie wskazujące na to, że działalność ubezpieczonych w postaci montażu i demontażu rusztowań nie była objęta ubezpieczeniem; temu obowiązkowi (...) S.A. jednak nie podołało. Podkreślić przy tym trzeba, że wykładnia językowa zapisu „Budownictwo z wyjątkiem lp. 28, 29, 30 Montaż i demontaż rusztowań własnych (usługowo)” pozwala w pierwszej kolejności przyjąć, że ubezpieczeniem była objęta działalność w postaci budownictwa z wyjątkiem działalności zaklasyfikowanej pod pozycjami 28, 29 i 30, a także był objęty ubezpieczeniem główny przedmiot działalności J. P. (1) i W. P., tj. Montaż i demontaż rusztowań własnych (usługowo). Teza, że pozwani zasadniczo trudniący się, co podkreślali, stawianiem rusztowań nie objęli ubezpieczeniem OC głównego przedmiotu działalności, jawi się jako nielogiczna i nieracjonalna.

Podstawą prawną odpowiedzialności inwestora, głównego wykonawcy oraz J. P. (1) i W. P. jest art. 415 k.c., zgodnie z którym kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia, przy czym, co wcześniej wyjaśniono, podstawę tę poszerza art. 429 k.c., rozciągający odpowiedzialność pozwanych na bezprawne i zawinione zachowanie osób, którym powierzono wykonanie określonych działań.

Przesłankami odpowiedzialności deliktowej są bezprawne i zawinione zachowanie sprawcy (działanie lub zaniechanie sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego, zawierające element subiektywny oznaczający, że sprawcy czynu można postawić zarzut podjęcia nagannej decyzji – co do przewidywania i woli – odnoszącej się do czynu bezprawnego i jego skutków), wystąpienie szkody oraz normalne następstwo przyczynowo-skutkowe pomiędzy bezprawnym i zawinionym zachowaniem sprawcy i szkodą.

Obciążająca sprawcę szkody wina może przyjąć postać winy umyślnej, która cechuje się występującą u sprawcy świadomością szkodliwego skutku swojego zachowania, przewidywanie skutku i do niego zmierzanie lub godzenia się na niego. Może też przyjąć postać winy nieumyślnej, kiedy to sprawca wprawdzie przewiduje możliwość wystąpienia szkodliwego skutku, lecz bezpodstawnie przypuszcza, że zdoła go uniknąć (lekkomyślność) albo też nie przewiduje możliwości nastąpienia skutku, choć powinien i może przewidzieć (niedbalstwo).

Jak wynika z ustaleń poczynionych przez Sąd na podstawie opinii biegłych, przyczyną wypadku w dniu 24 lutego 2010 r. było wybudowanie platformy roboczej z wykorzystaniem wadliwego dźwigara VT-20k (z odklejonym środnikiem, niefachowo naprawionego gwoździami), opartego na zbyt oddalonych od siebie podporach (kolumny rusztowania były oddalone od siebie o 435 cm, tymczasem maksymalna rozpiętość podparcia dźwigara (...) zgodnie z zaleceniami i dokumentacją techniczno-ruchową opracowaną przez producenta wynosi 4 m) oraz brak zabezpieczenia w postaci platformy lub siatki.

Poza ww. okolicznościami, za które odpowiadają J. P. (1) i W. P., za brak zamontowania pomostu zabezpieczającego lub siatki ochronnej odpowiadają inspektor nadzoru inwestorskiego i kierownik budowy, bowiem ciążące na nich, a wynikające z ustawy Prawo budowlane, obowiązki obejmowały przede wszystkim dbałość o bezpieczeństwo procesu budowlanego.

Jak wynika z materiału dowodowego, a przede wszystkim skazujących wyroków sądu karnego oraz sporządzonych dla potrzeb tej sprawy opinii, zachowanie J. P. (1) i W. P. i podległym im pracownikom, D. P., a w konsekwencji inwestora oraz D. W., a w konsekwencji generalnego wykonawcy, było bezprawne i zawinione w świetle norm prawa budowlanego oraz mających charakter sankcyjnych norm prawno-karnych.

Zgodnie z art. 361 § 1 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy niewątpliwie pozwala na przyjęcie, że pomiędzy zawaleniem się platformy roboczej, na której stali między innymi S. F. (1), M. B. (2) i J. B. (3), a ciężkim uszkodzeniem ciała tego pierwszego oraz śmiercią dwóch pozostałych, a w konsekwencją szkodą i krzywdą, której doznali członkowie ich rodzin, zachodzi oczywisty związek przyczynowo-skutkowy – ciężki uszczerbek na zdrowiu lub śmierć człowiek w wyniku upadku na twarde podłoże z wysokości 13 metrów nie budzi wątpliwości w świetle wiedzy powszechnej, powiązanie krzywdy powodów wynikającej z utraty bliskich im M. B. (2) i J. B. (3) wynika z wiedzy powszechnej, doświadczenia życiowego i znalazło potwierdzenie w opinii biegłego psychologa.

W ocenie Sądu brak było podstaw do przyjęcia, w świetle art. 362 k.c., iżby S. F. (1), M. B. (2) i J. B. (3) przyczynili się do powstania lub zwiększenia szkody.

Jak wynika z opinii biegłych, wobec charakteru platformy roboczej przygotowanej przez J. P. (1) i W. P., a więc platformy stałej, a także ze względu na rodzaj pracy wykonywanej na platformie, która polegała na montażu wielu elementów sufitu galerii, nie można było wymagać od osób pracujących na platformie, aby korzystali ze środków ochrony indywidualnej w postaci uprzęży i lin. Nota bene, co podkreślił biegły H. A. na rozprawie w dniu 12 października 2015 r., ze względu na miejsce i rodzaj zadań zleconych osobom pracującym na platformie, z jej poziomu nie miałyby one się do czego przypiąć.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z § 105 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy do pracy na wysokości nie zalicza się pracy na powierzchni, niezależnie od wysokości, na jakiej się znajduje, jeżeli powierzchnia ta wyposażona jest w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości.

W tej sytuacji platforma robocza jest traktowana jako konstrukcja bezpieczna i nie jest wymagane od pracowników asekurowanie się za pomocą szelek podpiętych do lin asekuracyjnych. Do wypadku w dniu 24 lutego 2010 r. doszło w wyniku zawalenia się platformy roboczej, która przykrywała rusztowanie, nie było zatem możliwości przypięcia się do niego, a nadto pracownicy stojący na pomoście nie mogli się bezpośrednio podpiąć do konstrukcji nośnej dachu, ponieważ występowała tam zbyt duża wysokość pomiędzy pracownikiem a elementem konstrukcyjnym. Poszkodowani nie naruszyli tym samym przepisów BHP, ponieważ pracowali na platformie, którą z ich perspektywy należało traktować jako stabilną. Platforma dodatkowo była zabezpieczona barierkami ochronnymi.

Odnosząc się zaś do podnoszonego przez J. P. (1) i W. P. zarzutu demontażu rusztowania, należy stwierdzić, że ewentualna rozbiórka platformy roboczej mogła wprawdzie mieć wpływ na wytrzymałość konstrukcji i przyczynić się do wypadku, jednak zebranego w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na poczynienie jednoznacznego ustalenia, czy, kiedy i kto miałby tego dokonać czynności. Na okoliczność tę nota bene zwrócił uwagę sąd karny wskazując, że mechanizm podnośnika dekarskiego, który był rzekomo wykorzystywany do transportu elementów sufitu galerii przez otwór w platformie roboczej, nie było możliwości wykorzystywania tego urządzenia przez pojedyncze, niewykwalifikowane osoby.

Przechodząc do omówienia wysokości świadczeń należnych powodom wskazać należy, co następuje:

S. F. (1) wnosił o zasądzenie na jego rzecz 400.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznany uszczerbek na zdrowiu, cierpienia fizyczne i ból, będące skutkiem wypadku na budowie Centrum Handlowego (...) w S. w dniu 24 lutego 2010 r., 27.728 zł tytułem zaległych rent na zwiększone potrzeby, a od września 2010 r. także utraconych zarobków w okresie od marca 2010 r. do września 2011 r. oraz renty z tytułu zwiększonych potrzeb i utraconych zarobków w wysokości po 1.056 zł miesięcznie od października 2011 r.

Podstawę powyższych roszczeń stanowią art. 444 § 1 i 2 k.c. i art. 445 § 1 k.c. Zgodnie z art. 444 § 1 i 2 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Z kolei, w myśl art. 445 § 1 k.c. w wypadkach przewidzianych powyżej sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Zadośćuczynienie za krzywdę związaną z rozstrojem zdrowia ma być „odpowiednie”, co pozostawia sądowi pewien zakres swobody, jednak nie dowolności. Sumę zadośćuczynienia należy określić przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza rodzaju i rozmiaru doznanych obrażeń, czasokresu, uciążliwości procesu leczenia i dostosowawczej rehabilitacji, długotrwałości nasilenia dolegliwości bólowych, konieczności korzystania z opieki i wsparcia innych osób oraz jej zakresu, trwałych następstw tych obrażeń w sferze fizycznej i psychicznej, jak również ograniczeń, jakie wywołują w dotychczasowym życiu, w tym potrzeby stałej rehabilitacji, zażywania środków farmakologicznych, zmiany charakteru zatrudnienia, trybu życia, przyzwyczajeń, czy też sposobu spędzania wolnego czasu. Wysokość zadośćuczynienia ma być odczuwalna dla poszkodowanego, aby mogła przywrócić równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne i fizyczne. Zadośćuczynienie stanowiące rekompensatę za krzywdę związaną z rozstrojem zdrowia, ze względu na wagę tego dobra osobistego, musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, uwzględniającą stopę życiowej społeczeństwa (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2023 r., II CSKP 344/22 oraz przywołane w jego uzasadnieniu stanowiska judykatury, które ukształtowały linię orzeczniczą w sprawach dotyczących zadośćuczynienia związanego z uszkodzeniem ciała i rozstrojem zdrowia).

Określając wysokość zadośćuczynienia należnego S. F. (1) Sąd miał na uwadze fakt, że wskutek wypadku w dniu 24 lutego 2010 r. doznał on ciężkich i rozległych obrażeń ciała, a w konsekwencji znacznego (łącznie około 100% wg norm właściwych dla orzecznictwa w sprawach ubezpieczeń społecznych) i trwałego uszczerbku na zdrowiu, przy czym należało uwzględnić jednak fakt, że aktualnie powód może nie tylko samodzielnie wykonywać zwykłe czynności dnia codziennego, ale i podjął dorywcze zatrudnienie. W tych okolicznościach zadośćuczynienie w kwocie 400 000 zł byłoby rekompensatą wygórowaną, bo nieadekwatną do rozmiaru krzywdy ustalonego wg czynników obiektywnych. W ocenie Sądu zadośćuczynienie w wysokości 230 000 zł jest zaś nie tylko adekwatne do krzywdy ocenianej przez pryzmat rozmiaru uszczerbku na zdrowiu, jakiego doznał powód, a w konsekwencji ograniczeń w zakresie sprawności fizycznej i zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy, ale stanowi rekompensatę przedstawiającą realną ekonomiczną wartość, która może dać powodowi satysfakcję niweczącą negatywne odczucia związane z utratą szans życiowych i zawodowych.

Ustalając wysokość należnej powodowi renty z tytułu zwiększonych potrzeb, Sąd kierował się opinią biegłego G., z której wynika, że poszkodowany wymagał pomocy osób trzecich od wypadku do końca marca 2010 r. w wymiarze 6 godzin dziennie, do końca maja 2010 r. 4 godzin dziennie, do pół roku od wypadku – 2 godzin dziennie, a obecnie 1 godzinę dziennie. S. F. (1) przysługuje odszkodowanie z tytułu kosztów pomocy osób trzecich, bowiem prawo do tego świadczenia nie jest uzależnione od wykazania, że opieka ta była świadczona za wynagrodzeniem (patrz: wyrok Sądu Najwyższego z 4 marca 1969 r., sygn. akt I PR 28/69, OSNC 1969/12/229, wyrok Sądu Najwyższego z 26 lipca 1977 r., sygn. akt I CR 143/77, wyrok Sądu Najwyższego z 28 listopada 1972 r., sygn. akt I CR 534/72).

Sąd przyznał powodowi także odszkodowanie wynikające z konieczności nabycia lekarstw, a zwłaszcza środków przeciwbólowych oraz stosowania specjalistycznej diety, kosztów dojazdów do placówek medycznych, a nadto z tytułu utraconych zarobków pomniejszonych o kwotę renty otrzymanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Stwierdzić jednakże trzeba, że ustalenie odszkodowania za okres od marca 2010 r. do września 2011 r. w kwocie 14 684 zł było wynikiem błędu rachunkowego, a należne powodowi świadczenie powinno wynosić za ten okres łącznie 17 344 zł, w tym 2400 zł (6 miesięcy x 400 zł) tytułem kosztów leczenia, diety i dojazdów do szpitali w okresie od wypadku do sierpnia 2010 r., 9900 zł (od wypadku do końca marca 2010 – 6h dziennie, tj. 60 zł x 30 dni = 1800 zł, w kwietniu i maju 2010 – 4h dziennie, tj. 40 zł x 60 dni = 2400 zł, od czerwca do sierpnia 2h dziennie, tj. 20 zł x 90 dni = 1800 zł, od września 2010 r. do września 2011 r. – 1 h dziennie, tj. 10 zł x 30 dni x 13 miesięcy = 3900 zł), tytułem kosztu pomocy osób trzecich oraz 5044 zł [976 zł dotychczasowego wynagrodzenia – 588 zł (renta z ubezpieczenia społecznego) = 388 zł x 13 miesięcy = 5044 zł) tytułem uzupełnienie renty za utratę zarobku.

Na rzecz S. F. (1) należało także zasądzić kwotę 50 688 zł (1056 zł x 48 miesięcy) z tytułu renty za zwiększone potrzeby oraz utracone zarobki za okres od października 2011 r. do grudnia 2015 r., a także rentę po 1086 zł miesięcznie za dalszy okres, na którą składało się 80 zł za 8 godzin opieki miesięcznie (biegły określił potrzebę opieki osób trzecich na 1 godzinę dziennie, jednakże zgodnie z art. 321 § 2 k.p.c. Sąd był ograniczony żądaniem powoda w tym zakresie) i 976 zł utraconego zarobku, bowiem wskutek wypadku S. F. (1) utracił możliwość wykonywania dotychczasowej pracy (w 2005 pracował jako mechanik samochodowy, następnie podjął pracę w budownictwie jako monter płyt G-K). W styczniu 2010 r. powód uzyskał dochód w wysokości 1 317 zł brutto (około 984 zł netto), a zatem roszczenie o zapłatę renty w kwocie 976 złotych miesięcznie nie budzi wątpliwości. Podkreślić trzeba, że powód domagał się takiej kwoty za okres od października 2011 r. i żądania tego nie zmienił w toku procesu, tymczasem w kolejnych latach minimalne wynagrodzenie za pracę systematycznie rosło: w 2012 r. wynosiło 1500 zł brutto (około 1110 zł netto), w 2013 r. 1600 zł brutto (około 1180 zł netto), w 2014 r. 1680 zł brutto (około 1240 zł netto), w 2015 r. 1750 zł brutto (około 1290 zł netto), itd., a zatem uwzględniając nawet możliwość podjęcia zajęcia wymagającego niskich kwalifikacji zawodowych i ograniczonej sprawności fizycznej, domaganie się renty tytułem wyrównania utraconego zarobku w kwocie 976 zł nie budzi wątpliwości.

Roszczenia powodów członków rodzin J. B. (3) i M. B. (7) znajdują podstawę w art. 446 k.c., zgodnie z którym:

§ 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.

§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

§ 4. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Odszkodowanie za znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej służy kompensowaniu szkód mających charakter majątkowy. Pogorszeniem sytuacji życiowej w rozumieniu omawianego przepisu jest negatywna zmiana statusu majątkowego poszkodowanego wynikająca z utraty starań osobistych i zawodowych zmarłego członka rodziny. Obowiązek udowodnienia uszczerbku wynikającego ze znacznego pogorszenia sytuacji życiowej nie oznacza konieczności przedstawiania drobiazgowych wyliczeń, lecz wskazania adekwatnej formuły, która umożliwi choćby przybliżone oznaczenie kwoty pieniężnej w danym wypadku „stosownej”. Należy bowiem mieć na uwadze, że świadczenie należne na podstawie art. 446 § 3 k.c. nie jest odszkodowaniem w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. pełnym, lecz z woli ustawodawcy „stosownym”, tj. takim, które ułatwi przystosowanie się uprawnionemu do zmienionej sytuacji życiowej. Dyspozycja tego przepisu nie obejmuje zatem obowiązku wyrównania wszystkich szkód ustalonych detalicznie, pozostających w związku przyczynowym ze śmiercią członka bliskiej rodziny, gdyż ze swej natury jest to kompensacja o charakterze ryczałtowym. Nie obejmuje więc utraty wszystkich możliwych w przyszłości korzyści od osoby, która utraciła życie (patrz: wyroki Sądu Najwyższego z 24 października 2007 r., sygn. akt IV CSK 194/07 i 14 marca 2007 r., sygn. akt I CSK 465/06).

Pojęcie najbliższego członka rodziny zmarłego należy definiować szeroko, przy użyciu kryteriów takich jak pokrewieństwo, małżeństwo, przysposobienie, powinowactwo, rodzina zastępcza a także pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym (patrz: komentarz do art. 446 k.c. w: P. Machnikowski (red.), Zobowiązania. Część ogólna. Tom II. Komentarz, Warszawa 2024), niewątpliwie można zatem zaliczyć do grona tych osób małżonka, dzieci (także dzieci małżonka z innego związku), rodziców i rodzeństwo.

Zadośćuczynienie przewidziane w art. 446 § 4 k.c. służy rekompensacie krzywdy po śmierci osoby najbliższej i ma za zadanie złagodzić wywołane tym zdarzeniem cierpienia psychiczne, a także ma pomóc pokrzywdzonemu w dostosowaniu się do zmienionej sytuacji. Określenie wysokości należnego zadośćuczynienia ustawodawca pozostawił uznaniu sędziowskiemu, wskazując jedynie, że ma to być kwota odpowiednia do doznanej krzywdy, a więc pozostająca w związku z istotą krzywdy, której rozmiaru nie da się jej wyliczyć w sposób ścisły. Krzywda podlegająca rekompensacie wynika ze smutku i żałoby związanego z osamotnieniem po śmierci bliskiego. Na krzywdę po śmierci bliskiego składają się: wstrząs i cierpienia psychiczne, spadek sił życiowych, uczucie smutku, tęsknoty, żalu, poczucie osamotnienia, fakt osierocenia dziecka, utrata wsparcia i towarzystwa, niemożność odnalezienia się w nowej sytuacji, pozbawienie osobistych starań rodziców o utrzymanie i wychowanie dziecka, zachwianie poczucia bezpieczeństwa (jw.).

W oparciu o ustalone fakty i powyższe rozważania, należało zasądzić na rzecz L. B. (1) kwotę 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Za ustaleniem takiej wysokości świadczenia przemawiają przede wszystkim wnioski opinii psychologa, z której wynika, że adaptacja po śmierci męża przebiegła u powódki w sposób powikłany, powodując długotrwały uszczerbek na jej zdrowiu na poziomie 5%.

Na rzecz wdowy po M. B. (2) należało zasądzić także odszkodowanie za znaczne pogorszenie jej sytuacji życiowej w kwocie 50 000 zł, bowiem śmierć męża, z którym tworzyła rodzinę i prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, z pewnością, na co wskazuje doświadczenie życiowe, skutkowała pogorszeniem jej sytuacji osobistej i majątkowej. Nie zasługiwało jednak na uwzględnienie żądanie zasądzenia odszkodowania przekraczającego tę kwotę, bowiem skoro M. B. (2) nie był wykwalifikowanym i dobrze płatnym pracownikiem (na jego doświadczenie zawodowe składają się proste i nisko płatne zajęcia w charakterze palacza co, robotnika drogowego, czy przed samym wypadkiem w dniu 24 lutego 2010 r. pracownika budowlanego – od 1 września 2009 r. był zatrudniony jako monter systemów g-k u K. O. (1), gdzie otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 1.276 zł brutto, zgodnie z zaświadczeniem z Urzędu Skarbowego M. B. (2) osiągnął w 2009 r. dochód netto w kwocie ok. 900 zł miesięcznie – k. 296) to nie można przyjąć hipotezy, że dalsze przyczynianie się przez niego do utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego przyniosłoby znaczny efekt majątkowy, jako powódka oszacowała na kwotę 150 000 zł.

Zasadne było w części dochodzone przez L. B. (1) żądanie zwrotu kosztów pogrzebu. Z dołączonych do akt sprawy rachunków (za koszulę i krawat), na których widnieje pieczęć ZUS (k. 312 akt I C 1215/11) wynika, że powódka otrzymała zasiłek pogrzebowy, który w I kwartale 2010 r. wynosił 6.227,72 zł. Z tego też względu należało zasądzić na jej rzecz różnicę pomiędzy dochodzonym odszkodowaniem a uzyskanym zasiłkiem pogrzebowym, tj. kwotę 8.359,28 zł.

Zasadne było zgłoszone przez K. B. (1) i A. W. (1) (poprzednio K.) żądanie zadośćuczynienia za śmierć ojca i faktycznego ojczyma odpowiednio kwot 150.000 zł i 140.000 zł. Zgodnie z materiałem dowodowym, a przede wszystkim opinią biegłego psychologa po śmierci M. B. (2) jego córka K. i pasierbica A. odczuwały smutek i przygnębienie, jednakże u powódki K. B. (1) adaptacja miała charakter powikłany, co skutkowało wystąpieniem długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w wysokości 5%, a to w konsekwencji przemawiało za przyznaniem jej wyższego zadośćuczynienia. Wycofała się ona z życia towarzyskiego, stając się skryta i nieśmiała. Z kolei, żałoba pasierbicy przebiegała w sposób fizjologiczny, tzn. po kilku miesiącach żałoby powódka wróciła do normalnego funkcjonowania.

Podobnie jak w przypadku L. B. (1), K. B. (1) i A. W. (1), ze względu na ograniczone zdolności zarobkowe M. B. (2) nie mogły oczekiwać, że otrzymają od ojca/ojczyma istotne wsparcie osobiste i majątkowego. W tej sytuacji pogorszenie ich sytuacji majątkowej należało zrekompensować kwotą 30.000 zł.

Niezadane było dochodzone przez K. B. (1) i A. W. (1) żądanie zasądzenia renty, bowiem, o czym już była mowa, ich zmarły ojciec/ojczym osiągał dochód w wysokości około 900 zł netto, nie byłby więc w stanie, po odliczeniu kosztów utrzymania własnego i rodziny, jaką tworzył z L. B. (1), płacić na rzecz córek świadczenia alimentacyjnego w łącznej kwocie (...)zł, które renta miałaby rekompensować. Dodać trzeba, że K. B. (1) otrzymywała rentę rodzinną z ubezpieczenia społecznego w wysokości: od marca 2011 r. – (...) zł (k. 289 – ½ z (...) zł, przyznanej też L. B. (1)), od września 2015 r. –(...)zł (k. 7012), od października 2015 r. – (...) zł (k. 7012), od października 2018 r. – (...)zł (k. 7009), od października 2020 r. – (...) zł (k. 7010), a od listopada 2021 r. –(...) (k. 7011), a zatem w jej przypadku śmierć ojca nie spowodowała utraty dochodu w postaci alimentów. Także i powódka A. W. (1) otrzymywała rentę rodzinną po swoim ojcu biologicznym [od marca 2010 r. – w wysokości (...)zł (k. 286 – renta została podwyższona z(...) zł do najniższej w kwocie(...) przed opodatkowaniem), od marca 2011 r. – (...) zł (k. 291), od listopada 2016 – (...) zł (k. 7013), od grudnia 2016 r. – (...) zł (k. 7013), od grudnia 2017 r. –(...)zł (k. 7014) oraz od czerwca do września 2018 r. – (...) zł; świadczenie zostało wstrzymane z powodu ukończenia 25 lat (k. 7015 i 7016)]. Zatem również i w jej przypadku śmierć M. B. (2) nie oznaczała utraty środków utrzymania i wychowania. Podkreślić też trzeba, że pasierbica M. B. (2) zawarła związek małżeński w sierpniu 2013 r. przyjąć zatem trzeba, że z momentem założenia samodzielnej rodziny nie mogła oczekiwać od swojego ojczyma jakiegokolwiek stałego wsparcia finansowego, tym bardziej, że osiągany przez niego dochód był minimalny.

Kierując się orzecznictwem w podobnych sprawach, a przede wszystkim bacząc na warunki ekonomiczne społeczeństwa, Sąd uznał za zasadne przyznanie rodzicom M. B. (2) zadośćuczynienia w kwocie 90.000 zł na rzecz J. B. (1) i 100.000 zł na rzecz J. B. (2). Ustalając wyższe świadczenie na rzecz matki M. B. (2) Sąd miał na uwadze wnioski opinii biegłego psychologa, który ustalił, że u powoda żałoba miała charakter naturalny i po kilku miesiącach wrócił on do normalnego funkcjonowania, zaś żałoba J. B. (2) przebiegła w sposób powikłany, w związku z czym wystąpił u niej długotrwały uszczerbek na zdrowiu na poziomie 5%.

Zadośćuczynienie za krzywdę wywołaną śmiercią M. B. (2) należało zasądzić także na rzecz jego rodzeństwa: K. B. (2), P. B. (1) i A. C.. W ocenie Sądu odpowiednią, z uwagi na niepowikłany przebieg żałoby, warunki ekonomiczne i orzecznictwo w podobnych sprawach, adekwatnym do krzywdy ww. powodów jest zadośćuczynienie po 60.000 zł dla każdego z powodów.

Za przyznanie zadośćuczynienia A. B. (1) w wysokości 150.000 zł przemawiały podobne względy, jak w przypadku L. B. (1). I w tym wypadku żałoba powódki miała charakter powikłany, powodując 5% długotrwały uszczerbek na jej zdrowiu. Kwota ta jest adekwatna źródła i rozmiaru krzywdy, a także do warunków ekonomicznych społeczeństwa wg stanu na datę wymagalności (październik 2015 r., co zostanie niżej wyjaśnione).

Na rzecz A. B. (1) należało zasądzić także odszkodowania za koszty pogrzebu w wysokości 8.232,28 zł, na które składały się następujące kwoty: 1.800 zł – za usługę pogrzebową: wykopanie grobu oraz asysta przy pogrzebie, 2.690 zł – usługi zakładu (...), 1.170 zł za transport zwłok oraz 8.800 zł za nagrobek, tj. łącznie 14 460 zł. Na dwóch z faktur widniały pieczątki ZUS, co pozwało wnioskować, że powódka otrzymała zasiłek pogrzebowy w kwocie 6.227,72 zł, należało zatem zasadzić na rzecz powódki różnicę pomiędzy ww. kwotami (14.460 zł – 6.227,72 zł = 8.232,28 zł).

Brak było podstaw do zasądzenia tytułem odszkodowania kosztu drugiego nagrobka, ponieważ brak było przekonujących dowodów do przyjęcia, że wydatek ten był niezbędny, skoro nagrobek został już wybudowany, a przy tym świadek K. N. (kamieniarz) zeznał, że wykonywał jeden nagrobek na zlecenie A. B. (1), a po roku lub dwóch jej rodzice zamawiali drugi.

Wskutek śmierci J. B. (3) bezsprzecznie znacznemu pogorszeniu uległa sytuacja życiowa jego najbliższej rodziny, tj. żony i dwóch synów. J. B. (3) prowadził działalność gospodarczą, z której uzyskał w 2009 r. przychód w wysokości około (...)zł, tj. ok.(...) zł miesięcznie. A. B. (1) nie pracowała, ponieważ opiekowała się niepełnosprawnym synem M. oraz młodszym od niego drugim synem D.. Niewątpliwie zatem, patrząc przez pryzmat zdolności zarobkowych J. B. (3) oraz jego roli w rodzinie, więc jedynego jej żywiciela, kwoty po 100.000 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej żony i dzieci J. B. (3) nie może być uznana za wygórowaną.

W świetle powyższych rozważań, a przede wszystkim mając na uwadze wielkość dochodu J. B. (3) oraz brak aktywności zawodowej A. B. (1), spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad synami, a przede wszystkim niepełnosprawnym M. B. (1), zasadne okazało się żądanie zasądzenia na rzecz A. B. (1) skapitalizowanej renty w wysokości 136.000 zł za okres od marca 2010 r. do października 2015 r. i renty po 2.000 zł miesięcznie za dalszy okres.

Kierując się omówionymi wcześniej okolicznościami determinującymi wysokość zadośćuczynienia, odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowego i renty, należało przyznać na rzecz M. B. (1) 140 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, 100 000 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie jego sytuacji życiowej rentę po 3000 zł miesięcznie, w tym skumulowaną w kwocie 102 000 zł za okres od stycznia 2013 r. do października 2015 r. Rentę na rzecz M. B. (1) należało ustalić w wyższej kwocie niż na rzecz D. B., bowiem ze względu na swoją niepełnosprawność M. B. (1) wymaga stałej opieki specjalistów oraz zabiegów fizjoterapeutycznych.

W świetle powyższych rozważań, na rzecz D. B. należało zasądzić kwotę 140 000 zł tytułem zadośćuczynienia, 100 000 zł tytułem odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, oraz rentę po 2000 zł, w tym skumulowaną w kwocie 136 000 zł za okres od marca 2010 r. do października 2015 r.

Mając na uwadze analogiczne okoliczności jak w przypadku rodzeństwa M. B. (2), należało zasądzić na rzecz rodzeństwa J. B. (3): R. B., M. W. (1) i E. R., zadośćuczynienie za krzywdę po stracie brata, której wysokość (60 000 zł) jest adekwatna do źródła i natury krzywdy (jak wynika z opinii biegłego, żałoba u rodzeństwa zmarłego przebiegała w sposób niepowikłany, a po kilku miesiącach smutku i przygnębienia rodzeństwo wróciło do normalnego funkcjonowania) oraz do warunków ekonomicznych społeczeństwa wg stanu na październik 2015 r.

O odsetkach Sąd orzekł zgodnie z art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Natomiast według § 2 cytowanego przepisu jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Za datę wymagalności zasądzonych w wyroku świadczeń należało przyjąć dzień 27 października 2015 r., tj. piętnasty dzień po złożeniu uzupełniającej ustnej opinii przez biegłych Zespołu Usług (...) w W. H. A. i K. K.. Będąc świadomymi wniosków zawartych w szczegółowej opinii pisemnej oraz wyjaśniającej wątpliwości opinii ustnej, pozwani, a przede wszystkim zakłady ubezpieczeń zawodowo zajmujące się likwidacją szkód, posiadali już pełną wiedzę o przebiegu wypadku w dniu 24 lutego 2010 r. oraz osobach, których zachowanie stanowiło węzeł przyczyn zdarzenia.

Mają powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w punkach I i II wyroku.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

Mając na uwadze powyższe uregulowanie Sąd ustalił, że w zakresie roszczeń S. F. (1), J. B. (1), J. B. (2), K. B. (2), P. B. (1), A. C., A. B. (1), M. B. (1), D. B., R. B., M. W. (1) i E. R. – pozwani ponoszą w całości koszty procesu i koszty sądowe, w wypadku tych powodów ustalenie wysokości świadczeń niemalże w całości było uzależnione od uznania sędziowskiego. Natomiast, w zakresie roszczeń L. B. (1), K. B. (1) i A. W. (1) – powódki zostały obciążone po 10% w zakresie swoich roszczeń, bowiem znane im z pewnością okoliczności dotyczące możliwości zarobkowych M. B. (2) nie dawały podstawy do skierowania przeciwko pozwanym roszczenia o rentę, czy też oczywiście wygórowanego roszczenia o odszkodowanie za znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.

Na podstawie art. 108 § 1 k.p.c., Sąd pozostawił szczegółowe wyliczenie kosztów referendarzowi sądowemu.