Wyrok z 10 lipca 2025, sygn. I C 2317/24
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Sygn. akt: I C 2317/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 lipca 2025 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
|
Przewodniczący: |
sędzia Ewa Tokarzewska |
|
Protokolant: |
sekretarz sądowy Karolina Tyc |
po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2025 r. w Olsztynie
na rozprawie
sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.
przeciwko S. G.
o zapłatę
I. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę łączną 147.940,89 złotych w tym: kwotę 135.933,95 złotych wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od dnia 20.05.2024 r. do dnia zapłaty,
II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7.267,00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
sędzia Ewa Tokarzewska
Sygn. akt I C 2317/24
UZASADNIENIE
Pozwem złożonym w elektronicznym postępowaniu upominawczym w dniu 22 maja 2024 r. a następnie wniesionym do tutejszego Sądu w dniu 2 października 2024 r. (data nadania) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. , wniósł o:
1. zasądzenie od pozwanego S. G. na rzecz powoda:
1.1. kwoty 135.933.95 zł z tytułu należności głównej wraz z dalszymi odsetkami umownymi za opóźnienie w zmiennej wysokości odpowiadającej wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie (art. 481 § 2 1 k.c.), która na dzień wniesienia pozwu wynosi 22.50 % od dnia 20.05.2024 r. do dnia zapłaty;
1.2. kwoty 10.578,97 zł z tytułu odsetek umownych, naliczonej od należności głównej wg stałej stopy procentowej w wysokości 13,25 % od dnia 29.09.2023 r. do dnia 06.05.2024 r.;
1.3. kwoty 1.427,97 zł z tytułu odsetek za opóźnienie w płatności (odsetki przeterminowane) naliczone od należności głównej za okres od dnia 30.10.2023 r. do dnia 19.05.2024 r. wg zmiennej stopy procentowej odpowiadającej wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie (art. 481 § 2 1 k.c.);
1.4. kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, wraz z opłatą od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł;
1.5. kosztów poniesionych przez powoda w Elektronicznym Postępowaniu Upominawczym.
W uzasadnieniu powód podniósł, że dochodzona wierzytelność pieniężna wynika z umowy kredytu gotówkowego nr (...) zawartej w dniu 6.12.2021 r. pomiędzy pozwanym a powodem. Na skutek zawartej umowy powód udostępnił pozwanemu kwotę kredytu w wysokości 152.945,30 zł, zaś pozwany zobowiązał się do spłaty zgodnie z warunkami umowy.
Pozwany nie wywiązywał się z terminowej zapłaty umówionych rat, tytułem wykonywania zawartej umowy, co uzasadniało wniesienie powództwa.
(pozew: k. 5-7)
W odpowiedzi na pozew pozwany zakwestionował powództwo zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Pozwany wskazał, że umowa przedłożona przez stronę powodową to niepodpisany wydruk. W uzasadnieniu pozwany zakwestionował również skuteczność postanowień umowy dotyczących prowizji. Podniósł, że prowizja została mu narzucona oraz nie była z nim indywidualnie ustalona. W ocenie strony pozwanej prowizja nie przystaje do warunków rynkowych oraz stanowi źródło dodatkowego, nienależnego wynagrodzenia powoda. Pozwany wskazał, że umowa jest sprzeczna z prawem także w zakresie odsetek umownych. Powód naliczył oprocentowanie za cały okres obowiązywania umowy od kwoty pożyczki, chociaż składały się na nią kapitał (134.174,31 zł) oraz prowizja (18.770,99 zł). Pozwany podniósł, że powyższe wadliwości mają dwojakie konsekwencje: 1. Nieważność z uwagi na sprzeczność z ustawą lub abuzywność postanowień w zakresie naliczania odsetek i tym samym upadek odsetek w całości; 2. Powstanie uprawnienia do złożenia oświadczenia o kredycie darmowym
(odpowiedź na pozew k. 76-80)
Dnia 12 marca 2025 r. wpłynęła replika na odpowiedź na pozew, w której powód podkreślił, że twierdzenia pozwanego są niesłuszne i bezpodstawne.
(replika powoda k. 82-85)
Sąd ustalił, co następuje:
Dnia 6 grudnia 2021 r. S. G. zawarł z Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. umowę pożyczki gotówkowej nr (...). Pożyczka gotówkowa udzielona została w kwocie 152.945,30 złotych. Umowa kredytu obowiązuje od dnia jej zawarcia do dnia spłaty ostatniej raty określonej w harmonogramie spłaty wraz z należnymi bankowi odsetkami, opłatami, prowizjami i innymi kosztami, przy czym spłata w liczbie rat 108 w następującym terminie 29go dnia każdego miesiąca, wysokość jednej raty wynosiła 2.019,01 zł.
Oprocentowanie kredytu wynosiło 8,35% w stosunku rocznym, rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosi 12,41%.
Zgodnie z § 5 ust. 9 oprocentowanie dla zadłużenia przeterminowanego jest zmienne i odpowiada wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie i na dzień zawarcia umowy wynosi 13,50 % w stosunku rocznym. Bank pobiera odsetki według zmiennej stopy procentowej określonej w cenniku usług obowiązującym w dniu powstania zadłużenia przeterminowanego.
( dowód – umowa kredytu gotówkowego, k. 10-13)
W dniu 30 stycznia 2024 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty zaległości w terminie 14 dni. Należności przeterminowane wynosiły 7.363,00 zł.
(wezwanie do zapłaty z dnia 23.01.2024 r. k. 23)
Pozwany odebrał wezwanie w dniu 2 lutego 2024 r. (k. 24)
Pismem z dnia 15 marca 2024 r. bank wypowiedział umowę kredytu, zawartą ze pozwanym za 30-dniowym okresem wypowiedzenia, który miał biec od daty doręczenia niniejszego wypowiedzenia. Według stanu na dzień wystawienia pisma zadłużenie z tytułu umowy wynosiło 144.191,59 zł, w tym zadłużenie przeterminowane wynosiło 12.355,59 zł. Wypowiedzenie zostało dostarczone w dniu 20.03.2024 r.
(dowód: wypowiedzenie umowy kredytu wraz z potwierdzeniem odbioru przez pozwanego k. 25- 26)
Dnia 22 maja 2024 r. powód złożył pozew o zapłatę w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Dnia 12 czerwca 2024 r., wydany został nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.
Pismem z dnia 25 czerwca 2024 r. pozwany złożył sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym.
Postanowieniem z dnia 3 lipca 2024 r. wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty i utraty mocy nakazu zapłaty z dnia 12.06.2024 r. umorzono postępowanie w całości.
(dowód: akta EPU, sygn. akt(...) k. 37-44)
Na podstawie ksiąg bankowych Bank (...) S.A. z siedzibą w W. w dniu 20 maja 2024 r. wystawił wyciąg z ksiąg bankowych.
(dowód: wyciąg z ksiąg bankowych – k. 29-29v.)
Pismem z dnia 21 lutego 2025 r. pozwany złożył powodowi oświadczenie o kredycie darmowym. Oświadczenie to zostało przesłane drogą mailową.
(dowód: oświadczenie o kredycie darmowym k. 79-80)
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.
Stan faktyczny został ustalony na podstawie złożonych do akt sprawy dokumentów. Dokumenty te co do zasady zasługują na wiarygodność.
Stosownie do treści art. 244 § 1 k.p.c. dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Zgodnie z § 2 tego przepisu, przepis § 1 stosuje się odpowiednio do dokumentów urzędowych sporządzonych przez podmioty, inne niż wymienione w § 1, w zakresie zleconych im przez ustawę zadań z dziedziny administracji publicznej. Według art. 2 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1799) czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego.
Stosownie do treści art. 245 k.p.c. dokument prywatny sporządzony w formie pisemnej albo elektronicznej stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Powód domagał się zapłaty kwoty 147.940,89 zł, na którą składać się miały następujące należności;
- kwoty 135.933.95 zł z tytułu należności głównej wraz z dalszymi odsetkami umownymi za opóźnienie od dnia 20.05.2024 r. do dnia zapłaty;
- kwoty 10.578,97 zł z tytułu odsetek umownych, naliczonej od należności głównej wg stałej stopy procentowej w wysokości 13,25 % od dnia 29.09.2023 r. do dnia 06.05.2024 r.;
- kwoty 1.427,97 zł z tytułu odsetek za opóźnienie w płatności (odsetki przeterminowane) naliczone od należności głównej za okres od dnia 30.10.2023 r. do dnia 19.05.2024 r.
Zgodnie z art. 720 § 1 k.c., przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko, co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej, jakości. Umowa pożyczki, której wartość przenosi tysiąc złotych, powinna być stwierdzona pismem (§ 2 art. 720 k.c.).
Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2014 roku, poz. 1497 ze zm.) przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550,00 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się między innymi umowę pożyczki.
Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim mają zastosowanie do umowy kredytu gotówkowego.
Przy umowie pożyczki, głównymi świadczeniami stron są: po stronie pożyczkodawcy udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania na określony okres czasu, a ze strony pożyczkobiorcy, zwrot tych środków (tak zwany depozyt nieprawidłowy). Umowa pożyczki została przy tym ukształtowania w kodeksie cywilnym w taki sposób, że co do zasady może być zarówno umową odpłatną, jak i nieodpłatną. W przypadku zawarcia przez strony odpłatnej umowy pożyczki, wynagrodzenie pożyczkodawcy winno być wyraźnie określone w umowie. Zwyczajowo formę wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału stanowią odsetki, ewentualnie zapłata prowizji. Ustawodawca, aby przeciwdziałać ocenianemu negatywnie w świetle zasad współżycia społecznego zjawisku lichwy oraz aby chronić interesy słabszych uczestników obrotu gospodarczego, jakimi zazwyczaj są konsumenci, wprowadził przy tym do kodeksu cywilnego instytucję odsetek maksymalnych (art. 359 § 21 k.c.), których wysokość winna stanowić podstawowe odniesienie do oceny ekwiwalentności wysokości wynagrodzenia pożyczkodawcy ustalonego w umowie. Stopa tych odsetek odzwierciedla bieżący układ stosunków gospodarczych, „cenę” pieniądza w obrocie międzybankowym i poziom inflacji, zapewnia więc pożyczkodawcom godziwy zysk. Z drugiej strony jej wprowadzenie nie pozwala podmiotom uprzywilejowanym, jakim zwykle w obrocie z konsumentami znajdującymi się w trudnej sytuacji materialnej, niewykształconymi lub mającymi trudności intelektualne z rozeznaniem konsekwencji swojego działania, są pożyczkodawcy, na wykorzystywanie przymusowego położenia słabszej strony umowy. Odsetki, obok prowizji za udzielenie pożyczki, stanowią wynagrodzenie pożyczkodawcy za korzystanie przez pożyczkobiorcę z jego środków finansowych. Trzeba też podkreślić, że umowa pożyczki, sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym, powinna jasno określać, które opłaty i prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Te ostatnie powinny zostać przy tym określone w wysokości rzeczywiście ponoszonej przez pożyczkodawcę tak, aby nie stanowić ukrytego źródła zysku dającego pożyczkę.
Z przedłożonych w sprawie dokumentów wynikało, że dnia 6 grudnia 2021 r. pozwany i powód zawarli umowę pożyczki gotówkowej na kwotę 134.174,31 zł, gdyż taką ilość pieniędzy przeniesiono na własność pozwanego. Kwota do wypłaty na podstawie umowy stanowiła kwotę 152.945,30 zł, czyli całkowita kwota pożyczki plus kredytowana prowizja.
Wątpliwości Sądu nie budziły roszczenia na kwotę niespłaconego kapitału, które wynikające w dostatecznym zakresie z treści przedłożonych dokumentów. W szczególności powód wskazał podstawy i metody wyliczenia odsetek umownych i odsetek od należności przeterminowanych.
Odsetki umowne zostały wykazane łącznie w kwocie 10.578,97 zł za okres od dnia 29.09.2023 r. do dnia 06.05.2024 r. Powód wskazał od jakich kwot zostały naliczone. Powód przedstawił dokumenty wskazujące na przerwanie biegu przedawnienia. Zgodnie z art. 118 kodeksu cywilnego jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Z kolei odsetki przeterminowane powód naliczył do dnia 30.10.2023 r. do dnia 19.05.2024 r. w kwocie 1.427,97 zł wskazując od jakiej kwoty, od jakiej daty i w jaki sposób naliczał te odsetki. Dzięki czemu możliwa była weryfikacja nie tylko metody liczenia ale też okresu za jaki wskazano należność i w jakim zakresie ewentualnie mogła ona ulec przedawnieniu. Z umowy wynika, iż bank, nie wcześniej niż 5 dnia od wystąpienia zadłużenia przeterminowanego do dnia jego spłaty w okresach każdych kolejnych 30 dni zadłużenia przeterminowanego może:
⚫wysłać maksymalnie 6 wiadomości sms, 2 listy monitujące, 2 wezwania do zapłaty (z zachowaniem co najmniej dwutygodniowego odstępu pomiędzy wysłaniem każdego z wezwań),
⚫wykonać 10 telefonów.
Przy czym rodzaj, kolejność i częstotliwość działań monitujących będzie adekwatna do możliwości komunikacji z pożyczkobiorcą, postawy pożyczkobiorcy dotyczącej warunków spłaty zadłużenia oraz historii jego dotychczasowej współpracy z bankiem (art. 16 umowy)
Cały materiał dowodowy dostarczony przez powoda do niniejszej sprawy jest jasny i zrozumiały. W ewidencji bankowej jest ciągłość zapisów w raportach, korygowaniu sald, czy dokonywanych przez powoda operacjach na koncie pozwanego co ogólnie rzecz biorąc czynią całą dokumentację łatwą do odczytania.
W odniesieniu do kwestii wypowiedzenia umowy, należy wskazać, że niepłacenie rat w terminie jest oczywiście niedotrzymaniem warunków udzielenia pożyczki. Wówczas bank ma prawo wypowiedzieć umowę, co wchodzi też w rachubę w razie utraty przez pożyczkobiorcę zdolności kredytowej. Warunkiem udzielenia pożyczki jest, wszakże nie tylko spełnienie przez pożyczkobiorcę określonych przesłanek na chwilę podejmowania przez bank w tym przedmiocie stosownej decyzji, lecz również wymogów gwarantujących należyte wykonanie zawartej umowy. Takie prawo banku wynika z art. 75 ust. 1 w zw. z art. 78 prawa bankowego. Termin wypowiedzenia umowy kredytu wynosi 30 dni, a w razie zagrożenia upadłością kredytobiorcy - 7 dni, chyba, że w umowie przewidziano dłuższy termin. Skorzystanie z tego rozwiązania powoduje, że całość niespłaconej należności staje się natychmiast wymagalna. Wraz z upływem terminu wypowiedzenia raty, które nie były jeszcze wymagalne, stają się natychmiast wymagalne. Niewątpliwie banki posiadają uprzywilejowaną pozycję wobec pożyczkobiorców, czy też kredytobiorców, co wyraża się m.in. w możliwości jednostronnego kształtowania łączącego strony stosunku prawnego, w tym również zmiany warunków umowy, a także jej wypowiedzenia z wielu przyczyn. Korzystanie z tak szerokich uprawnień podlega jednak ocenie sądu. W orzecznictwie dopuszcza się możliwość przeprowadzenia oceny skuteczności dokonanego przez bank uprawnienia kształtującego, bez względu na to, czy wynika ono z treści umowy, czy odpowiedniego przepisu ustawy, przez pryzmat art 5 k.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 1987 r., IV CR 195/87, OSNC 1989, Nr 1, poz. 16).
Warunki wypowiedzenia powinna określać umowa kredytowa, zawarta z bankiem lub regulamin kredytowy, stosowany przez dany bank. Jednak warunki te nie mogą być sprzeczne z art. 75 ustawy Prawo bankowe. Bank może dokonać wypowiedzenia umowy kredytowej w razie stwierdzenia, że warunki udzielenia kredytu nie zostały dotrzymane bądź w przypadku utraty zdolności kredytowej przez kredytobiorcę.
Wypowiedzenie przez bank umowy kredytu może nastąpić także z innych powodów niż przewidziane w art. 75. Powody te powinny być wymienione w umowie kredytu. W przypadku wypowiedzenia umowy kredytowej w całości, zostaje ona rozwiązania z chwilą upływu wyznaczonego terminu. W tym momencie powstaje stan wymagalności roszczenia banku o zwrot określonej części sumy wykorzystanego kredytu. Kredytobiorca jest w tej sytuacji zobowiązany niezwłocznie dokonać takiego zwrotu wraz z odsetkami, należnymi bankowi za okres korzystania z kredytu, oczywiście o ile umowa kredytu nie stanowi inaczej.
Art. 75c ust. 1 powołanej ustawy określa procedurę, którą winien zastosować bank przed wypowiedzeniem kredytobiorcy umowy kredytu. Dopiero po upływie dodatkowego terminu na spłatę zadłużenia wyznaczonego w wezwaniu bank może złożyć wobec kredytobiorcy oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytowej. Zgodnie z treścią tego przepisu w razie opóźnienia kredytobiorcy ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni.
Zatem istniały podstawy do wypowiedzenia umowy kredytu przez bank, gdyż kredytobiorca nie dotrzymał warunków spłacania rat kredytu w terminie.
W piśmie stanowiącym wypowiedzenie umowy podano podstawę wypowiedzenia wyraźnie wskazując, że podstawę takiego oświadczenia woli jest naruszenie przez pozwanego warunków przedmiotowej umowy kredytu poprzez niedotrzymanie terminów zapłaty.
Mając zatem na uwadze treść łączącej strony umowy i fakt zaprzestania przez pozwanego spłaty kredytu należało uznać, że po stronie powodowej powstało uprawnienie do wypowiedzenia umowy.
Podejmując obronę procesową pozwany podniósł zarzuty, które miały niweczyć możliwość uwzględnienia powództwa, jednakże w ocenie Sądu zarzuty te nie zasługiwały na uwzględnienie.
Zważyć należy, iż postanowienia przedmiotowej umowy nie budzą żadnych wątpliwości interpretacyjnych i w zakresie ustalenia zadłużenia pozwanego spełniają przesłanki przewidziane w przepisach Prawa bankowego.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że pozwany zawarł umowę kredytu jako konsument. Pozwany zatem w chwili zawierania umowy spełniał przesłanki uznania go za konsumenta, zgodnie z art. 22 1 k.c.
W pierwszym rzędzie należało zbadać charakter umowy, w szczególności to, czy doszło do jej skutecznego i ważnego zawarcia. Ustawa o kredycie konsumenckim wyraźnie dopuszcza zawarcie umowy pożyczki za pomocą środków porozumiewania się na odległość. Skuteczność umowy pożyczki zawartej przez internet nie wymaga ani podpisów odręcznych, ani też podpisu kwalifikowanego — co oznacza, że wystarczającym potwierdzeniem jest wydruk dokumentu z serwisu pożyczkodawcy. W świetle przedstawionych dowodów nie ma wątpliwości, że pożyczkodawca wykonał przelew na określoną kwotę, co pozwala stwierdzić, iż roszczenie jest udowodnione zarówno co do zasady jak i co do wysokości.
Pozwany zakwestionował także skuteczność postanowień umownych dotyczących prowizji, która została mu narzucona i na którą pozwany nie miała wpływu. Jego zdaniem prowizja stanowi źródło dodatkowego, nienależnego wynagrodzenia powoda, nie jest gospodarczo uzasadniona i nie uzasadniają jej koszty rzeczywiste powoda związane z zawarciem umowy. Prowizja przy przedmiotowej umowie zawierała nadmierny element obciążenia kredytobiorcy prowadzący do zachwiania równowagi stron stosunku zobowiązaniowego. Pozwany wniósł o zbadanie przez Sąd jak wysokość kosztów kształtowała się w relacji do kwoty udzielonego kredytu i czy nie są one wyższe niż rzeczywiste koszty kredytodawcy, gdyż jeżeli tak, to stanowią one nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.
Pozwany podniósł nieważność umowy w zakresie odsetek umownych, albowiem przedmiotowa umowa jest kredytem konsumenckim, a zatem odsetki nie mogą być naliczane od kwoty prowizji i innych kosztów. Skoro w przedmiotowej umowie odsetki naliczane są również od prowizji i innych kosztów powoduje to konsekwencje w postaci nieważności z uwagi na sprzeczność z ustawą lub abuzywność postanowień w zakresie naliczania odsetek i tym samym upadek odsetek w całości oraz powstanie uprawnienia do złożenia oświadczenia o kredycie darmowym. Pozwany złożyła powodowi oświadczenie o kredycie darmowym na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim powołując się na sprzeczność umowy z prawem.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut braku uzgodnienia wysokości prowizji. Prowizja kredytowa to dopuszczalny składnik wynagrodzenia banku za udzielenie kredytu, zgodnie z art. 69 Prawa bankowego i jedno ze świadczeń kredytobiorcy na rzecz kredytodawcy związanych z udzieleniem kredytu. Niezrozumiały jest zarzut braku jej uzgodnienia, skoro została ona określona kwotowo w treści umowy kredytowej (pkt 3 umowy), a postanowienie to ma jasny charakter. Prowizja nie może stanowić sama w sobie postanowienia sprzecznego z zasadami swobody umów, jako postanowienie umowne sprzeczne z dobrymi obyczajami i zasadami współżycia społecznego - pozwany zakwestionowała w tym zakresie jej ekonomiczne uzasadnienie oraz zarzucił, że oprocentowanie kredytu liczone jest nie tylko w odniesieniu do kapitału, ale też w odniesieniu do prowizji.
Nieskuteczny jest również zarzut pozwanego co do niezwiązania go postanowieniami umowy dotyczącymi prowizji zawartej w umowie kredytu wobec tego, że stanowi ona niedozwoloną klauzulę umowną. Wskazać trzeba, że możliwość pobrania przez bank prowizji nie budzi sprzeciwu Sądu. Powszechnie przyjmuje się, że prowizja należy się za wykonanie konkretnej usługi przez bank np. przygotowanie dokumentów. W realiach niniejszej sprawy prowizja w tej wysokości nie może również zostać uznana za wygórowaną przy całkowitej kwocie kredytu w wysokości 134.174,31 zł, co stanowi nieco ponad 13%. Nie ulega wątpliwości, że zastosowana w umowie kredytu prowizja mieści się w definicji wynikającej z art. 36a ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim, zgodnie z którym, pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. W niniejszej sprawie kwota prowizji znacznie niższa jest niż całkowita kwota kredytu.
Pozwany wniósł o objęcie powoda sankcją z art. 45 ust. 1 u.k.k. określaną jako sankcja kredytu darmowego. Istotą tejże sankcji jest założenie, że w razie uchybienia przez kredytodawcę określonym obowiązkom informacyjnym na etapie przedkontraktowym, wynikającym z przepisów art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1–8, 10, 11, 14–17, art. 31–33, art. 33a i art. 36a–36c u.k.k., konsument będzie uprawniony do zwrotu kwoty kredytu w wysokości kapitału, bez konieczności zapłaty na rzecz kredytodawcy odsetek oraz pozostałych kosztów zastrzeżonych w umowie kredytu (określonych w art. 5 pkt 6 u.k.k.), co czyni z umowy kredytu de facto stosunek nieodpłatny (tak: M. Grochowski, komentarz do art. 45 [w:] K. Osajda (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2019, Nb 1).
Konsument, który chce skorzystać z tego uprawnienia, musi złożyć kredytodawcy pisemne oświadczenie o zamiarze skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Jednakże zgodnie z ust. 5 ww. przepisu uprawnienie to wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Przez wykonanie umowy należy rozumieć wywiązanie się przez jej strony ze wszystkich obowiązków ciążących na nich na podstawie umowy (tak: A. Łukaszewski, komentarz do art. 45 [w:] M. Stanisławska (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, Wyd. 1, Warszawa 2018, Nb 4). Celem wprowadzonego przez ustawodawcę terminu prekluzyjnego, jak się wydaje, była chęć uporządkowania i stabilizacji obrotu przez wykluczenie sytuacji, w których możliwość powołania się na sankcję kredytu darmowego – i tym samym zmiana treści zobowiązania – trwałyby w nieskończoność, pozbawiając kredytodawcę pewności co do kształtu relacji łączącej go z konsumentem (tak: M. Grochowski, komentarz do art. 45 [w:] K. Osajda (red.), Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2019, Nb 20).
W ocenie Sądu pozwany nie złożył skutecznie oświadczenia o sankcji kredytu darmowego. Oświadczenie zostało bowiem skierowane do powodowego banku dopiero w dniu 21 lutego 2025 r., czyli po ponad 11 miesiącach od skutecznego wypowiedzenia przez powoda umowy kredytu. Co prawda, w doktrynie i orzecznictwie eksponowany jest pogląd, że wypowiedzenie umowy nie powoduje wygaśnięcia uprawnienia z art. 45 u.k.k. (tak np.: T. Czech, Kredyt konsumencki. Komentarz, Wyd. 2, Warszawa 2018, s. 512, uwaga nr 53; Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 lipca 2019 r., V ACa 118/18, Legalis nr 2243278), ale przyjęcie takiego stanowiska, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, jest sprzeczne z celem wprowadzonego w art. 45 ust. 5 u.k.k. ograniczenia czasowego do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Gdyby bowiem przyjąć, że brak spłaty zobowiązania wobec kredytodawcy po skutecznym wypowiedzeniu umowy oznacza, że konsument nadal nie wykonał umowy, a zatem jego prawo do skorzystania z art. 45 u.k.k. nie wygasło, to mógłby on przez dalsze niewykonywanie umowy w ten sposób przesuwać termin wygaśnięcia tego uprawnienia. Nadto wskazać należy, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało przesłane drogą mailową, pozwany w żaden sposób nie zdołał wykazać, że powód rzeczywiście otrzymał oświadczenie.
Podsumowując powyższe rozważania wskazać należy, że omówione wyżej postanowienia dotyczące prowizji w ocenie Sądu zostały sformułowane jednoznacznie i w sposób zgodny z przepisami prawa bankowego (art. 69, art. 76) a umowa stron w swoim kształcie nie narusza wynikającej z art. 353 1 k.c. zasady swobody umów oraz innych przepisów prawa lub zasady współżycia społecznego. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że umowa była nieważna lub nieistniejąca.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 147.940,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 20 maja 2024 r. do dnia zapłaty, jak w pkt I wyroku.
O wysokość odsetek orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu mając na uwadze wniesienie powództwa w terminie 3 miesięcy od umorzenia postępowania w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. zasądzając je od pozwanego na rzecz powoda. Na zasądzone koszty składają się opłata od pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym w kwocie 1.850,00 zł, opłata od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 5.400 zł w stawce wynikającej z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Łączna kwota koszów powoda to 7.267,00 zł, od które zasądzono odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.
Sędzia Ewa Tokarzewska