Wyrok z 6 listopada 2024, sygn. II C 2201/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 listopada 2024 roku

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie II Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: SSR del. Rafał Zawalski

Protokolant: Daria Skuza

po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 roku w Warszawie na rozprawie

sprawy z powództwa Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w G.

przeciwko J. W.

o zapłatę

1.  umarza postępowanie w zakresie żądania zapłaty kwoty 124 473,71 zł (sto dwadzieścia cztery tysiące czterysta siedemdziesiąt trzy złotych siedemdziesiąt jeden groszy);

2.  oddala powództwo z pozostałym zakresie;

3.  zasądza od powoda Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na rzecz pozwanej J. W. kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 10 800 zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

SSR del. Rafał Zawalski

Sygn. akt II C 2201/21

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 6 listopada 2024 roku

Pozwem z dnia 23 grudnia 2021 roku wniesionym przez Bank (...) S.A. z siedzibą w G. przeciwko J. W., powód domagał się zasądzenia od pozwanej na jego rzecz kwoty 541 553,71zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem uiszczonych opłat skarbowych od złożonych dokumentów pełnomocnictw (pozew k. 4-15)

W odpowiedzi na pozew, pozwana J. W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odpowiedź na pozew k. 78-88)

Postanowieniem z dnia 5 września 2022 roku tut. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Warszawie pod sygn. akt XXVIII C 5162/22. (postanowienie k. 104)

Następnie postanowieniem z dnia 27 grudnia 2023 roku tut. Sąd podął postępowanie w sprawie. (postanowienie k. 122)

Pismem procesowym z dnia 24 października 2024 roku powód cofnął pozew w zakresie żądania zapłaty kwoty 124 473,71zł wraz z odsetkami, dochodzonej z tytułu zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia w postaci korzystania przez pozwaną z kapitału udostępnionego na podstawie umowy kredytu, podtrzymując żądanie pozwu w pozostałym zakresie. (pismo procesowe k. 132-132v.)

Podczas rozprawy w dniu 6 listopada 2024 roku pozwana wyraziła zgodę na cofnięcie pozwu w zakresie kwoty 124 473,71zł. Do zamknięcie rozprawy strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. (skrócony protokół rozprawy k. 144-144v.)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 18 grudnia 2007 roku pozwana J. W. zawarła z bankiem (...) S. A. (poprzednikiem prawnym powoda Banku (...) S.A.) umowę kredytu na kwotę 430 255,77 zł (umowa nr (...) – k. 24-35). Kredyt przeznaczony był na sfinansowanie części ceny budowy samodzielnego lokalu mieszkalnego, położonego w W. przy ul. (...) oraz lokalu mieszkalnego położonego w O., przy ul. (...), budynek (...), realizowane przez (...) sp. z o. o z siedzibą w W.. Zgodnie z umową spłata kredytu miała nastąpić w 480 równych, miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych. W celu zabezpieczenia spłaty kredytu ustanowiona została hipoteka kaucyjna na nieruchomości położonej w O., przy ul. (...) budynek (...)) w kwocie 301 092,99zł oraz hipoteka kaucyjna na nieruchomości położonej w W., przy ul. (...) do kwoty 90 413,95zł. Suma hipoteki kaucyjnej wynosi 391 506,94zł. Zabezpieczeniem spłaty kredytu była także hipoteka zwykła w kwocie 129 162,78zł.

Zgodnie z §1 ust. 1 umowy „Bank udziela kredytu w kwocie 430 255,77 złotych (…) na warunkach określonych w umowie, a kredytobiorca zobowiązuje się do wykorzystania kredytu zgodnie z postanowieniami umowy, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w terminach oznaczonych w umowie oraz zapłaty bankowi prowizji, opłat i innych należności wynikających z umowy”.

W dniu 20 sierpnia 2008 roku strony zawarły aneks do umowy kredytu nr (...), zgodnie z którym zmianie uległ §1 ust. 5 umowy, otrzymując brzmienie – „Spłata kredytu wraz z odsetkami nastąpi w 360 równych miesięcznych ratach kapitałowo – odsetkowych na zasadach określonych w §10.”. Zgodnie z §2 aneksu do umowy, od dnia wejścia w życie aneksu do umowy, wysokość kredytu będzie ustalana w złotych polskich indeksowanych kursem (...). „Kwota kapitału Kredytu wg stanu zadłużenia na dzień 7.07.2008 r. w wysokości 419 001,11złotych polskich została przeliczona wg kursu kupna (...) podanego w tabeli kursów kupna/ sprzedaży (...) Bank S.A. i na dzień 7.07.2008r. stanowi kwotę kredytu 419 001,11złotych polskich indeksowanego kursem (...) (…)”. (umowa k. 24-35)

W wyniku zmian dokonanych zawartym przez strony aneksem § 7 ust. 2 zd. 3 umowy otrzymał brzmienie „Każdorazowo wypłacana kwota złotych polskich zostanie przeliczona na walutę, do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna waluty kredytu podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A., obowiązującego w dniu dokonania wypłaty przez bank”. Z kolei § 10 ust. 8 umowy został zmieniony w ten sposób, że „Rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez Kredytobiorcę będzie następować z datą wpływu środków do banku według kursu sprzedaży waluty, do której jest indeksowany kredyt, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. obowiązującego w dniu wpłaty środków do banku”. Zgodnie z dodanym § 22 ust. 2, 3 i 4 umowy „Kursy kupna określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP minus marża kupna. Kursy sprzedaży określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP plus marża sprzedaży. Do wyliczenia kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez (...) Bank S.A. stosuje się kursy złotego dla danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP w danych dniu roboczym skorygowane o marże (...) Banku S.A.”. (aneks do umowy kredytu k. 91-93)

W okresie od 20 sierpnia 2008 roku do 21 marca 2018 roku pozwana zapłaciła na rzecz banku kwotę 281 423,85 zł (k. 80).

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 października 2022 roku, sygn. akt XXVIII C 5162/22 z powództwa J. W. przeciwko Bank (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w G., Sąd w punkcie 1. zasądził od pozwanego banku na rzecz powódki kwotę 26 963zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia 28 grudnia 2017 roku do dnia zapłaty, zaś w punkcie 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że „Takie rozstrzygnięcie jest usprawiedliwione w szczególności z przyczyny nieważności odpowiedniego aneksu, co oznacza, że powódka powinna była w dalszym ciągu spełniać świadczenia zgodnie z pierwotnym brzmieniem umowy, zaś świadczenia przekraczające umówioną wysokość podlegają zwróceniu jako nienależne.”. (wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, sygn. akt XXVIII C 5162/22 wraz z uzasadnieniem k. 118-119)

Do dnia zamknięcia rozprawy umowa kredytu nr (...) z dnia 18 grudnia 2007 roku była wykonywana przez strony. (e-protokół z 6 listopada 2024r. 00:06:28 k. 145)

Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów oraz zeznań pozwanej J. W.. Autentyczność i treść dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu, zeznania pozwanej stron były natomiast spójne i korespondowały ze sobą.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo o zapłatę kwoty 417 080zł podlegało oddaleniu.

Podstawą dochodzonego przez powoda roszczenia był art. 405 kc w zw. z art. 410 kc. Powód bowiem twierdził, że z uwagi na hipotetyczny wynik postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Warszawie pod sygn. akt XXVIII C 5162/22, w którym to pozwana J. W. domagała się unieważnienia się umowy kredytu nr (...) i zwrotu wpłaconych na rzecz banku (...) S.A. z siedzibą w G. środków – w ramach wykonania spornej umowy, on z ostrożności procesowej – domaga się zwrotu kwoty w równowartości wypłaconego kapitału oraz wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z tego kapitału. Prejudykatem do wydania wyroku w niniejszej sprawie było zatem orzeczenie zapadłe w sprawie prowadzonej pod sygn. akt XXVIII C 5162/22. Wynika to z treści art. 365 §1 kpc, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak wskazał również Sąd Najwyższy w wyroku z 6 marca 2014r., V CSK 203/13 „regulacje przewidziane w art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c. gwarantują stabilność określonej orzeczeniem sądowym sytuacji prawnej, uniemożliwiając jej podważenie przez stronę niezadowoloną z rozstrzygnięcia i zobowiązując do jej respektowania inne sądy oraz inne organy państwa w określonych przez ustawę granicach. Należy podkreślić, że tym samym regulacje te realizują jedną z najistotniejszych gwarancji konstytucyjnych jaką jest prawo do rozstrzygnięcia sprawy przez niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji), która nie byłaby możliwa do osiągnięcia bez stabilności, pewności i niewzruszalności rozstrzygnięć sądowych. Są także jedną z gwarancji powagi wymiaru sprawiedliwości.”. Opierając się na powołanej podstawie prawnej, Sąd podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie oparł się na wyroku wydanym przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. akt XXVIII C 5162/22.

Jak wskazał natomiast Sąd Okręgowy w Warszawie w treści uzasadnienia wyroku z dnia 10 października 2022 roku, sygn. akt XXVIII C 5162/22, „kredyt udzielony na podstawie odpowiedniej umowy w brzmieniu pierwotnym był kredytem złotówkowym, nieindeksowanym w żaden sposób i niepowiązanym z taką walutą, prowadzony odpowiednim aneksem mechanizm indeksacji kredytu był przejawem nieuczciwej praktyki ze strony banku, przede wszystkim przez nieujawnienie przed powódką okoliczności następujących: a) istotnej zmiany kosztów kredytu, gdyż od chwili aneksowania zupełnie nieadekwatne do nowego brzmienia umowy były koszty wyrażone w złotych (§6 umowy), czego nie zaktualizowano w aneksie, b) obciążenia powódki nieograniczonym ryzykiem wzrostu kursu waluty, wprowadzony odpowiednim aneksem mechanizm indeksacji kredytu doprowadził do sprzeczności ukształtowanego stosunku z właściwością (naturą) stosunku kredytu, przede wszystkim dlatego, że celem kredytu było sfinansowanie inwestycji w złotych i rzeczywiście powódce wypłacono kredyt w tej walucie, jednakże wysokość kapitału podlegającego spłacie została określona na nowo w walucie obcej z takim skutkiem, że razie osłabienia złotego, podlegające spłacie zarówno kapitał jak i odsetki ulegały odpowiedniemu zwiększeniu bez żadnych ograniczeń (sprzeczny z naturą kredytu mechanizm zwiększania długu powódki wraz z upływem czasu pomimo spłacania umówionych kapitałowo – odsetkowych w umówionej wysokości)”. Sąd Okręgowy w dalszej części uzasadnienia wskazał, że nieważny jest w konsekwencji sam aneks do umowy, zaś umowa obowiązująca w pierwotnym brzmieniu pozostaje ważna i zgodnie z jej brzmieniem powódka J. W. powinna spełniać świadczenia przysługujące pozwanemu bankowi na podstawie tej właśnie umowy kredytu.

Zatem, skoro treść stosunku prawnego, jaki łączy strony niniejszego postępowania pozostaje ważny, nie został unieważniony i wynikające z niego obowiązki związane ze spłatą rat kapitałowo – odsetkowych są w dalszym ciągu wykonywane to nie ma podstawy do tego, aby stwierdzić, że pozwana J. W. została względem Banku (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. bezpodstawnie wzbogacona w ramach wypłaty na jej rzecz kapitału kredytu w kwocie 417 080zł. §1 ust. 1 umowy w brzmieniu pierwotnym stanowił bowiem, że „Bank udziela kredytu w kwocie 430 255,77 złotych (…) na warunkach określonych w umowie, a kredytobiorca zobowiązuje się do wykorzystania kredytu zgodnie z postanowieniami umowy, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w terminach oznaczonych w umowie oraz zapłaty bankowi prowizji, opłat i innych należności wynikających z umowy”. Przedstawione w powołanej umowie postanowienia są uregulowane w sposób klarowny, jasnym i przejrzystym językiem, w taki sposób, że każda ze stron ma świadomość tego, w jaki sposób powinna regulować swoje obowiązki. Co więcej, obowiązki te są w dalszym ciągu wykonywane, o czym świadczy oświadczenie złożone przez pełnomocnika powoda podczas rozprawy w dniu 6 listopada 2024r. (k. 145) – „Pełnomocnik powoda oświadcza, że umowa nadal jest wykonywana”.

Finalnie, tut. Sąd uznał, że roszczenie powoda o zwrot wypłaconego kapitału w kwocie 417 080zł, jako kwoty którą to pozwana J. W. została bezpodstawnie wzbogacona kosztem powoda nie zostało udowodnione. W myśl art. 6 kc, to właśnie na powodzie, jako osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne spoczywa obowiązek wykazania przesłanek art. 405 kc i art. 410 kc.

Jedną z przesłanek zastosowania instytucji z art. 405 kc jest uzyskanie korzyści majątkowej jednego podmiotu kosztem drugiego bez podstawy prawnej. „Brak podstawy prawnej oznacza, że nie można uzasadnić odniesienia korzyści majątkowej przez wzbogaconego mocą przepisów prawa, postanowieniami czynności prawnej, prawomocnym orzeczeniem sądowym bądź aktem administracyjnym” ( K. Pietrzykowski, w: K. Pietrzykowski, Komentarz KC, t. 1, 2018).

W ocenie Sądu, pozwana J. W. wskutek wypłaty jej kapitału nie została bezpodstawnie wzbogacona, bowiem podstawą wypłaconej jej kwoty była umowa kredytu nr (...), która to umowa nadal obowiązuje i której postanowienia są wykonywane. Stąd, tut. Sąd uznał, że podstawa wypłaty środków pieniężnych była ww. umowa kredytu, co przeczy temu, aby dana kwota została przekazana pozwanej bez podstawy prawnej. Z tego względu powództwo w zakresie kwoty 417 080zł podlegało oddaleniu.

Jednocześnie z uwagi na cofnięcie przez powoda roszczenia o zapłatę kwoty 124 473,71zł, na które to cofnięcie pozwana wyraziła zgodę, powództwo w zakresie tej kwoty na podstawie art. 355 kpc podlegało umorzeniu.

O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy – art. 98 § 1 k.p.c. Powód jako przegrywający sprawę zobowiązany jest zwrócić pozwanej koszty procesu w kwocie 10.800 zł, na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w kwocie 10.800 zł obliczone zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

SSR del. Rafał Zawalski

ZARZĄDZENIE

Odpis wyroku z uzasadnieniem proszę doręczyć pełnomocnikowi powoda.

SSR del. Rafał Zawalski