Wyrok z 11 lipca 2025, sygn. I C 428/25
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
Sygn. akt: I C 428/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 lipca 2025 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
|
Przewodniczący: |
Sędzia Krystian Szeląg |
|
Protokolant: |
Sekretarz sądowy Kamila Lobert-Bruździak |
po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2025 r. w Olsztynie
na rozprawie
sprawy z powództwa S. S.
przeciwko (...) Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.
o ustalenie i zapłatę
I. ustala, że stosunek prawny wynikający z umowy kredytu hipotecznego nr (...) zawartej przez powoda w dniu 21 lutego 2011 roku z (...) S.A. z siedzibą w W., nie istnieje;
II. zasądza od pozwanego (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na rzecz powoda S. S. kwoty 25.985,62 EUR oraz 7.620,90 PLN wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w każdym przypadku od dnia 22 maja 2025 r. do dnia zapłaty;
III. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11.817,00 złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.
UZASADNIENIE
Powód S. S. pozwem skierowanym przeciwko (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o:
1. ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nr (...) przez powoda w dniu 21 lutego 2011 r. z (...) S.A. z siedzibą w W. (obecnie (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W.) wobec nieważności umowy ex tunc,
2. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 25 985,62 € i 7 620,90 PLN wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 7-go dnia następującego po dacie doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczenia nienależnego spełnionego w wykonaniu nieważnej umowy kredytu w okresie od dnia jej zawarcia do dnia 05.03.2025 r.,
3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu pozwu podniósł, że umowa pozostaje nieważna, co wynika z naruszenia granic swobody umów poprzez wykreowanie stosunku prawnego sprzecznego z naturą stosunku zobowiązaniowego, która to przyczyna jest niezależna od występowania w niej postanowień niedozwolonych. Zastosowana w umowie konstrukcja waloryzacji obarczona jest wadą, która dyskwalifikuje umowę, gdyż prowadzi do jej nieważności. Dokonana w świetle przesłanek określonych w art. 58 § 1 k.c. kontrola postanowień umowy dotyczących zasad określania kursów waluty stosowanych do wyliczenia salda kredytu, a następnie wysokości każdej z rat kredytu, prowadzi do wniosku, że są one sprzeczne z ustawą jako ukształtowane z naruszeniem właściwości stosunku prawnego, a więc z przekroczeniem określonych w art. 353 1 k.c. granic swobody umów. Powód twierdzi, że w spornym stosunku umownym brak jest postanowień dostatecznie precyzujących sposób ustalania kursu waluty przez pozwanego, co oznacza, że bankowi pozostawiono swobodną możliwość określenia kwoty kredytu w EUR, a dalej również wysokości każdej z rat kredytu (których wysokość była przecież całkowicie zależna od ustalenia wysokości początkowego salda kredytu w EUR). Bank mógł jednostronnie określić kwotę udzielonego kredytu i dalej wysokość każdej z miesięcznych rat. Takie ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego narusza jego istotę, gdyż wprowadza element nadrzędności jednej ze stron i podporządkowania drugiej strony, bez odwołania do jakichkolwiek obiektywnych kryteriów, zakreślając granice swobody jednej ze stron.
W dalszej kolejności powód podniósł, iż umowa pozostaje nieważna ze względu na sprzeczność kontestowanych postanowień umowy dotyczących zasad określania kursów waluty, stosowanych do wyliczenia salda kredytu, a następnie wyliczenia rat kapitałowo‑odsetkowych z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.), w szczególności z zasadą równorzędności stron umowy, zasadą lojalności kontraktowej oraz zasadą uczciwości. Wskazał także na nieważność w świetle art. 69 § 1 i 2 prawa bankowego na skutek braku określenia głównych świadczeń umowy.
Powód powołał się na abuzywność postanowień wzorca umowy (art. 385 1 k.c.). Wskazał, że świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wszelkie dokumenty kształtujące treść stosunku prawnego zostały opracowane przez pozwanego. Strona powodowa nie uczestniczyła w szczególności w opracowaniu projektu umowy. Wobec powyższego należy przyjąć, iż stosunek prawny nawiązany pomiędzy stronami został ukształtowany w oparciu o wzorzec umowy. W przekonaniu strony powodowej wzorzec umowy zastosowany przez pozwanego zawiera klauzule niedozwolone (abuzywne) wskutek czego umowa pozostaje nieważna, jako niemożliwa do wykonania. Podkreślił, iż jako abuzywne klauzule należy wskazać te dotyczące mechanizmu waloryzacji zawarte w § 7 ust. 5 umowy, ust. 2, ust. 3, 3.1, 3.2 oraz ust. 5 załącznika nr 6 do umowy.
(pozew, k. 4-25)
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego Banku kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej, według norm przepisanych – wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Pozwany przyznał, że zawarł umowę z powodem, który działał jako konsument. Natomiast zaprzeczył, że:
1) umowa jest sprzeczna z przepisami prawa i jest nieważna, w szczególności z art. 69 Prawa bankowego, art. 58 § 2 KC, art. 353 1 KC lub pozostawała czynnością naruszającą granicę swobody umów i jako taka była sprzeczna z naturą stosunku zobowiązaniowego albo z zasadami współżycia społecznego,
2) postanowienia umowy wskazane w pozwie stanowią niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 KC i nie wiążą powoda,
3) postanowienia umowy kształtują prawa i obowiązki strony powodowej w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy powoda,
4) powodowi nie udzielono wyczerpujących informacji o udzielanym kredycie w fazie przedkontraktowej i przy zawieraniu Umowy, w tym nie przedstawiono informacji o ryzyku walutowym oraz symulacji na konkretnych kwotach,
5) pozwany Bank nie zaprezentował danych dotyczących kredytu, kursów, ryzyk, symulacji oraz konsekwencji wzrostu kursu EUR/PLN,
6) kredyt mógł być uruchomiony jedynie w PLN,
7) nie wyjaśniono w jaki sposób ustalane są kursy walut,
8) postanowienia umowy nie zostały indywidualnie uzgodnione z powodem,
9) nigdzie w umowie nie zdefiniowano precyzyjnie i wyczerpująco kryteriów ustalania kursów walut,
10) umowa nie przewiduje żadnego ograniczenia w ustalaniu przez pozwany Bank kursów walut,
11) kwestionowane postanowienia umowy nie dotyczą głównego świadczenia stron,
12) pozwany Bank jest bezpodstawnie wzbogacony kosztem majątku powoda.
Nadto pozwany zakwestionował wszystkie roszczenia zgłoszone w pozwie zarówno co do zasady jak i co do wysokości. Podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda związanych z wniesieniem składek ubezpieczenia na życie oraz zakwestionował wyliczenia wysokości roszczenia w PLN, ponieważ zdaniem pozwanego powód bezpodstawnie doliczył do swoich roszczeń kwoty wpłacone tytułem składek ubezpieczenia na życie.
(odpowiedź na pozew, k. 69-86)
W replice powoda na odpowiedź na pozew powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie, w tym zgłoszone wnioski dowodowe. Zakwestionował prawidłowość wszelkich twierdzeń strony pozwanej poza tymi wyraźnie przyznanymi.
(replika na odpowiedź na pozew, k. 103-117)
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 02 lutego 2011 r. (data wpływu wniosku 07.02.2011 r.) powód wystąpił do Banku (...) S.A. z wnioskiem o kredyt. Jednocześnie podpisał się pod oświadczeniem, że został poinformowany o kosztach obsługi kredytu w przypadku zmiany kursu waluty kredytu, tj. o możliwości wzrostu raty kapitałowo- odsetkowej oraz zadłużenia z tytułu kredytu wyrażonej w złotych polskich i że informacja ta została mu przestawiona w postaci symulacji wysokości rat kredytu.
(wniosek kredytowy, k. 89-90)
Powód w dniu 21 lutego (...). zawarł z Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. (poprzednikiem prawnym pozwanego) umowę kredytu hipotecznego nr (...), na podstawie której Bank udzielił kredytu w wysokości 180.000,00 PLN na warunkach określonych w umowie oraz Regulaminie udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez Bank (...) S.A. dla klientów indywidualnych.
Walutą kredytu był PLN indeksowany do waluty obcej EUR. Wypłata kredytu miała nastąpić w złotych według kursu kupna waluty obcej, określonej w Tabeli na moment dokonania uruchomienia Kredytu przez Bank (§1 ust. 1.1, 1.2 umowy, pkt 2 załącznika nr 6 do umowy).
Kredyt był przeznaczony na refinansowanie kredytu na cele mieszkaniowe (§1 ust. 1.6).
Okres kredytowania został ustalony na 431 miesięcy. Spłata kredytu miała następować w równych ratach kapitałowo- odsetkowych. Kredyt miał zostać uruchomiony jednorazowo (§1 ust. 1.14, 1.16, 7.1).
Oprocentowanie kredytu ustalono według rocznej zmiennej stopy procentowej, równej stopie referencyjnej dla lokat 3-miesięcznych, powiększonej o Marżę Kredytu stałą w całym okresie kredytowania (§5 ust. 1). Roczna zmienna stopa procentowa (suma Marża Kredytu i stopy referencyjnej) na dzień sporządzenia umowy przez Bank wynosiła 3,587%. Stopa referencyjna (...) 3m dla EUR z dnia 05 lutego 2011 r. i aktualna na dzień sporządzenia umowy przez Bank wynosiła 1,087% w stosunku rocznym. Marża Kredytu wynosiła 2,50% w stosunku rocznym i miała być stała w całym okresie kredytowania (§1 ust. 8, 10 i 11 ).
Raty kapitałowe i odsetkowe miały być płatne co miesiąc w piątym dniu miesiąca kalendarzowego. Spłata należności z tytułu kredytu miała następować z rachunku bankowego Kredytobiorcy poprzez obciążenie tego rachunku przez Bank kwotami należności, w terminach płatności. W przypadku, gdy spłata kredytu indeksowanego do waluty obcej następuje w tej walucie obcej (walucie indeksacji) Kredytobiorca zobowiązany był zapewnić na rachunku bankowym wystarczającą kwotę środków w walucie obcej (walucie indeksacji) do pokrycia wymagalnych należności Banku z tytułu Kredytu (§7 ust. 1, 4 i 6).
Zabezpieczeniem kredytu (§1 ust. 4 ) była ustanowiona na kredytowanej nieruchomości hipoteka na pierwszym miejscu do sumy 360.00,00 PLN oraz cesja na bank przysługującej Kredytobiorcy wierzytelności z umowy ubezpieczenia kredytowanej nieruchomości od ognia i innych żywiołów (zdarzeń losowych).
Zasady dotyczące stosowanych przez Bank kursów walut obcych oraz spreadu walutowego zostały zawarte w załączniku nr 6 do umowy. Załącznik w pkt 3.2 stanowił, że do określenia własnego kursu kupna i sprzedaży waluty w Tabeli Bank stosuje odchylenie od średniego kursu danej waluty, określanej przez NBP. Różnica pomiędzy kursem kupna waluty a kursem sprzedaży waluty wynosi maksymalnie 10% od wartości obu kursów waluty. Różnica ta stanowi spread walutowy.
(umowa, k. 28-33v., załącznik nr 6 do umowy- zasady funkcjonowania kredytu indeksowanego do waluty obcej, k. 37, potwierdzenie zawarcia umowy, k. 38)
Zgodnie z Regulaminem udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez Bank (...) S.A. dla klientów indywidualnych, Bank mógł naliczać i pobierać opłaty i prowizje wskazane w umowie. W przypadku Kredytu/P. w złotych indeksowanych do waluty obcej do przeliczenia opłat i prowizji stosuje się kurs sprzedaży zgodnie z Tabelą kursów walut dla Kredytów/P. obowiązującą w Banku w momencie zapłaty należnej opłaty lub prowizji (§ 5 ust. 6).
W przypadku Kredytu/P. udzielonego w walucie obcej kapitał, odsetki oraz inne zobowiązania z tytułu Kredytu/P. miały być spłacane w złotych jako równowartość kwoty podanej w walucie obcej przeliczonej wg kursu zgodnego z Tabelą kursów walut obcych dla Kredytów/P. Hipotecznych lub w walucie indeksacji Kredytu/P. poprzez obciążenie rachunku bankowego Kredytobiorcy przeznaczonego do spłaty Kredytu/P. (§8 ust. 2).
W przypadku Kredytu/P. w złotych indeksowanego do waluty obcej bankowy tytuł egzekucyjny miał być wystawiony w złotych, po przeliczeniu wierzytelności według kursu sprzedaży waluty do jakiej jest indeksowany Kredyt/Pożyczka według kursu średniego NBP obowiązującego w dniu sporządzenia tytułu egzekucyjnego (§ 9 ust. 2).
Możliwa była zmiana waluty kredytu. Zasady zmiany zostały uregulowane w §10 ust. 5 regulaminu, który do przeliczeń odsyłał do Tabeli kursów walut dla Kredytów/P. Hipotecznych.
(Regulamin udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych przez Bank (...) S.A. dla klientów indywidualnych, k. 91- 94v.)
Wraz z podpisaniem umowy powód poświadczył zapoznanie się z informacjami dla Kredytobiorcy o skutkach związanych z ryzykiem walutowym.
(informacja o ponoszeniu ryzyka walutowego, k. 36)
Kredyt został powodowi wypłacony jednorazowo w dniu 29 marca 2011 r. W okresie od 05 kwietnia 2011 r. do 05 marca 2025 r. powód tytułem kapitału, odsetek i odsetek karnych łącznie spłacił kwotę 25 985,62 EUR oraz 7 620,90 PLN tytułem spłaty składek ubezpieczeniowych na życie.
(zaświadczenie historia spłaty produktu hipotecznego, k . 39-46 )
Powód zaciągnął kredyt na cele mieszkaniowe. Nie miał możliwości negocjowania umowy. Nie przypomina sobie, aby pokazywano symulacje albo historyczne kursy waluty. Nie wytłumaczono mu co to spread, tabela kursowa, indeksacja, ani jak bank finansuje swoją działalność. Nie pouczono o ryzyku, ani o tym, że wzrost waluty spowoduje wzrost raty i salda. Powód uwierzył zapewnieniom, że kredyt walutowy będzie dla niego najkorzystniejszy. Po pouczeniu przez przewodniczącego o obowiązku rozliczenia się z bankiem powód podtrzymał żądanie pozwu.
(zeznania powoda, k. 142-143)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Żądanie powoda o ustalenie, że umowa kredytu z dnia (...) r., nr (...) zawarta przez powoda z pozwanym jest nieważna i o zasądzenie od pozwanego żądanej kwoty dochodzonej pozwem wywodzone z nieważności Umowy Kredytu, zasługują na uwzględnienie.
Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił na podstawie niekwestionowanych przez strony dokumentów – w szczególności umowy kredytowej, regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych oraz zaświadczenia wystawionego przez pozwany Bank przedstawiającego historię spłat kredytu. Sąd dał wiarę również zeznaniom strony powodowej w takim zakresie w jakim znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Dalsze rozważania Sąd oparł na analizie postanowień umownych dotyczących kredytów udzielonych w walucie obcej – franka szwajcarskiego, albowiem mechanizm indeksacji oraz zastosowanie nieuczciwych warunków w umowie posiadają także zastosowanie dla kredytobiorców posiadających kredyty w innych walutach obcych, w niniejszej sprawie w EUR.
Zgodnie z art. 189 k.p.c. można domagać się ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli strona ma w tym interes prawny, rozumiany jako obiektywną potrzebę usunięcia wątpliwości lub niepewności co do istnienia lub charakteru stosunku łączącego ją z inną stroną. Przyjmuje się również, że interesu w wytoczeniu powództwa o ustalenie nie ma, jeżeli swój cel strona może osiągnąć formułując dalej idące żądanie, które będzie czynić zadość jej potrzebom, np. w formie żądania zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie nieistniejącego lub nieważnego stosunku prawnego.
Powód posiada interes prawny w wystąpieniu z żądaniami pozwu, a polega on na tym, że w istocie domaga się definitywnego usunięcia niepewności prawnej co do istnienia nawiązanego na podstawie tej umowy stosunku prawnego lub jego treści. W przypadku umowy długoterminowej, jaką jest objęta pozwem umowa kredytu, żądanie zwrotu kwot wypłaconych lub wpłaconych może wynikać z różnych przyczyn (np. z tytułu zaległych rat, wskutek wypowiedzenia umowy, dokonania nadpłaty), zatem samo rozstrzygnięcie o uwzględnieniu lub oddaleniu żądania zapłaty na tle tej umowy nie zawsze wyeliminuje wątpliwości co do jej istnienia lub treści. Taką możliwość daje natomiast rozstrzygnięcie o żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu.
Podnieść należy, że powód zawarł umowę jako konsument w rozumieniu art. 22 1 k.c. Okoliczność ta nie była zresztą kwestionowana przez stronę pozwaną.
Rozważyć zatem należało, jaki jest charakter umowy podpisanej między stronami i czy wskazywane przez powodów postanowienia umowne miały charakter niedozwolony. Zacząć należy jednak od kwestii ogólnej zgodności umowy z prawem.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z umową kredytu indeksowanego, a nie z umową kredytu ściśle walutowego. Wskazuje na to fakt, że powód otrzymał kredyt w złotówkach, zaś spłat dokonywał po przeliczeniu na podstawie kursu waluty obcej – w niniejszym przypadku w walucie EUR.
Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, dokonując oceny łączącej strony umowy kredytowej zawartej z konsumentem, należy w pierwszej kolejności ocenić ją pod kątem klauzul abuzywnych z uwagi na potrzebę zapewnienia konsumentowi jak najszerszej ochrony (w tym uwzględnienia jego woli o pozostawieniu tych klauzul, a zatem sanowaniu jej postanowień). Przepis art. 385 1 k.c. i następne stanowią bowiem rdzeń systemu ochrony konsumenta przed wykorzystywaniem przez przedsiębiorców silniejszej pozycji kontraktowej, związanej z możliwością jednostronnego kształtowania treści wiążących strony postanowień, w celu zastrzegania klauzul niekorzystnych dla konsumenta (klauzul abuzywnych). Wprowadzają instrument wzmożonej - względem zasad ogólnych (art. 58 § 2, art. 353 1 i 388 k.c.) - kontroli treści postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę, pod kątem poszanowania interesów konsumentów (tak Sąd Najwyższy w uchwale w składzie 7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 r. , III CZP 29/17). Wprowadzają także szczególną - odbiegającą od zasad ogólnych - sankcję mającą niwelować niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych. W zakresie swego zastosowania wyłączają zatem regulacje ogólne, w tym dotyczące konsekwencji naruszenia właściwości (natury) stosunku prawnego. Zakresy te zachodzą częściowo na siebie, ponieważ część owych wiążących założeń ustawowych dotyczących kształtu (wzorca, cech charakterystycznych) stosunku obligacyjnego, w tym poszanowania autonomii podmiotów prawa cywilnego, jest relewantna także na obszarze niedozwolonych postanowień umownych, o czym świadczy choćby załącznik do dyrektywy 93/13, zawierający tzw. szarą listę postanowień abuzywnych, w którym wskazano m.in., że za abuzywne mogą być uznane klauzule, których celem lub skutkiem jest umożliwienie sprzedawcy lub dostawcy "według własnego uznania jednostronnej zmiany warunków bez uzasadnionego powodu wymienionego w umowie" (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 maja 2022 r., (...) 464/22).
Kredyt udzielony powodowi miał charakter kredytu indeksowanego. Kwota kredytu była ustalona w PLN i dopiero w efekcie zabiegu waloryzacyjnego przeliczono ją na EURO. Fakt zawarcia umowy kredytu indeksowanego do EURO, co do zasady nie był między stronami sporny.
Zgodnie z art. 69 ust. 1 prawa bankowego, przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Przepis ten nie uległ zmianie w okresie od zawarcia umowy do daty wyrokowania.
Do essentialia negotii umowy kredytu należą: oddanie przez bank do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie ściśle określonej kwoty środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel oraz zobowiązanie kredytobiorcy do korzystania z oddanych do dyspozycji środków pieniężnych na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Umowa kredytu stanowi odrębny typ umowy nazwanej. Odpłatność umowy kredytu realizuje się poprzez pobieranie przez bank odsetek, które są obligatoryjnym elementem tej umowy zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 5 Prawa bankowego. Natomiast, zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 9 tej ustawy, zastrzeżenie prowizji jest fakultatywne.
Sporna w sprawie umowa kredytu, co do zasady, spełnia wymagania art. 69 ustawy – Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie jej zawarcia). Określone były strony umowy, kwota i waluta kredytu (podana w złotych), cel, na jaki został udzielony, i termin jego spłaty. Prawidłowości tej nie zmienia postanowienie, że kwota udzielonego kredytu miała być indeksowana kursem waluty obcej. W sprawie jest przy tym bezsporne, że kredyt uruchomiony (wypłacony) został w złotych, zaś spłacany był w euro. Należy przy tym mieć na uwadze, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że zarówno kredyty denominowane, jak i indeksowane do kursu waluty obcej, są kredytami w walucie polskiej.
Odnosząc się do oceny samego mechanizmu indeksacji należy wskazać, że art. 358 1 § 2 k.c. wprost przewiduje możliwość zastrzeżenia w umowie, że wysokość zobowiązania, którego przedmiotem od początku jest suma pieniężna, zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się przy tym, że w omawianym przepisie chodzi o pieniądz polski, a innym miernikiem wartości może być również waluta obca (wyroki SN w sprawie I CSK 4/07, I CSK 139/17, uzasadnienie wyroku SN w sprawie V CSK 339/06).
Wykorzystanie mechanizmu indeksacji, w ocenie Sądu, co do zasady nie narusza natury kredytu i przepisów Prawa bankowego. Umowy kredytów indeksowanych do waluty mogą być zawierane również obecnie - po nowelizacji Prawa bankowego z dnia 29 lipca 2011 r., która weszła w życie w dniu 26 sierpnia 2011 r. (Dz. U. z 2011.165.984), jednak od tego czasu w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, element przedmiotowo istotny umowy stanowi też zawarcie szczegółowych zasad określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu (art. 69 ust. 2 pkt 4a). Umowy kredytów indeksowanych do waluty obcej mogły i nadal mogą funkcjonować w obrocie i same w sobie nie są sprzeczne z powszechnie obowiązującymi przepisami ustawy - Prawo bankowe.
Istota zawartej przez strony umowy polegała na stworzeniu przez bank możliwości wykorzystania przez powoda określonej kwoty pieniędzy w walucie polskiej z obowiązkiem zwrotu w określonym czasie jej równowartości wyrażonej przez odniesienie do miernika w postaci kursu euro. Ryzyko zmiany kursu waluty obcej przyjętej jako miernik wartości świadczenia w walucie polskiej z zasady może wywoływać konsekwencje dla obu stron – w przypadku podwyższenia kursu podwyższając wartość zobowiązania kredytobiorcy w stosunku do pierwotnej kwoty wyrażonej w walucie wypłaty, a w przypadku obniżenia kursu - obniżając wysokość jego zadłużenia w tej walucie, a tym samym obniżając wysokość wierzytelności banku z tytułu spłaty kapitału kredytu w stosunku do kwoty wypłaconej. W tych okolicznościach trudno uznać, aby konstrukcja umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, skoro ryzyko takiego ukształtowania stosunku prawnego obciąża co do zasady obie strony. Nie ma również przeszkód, by strony w umowie określiły sposób ustalania kursu dla uniknięcia wątpliwości na tym tle w toku wykonywania umowy. Umowy tego rodzaju wiążą się ze znacznym ryzykiem dla kredytobiorców, ale na poziomie porównywalnym z niewątpliwie dopuszczonym przez prawo kredytem walutowym, wypłacanym i spłacanym w EURO. Zamieszczenie postanowień w tym zakresie samo w sobie nie narusza zatem przepisów prawa, zasad współżycia społecznego, ani nie jest sprzeczne z naturą zobowiązania kredytowego. Stąd umowa stron jest dopuszczalna również w świetle art. 353 1 k.c., zgodnie z którym strony zawierając umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Istotą sporu stron nie jest jednak sama konstrukcja umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, ale sposób konstrukcji mechanizmu indeksacji zastosowany przez pozwanego w umowie zawartej ze stroną powodową.
Zgodnie z art. 385 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszając jego interesy, nie są wiążące, jeżeli nie zostały uzgodnione indywidualnie (§ 1). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, co w szczególności odnosi się do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Zgodnie z utrwalonym już stanowiskiem orzecznictwa „wszelkie klauzule sporządzone z wyprzedzeniem będą klauzulami pozbawionymi cechy indywidualnego uzgodnienia i okoliczności tej nie niweczy fakt, że konsument mógł znać ich treść”, przy czym dla uznania, że treść danego postanowienia umownego została indywidualnie uzgodniona wymagałoby wykazania, że „konsument miał realny wpływ na konstrukcję niedozwolonego (abuzywnego) postanowienia wzorca umownego”, a „konkretny zapis był z nim negocjowany” (vide - wyrok SA w Warszawie z 14.06.2013 r. w sprawie VI ACa 1649/12). Brak „uzgodnienia indywidualnego” dla postanowień inkorporowanych do umowy ma miejsce nie tylko wtedy, gdy konsument związany jest wzorcem z mocy art. 384 k.c., ale także wtedy, gdy doszło - za zgodą obu stron - do inkorporowania wzorca, albo niektórych jego postanowień, do treści umowy. W takiej bowiem sytuacji można mówić o „postanowieniach umowy przejętych z wzorca”. Takie postanowienia wzorca, mimo odmiennego od określonego w art. 384 k.c. trybu wiązania, nadal nie są postanowieniami „uzgodnionymi indywidualnie”, chyba że konsument miał na ich treść „rzeczywisty wpływ”. „Rzeczywisty wpływ” konsumenta nie zachodzi, jeżeli „wpływ” ten polega na tym, że konsument dokonuje wyboru spośród alternatywnych klauzul sformułowanych przez przedsiębiorcę (W. Popiołek: Kodeks cywilny Komentarz do art. 1-449 10. Tom I, red. prof. dr hab. Krzysztof Pietrzykowski, 2015, Wydawnictwo: C.H. Beck, Wydanie: 8; M. Bednarek, w: System PrPryw, t. 5, 2013, s. 761; M. Jagielska, Nowelizacja Kodeksu cywilnego: kontrola umów i wzorców umownych, MoP 2000, Nr 11; M. Lemkowski, Materialna ochrona konsumenta).
W świetle materiału dowodowego sprawy, w szczególności zeznań powoda, a także umowy o kredyt hipoteczny, nie powinno budzić także wątpliwości, iż przy zawarciu umowy pozwany posłużył się wzorcem umownym, a kredytobiorca nie miał żadnego realnego wpływu na ukształtowanie postanowień umownych, poza wyrażoną w PLN kwotą kredytu oraz liczbą rat spłaty. Brak także dowodu by postanowienia umowy, w tym odnoszące się do mechanizmu indeksacji, a w szczególności kwestionowane w pozwie postanowienia § 7 ust. 5 umowy oraz ust. 2, 3.1., 3.2., 5 załącznika nr 6 do umowy były wynikiem porozumienia stron, tj. wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego (vide – m.in. postan. SN z 06.03.2019r., I CSK 462/18). Z zeznań powoda wynika przy tym, iż nie miał on możliwości negocjacji jakiegokolwiek postanowienia umowy ani też żadnego z postanowień umowy nie negocjował. Brak jest przy tym jakichkolwiek dowodów przeciwnych, podważających wiarygodność zeznań powoda w tym zakresie. Natomiast nadanie wzorcowi cech indywidualnych poprzez wprowadzenie danych powoda oraz wysokości kwoty kredytu tudzież ilości rat spłaty nie jest równoznaczne z uzgodnieniem indywidualnym z powodem zasad indeksacji kwoty kredytu do Euro.
Wobec powyższego należało dokonać oceny czy zakwestionowane w pozwie postanowienia umowy istotnie kształtowały prawa i obowiązki konsumenta (powoda) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszały jego interesy. Odpowiedź na powyższe musi być w ocenie Sądu twierdząca, zgodna z twierdzeniami pozwu.
Stosownie do § 1 ust. 1 umowy kwota kredytu indeksowana do waluty obcej wynosiła 180 000,00 złotych. W ust. 2 załącznika nr 6 do umowy podano, że Bank dokonuje przeliczenia uruchomionej kwoty kredytu po kursie kupna waluty obcej, określonej w Tabeli na moment dokonania uruchomienia kredytu przez Bank. Bank określa wysokość kursu kupna i sprzedaży waluty indeksacji kredytu i odsetek bazując na średnim kursie danej waluty ogłaszanym w poprzednim dniu roboczym przez NBP. Do określenia własnego kursu kupna i sprzedaży waluty w Tabeli Bank stosuje odchylenie od średniego kursu danej waluty, określonej przez NBP. Różnica pomiędzy kursem kupna waluty a kursem sprzedaży waluty (spread walutowy) wynosi maksymalnie 10% od wartości obu kursów waluty (ust. 3, 3.1., 3.2. załącznika nr 6 do umowy).
Jak wynika z powyższego kurs waluty EURO, służący do przeliczania poszczególnych rat kapitałowo – odsetkowych, a także do ustalenia wysokości zadłużenia kredytobiorcy w tej walucie, określany był samodzielnie przez pozwany Bank, kredytobiorca nie tylko nie miał żadnego wpływu na ten mechanizm, ale nie posiadał także żadnej wiedzy na temat sposobu dokonywania przez Bank ustaleń w zakresie kursu sprzedaży i kursu kupna waluty. W ocenie Sądu, przesądza to o abuzywnym charakterze ww. postanowień umowy, tj. o tym, iż kształtowały one prawa i obowiązki konsumenta (powoda) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszały jego interesy. Wyraża się to w tym, że przesłanki ustalenia określonej wysokości stosowanych kursów kupna i sprzedaży waluty nie zostały precyzyjnie, jasno i dokładnie określone w zapisach umowy stron, natomiast zmiana sposobu ustalania kursu pozostawała w zasięgu możliwości banku bez konieczności uzgadniania go ze swoimi klientami. Stąd postanowienia umowy, które przewidywały przyjęcie kursu kupna i kursu sprzedaży z tabeli kursów banku, jako zastrzegające dla banku swobodę kształtowania wysokości zobowiązania kredytowego muszą być uznane za abuzywne. W istocie naruszają one bowiem równość kontraktową stron i umożliwiają przerzucenie na klienta banku całego ryzyka zmiany kursu waluty. Nie ma przy tym znaczenia, czy z takiej możliwości pozwany Bank korzystał. Dla uznania postanowienia umownego za niedozwolone wystarczy bowiem taka jego konstrukcja, która prowadzi do obiektywnej możliwości rażącego naruszenia interesów konsumenta.
Podkreślenia przy tym wymaga, iż aktualnie dominujące jest stanowisko judykatury, iż mechanizm ustalania kursów waluty na podstawie tabel kursowych banku jest oczywiście sprzeczny z dobrymi obyczajami, narusza rażąco interesy konsumenta i równowagę stron, a klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści, a przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną banku, jest klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. (tak m.in. SN w wyroku z 20.05.2022 r., (...) 403/22, LEX nr 3350120 oraz postanowieniu SN z 30.08.2022r., I CSK 2984/22, LEX nr 3410340 i szereg innych).
Odwołując się do stanowiska judykatury, należy również podkreślić, iż klauzula ryzyka walutowego nie została w umowie sformułowana w jasny i przejrzysty sposób. Konsument (kredytobiorca) nie jest bowiem w stanie ustalić samodzielnie wysokości każdej konkretnej raty i łącznego zobowiązania wobec banku. Skoro kredytobiorca nie był w stanie określić zasad ustalania zobowiązania w EURO, ani wysokości zadłużenia, to oznacza, że w istocie nie został określony główny przedmiot umowy. W umowie nie zawarto także postanowienia ustanawiającego tzw. "bezpiecznik", a więc poziom kursu waluty, pozwalający obu stronom na rozważenie odstąpienia od umowy, jej zmiany, albo podjęcia innych decyzji w tym przedmiocie. Poziom kursu waluty jest istotny dla obu stron, z reguły kurs waluty wzrasta przy długotrwałych stosunkach prawnych, ale może też (chociaż jest to mniej prawdopodobne) osłabić się do poziomu, w którym utrzymanie umowy stanie się nieopłacalne dla banku. Wprowadzenie takiego "bezpiecznika" do umowy kredytu indeksowanego czy denominowanego pozwoliłoby na wyeliminowanie ryzyka nierównowagi stron (vide – wyrok SN z 10.05.2022 r., (...) 285/22 i podobnie wyrok SN z dnia 10.05.2022r., (...) 382/22).
Należy przy tym jednoznacznie wskazać, że oceny abuzywności dokonuje się na datę dokonania czynności – zawarcia umowy, a okoliczności, które zaistniały po zawarciu umowy, nie mają znaczenia dla oceny abuzywności postanowienia (tak Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, Biuletyn Sądu Najwyższego 2018/6/9, tak też (...) w wyroku z 20 września 2017 r., C-186/16).
Należy uznać, że zakwestionowane postanowienia umowy kredytowej dotyczyły przy tym świadczenia głównego stron (vide – wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 24 lutego 2022 r., I ACa 143/21), co znajduje potwierdzenie w licznym orzecznictwie Sądu Najwyższego, a także w wyroku (...) z dnia 10 czerwca 2021 r. wydanym w sprawie C-609/19. Okoliczność ta nie uniemożliwia jednak oceny tych klauzul pod kątem abuzywności. Postanowienia zawierające świadczenia główne także podlegają takiemu badaniu, o ile zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny (art. 385 1 § 1 k.c.). Takie rozwiązanie ustawowe wywodzi się z art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich i opiera się na założeniu, że postanowienia określające główne świadczenia stron zazwyczaj odzwierciedlają rzeczywistą wolę konsumenta, bo do ich treści strony przywiązują z reguły największą wagę. Z tych właśnie przyczyn wymóg transparentności powinien być rozumiany jako nakazujący nie tylko to, by umowa była zrozumiała dla konsumenta z gramatycznego punktu widzenia, ale także by mógł on na jej podstawie oszacować - w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria - konsekwencje ekonomiczne wynikającego z niej zobowiązania (zob. np. wyroki (...) z dnia 20 września 2017 r., C-186/16 pkt 43-45 oraz z dnia 30 kwietnia 2014 r., C-26/13 pkt 71-73 oraz 75).
Z tą ostatnią sytuacją mamy do czynienia w przypadku analizowanych postanowień umowy odnoszących się do mechanizmu indeksacji (klauzuli waloryzacyjnej).
Z kolei w wyroku z 26 marca 2019 r. w sprawach C 70/17 i C 179/17 ( (...) SA przeciwko A. S. S. oraz (...) SA przeciwko A. L. M. i V. R., pkt 54) Trybunał Sprawiedliwości UE wykluczył z kolei, by sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w umowach. Oznacza to, że nieuprawnione byłoby zastąpienie przez sąd postanowień niedozwolonych innymi, polegającymi np. na odwołaniu się do kursu walut stosowanego przez Narodowy Bank Polski. Możliwość takiej zmiany umowy przez sąd stałaby w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13, gdyż przedsiębiorcy wiedzieliby, że nawet w razie zastosowania klauzuli niedozwolonej umowa zostanie skorygowana przez sąd w sposób możliwie najpełniej odpowiadający ich woli, a jednocześnie dopuszczalny w świetle przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z 9 maja 2019 r., I CSK 242/18).
Oznacza to, że postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji podlegają kontroli w celu stwierdzenia, czy nie mają charakteru niedozwolonego w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. W przypadku uznania ich za niedozwolone, a tym samym za niewiążące kredytobiorcę, konieczne staje się też rozważenie skutków tego stanu rzeczy.
W ocenie Sądu, eliminacja z umowy postanowień zawartych § 7 ust. 5 umowy oraz ust. 2, 3.1., 3.2., 5 załącznika nr 6 do umowy, a odnoszących się przede wszystkim do mechanizmu indeksacji powoduje sytuację, w której luki te nie mogą być uzupełnione. W szczególności takiej możliwości nie daje przepis art. 358 § 2 k.c., który dotyczy możliwości określenia kursu waluty obcej, w której zostało wyrażone zobowiązanie, w przypadku spełnienia świadczenia w walucie polskiej. Uznanie pewnych postanowień umownych za niedozwolone skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy już od daty jej zawarcia, co czyni niemożliwym zastosowanie przepisu, który wówczas nie obowiązywał. Brak jest także możliwości odwołania się do zasad współżycia społecznego czy ustalonych zwyczajów (art. 56 i 65 k.c.), co wyłącza art. 385 1 § 1 k.c.
Stąd, w ocenie Sądu, po usunięciu z umowy wskazanych powyżej niedozwolonych postanowień umownych, dalsze wykonywanie umowy nie jest możliwe. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko, iż w tej sytuacji brak koniecznych składników umowy kredytu z art. 69 ustawy – Prawo bankowe, do których należą: oddanie przez Bank do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel oraz zwrot przez kredytobiorcę kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Eliminacja abuzywnych postanowień umowy uniemożliwi bowiem ustalenie wysokości poszczególnych rat kredytu, co należy do essentialia negotii tej umowy. Eliminacja tych postanowień będzie oznaczała także zaniknięcie ryzyka walutowego, będącego podstawowym elementem umowy kredytu waloryzowanego do innej waluty, to z kolei skutkować będzie tak daleko idącym przekształceniem umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, Nr 11, poz. 134). Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (bezskutecznością). Jak wynika z licznych orzeczeń Sądu Najwyższego, jak też Trybunału Sprawiedliwości, jest tak zwłaszcza wówczas, gdy unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale również - pośrednio - do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją przedmiotowego kredytu do waluty (por. wyrok TS z dnia 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, pkt 44; wyrok SN z 11.12.2019 r., V CSK 382/18; wyrok SN z 10.05.2022 r., (...) 285/22; wyrok SN z 11.12.2019 r., V CSK 382/18).
Nieważność umowy oznacza, że nie istnieje stosunek zobowiązaniowy między stronami, jaki miałby powstać w wyniku jej zawarcia. W konsekwencji, strony, które zawarły nieważną umowę, powinny sobie zwrócić wzajemnie otrzymane świadczenia. Skoro bowiem podstawa tych świadczeń została uznana za nieważną i sprzeczną z prawem, świadczenia te są świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 410 k.c. Zgodnie z nim w przypadku świadczeń nienależnych zastosowanie znajdują przepisy art. 405 i nast. k.c., które przewidują obowiązek zwrotu korzyści uzyskanych kosztem innej osoby.
Podkreślić także należy, że stwierdzenie, że świadczenie spełnione przez kredytobiorcę na podstawie postanowienia abuzywnego jest świadczeniem nienależnym, oznacza, że podlega ono zwrotowi. Spełnienie świadczenia wypełnia przesłankę zubożenia po stronie powodowej, a uzyskanie tego świadczenia przez pozwanego – przesłankę jego wzbogacenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku V Wydział Cywilny z dnia 18 grudnia 2020 r., V ACa 447/20, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, publ.). Stosownie do uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., mającej moc zasady prawnej, jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać, konsumentowi i kredytobiorcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy. Kredytobiorca może żądać zwrotu świadczenia od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna. Zatem Sąd kieruje się utartą już w ostatnim orzecznictwie tzw. „teorią dwóch kondykcji” zakładającą zasądzenie na rzecz kredytobiorcy pełnej sumy kwot spłaconych bankowi z pozostawieniem do osobnego procesu lub do zarzutu potrącenia kwot wypłaconych przez Bank.
Sąd stwierdza więc, że suma ostatecznie żądana przez powoda była świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 410 k.c. (gdyż świadczonym na podstawie niedozwolonych postanowień umowy skutkujących nieważnością umowy) i podlega zwrotowi na podstawie art. 405 k.c.
Nieskutecznym przy tym jest zarzut przedawnienia roszczeń powoda związanych z wniesieniem składek ubezpieczenia na życie podniesiony przez stronę pozwaną. Nie zachodzą przy tym przesłanki negatywne wymienione w art. 411 k.c., ponieważ powód nie wiedział, że nie jest zobowiązany (gdy świadczył, początkowo nie zdawał sobie sprawy z prawnej możliwości wzruszenia umowy, a później – wobec niejednolitości orzecznictwa - nie mógł nabrać ani obiektywnego, ani subiektywnego przekonania o uprawnieniu do wstrzymania się ze spłatami), spełnienie świadczeń wobec banku nie czyni zadość zasadom współżycia społecznego, świadczenia nie zostały spełnione w zadośćuczynieniu przedawnionemu roszczeniu i nie były spełniane zanim wierzytelność stała się wymagalna. Dodać należy, że powód spełniał świadczenie w obliczu groźby wypowiedzenia umowy kredytowej z wszystkimi surowymi tego konsekwencjami. Trudno też zakładać, by bank otrzymane świadczenia zużył lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony.
Mając na uwadze powyższe, Sąd w pkt II wyroku uwzględnił roszczenie strony powodowej na podstawie art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c., zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwoty: 25.985,62 EUR oraz 7.620,90 PLN wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi w każdym przypadku od dnia 22 maja 2025 r. do dnia zapłaty.
O obowiązku zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie orzeczono na podstawie art. 481 k.c. i zasądzono je zgodnie z żądaniem powoda od dnia 22 maja 2025 r. tj., od 7-go dnia następującego po dacie doręczenia odpisu pozwu.
Orzeczenie o kosztach procesu w pkt III wyroku Sąd oparł na treści przepisu art. 98 k.p.c. Na koszty procesu poniesione przez powoda składały się: opłata za udzielone pełnomocnictwo w wysokości 17 zł, opłata sądowa od pozwu w wysokości 1.000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 10.800 zł. Łącznie Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 11.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, zgodnie z żądaniem pozwu.