sygn. IV KK 235/12 11 września 2012 Sąd Najwyższy

Postanowienie SN z 11 września 2012, sygn. IV KK 235/12

Data orzeczenia 11 września 2012
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział IV
Przewodniczący SSN Eugeniusz Wildowicz
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #postanowienie SN
Sygn. akt IV KK 235/12
POSTANOWIENIE
Dnia 11 września 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący)
SSN Rafał Malarski
SSN Roman Sądej (sprawozdawca)
Protokolant Dorota Szczerbiak
po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
w dniu 11 września 2012r.,
w sprawie R. R.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego,na korzyść R. R.,
od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 16 marca 2012r., utrzymującego w
mocy postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 27 lutego 2012r.,
o zarządzeniu wykonania kary 2 lat pozbawienia wolności orzeczonej
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 8 sierpnia 2007r., ,
uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy
postanowienie Sądu Rejonowego i umarza postępowanie w
przedmiocie zarządzenia wykonania kary 2 lat pozbawienia wolności
orzeczonej wobec R. R. prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego
z dnia 8 sierpnia 2007r.,; wydatkami postępowania kasacyjnego
obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
2
Wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 8 sierpnia 2007r., R.R. skazany został
za czyn z art. 280 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie
zostało warunkowo zawieszone na okres próby wynoszący 4 lata. Wyrok ten
uprawomocnił się, bez zaskarżenia wobec R. R., w dniu 19 września 2007r.
W dniu 27 lutego 2012r. Sąd Rejonowy wydał postanowienie o zarządzeniu
wykonania powyższej kary na podstawie art. 75 § 1 k.k. Po rozpoznaniu zażalenia
wniesionego przez obrońcę skazanego, Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 16
marca 2012r. utrzymał w mocy orzeczenie Sądu pierwszej instancji.
Od postanowienia Sądu Okręgowego kasację na korzyść R. R. wniósł
Prokurator Generalny. Podniósł w niej zarzut rażącego naruszenia przepisu prawa
karnego procesowego – art. 433 § 1 k.p.k. – polegającego na nieprzeprowadzeniu
należytej kontroli odwoławczej i utrzymaniu w mocy niezasadnego, bo wydanego z
rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego – art. 3 § 1 k.k.w. w zw. z art.
178 § 1 k.k.w. – postanowienia Sądu pierwszej instancji, podczas gdy wyrok ten
(rzecz idzie oczywiście o postanowienie – dop. SN) winien zostać uchylony,
ponieważ orzeczenie zostało wydane przez sąd rejonowy pomimo tego, że sprawa
należała do właściwości sądu okręgowego, co stanowi bezwzględną przyczynę
odwoławczą przewidzianą w art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k.
W oparciu o tak sformułowany zarzut Prokurator Generalny wniósł o
uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w przedmiocie
zarządzenia wykonania kary.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego była zasadna w stopniu oczywistym,
uzasadniającym jej uwzględnienie w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
W pełni trafnie autor kasacji podniósł, że dokonując instancyjnej kontroli
postanowienia Sądu Rejonowego, Sąd ad quem nie dostrzegł, że dotknięte jest ono
bezwzględną przyczyną odwoławczą, wskazaną w art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k., co
implikowało obowiązek przekroczenia granic zażalenia – art. 433 § 1 k.p.k. –
uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do rozpoznania
sądowi rzeczowo właściwemu.
W dniu 1 stycznia 2012r. weszła w życie ustawa z dnia 16 września 2011r. o
zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.
Nr 240, poz. 1431), która zmieniła także przepisy o właściwości rzeczowej sądów
3
przy orzekaniu o zarządzeniu wykonania kar pozbawienia wolności. Zgodnie z
ogólną regułą wynikającą z obecnego brzmienia art. 3 § 1 k.k.w., sąd, który wydał
orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy również w postępowaniu
wykonawczym, za wyjątkiem sytuacji, gdy miejsce stałego pobytu skazanego
determinuje właściwość innego sądu, ale też sądu równorzędnego. Szczególną
właściwość rzeczową sądu rejonowego w sprawach o zarządzenie wykonania
zawieszonej kary pozbawienia wolności wobec osoby pozostającej pod dozorem,
ustanawiał art. 178 § 1 k.k.w. w brzmieniu przed nowelizacją. Aktualna jednak treść
tego przepisu tej szczególnej właściwości już nie przewiduje, a właściwość
rzeczową w tych sprawach określa ogólny przepis art. 3 § 1 k.k.w. Skoro zatem od
dnia 1 stycznia 2012r. o zarządzeniu wykonania zawieszonej kary orzeczonej przez
sąd okręgowy rozstrzygać może wyłącznie sąd tego rzędu, to orzeczenie w tej
kwestii przez sąd rejonowy wypełnia dyspozycję bezwzględnej podstawy
odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k.
W realiach sprawy nie ulega wątpliwości, że wniosek zawodowego kuratora
z dnia 30 września 2011r., o zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności
orzeczonej wobec R. R. wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 8 sierpnia 2007r.,
prawidłowo skierowany został do Sądu Rejonowego, gdyż taką właściwość
rzeczową określał ówcześnie obowiązujący przepis art. 178 § 1 k.k.w. Jednakże
Sąd Rejonowy postępowanie z wniosku kuratora o zarządzenie wykonania kary
wobec R. R. zakończył wydaniem postanowienia dopiero w dniu 27 lutego 2012r., a
więc już po wejściu w życie nowelizacji. Przepisy przejściowe zawarte w ustawie
nowelizacyjnej, a więc jej art. 10 – 12, nie przewidywały możliwości kontynuowania
wszczętego postępowania na podstawie przepisów dotychczasowych w sytuacji
zmienionej właściwości rzeczowej. Obowiązkiem zatem Sądu Rejonowego było
przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Zarządzając
wykonanie kary pozbawienia wolności wobec R. R. postanowieniem z dnia 27
lutego 2012r. Sąd Rejonowy, jak słusznie podkreślono w zarzucie kasacji, dopuścił
się uchybienia wskazanego w art. 439 § 1 pkt 4 k.p.k., czego niestety nie dostrzegł
Sąd Okręgowy, w rażący sposób naruszając przepis art. 433 § 1 k.p.k.
W tej sytuacji uznać należało oczywistą zasadność podniesionego w kasacji
zarzutu rażącego naruszenia art. 433 § 1 k.p.k., a zaskarżone postanowienie Sądu
Okręgowego, w trybie art. 535 § 5 k.p.k., podlegało uchyleniu, przy czym
4
orzeczenie takie dotyczyć również musiało poprzedzającego go postanowienia
Sądu Rejonowego.
Wyrok Sądu Okręgowego skazujący R. R. na karę 2 lat pozbawienia
wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na 4 lata, uprawomocnił się
w dniu 19 września 2007r. Czteroletni okres próby wraz z dalszymi 6 miesiącami –
art. 76 § 4 k.k. – upłynął z dniem 19 marca 2012r. W konsekwencji, zgodnie z tym
przepisem, po tym dniu nie było już możliwe zarządzenie wykonania tej kary.
Trafnie zatem Prokurator Generalny w kasacji złożył wniosek o umorzenie
postępowania o zarządzenie wykonania tej kary wobec R. R. – art. 15 § 1 k.k.w.
Na podstawie art. 638 k.p.k., wydatki związane z rozpoznaniem kasacji
obciążają Skarb Państwa.