Wyrok z 11 lipca 2025, sygn. I C 264/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 lipca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Krystian Szeląg
Protokolant:	Sekretarz sądowy Katarzyna Niedzielska

po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa A. L.

przeciwko (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W., (...) Sp. z o.o. z siedzibą we W.

o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego

I.  oddala powództwo;

II.  odstępuje od obciążania powoda A. L. na rzecz pozwanych obowiązkiem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 264/24

UZASADNIENIE

Powód A. L. pozwem skierowanym przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą w W., (...) Sp. z o.o. , wniósł o uchylenie nakazu zapłaty w całości oraz/ewentualnie Klauzuli Wykonalności w całości nadanej nakazowi zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 06-07-2021 r. sygn. akt VI Nc-e 945041/21, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 16-09-2021 r. .

W uzasadnieniu swego roszczenia powód podał, iż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Szczytnie K. K. prowadzi postępowanie egzekucyjne o sygn. akt: (...) z wniosku wierzyciela (...) 1 (...) na podstawie nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego (...) z dnia 06‑07‑2021 r., sygn. akt (...), zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 16-09-2021 r. Dłużnik dowiedział się o tym fakcie 20 września 2023 r.

We wskazanym nakazie zapłaty Sąd nakazał powodowi zapłatę na rzecz wierzyciela A. Bank łącznie kwoty 177 241,28 PLN. Zdaniem powoda nie wiadomo jak / na jakiej podstawie (...) 1 (...) znany fundusz sekurytyzacyjny wszedł w prawa A. Banku. W niniejszym postępowaniu egzekucyjnym (...) posługuje się tytułem wykonawczym wydanym na rzecz A. Banku, nie dysponuje zaś nakazem zapłaty wydanym na siebie. Powód powołał się na art. 788 § 1 k.p.c., który stanowi, że jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Podkreślił, że sprawa - sygn. akt (...) – prowadzona była w oparciu o dowody w postaci dokumentów prywatnych.

Ponadto powód wskazał, że zobowiązany nakazem zapłaty zawarł z A. Bankiem porozumienie co do wysokości miesięcznych rat. W umowie pożyczki ani ugodzie nie było zapisów dotyczących możliwości / zgody odsprzedania przez A. Bank jego zobowiązań wobec banku ani też jego danych osobowych. Nie był także powiadamiany o zmianie wierzyciela – cesji (nie otrzymał żadnych wiarygodnych dowodów księgowych, przelewów, faktur w związku z czym cesja nie doszła do skutku), ani o sprzedaży jego danych osobowych czy też sprzedaży tytułu wykonawczego / egzekucyjnego.

Powód wskazał również, że nakaz zapłaty jest nieaktualny, jako że spłacił do A. Banku łącznie kwotę 54.000 zł

(pozew k. 5-21)

Pozwany (...) Bank S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w tym zwrotu kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Pozwany podniósł także zarzut braku legitymacji biernej oraz niewykazania przez powoda roszczenia co do zasady ani co do wysokości. Wskazał, iż w dniu 9 listopada 2022 r. zbył wierzytelność na rzecz (...) 1 Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W. zarządzany przez (...) Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w W. reprezentowany przez (...) Spółka sp. z o.o.. Pozew w niniejszej sprawie został wniesiony we wrześniu 2023 r. w związku z czym pozwany nie posiada legitymacji biernej z uwagi na zbycie wierzytelności przed datą wniesienia pozwu.

(odpowiedź na pozew k. 167-168v.)

Powód pismem z dnia 30.01.2025 r. (data wpływu 04.02.2025 r.) wniósł o oddalenie zarzutów pozwanego w całości jako bezzasadnych i niepopartych oraz podtrzymał wniosek o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego z uwagi na brak skutecznej cesji wierzytelności na rzecz (...) oraz brak legitymacji pozwanych do dochodzenia tej wierzytelności. Powód twierdzi, że pozwani nie przedstawili wiarygodnych dowodów na skuteczne przeniesienie wierzytelności na rzecz (...). Powołują się na umowę cesji oraz załącznika 1c do tej umowy, które są niekompletne, zanonimizowane i nie zawierają wystarczających informacji, aby potwierdzić, że wierzytelność została skutecznie przeniesiona. W szczególności zdaniem powoda brak jest jasnego wskazania, że jego wierzytelność została niniejszą cesją objęta. Ponadto pozwani nie przedstawili dowodów na potwierdzenie przelewu środków w związku z cesją. Nie wykazali również, że powód został poinformowany o cesji wierzytelności, w związku z czym powołując się na art. 509 § 2 k.c. podważył jej skuteczność wobec niego. Powód podkreślił, że pozwani nie przedstawili wystarczających dowodów ani na istnienie wierzytelności, która miałaby być przedmiotem cesji ani potwierdzających jej wysokość.

(odpowiedź na pismo pozwanego z dnia 4 grudnia 2024 r. k. 193-196

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

W dniu 25.03.2019 r. powód zawarł z pozwanym umowę pożyczki nr (...), na podstawie której zobowiązał się m.in. do terminowej spłaty określonej sumy pieniężnej na jego rzecz. W związku z nienależytym wykonywaniem przez powoda zaciągniętego zobowiązania umownego (brak terminowego regulowania wpłat) skutkującym naruszeniem warunków wyżej wymienionej umowy, zadłużenie powstałe na tle jej realizacji z dniem 28.04.2021 r. zostało postawione w stan pełnej wymagalności. Powód pismem z dnia 29.04.2021 r. został wezwany do spłaty wymagalnego zadłużenia. Jako, że wezwanie do zapłaty nie odniosło oczekiwanego skutku pozwany dnia 29.06.2021 r. podjął decyzję o konieczności wystąpienia przeciwko powodowi z pozwem o zapłatę.

(dowód: umowa o kredyt konsolidacyjny nr (...) k. 23-28, akta sprawy z (...), VI Wydział Cywilny, (...) – pozew k. 68-70v.)

Nakazem zapłaty z dnia 06.07.2021 r. wydanym w postępowaniu upominawczym przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, sygn. akt (...) powód został zobowiązany do zapłaty na rzecz pozwanego (...) Banku S.A. z siedzibą w W. w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu kwoty 177 241,28 PLN wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz kosztami postępowania. Nakaz zapłaty został opatrzony klauzulą wykonalności w dniu 16.09.2021 r.

(dowód: bezsporne, nakaz zapłaty Sądu Rejonowego (...), VI Wydział Cywilny z dnia 06.07.2021 r., sygn. akt (...) k. 71, postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności k. 72)

Dnia 9 listopada 2022 r. (...) Bank S.A. cesją dokonał sprzedaży i przelewu niniejszej wierzytelności na rzecz (...) 1 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty reprezentowany przez (...) Sp. z o.o. (§ 3 ust. 1, 2 pkt. 3 Umowy sprzedaży i przelewu wierzytelności).

(dowód: umowa sprzedaży i przelewu wierzytelności k. 171, załącznik 1c do umowy sprzedaży i przelewu wierzytelności k.177, potwierdzenie przelewu wierzytelności z dnia 14.11.2022 r. k. 181)

Na podstawie tytułu wykonawczego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Szczytnie K. K. na wniosek wierzyciela (...) 1 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W. wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi A. L. i prowadzi egzekucję pod sygn. akt (...).

(dowód: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji k. 60)

Powód w komparycji wniesionego pozwu z dnia 28.09.2023 r. (data wpływu) jako pozwanych wskazał (...) Bank S.A z siedzibą w W. oraz (...) 1, zaś po wezwaniu przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych, powód jako pozwanych wymienił (...) Bank S.A. z siedzibą w W. oraz (...) Sp. z o.o.

(dowód: pozew k. 5, pismo uzupełniające braki formalne pozwu k. 150)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W ocenie Sądu, powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na skuteczne podniesienie zarzutu braku legitymacji procesowej biernej po stronie pozwanej.

Na gruncie sprawy w pierwszym rzędzie należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu pozwanego Banku w przedmiocie braku legitymacji biernej pozwanych.

Legitymacja bierna uzasadnia występowanie w procesie w charakterze pozwanego. Legitymacja procesowa to zatem uprawnienie konkretnego podmiotu (legitymacja czynna) do występowania z konkretnym roszczeniem przeciwko innemu oznaczonemu podmiotowi (legitymacja bierna) wypływająca z prawa materialnego. Posiadanie przez strony legitymacji czynnej i biernej w procesie jest przesłanką zasadniczą, od której istnienia uzależniona jest możliwość uwzględnienia powództwa, a jej brak, zarówno w postaci czynnej jak i biernej, prowadzi do wydania wyroku oddalającego powództwo ( vide: Sąd Okręgowy w (...) III Wydział Odwoławczy w wyroku z dnia 24 lipca 2020 r., w sprawie (...)).

Potwierdził to także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r., w sprawie (...). Mianowicie wskazał, że legitymacja materialna, a więc posiadanie prawa podmiotowego lub interesu prawnego do wytoczenia powództwa stanowi przesłankę materialną powództwa, a jej brak stoi na przeszkodzie udzieleniu ochrony prawnej. Brak legitymacji materialnej (czynnej lub biernej) skutkuje co do zasady oddaleniem powództwa. W sytuacji, gdy legitymacja materialna i procesowa zespalają się, oddalenie powództwa następuje w istocie z braku legitymacji materialnej, którego rezultatem jest także brak legitymacji procesowej, będący wtórną przyczyną oddalenia powództwa. Legitymacja procesowa jest zawsze powiązana z normami prawa materialnego.

Rolą sądu w procesie jest dokonanie oceny istnienia legitymacji procesowej strony w chwili orzekania co do istoty sprawy, a w wypadku stwierdzenia braku legitymacji procesowej (zarówno czynnej, jak i biernej), na sądzie spoczywa obowiązek zamknięcia rozprawy i wydania wyroku oddalającego powództwo. Takie procedowanie jest konsekwencją choćby wytoczenia powództwa przeciwko osobie nieuprawnionej.

Zgodnie z art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. "Dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w całości lub części, jeżeli zaprzeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności." Z kolei zgodnie z art. 843 § 1 k.p.c. "Pozew o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego wnosi się przeciwko wierzycielowi. Zatem legitymowanym biernie w sprawie z art. 840 k.p.c. jest wierzyciel — osoba, na rzecz której wydano tytuł wykonawczy. Wniesienie powództwa przeciwko osobie trzeciej skutkuje oddaleniem powództwa z powodu braku legitymacji biernej.

Powyższe uwagi znajdują pełne odzwierciedlenie w jednolitym w tej materii orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym "Powództwo z art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. może być wytoczone wyłącznie przeciwko wierzycielowi, który legitymuje się tytułem wykonawczym. Brak tej legitymacji skutkuje oddaleniem powództwa." Wyrok Sądu Najwyższego z 10 października 2013 r., sygn. akt IV CSK 157/13. "Osoba, która nie jest wierzycielem w rozumieniu art. 840 § 1 k.p.c., nie posiada legitymacji biernej w sprawie o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego." Wyrok SN z dnia 6 listopada 2002 r., sygn. akt IV CKN 1422/00 "Pozew skierowany przeciwko podmiotowi innemu niż wierzyciel określony w tytule wykonawczym podlega oddaleniu z powodu braku legitymacji biernej." Wyrok SA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt (...).

W ocenie Sądu zarzut pozwanego dotyczący braku legitymacji biernej w niniejszej sprawie znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, tj. umowie sprzedaży i przelewu wierzytelności, załączniku 1c do tejże umowy, pozwie oraz piśmie uzupełniającym braki formalne pozwu.

Powód w komparycji pozwu jako pozwanych wskazał (...) Bank S.A z siedzibą w W. oraz (...) 1, zaś po wezwaniu przez Sąd do uzupełnienia braków formalnych, w sposób nie budzący wątpliwości, wymienił (...) Bank S.A. z siedzibą w W. oraz (...) Sp. z o.o.. Należy zatem podkreślić, iż w chwili wniesienia przez powoda pozwu, tj. 28.09.2023 r. (data wpływu) żaden z pozwanych nie posiadał legitymacji biernej, co także niewątpliwie wynika z wyżej wymienionych dokumentów. Wskazują one bowiem, iż wierzytelność, której dotyczy niniejsza sprawa została 9 listopada 2022 r. przelana przez (...) Bank S.A. na cesjonariusza – (...) 1 Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty reprezentowanego przez (...) Spółka z o.o.. (...) Spółka z o.o. był jedynie reprezentantem cesjonariusza, a nie nabywcą wierzytelności jak wynikałoby z pozwu powoda.

Uwzględnienie zarzutu pozwanego odnośnie braku legitymacji procesowej biernej po stronie pozwanej zdezaktualizowało przy tym potrzebę odniesienia się do dalszych twierdzeń i wniosków pozwu, bez naruszenia zasady rozpoznania istoty sporu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w pkt I wyroku.

O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 102 k.p.c. nie obciążając nimi strony powodowej, mimo oddalenia powództwa w całości ( pkt II wyroku). Przepis ten przewiduje odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik procesu w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W piśmiennictwie podnosi się, że to unormowanie urzeczywistnia zasadę słuszności i jako przepis wyjątkowy – stanowiący wyłom w zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu – nie podlega wykładni rozszerzającej. Nie konkretyzuje on pojęcia „wypadków szczególnie uzasadnionych”, toteż ich kwalifikacja należy do Sądu, który uwzględniając całokształt okoliczności konkretnej sprawy – powinien kierować się własnym poczuciem sprawiedliwości. Zważywszy na powyższe Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy powód mógł pozostawać w uzasadnionym błędnym przekonaniu, co do legitymacji biernej pozwanych. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu nie sposób na gruncie realiów przedmiotowej sprawy obciążać dodatkowo powoda zwrotem kosztów procesu na rzecz pozwanych.

SSO Krystian Szeląg